Sędzia SN A.B. wyłączony od sprawy wznowienia, bo powołano go w procedurze neo-KRS

Sąd Najwyższy, postanowieniem z dnia 26 czerwca 2025 r., sygn. akt IV KK

178/25, oddalił jako oczywiście bezzasadną kasację obrońcy M.T. od wyroku Sądu

Okręgowego w Katowicach z dnia 15 listopada 2024 r., sygn. akt VII Ka 844/24,

utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego Katowice-Wschód w Katowicach

dnia 8 sierpnia 2024 r., sygn. akt III W 31/24.

Pismem z dnia 22 grudnia 2025 r. obrońca skazanego wniósł o wznowienie

postępowania kasacyjnego w tej sprawie na podstawie art. 540 § 3 k.p.k.,

względnie o rozważenie wznowienia postępowania kasacyjnego z urzędu w

związku z nienależytą obsadą Sądu Najwyższego, w składzie którego zasiadała

IV KO 220/25

2

SSN A.D., powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek KRS

ukształtowanej w sposób sprzeczny z wymogami konstytucyjnymi.

Sprawa powyższa, zarejestrowana pod sygnaturą akt IV KO 220/25,

zarządzeniem Prezesa Izby Karnej z dnia 31 grudnia 2025 r. została przydzielona

do referatu SSN A.B.

W dniu 20 lutego 2026 r., prokurator Prokuratury Krajowej, wezwany przez

Sąd Najwyższy do zajęcia stanowiska w przedmiocie wniosku o wznowienie

postępowania, na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. wniósł o wyłączenie sędziego SN A.B.

od orzekania w sprawie IV KO 220/25, z uwagi na uzasadnione wątpliwości co do

jego bezstronności, wynikające z powołania na urząd sędziego SN w tej samej

procedurze co sędzia SN A.D.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

W sprawie zachodzą podstawy do wyłączenia sędziego SN A.B. z mocy

prawa na podstawie art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k.

W dyspozycji art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. mieszczą się bowiem przypadki

obejmujące taką więź sędziego ze sprawą, iż wynik danego postępowania będzie

miał znaczenie nie tylko dla jego stron, ale także dla samego sędziego. Wyłączeniu

na podstawie art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. podlega zatem sędzia w sytuacji, w której

miałby dokonać oceny stosunku prawnoprocesowego (którego podmiotem, obok

stron, jest także sędzia rozpoznający sprawę), wywierającego zarazem wpływ na

jego własne prawa i obowiązki. Ponieważ oceny ważności i skuteczności tego

stosunku nie może dokonywać sędzia będący jego stroną albo będący w

identycznej sytuacji ustrojowo-procesowej, podlega on wyłączeniu z mocy prawa na

podstawie art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3

marca 2026 r., I KK 413/25).

Wobec kwestionowania we wniosku o wznowienie postępowania

prawidłowości składu Sądu Najwyższego, orzekającego w sprawie zakończonej

wydaniem postanowienia z dnia 26 czerwca 2025 r., sygn. akt IV KK 178/25, w

związku z udziałem w nim SSN A.D., powołanej na urząd w procedurze z udziałem

Krajowej Rady Sądownictwa, ukształtowanej na podstawie ustawy z dnia 8 grudnia

2017 r., rozpoznanie sprawy IV KO 220/25 w wyznaczonym składzie prowadziłoby

do naruszenia zasady nemo iudex in causa sua – gdyż ta sama okoliczność,

IV KO 220/25

3

podnoszona we wniosku, związana z otrzymaniem nominacji sędziowskiej, dotyczy

sędziego SN A.B. Jego udział w rozpoznaniu przedmiotowej sprawy nie tylko

mógłby wywołać zarówno u stron, jak i w odbiorze społecznym przekonanie o braku

bezstronności i rzetelności sądu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23

czerwca 2022 r., II KO 48/22 i postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 marca

2022 r., II KO 12/22), ale spowodowałby wydanie orzeczenia obciążonego wadą

określoną w art. 439 § 1 pkt 1 k.p.k., ponieważ sędzia ten podlega wyłączeniu od

rozpoznania niniejszej sprawy z mocy prawa.

Niezależnie od powyższego należy zauważyć, że już sam udział w orzekaniu

osoby powołanej na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek neo-KRS

prowadzi do nienależytej obsady sądu w postępowaniu kasacyjnym w rozumieniu

art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Krajowa Rada Sądownictwa w obecnym składzie nie

reprezentuje bowiem należycie środowiska sędziowskiego, a zatem nie jest

organem, o którym mowa w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (por. uchwała

Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22).

Wada nominacyjna, wynikająca z udziału w procesie powołania na urząd

sędziego wadliwie ukształtowanej KRS, mająca charakter względny w przypadku

sędziów sądów powszechnych, odgrywa szczególne znaczenie w przypadku

sędziów Sądu Najwyższego – do których grona przystąpił, dzięki tej procedurze,

sędzia A.B. Wynika to z wyjątkowego statusu sędziów Sądu Najwyższego i

kluczowych kompetencji tego Sądu, mającego gwarantować niezakłócone,

prawidłowe funkcjonowanie demokratycznego państwa prawnego oraz obiektywny

standard niezależności, niezawisłości i bezstronności orzekania (por. uchwała

trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-

1/20). W konsekwencji, udział w wydaniu orzeczenia sędziego Sądu Najwyższego,

powołanego na urząd w wadliwej procedurze z udziałem neo–KRS, stanowi

bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.

Uwzględniając powyższe, należało wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego

A.B. od udziału w niniejszej sprawie.

Mając to na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.

[WB]

IV KO 220/25

4

[a.ł]