Sąd Najwyższy nie przekazał zażalenia na adwokata z Rybnika innemu sądowi

W rozpatrywanym wystąpieniu wskazano, że do Sądu Rejonowego wpłynęło

zażalenie X.1 Y.1 na postanowienie z dnia 29 maja 2026 r., sygn. akt […], którym

odmówiono wszczęcia śledztwa w sprawie z zawiadomienia o możliwości

popełnienia przez X. Y. przestępstw z art. 233 § 1 k.k., art. 234 k.k. oraz art. 241 § 1

k.k. Jak wskazuje Sąd Rejonowy, zarówno X.1 Y.1, jak i X. Y. wykonują zawód

adwokata, prowadzą kancelarie na terenie R. i od wielu lat występują przed Sądem

Rejonowym w Rybniku oraz Sądem Okręgowym w Rybniku w charakterze obrońców

czy też pełnomocników, w związku z czym utrzymują regularne kontakty zawodowe

z sędziami orzekającymi w tych Sądach. Ponadto córka X. Y. jest zatrudniona w

IV KO 110/26

2

Wydziale VI Gospodarczym Sądu właściwego w charakterze sędziego. Sąd

Rejonowy podniósł również, że przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja dotycząca

zachowań X. Y. podjętych w toku postępowań prowadzonych przed Sądami w

Rybniku, zaś zasadnicza część zawiadomienia odnosi się do zeznań złożonych

przed Sądem Rejonowym w Rybniku w sprawie o sygn. akt III K 618/23.

Zdaniem Sądu właściwego przytoczone okoliczności nie dają wprawdzie

podstaw do kwestionowania rzeczywistej bezstronności ani niezawisłości sędziów

tegoż Sądu, to jednak w odbiorze postronnego obserwatora rozpoznawanie przez

ten organ środka odwoławczego dotyczącego wypowiedzi przed nim składanych

przez adwokatów stale w nim występujących, przy uwzględnieniu opisanych

powiązań zawodowych i personalnych, mogłoby wywołać wątpliwości co do

zapewnienia pełnego dystansu wobec przedmiotu sprawy. Przekazanie sprawy

innemu sądowi równorzędnemu wyłączy z kolei możliwość formułowania zarzutów,

że na treść rozstrzygnięcia mogły oddziaływać miejscowe relacje zawodowe. Mając

powyższe na uwadze Sąd Rejonowy uznał, że dobro wymiaru sprawiedliwości

przemawia za wystąpieniem do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy do

rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu.

Sąd Najwyższy stwierdził, co następuje.

Wniosek Sądu Rejonowego nie jest zasadny.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego od dawna trafnie podnosi się, że dobro

wymiaru sprawiedliwości przemawia za przekazaniem sprawy w zasadzie tylko

wtedy, gdy zaistnieją okoliczności, które mogą wywierać realny wpływ na swobodę

orzekania lub stwarzać uzasadnione przekonanie o braku warunków do rozpoznania

sprawy w sposób obiektywny. Z kolei hipotetyczna obawa przed przyszłymi

niekorzystnymi społecznymi opiniami, niemająca żadnych realnych podstaw, nie

powinna uzasadniać uchylania się przez sąd właściwy od rozpoznania sprawy (zob.

np. postanowienie SN z dnia 25 listopada 2009 r., III KO 81/09). Odstąpienie od

zasady rozpoznania sprawy przez sąd miejscowo właściwy może nastąpić wyłącznie

w razie zaistnienia sytuacji jednoznacznie świadczącej o tym, że pozostawienie

sprawy w gestii sądu właściwego sprzeciwiałoby się dobru wymiaru sprawiedliwości.

Zdaniem Sądu Najwyższego w rozpatrywanej sprawie nie zachodzą

uzasadnione podstawy do podzielenia wyrażonej przez Sąd Rejonowy obawy, że jej

rozpoznanie przez ten Sąd może narazić na szwank dobro wymiaru sprawiedliwości.

Przywołane w uzasadnieniu wystąpienia okoliczności, nawet rozpatrywane łącznie,

IV KO 110/26

3

w ocenie Sądu Najwyższego nie skutkują wystąpieniem realnych obaw co do

obiektywizmu czy bezstronności Sądu właściwego. Zresztą sam Sąd Rejonowy nie

ma wątpliwości, że przytoczone okoliczności nie dają podstaw do kwestionowania

rzeczywistej bezstronności czy niezawisłości sędziów tego Sądu, odwołując się

jedynie do hipotetycznych obaw. Relacje o charakterze zawodowym sędziów Sądu

właściwego z miejscowymi adwokatami występującymi w sprawie nie stanowią

wystarczającej przesłanki do zastosowania właściwości delegacyjnej, o której tu

mowa. Oczywiście istnieje możliwość osobistych relacji sędziów z uczestnikami

postępowania (na które w wystąpieniu tym się nie powołano), to jednak w takich

wypadkach zgodnie z utrwalonym orzecznictwem rozważyć należy zastosowanie

regulacji art. 41 k.p.k., a nie art. 37 § 1 k.p.k. Odnieść to trzeba również do

powoływanej w wystąpieniu okoliczności, że córka X. Y. jest sędzią Wydziału

Gospodarczego właściwego Sądu. Przedstawionego tu zapatrywania zmienić nie

może wskazywanie przez Sąd, że chodzi o skontrolowanie zachowań X. Y. podjętych

w toku postępowań prowadzonych przed Sądami w Rybniku. W tych rozważaniach

nie sposób pominąć również i tego aspektu, że przedmiot postępowania stanowi

wyłącznie kwestia rozpoznania zażalenia na postanowienie o umorzeniu śledztwa, a

zatem chodzi jedynie o skontrolowanie zasadności wskazanej decyzji procesowej.

Mając zatem to wszystko na uwadze Sąd Najwyższy doszedł do przekonania,

że brak jest powodów przemawiających za przekazaniem niniejszej sprawy innemu

sądowi równorzędnemu.

Z tych wszystkich względów orzeczono, jak na wstępie.

[WB]

[r.g.]