Trzy lata okresu próby przy warunkowym zwolnieniu wadliwie wyznaczone

P. P. został skazany prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego we

Włoszczowej z dnia 23 marca 2022 r., sygn. akt II K 214/21, za przestępstwa z art.

56 ust. 3 i art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu

narkomanii w zw. z art. 11 § 2 k.k. zw. z art. 12 § 1 k.k. na karę 2 lat i 6 miesięcy

IV KK 45/26

2

pozbawienia wolności. Wyrok ten został zmieniony wyrokiem Sądu Okręgowego w

Kielcach z dnia 28 marca 2023 r., sygn. akt IX Ka 1115/22.

W piśmie z dnia 2 lipca 2025 r. obrońca złożyła wniosek o udzielenie

skazanemu warunkowego przedterminowego zwolnienia z odbycia reszty kary

pozbawienia wolności (k. 2 – 3, uzupełnienie wniosku k. 28).

Postanowieniem z dnia 20 sierpnia 2025 r., sygn. akt VI Kow 1271/25/wz,

Sąd Okręgowy w Sosnowcu, na zasadzie art. 77 § 1 k.k., art. 78 § 1 k.k. i art. 161 §

1 k.k.w. odmówił udzielenia skazanemu warunkowego przedterminowego

zwolnienia z odbycia reszty kary pozbawienia wolności (k. 60 - 62).

Zażalenie na to postanowienie złożyła obrońca skazanego, podnosząc w nim

zarzut błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

mającego wpływ na jego treść, a polegającego na niesłusznym przyjęciu, że mimo

spełnienia warunków formalnych oraz istnienia pozytywnej opinii o skazanym,

pochodzącej z Aresztu Śledczego w […], nie istnieje trwała pozytywna prognoza

społeczno - kryminologiczna w stosunku do skazanego i tym samym błędnym

uznaniu, iż nie zostały spełnione przesłanki do zastosowania wobec niego

dobrodziejstwa warunkowego przedterminowego zwolnienia.

Podnosząc powyższy zarzut obrońca wniosła o zmianę zaskarżonego

postanowienia i udzielenie skazanemu warunkowego przedterminowego zwolnienia

z odbycia reszty kary pozbawienia wolności (k. 78-81).

Zażalenie wniósł również Dyrektor Aresztu Śledczego w […] podnosząc, że

ocena postępów skazanego w procesie resocjalizacji, jak i prognoza

kryminologiczno-społeczna są pozytywne - i wniósł o zmianę postanowienia Sądu I

instancji (k. 65 - 66).

Z akt sprawy wynika, że następnie na mocy postanowienia Sądu

Okręgowego w Sosnowcu z dnia 18 września 2025 r., sygn. akt VI Kow 1398/25/el

(prawomocnego od dnia 21 października 2025 r.) skazanemu P. P. na podstawie

art. 431a § 1 i 3 k.k.w. udzielono zezwolenia na odbycie w systemie dozoru

elektronicznego reszty kary 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności (k. 116-117).

Orzekający w kwestii dwóch wniesionych zażaleń, Sąd Apelacyjny w

Katowicach postanowieniem z dnia 10 grudnia 2025 r., sygn. akt II AKzw 1707/25:

IV KK 45/26

3

1/ zmienił zaskarżone postanowienie w ten sposób, że na podstawie art. 77

§ 1 k.k. warunkowo zwolnił z odbycia reszty kary P. P., skazanego prawomocnym

wyrokiem Sądu Rejonowego we Włoszczowie z dnia 23 marca 2022 r., sygn. akt II

K 214/21, na karę 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności;

2/ na podstawie art. 80 § 1 k.k. wyznaczył okres próby w wymiarze 3 lat;

3/ na mocy art. 159 § 1 k.k.w. oraz z art. 72 § 1 pkt 1 i 4 k.k. oddał

warunkowo zwolnionego pod dozór kuratora oraz zobowiązał go do informowania

kuratora o przebiegu okresu próby i wykonywania stałej pracy zarobkowej;

4/ zwolnił skazanego z uiszczenia kosztów sądowych postępowania

odwoławczego, obciążając nimi Skarb Państwa (k. 108 - 109).

