Sąd najwyższy

IV KK 74/26

2

Sąd Rejonowy w Białymstoku wyrokiem z dnia 27 lutego 2025 r., sygn. akt III K

1214/24:

1. w pkt I uznał oskarżonego A.M. za winnego popełnienia – w okresie od

3 października 2023 r. do 4 października 2023 r. – czynu z art. 279 § 1 k.k. i za

to, na podstawie art. 279 § 1 k.k., skazał go na karę 1 roku i 2 miesięcy

pozbawienia wolności;

2. w pkt II, na podstawie art. 63 § 1 k.k., na poczet orzeczonej kary pozbawienia

wolności zaliczył oskarżonemu A.M. okres tymczasowego aresztowania;

3. w pkt III, IV i V zawarł rozstrzygnięcia dotyczące współoskarżonego A.N.;

4. w pkt VI zwolnił obu oskarżonych od ponoszenia opłat i pozostałych kosztów

sądowych w sprawie, przejmując je na poczet Skarbu Państwa;

5. w pkt VII kosztami procesu w zakresie uniewinnienia oskarżonego A.N. od czynu

wskazanego w pkt III, obciążył Skarb Państwa.

Apelację od ww. wyroku wniosła obrońca A.M., która zaskarżając to

orzeczenie w całości, zarzuciła:

1. błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę orzeczenia, mający

wpływ na jego treść, a polegający na przyjęciu, iż sprawcą kradzieży z

włamaniem był oskarżony A.M., podczas gdy brak jest dowodów

potwierdzających sprawstwo i winę tego oskarżonego;

2. naruszenie przepisów postępowania karnego, tj. art. 4 k.p.k., art. 5 § 2 k.p.k.,

art. 410 k.p.k. i art. 424 k.p.k., polegające na dowolnej i jednostronnej ocenie

materiału dowodowego, w sposób szczegółowo opisany w pkt. II lit. a-f petitum

apelacji;

3. z ostrożności procesowej „rażącą surowość (wysokość) orzeczonej wobec

oskarżonego A.M. kary bezwzględnej 1 (jednego ) roku i 2 (dwóch) miesięcy

pozbawienia wolności, w sytuacji gdy oskarżony ten nie był dotychczas karany

w Polsce, a jego wyroki dotyczą spraw sprzed wielu lat w Belgii i za granicą,

mienie skradzione zostało prawie w całości zwrócone pokrzywdzonemu, co

powoduje iż oskarżony ten zasługuje na dobrodziejstwo warunkowego

zawieszenia wykonania kary na okres próby wynoszący 3 lata lub złagodzenie

kary”.

IV KK 74/26

3

Wskazując na powyższe zarzuty, obrońca wniosła o zmianę zaskarżonego

wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonego A.M. od popełnienia zarzucanego mu

czynu, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi

pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, względnie zmianę zaskarżonego

wyroku poprzez wymierzenie oskarżonemu kary pozbawienia wolności z

warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby wynoszący 3 lata.

Sąd Okręgowy w Białymstoku – po rozpoznaniu apelacji obrońcy A.M. –

wyrokiem z dnia 24 września 2025 r., sygn. akt VIII Ka 527/25:

1. zaskarżony wyrok zmienił w ten sposób, że:

1. orzeczoną w pkt 1 części dyspozytywnej wyroku karę pozbawienia

wolności w wymiarze 1 roku i 2 miesięcy obniżył do 10 miesięcy;

2. na mocy art. 69 § 1 i 2 k.k., art. 70 § 1 k.k. i art. 72 § 1 pkt 1 k.k. wykonanie

„kary pozbawienia w wymiarze 10 (dziesięciu) miesięcy” warunkowo

zawiesił oskarżonemu na okres próby wynoszący 2 lata i zobowiązał go

do informowania kuratora o przebiegu okresu próby;

3. w pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymał w mocy;

4. zwolnił oskarżonego od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych

za postępowanie odwoławcze.

