Sąd najwyższy. Orzeczenie uchylone

M. K. został skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia 5

listopada 2024 r., sygn. akt XIII K 1123/24, za czyny z art. 177 § 1 k.k. w zw. z art.

178 § 1 k.k. i art. 178a § 1 k.k., na karę łączną 8 (ośmiu) miesięcy pozbawienia

wolności, przy czym wykonanie jej warunkowo zawieszono na okres próby

wynoszący 1 rok. Ponadto Sąd orzekł wobec skazanego (za czyn z art. 178a § 1 k.k.)

zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 3 lat, zaliczając na

poczet tego zakazu okres zatrzymania prawa jazdy od dnia 15 maja 2024 r. oraz

zasądził od skazanego świadczenie pieniężne na rzecz Funduszu Pomocy

Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej w kwocie 5.000 zł. Sąd zasądził

również od skazanego na rzecz oskarżycielki posiłkowej zadośćuczynienie oraz

zwrot kosztów ustanowionego w sprawie pełnomocnika. Nadto Sąd orzekł o kosztach

sądowych, zasądzając od skazanego na rzecz Skarbu Państwa odpowiednie kwoty.

Od powyższego wyroku apelację wniósł prokurator.

Sąd Okręgowy w Białymstoku wyrokiem z dnia 6 czerwca 2025 r., sygn. akt

VIII Ka 1072/24, po rozpoznaniu wniesionej apelacji, zmienił zaskarżony wyrok w ten

sposób, że za czyn przypisany skazanemu z art. 177 § 1 k.k. w zw. z art. 178 § 1 k.k.

- z mocy art. 42 § 2 k.k. - orzekł wobec skazanego środek karny w postaci zakazu

prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 4 lat, z kolei na mocy art.

90 § 2 k.k. orzekł wobec skazanego łączny zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów

mechanicznych na okres 4 lat, zaliczając skazanemu okres zatrzymania prawa jazdy

od dnia 15 maja 2024 r. Ponadto Sąd zwolnił skazanego od kosztów sądowych

postępowania odwoławczego.

Kasację od wyroku Sądu Okręgowego w Białymstoku na niekorzyść

skazanego wniósł Prokurator Generalny, zaskarżając wyrok w części dotyczącej

„rozstrzygnięcia o łącznym zakazie prowadzenia wszelkich pojazdów

IV KK 67/26

3

mechanicznych, zawartego w pkt. I.C i powiązanym z nim pkt I.D”. Zaskarżonemu

orzeczeniu skarżący zarzucił „rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku

naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest art. 86 § 1 k.k. w zw. z art. 90 § 2

k.k., poprzez połączenie dwóch zakazów prowadzenia wszelkich pojazdów

mechanicznych w wymiarze: 3 i 4 lat, a w ich miejsce wymierzenie łącznego zakazu

prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 4 lat w sytuacji, gdy

stosownie do brzmienia wymienionego przepisu zakaz ten mógł być orzeczony w

przedziale: od 5 do 7 lat, a więc poniżej dolnej granicy ustawowego zagrożenia”.

W oparciu o powyższy zarzut Prokurator Generalny wniósł o uchylenie wyroku

w zaskarżonej części i przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi Okręgowemu

w Białymstoku do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja Prokuratora Generalnego jest oczywiście zasadna, co pozwoliło na

jej rozpoznanie na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.

Rację ma skarżący, że zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego zapadł z rażącą

obrazą przepisów prawa materialnego, tj. art. 90 § 2 k.k. w zw. z art. 86 § 1 k.k. Na

podstawie art. 90 § 2 k.k. do łączenia zakazów tego samego rodzaju stosuje się art.

86 § 1 k.k., zgodnie z którym sąd wymierza karę łączną w granicach powyżej

najwyższej z kar wymierzonych za poszczególne przestępstwa do ich sumy. Z kolei

zgodnie z art. 43 § 1 k.k. środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich

pojazdów mechanicznych (art. 39 pkt 3 k.k.) orzeka się w latach, od roku do lat 15,

co oznacza, że dolna granica łącznego środka karnego w postaci zakazu

prowadzenia wszelkich pojazdów powinna być minimalnie o 1 rok wyższa od

najwyższego z orzeczonych podlegających łączeniu zakazów prowadzenia

wszelkich pojazdów mechanicznych.

W realiach rozpoznawanej sprawy wobec skazanego orzeczono środki karne

w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych odpowiednio za

czyn z art. 178a § 1 k.k. – na okres 3 lat oraz w wyroku reformatoryjnym sądu

odwoławczego za czyn z art. 177 § 1 k.k. w zw. z art. 178 § 1 k.k. – na okres 4 lat. W

tej sytuacji, uwzględniając treść art. 86 § 1 k.k., dolna granica łącznego zakazu

IV KK 67/26

4

wynosiła 5 lat, górna zaś 7 lat. Oznacza to, że Sąd Okręgowy orzekając łączny zakaz

prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 4 lat dopuścił się

rażącego naruszenia prawa mającego istotny wpływ na treść orzeczenia, poprzez

wymierzenie łącznego zakazu prowadzenie wszelkich pojazdów mechanicznych

poniżej jego dolnej granicy, tj. art. 90 § 2 k.k. w zw. art. 86 § 1 k.k.

Z podanych wyżej względów, Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Okręgowego

w Białymstoku w zakresie rozstrzygnięcia o łącznym zakazie prowadzenia wszelkich

pojazdów mechanicznych i w tym zakresie przekazał do ponownego rozpoznania w

postępowaniu odwoławczym. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, Sąd Okręgowy

weźmie pod uwagę poczynione powyżej uwagi.

Mając powyższe na względzie Sąd Najwyższy orzekł jak w wyroku.

[J.J.]

[r.g.]

Małgorzata Bednarek

Zbigniew Kapiński

Paweł Kołodziejski