Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia wniosku skazanego M. K. o wznowienie postępowania

IV KO 27/26

2

Pismem przekazanym Sądowi Najwyższemu M. K. zasygnalizował

wystąpienie w prawomocnie zakończonym - wyrokiem Sądu Apelacyjnego w

Białymstoku z dnia 27 lutego 2024 r., sygn. akt II AKa 175/23 - postępowaniu

bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. z uwagi na to, że w

skład Sądu Okręgowego w Olsztynie wchodził sędzia tegoż Sądu X. Y., powołany z

udziałem Krajowej Rady Sądownictwa, której skład został ukształtowany na

podstawie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie

Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz. 3), co skutkować

miało naruszeniem standardów strony do rozpoznania jej sprawy przez bezstronny i

niezależny sąd w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPCz i art. 47 KPP UE.

Nadto w piśmie tym M. K. zakwestionował prawidłowość zapadłego w

prawomocnie zakończonym wspomnianym wyrokiem procesie rozstrzygnięcia

wobec tego, że nie wzięto jakoby pod uwagę zeznań świadka B. B. i niewiedzy

skazanego co do wieku S. M. oraz oddalono wniosek o wywołanie opinii

psychiatrycznej co do S. M. i K. I., jak również nie wzięto pod uwagę przeszłości M.

K. dotyczącej posiadania, zażywania i handlu środkami zabronionymi, a ponadto

pominięto, że „daty jego handlu” nie pokrywały się z rzeczywistością. Zamiast tego

– jak wskazuje autor pisma – Sądy oparły się na ustaleniach prokuratury.

M. K. wniósł wreszcie o przyznanie mu obrońcy z urzędu na potrzeby

postępowania wznowieniowego oraz zwolnienie go od jego kosztów.

Sąd Najwyższy stwierdził, co następuje.

W pierwszej kolejności podkreślić trzeba, że wznowienie postępowania z

uwagi na ujawnienie się bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 k.p.k.

nastąpić może jedynie z urzędu (art. 542 § 3 k.p.k.), stąd zgodnie z utrwalonym

poglądem orzecznictwa, pismo M. K. w tym zakresie mogło stanowić jedynie

wniosek sygnalizacyjny w trybie art. 9 § 2 k.p.k. i tak też zostało potraktowane (art.

118 § 1 k.p.k.). Sąd Najwyższy nie stwierdził jednak w omawianym zakresie

podstaw do wznowienia postępowania z urzędu, jako że z dostępnych w domenie

publicznej informacji wynika, iż sędzia X. Y. został powołany na stanowisko

sędziego Sądu Okręgowego w Olsztynie jeszcze zanim doszło do

kwestionowanych zmian Krajowej Rady Sądownictwa.

IV KO 27/26

3

Z kolei w zakresie, w jakim pismo M. K. stanowiło jego osobisty wniosek o

wznowienie postępowania, stwierdzić trzeba, że wobec jego oczywistej

bezzasadności, należało odmówić jego przyjęcia bez wzywania do usunięcia jego

braków formalnych.

W tym miejscu przypomnieć trzeba, że wznowienie postępowania może

nastąpić wyłącznie na podstawie przesłanek ściśle określonych w ustawie.

Pomijając tu wznowienie z urzędu, o jakim była mowa, przypomnieć należy, że

katalog okoliczności otwierających drogę do wystąpienia z inicjatywą wzruszenia

prawomocnego rozstrzygnięcia zawierają przepisy art. 540 k.p.k., art. 540a k.p.k. i

art. 540b k.p.k. Chodzi tu zwłaszcza o sytuacje, gdy w związku z postępowaniem

dopuszczono się przestępstwa, a istnieje uzasadniona podstawa do przyjęcia, że

mogło to mieć wpływ na treść orzeczenia (art. 540 § 1 pkt 1 k.p.k.) albo doszło do

ujawnienia się po wydaniu orzeczenia nowych faktów lub dowodów wskazujących

na to, że: a) skazany nie popełnił czynu albo czyn jego nie stanowił przestępstwa

lub nie podlegał karze, b) skazano go za przestępstwo zagrożone karą surowszą

albo nie uwzględniono okoliczności zobowiązujących do nadzwyczajnego

złagodzenia kary albo też błędnie przyjęto okoliczności wpływające na

nadzwyczajne obostrzenie kary, czy c) sąd umorzył lub warunkowo umorzył

postępowanie karne, błędnie przyjmując popełnienie przez oskarżonego

zarzucanego mu czynu (art. 540 § 1 pkt 2a-2c k.p.k.) bądź Trybunał Konstytucyjny

orzekł o niezgodności z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub z

ustawą przepisu prawnego, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie (art.