W dniu 13 lutego 2026 r. (data prezentaty) kasację od ww. wyroku wywiódł

Prokurator Generalny, który zaskarżył to orzeczenie „w zakresie rozstrzygnięć

przyjętych w punkcie 1 części dyspozytywnej, na niekorzyść A.M.”, zarzucając

„rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa karnego

materialnego, a mianowicie art. 279 § 1 k.k. i art. 69 § 1 k.k., polegające na wadliwej

zmianie rozstrzygnięcia zawartego w punkcie I części dyspozytywnej wyroku Sądu

Rejonowego w Białymstoku z dnia 27 lutego 2025 r., sygn. akt III K 1214/24, poprzez

obniżenie orzeczonej kary do 10 (dziesięciu) miesięcy pozbawienia wolności, tj.

poniżej dolnego ustawowego zagrożenia przewidzianego w sankcji przepisu art. 279

§ 1 k.k. i warunkowe zawieszenie jej wykonania na okres próby wynoszący 2 (dwa)

lata, mimo że A.M. w czasie popełnienia zarzuconego mu przestępstwa był skazany

na karę pozbawienia wolności”. W związku z powyższym, skarżący wniósł o

uchylenie wyroku w zaskarżonej kasacją części i przekazanie sprawy w tym zakresie

Sądowi Okręgowemu w Białymstoku do ponownego rozpoznania.

IV KK 74/26

4

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja wniesiona przez Prokuratora Generalnego okazała się zasadna w

stopniu oczywistym, co uzasadniało jej rozpoznanie oraz uwzględnienie przez Sąd

Najwyższy na posiedzeniu bez udziału stron (art. 535 § 5 k.p.k.).

Rację ma skarżący, że w zaskarżonym wyroku A.M. wymierzona została kara

pozbawienia wolności poniżej dolnej granicy ustawowego zagrożenia

przewidzianego w sankcji przepisu art. 279 § 1 k.k. Sąd Okręgowy w Białymstoku –

na skutek przeprowadzonej kontroli instancyjnej – obniżył bowiem orzeczoną przez

sąd a quo karę pozbawienia wolności do 10 miesięcy, podczas gdy za występek

kradzieży z włamaniem ustawodawca przewiduje karę pozbawienia wolności od roku

do lat 10 – i taką sankcję za ten występek ustawa określała zarówno w dacie

popełnienia czynu przez skazanego, jak i w dacie orzekania przez sądy obu instancji.

Jednocześnie wymaga odnotowania, że analiza zaskarżonego wyroku oraz jego

uzasadnienia, nie daje podstaw do stwierdzenia, że w przedmiotowej sprawie

skorzystano z jakiejkolwiek instytucji prawnej, pozwalającej kształtować wymiar kary

poza granicami ustawowego zagrożenia z art. 279 § 1 k.k. Sąd ad quem w pisemnych

motywach zaskarżanego wyroku sam zresztą przyznał, że w zakresie

reformatoryjnego orzeczenia o karze, dopuścił się naruszenia przepisu prawa

materialnego między innymi w omawianym przedmiocie.

W konkluzji trzeba zatem stwierdzić, iż wyrok Sądu Okręgowego w

Białymstoku prawomocnie ukształtował wymierzoną skazanemu karę poza

granicami ustawowego zagrożenia. W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony

jest pogląd, że wymierzenie kary poniżej dolnej granicy ustawowego zagrożenia, przy

jednoczesnym niezastosowaniu instytucji nadzwyczajnego złagodzenia kary, jest

rażącym naruszeniem prawa karnego materialnego, które miało oczywisty wpływ na

zapadły wyrok w części dotyczącej orzeczenia o karze (zob. m.in. wyrok SN z dnia

20 sierpnia 2009 r., IV KK 118/09). W wyniku zdiagnozowanego błędu, A.M. został

bowiem skazany na karę pozbawienia wolności w wymiarze niższym, niż winno to

nastąpić w sytuacji prawidłowego zastosowania przepisu prawa materialnego, tj. art.

279 § 1 k.k.

