Sędzia SN powołany z udziałem nowej KRS wyłączony od sprawy wznowienia

Obrońca skazanej J.T. pismem z dnia 23 lutego 2026 r. (k. 21 i n.) złożył

wniosek o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego A.D. od rozpoznania wniosku o

wznowienie postępowania, zarejestrowanego pod sygn. akt IV KO 18/26, z uwagi

na niespełnienie wymogu instytucjonalnej bezstronności z uwagi na fakt powołania

jej przez Prezydenta RP na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego w wyniku

uchwały Krajowej Rady Sądownictwa, której skład został ukształtowany na mocy

ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa

oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz. 3). Uzasadniając swój wniosek

obrońca skazanej odwołał się do uchwały składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej

oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020

IV KO 18/26

2

r., sygn. akt BSA I - 4110 - 1/20 (OSNKW 2020/2/7, LEX nr 2784794) oraz w

uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I

KZP 2/22 (OSNK 2022, z. 6, poz. 22, LEX nr 3348360), a także do orzecznictwa

trybunałów europejskich, jak również przytoczył szereg wcześniejszych orzeczeń

Sądu Najwyższego, w których wyłączono SSN A.D. od udziału w rozpoznawaniu

spraw.

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.

Wniosek zasługiwał na uwzględnienie.

Konsekwencje związane z powołaniem SSN A.D. na urząd sędziego Sądu

Najwyższego w wyniku uchwały Krajowej Rady Sądownictwa, której skład został

ukształtowany na mocy ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., o zmianie ustawy o

Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz.

3), były już przedmiotem licznych, wcześniejszych orzeczeń powołanych we

wniosku, a Sąd Najwyższy, podzielając wyrażone tam zapatrywanie prawne, odsyła

do wyrażonych tam poglądów (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 9

października 2024 r., V KK 337/24; z dnia 11 października 2023 r., II KK 393/23; z

dnia 25 marca 2025 r., I KK 39/25; z dnia 30 września 2024 r., IV KO 40/24).

Jeśli chodzi o samą kwestię wadliwości powołania sędziów, związaną z

udziałem w procesie nominacyjnym Krajowej Rady Sądownictwa, ukształtowanej w

trybie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie

Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2018, poz. 3), to zagadnienie to

było przedmiotem obszernej analizy w uchwale składu połączonych Izb: Cywilnej,

Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23

stycznia 2020 r., sygn. akt BSA I - 4110 - 1/20 (OSNKW 2020/2/7, LEX nr 2784794)

oraz w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022

r., I KZP 2/22 (OSNK 2022, z. 6, poz. 22, LEX nr 3348360).

W orzecznictwie Sądu Najwyższego powszechnie akcentuje się, że „sędzia

ulega wyłączeniu, nie tylko wówczas, gdy istnieje okoliczność tego rodzaju, że

mogłaby wywołać wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie (art. 41 § 1

k.k.), ale również w sytuacji, gdy orzekanie przez sędziego w danej sprawie

IV KO 18/26

3

mogłoby prowadzić do naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 EKPC i uznania, że taki

skład orzekający w ogóle nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu

ustanowionego ustawą” (postanowienia SN: z dnia 6 lipca 2022 r., IV KO 66/22,

LEX nr 3405631 z dnia 13 października 2021 r., II KO 30/21; z dnia 28 kwietnia

2022 r., IV KO 32/22; z dnia 17 marca 2022 r., II KO 12/22). „O potrzebie

zastosowania instytucji wyłączenia sędziego decyduje między innymi ocena, czy

dla postronnego obserwatora zachodzą w realiach sprawy takie okoliczności, które

w odbiorze społecznym mogą budzić wątpliwości co do bezstronności sędziego.

Okolicznością mogącą wywołać tę wątpliwość może być m.in. tryb powołania

sędziego Sądu Najwyższego na urząd. Sąd Najwyższy ma zatem obowiązek

wyłączyć sędziego także wówczas, gdy orzekanie przez sędziego w sprawie

mogłoby realnie prowadzić do znacznie poważniejszych uchybień, a więc do

naruszenia standardu niezależności i bezstronności gwarantowanego przez art. 45

ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw

Człowieka i Podstawowych Wolności i uznania, że taki skład orzekający w ogóle nie

stanowi niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą, co mogłoby

skutkować m.in. odpowiedzialnością odszkodowawczą Państwa” (postanowienie

Sądu Najwyższego z dnia 9 października 2024 r., V KK 337/24).

Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu.

[WB]

[a.ł]