540 § 2 k.p.k.), albo wreszcie taka potrzeba wynika z rozstrzygnięcia organu

międzynarodowego działającego na mocy umowy międzynarodowej ratyfikowanej

przez Rzeczpospolitą Polską (art. 540 § 3 k.p.k.).

Z kolei w art. 545 § 3 k.p.k. ustawodawca sformułował obowiązek

dokonywania kontroli wniosku o wznowienie postępowania z punktu widzenia jego

ewentualnej oczywistej bezzasadności. Z brzmienia tego przepisu wprost wynika,

że sąd odmawia przyjęcia wniosku niepochodzącego od prokuratora, adwokata lub

radcy prawnego, bez wzywania do usunięcia jego braków formalnych, jeżeli z treści

IV KO 27/26

4

wniosku wynika jego oczywista bezzasadność. Taka właśnie sytuacja zaistniała w

przedmiotowej sprawie.

M. K. w swoim osobistym wniosku o wznowienie nie wskazuje na żadną

konkretną podstawę do wznowienia postępowania sądowego. Kwestionuje tylko

zasadność samego skazania go, wskazując na niewłaściwe jakoby procedowanie w

aspekcie, o jakim była mowa w części wstępnej niniejszego uzasadnienia.

Twierdzeń tych nie sposób jednak potraktować jako powołanie się na nowe fakty

czy dowody. W szczególności, już z uzasadnień wyroków orzekających w sprawie

Sądów wynika, że miały one na uwadze zeznania B. B., oraz to, że M. K. miał pełną

świadomość udzielania środków odurzających małoletniemu S. M.. Również

oddalenie wniosku o wywołanie opinii psychiatrycznej co do S. M. i K. I. nie stanowi

żadnego nowego faktu czy dowodu, skoro miało to miejsce w trakcie toczącego się

postępowania.

Konkludując, prawomocny wyrok, którego uchylenia domaga się autor

osobistego wniosku o wznowienie postępowania, objęty jest domniemaniem

prawidłowości. Same zaś twierdzenia skazanego, o których była wcześniej mowa,

nie mogą stanowić wystarczającej przesłanki do wznowienia postępowania. Rzecz

w tym, że wznowienie postępowania to instytucja o charakterze nadzwyczajnym,

która może zostać uruchomiona tylko i wyłącznie w szczególnych wypadkach. Na

tego rodzaju okoliczności przedmiotowy wniosek w żadnym razie nie wskazuje, a to

zadaniem wnioskodawcy jest wykazanie zaistnienia podstaw do wznowienia

postępowania.

W tej sytuacji Sąd Najwyższy, wobec stwierdzenia, że z treści wniosku

wynika jego oczywista bezzasadność, zdecydował o odmowie jego przyjęcia.

Podkreślenia przy tym wymaga, że regulacja wstępnej kontroli wniosku o

wznowienie postępowania zawarta w art. 545 § 3 k.p.k. wprowadzona została po to

właśnie, aby wyeliminować konieczność przeprowadzania różnego rodzaju

czynności procesowych związanych z wnioskiem, który w stopniu oczywistym nie

może doprowadzić do wznowienia. Niezasadne jest więc wyznaczanie w sprawie

obrońcy z urzędu, skoro wnioskodawca nie podał w swoim wniosku okoliczności,

IV KO 27/26

5

które mogłyby być rozpatrywane w płaszczyźnie podstaw wznowienia

postępowania.

Z tych też względów orzeczono, jak na wstępie.

[J.J.]

[r.g.]