IV KK 74/26

5

Jednocześnie zgodzić należy się z Prokuratorem Generalnym, iż zaskarżone

orzeczenie zostało wydane również z rażącym – i mającym istotny wpływ na jego

treść – naruszeniem przepisu prawa materialnego, a mianowicie art. 69 § 1 k.k. W

myśl bowiem tego przepisu – w brzmieniu obowiązującym od 1 lipca 2015 r. – „[s]ąd

może warunkowo zawiesić wykonanie kary pozbawienia wolności orzeczonej w

wymiarze nieprzekraczającym roku, jeżeli sprawca w czasie popełnienia

przestępstwa nie był skazany na karę pozbawienia wolności i jest to wystarczające

dla osiągnięcia wobec niego celów kary, a w szczególności zapobieżenia powrotowi

do przestępstwa”. Zaznaczyć przy tym należy, iż określony w art. 69 § 1 k.k. warunek

niekaralności obejmuje zarówno skazanie na karę bezwarunkowego pozbawienia

wolności, jak i na tę karę z warunkowym zawieszeniem jej wykonania (zob. wyrok SN

z dnia 26 października 2020 r., IV KK 734/19; wyrok SN z dnia 12 marca 2019 r., V

KK 103/18; wyrok SN z dnia 12 lutego 2019 r., II KK 290/18). W odniesieniu zaś do

A.M., warunek braku uprzedniego skazania na karę pozbawienia wolności nie został

spełniony, co również przyznał sąd ad quem w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

Jak bowiem wynika z karty karnej A.M. (k. 582-585 i k. 654-657), w czasie

popełnienia czynu przypisanego mu w niniejszej sprawie, był on już wcześniej

kilkukrotnie karany, m.in. wyrokiem Sądu AG w N. (Niemcy) z dnia 11 grudnia 2012

r. (sygn. […]) za przestępstwo związane z nielegalnym obrotem substancjami

odurzającymi, substancjami psychotropowymi i prekursorami nieprzeznaczonymi

wyłącznie na użytek własny – na karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności z

warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 2 lat próby (tj. do dnia 22 grudnia

2014 r.). Trafnie w tym kontekście zauważa skarżący, że zgodnie z art. 114a § 1 k.k.

„[w]yrokiem skazującym jest również prawomocne orzeczenie skazujące za

popełnienie przestępstwa wydane przez sąd właściwy w sprawach karnych w

państwie członkowskim Unii Europejskiej, chyba że według ustawy karnej polskiej

czyn nie stanowi przestępstwa, sprawca nie podlega karze albo orzeczono karę

nieznaną ustawie”. W takich przypadkach, w sprawach dotyczących zatarcia

skazania stosuje się ustawę obowiązującą w miejscu skazania (art. 114a § 2 pkt 2

k.k.). Z kolei, zgodnie z art. 14 ust. 8 ustawy z dnia 24 maja 2000 r. o Krajowym

Rejestrze Karnym – w brzmieniu obowiązującym do dnia 13 kwietnia 2026 r. – dane

osób będących obywatelami polskimi prawomocnie skazanymi przez sądy państw

IV KK 74/26

6

obcych, „usuwa się z Rejestru po otrzymaniu zawiadomienia o zatarciu skazania

przesłanego przez właściwy organ państwa obcego, które wydało wyrok” (t.j. Dz. U.

z 2024 r. poz. 276). W tym stanie rzeczy, uwzględniając treść karty karnej – aktualnej

na dzień 13 stycznia 2025 r. (k. 654-657) – należy stwierdzić, że skazanie objęte ww.

wyrokiem Sądu AG w N. (realizującego jednocześnie przesłanki przewidziane w art.

114a § 1 k.k.) nie uległo zatarciu i A.M. w czasie popełnienie przypisanego mu czynu

z art. 279 § 1 k.k. (tj. w okresie od 3 października 2023 r. do 4 października 2023 r.)

nie spełniał warunku braku uprzedniego skazania na karę pozbawienia wolności.

Tym samym zaskarżony kasacją wyrok – niezależnie od wady związanej z obrazą

art. 279 § 1 k.k. – zapadł także z rażącym naruszeniem art. 69 § 1 k.k., które miało

istotny wpływ na jego treść, albowiem A.M. skorzystał z dobrodziejstwa

warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności, mimo

ustawowego zakazu.

Suma wyżej stwierdzonych uchybień implikowała konieczność uchylenia

wyroku Sądu Okręgowego w Białymstoku w zaskarżonej części – i w konsekwencji

przekazania w tym zakresie sprawy ww. sądowi do ponownego rozpoznania w

postępowaniu odwoławczym, celem wymierzenia dopuszczalnej prawem sankcji za

czyn przypisany A.M.

Paweł Kołodziejski

Marek Siwek

Igor Zgoliński

[WB]

[a.ł]