Od powyższego postanowienia Sądu Apelacyjnego w Katowicach kasację

wniósł na podstawie art. 521 § 1 k.p.k. Prokurator Generalny, który zaskarżył

orzeczenie w części dotyczącej określonego w pkt 2 okresu próby, na korzyść

skazanego P. P. Na podstawie art. 523 § 1 k.p.k. oraz art. 526 § 1 k.p.k. i art. 537 §

1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 1 § 2 k.k.w. zarzucił rażące i mające istotny wpływ na treść

postanowienia naruszenie przepisu prawa materialnego, a mianowicie art. 80 § 1

k.k., poprzez wyznaczenie skazanemu, na podstawie tego przepisu okresu próby w

wymiarze 3 lat od dnia wydania w dniu 10 grudnia 2025 r. postanowienia, podczas

gdy czas pozostały do odbycia przez P. P. kary, tj. do dnia 6 lutego 2026 r., jest

krótszy niż 2 lata, zatem okres próby, zgodnie z treścią art. 80 § 1 k.k. winien

wynosić 2 lata, albowiem skazany nie jest osobą określoną w art. 64 § 2 k.k. lub art.

64a k.k., wobec której ma zastosowanie regulacja szczególna z art. 80 § 2 k.k.,

stanowiąca o wydłużeniu do 3 lat okresu próby.

Podnosząc powyższy zarzut Prokurator Generalny wniósł o uchylenie

postanowienia w zaskarżonej części i przekazanie sprawy w tym zakresie do

ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w Katowicach.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja Prokuratora Generalnego okazała się być w sposób oczywisty

zasadna, co pozwalało na rozpoznanie jej w trybie art. 535 § 5 k.p.k.

Zgodnie z art. 80 § 1 k.k., w razie warunkowego zwolnienia czas pozostały

do odbycia kary stanowi okres próby, który jednak nie może być krótszy niż 2 lata

IV KK 45/26

4

ani dłuższy niż 5 lat. Okres 2 lat jest minimalnym okresem, co oznacza, że nawet

gdy koniec kary przypadał wcześniej, zakończenie okresu próby nie może nastąpić

wcześniej niż dwa lata po uprawomocnieniu się orzeczenia w przedmiocie

warunkowego przedterminowego zwolnienia. Innymi słowy - „czas pozostały do

odbycia kary”, o którym mowa w tym przepisie, gdy jest krótszy niż 2 lata, oznacza,

że okres próby nie może być krótszy niż 2 lata. Okres próby może być dłuższy niż 2

lata wtedy, gdy okres pozostały do odbycia kary będzie te 2 lata przekraczał, ale

wówczas to ten pozostały do odbycia kary okres będzie stanowił okres próby (por.

postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 4 grudnia 2024 r., III KK 450/24, LEX nr

3788281; z dnia 22 maja 2024 r., IV KK 155/24, LEX nr 3716503).

Słusznie więc podnosi w tej sytuacji Prokurator Generalny, że zaskarżone

postanowienie Sądu Apelacyjnego w Katowicach w jego punkcie 2, dotyczącym

ustanowionego wobec skazanego trzyletniego okresu próby jest wadliwe, albowiem

zapadło z rażącą i mającą istotny wpływ na jego treść obrazą przepisów prawa

materialnego, podniesioną w zarzucie kasacji. W realiach niniejszej sprawy czas

pozostały do odbycia przez P. P. kary, tj. do dnia 6 lutego 2026 r. (k. 7), był w dacie

orzekania Sądu Apelacyjnego w Katowicach, krótszy niż 2 lata. Zatem okres próby,

zgodnie z treścią art. 80 § 1 k.k. winien wynosić 2 lata. Tym samym Sąd Apelacyjny

ustalając okres próby na 3 lata rażąco naruszył art. 80 § 1 k.k.

Mając powyższe na uwadze, koniecznym stało się uchylenie zaskarżonego

postanowienia w jego pkt 2 i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w tym

zakresie Sądowi Apelacyjnemu w Katowicach, który kierując się poczynionymi

spostrzeżeniami wyznaczy nowy okres próby związanej z warunkowym

przedterminowym zwolnieniem, odpowiadający ustawowym wymaganiom

wynikającym z art. 80 § 1 k.k.

[J.J.]

[r.g.]

Andrzej Stępka

Małgorzata Wąsek-Wiaderek

Andrzej Tomczyk

IV KK 45/26

5