Sąd Najwyższy wyłączył sędziego A.B. od rozpoznania sprawy IV KO 3/26

Pismem z dnia 8 maja 2026 r. sędzia sprawozdawca złożył wniosek o

wyłączenie ze składu orzekającego, wyznaczonego przez Prezesa kierującego

pracami Izby Karnej SN, sędziego Sądu Najwyższego A.B. od rozpoznania sprawy

IV KO 3/26, sygnalizując że w stosunku do tego sędziego występują okoliczności,

które mogłyby wywołać uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności w

niniejszej sprawie, a mianowicie fakt powołania go przez Prezydenta RP na

stanowisko sędziego Sądu Najwyższego w wyniku uchwały Krajowej Rady

Sądownictwa, której skład został ukształtowany na mocy ustawy z dnia 8 grudnia

2017 r., zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych

ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz. 3). Ponadto wskazał na specyfikę sprawy IV KO 3/26,

IV KO 3/26

2

której przedmiotem jest sygnalizacja podstaw do wznowienia postepowania z

urzędu z uwagi na wystąpienie w sprawie kasacyjnej IV KK 443/25 okoliczności, o

której mowa w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., związanej z wadliwością powołania

orzekającego w tamtej sprawie SSN R.W., a która to wadliwość dotyczy również

SSN A.B., co w konsekwencji rozpoznania niniejszej sprawy z udziałem ww.

sędziego doprowadziłoby do naruszenia zasady nemo iudex in causa sua.

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.

Wniosek zasługiwał na uwzględnienie.

Jeśli chodzi o kwestię wadliwości powołania sędziów, związaną z udziałem w

procesie nominacyjnym Krajowej Rady Sądownictwa, ukształtowanej w trybie

ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa

oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2018, poz. 3), to zagadnienie to było

przedmiotem obszernej analizy w uchwale składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej

oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020

r., sygn. akt BSA I - 4110 - 1/20 (OSNKW 2020/2/7, LEX nr 2784794) oraz w

uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I

KZP 2/22 (OSNK 2022, z. 6, poz. 22, LEX nr 3348360), co czyni zbędnym

czynienie szerszych rozważań w tym zakresie.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego powszechnie akcentuje się, że „sędzia

ulega wyłączeniu, nie tylko wówczas, gdy istnieje okoliczność tego rodzaju, że

mogłaby wywołać wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie (art. 41 § 1

k.k.), ale również w sytuacji, gdy orzekanie przez sędziego w danej sprawie

mogłoby prowadzić do naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 EKPC i uznania, że taki

skład orzekający w ogóle nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu

ustanowionego ustawą” (postanowienia SN: z dnia 6 lipca 2022 r., IV KO 66/22,

LEX nr 3405631 z dnia 13 października 2021 r., II KO 30/21; z dnia 28 kwietnia

2022 r., IV KO 32/22; z dnia 17 marca 2022 r., II KO 12/22). Niewątpliwie

problematyka związana z procedurą powołania sędziów ściśle powiązana jest z

prawem do rzetelnego procesu sądowego, co tym bardziej uzasadnia wyłączenie

sędziego Sądu Najwyższego A.B. od rozpoznania kasacji w niniejszej sprawie,

IV KO 3/26

3

zwłaszcza że sygnalizacja podstaw do wznowienia postępowania z urzędu dotyczy

takiej samej wadliwości powołania na urząd sędziego SSN R.W., co SSN A.B.

Na marginesie należy wskazać, że udział w rozpoznawaniu spraw sędziów

Sądu Najwyższego, powołanych na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa w

składzie ukształtowanym w trybie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. może rodzić

odpowiedzialność odszkodowawczą Skarbu Państwa za naruszenie art. 6 EKPC

(zob. skargi w sprawach Dudek i Lazur i I.G. przeciwko Polsce i 19 innych skarg, nr

41097/20, 42668/21 i 19 innych).

Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu.

[WB]

[a.ł]