Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia wniosku skazanego o wznowienie po odmowie przerwy w karze

W dniu 19 marca 2026 r. do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek

skazanego S.G. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego

prawomocnym postanowieniem Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 20

stycznia 2026 r., sygn. akt II AKzw 2509/25, utrzymującym w mocy postanowienie

Sądu Okręgowego w Łomży z dnia 20 listopada 2025 r., sygn. akt II 1. Kow

1460/25, o odmowie udzielenia skazanemu przerwy w wykonywaniu kary

pozbawienia wolności. Uzasadniając wniosek skazany wskazał, że Sąd Okręgowy

w Łomży uchyla się od naprawienia błędu jakim była odmowa udzielenia zgody na

IV KO 31/26

2

przerwę w odbywaniu kary, a nadto „zachodzi podejrzenie występku o charakterze

chuligańskim w grupie przez lekarza zakładu karnego, Wychowawcę, Sąd

Okręgowy, Sąd Apelacyjny polegającym na umyślnym zamachu na zdrowie,

okazując przez to lekceważenie porządku prawnego, czynów karanych z art. 231,

273 k.k. w zw. z art. 160 § 1 i 2 k.k., 11 i 12 k.k.”, co jak wskazano w uzasadnieniu

wynikać ma z bezpodstawnej odmowy udzielenia przerwy w odbywaniu kary,

uznaniu za wiarygodne opinii lekarskich i zaświadczeń lekarskich dotyczących

stanu zdrowia skazanego i braku konieczności leczenia poza systemem

penitencjarnym. Ponadto, pismem z 30 kwietnia 2026 r. skazany wniósł o

wyznaczenie obrońcy z urzędu do niniejszego postępowania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wniosek skazanego S.G. jest oczywiście bezzasadny, co skutkuje

rozstrzygnięciem o odmowie jego przyjęcia bez wzywania do usunięcia jego braków

formalnych, w trybie art. 545 § 3 k.p.k.

Przypomnieć należy, że instytucja wznowienia postępowania jest

nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, który daje podstawy do wzruszenia

prawomocnego orzeczenia wyłącznie na podstawie przesłanek ściśle określonych

w ustawie. Katalog okoliczności otwierających drogę do wystąpienia z inicjatywą

wzruszenia prawomocnego rozstrzygnięcia zawierają przepisy art. 540 k.p.k., art.

540a k.p.k., art. 540b k.p.k., art. 542 § 3 k.p.k. (zob.: postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 12 kwietnia 2018 r., sygn. akt III KO 25/18).

Przepis art. 545 § 3 k.p.k. przewiduje możliwość odmowy przyjęcia wniosku

niepochodzącego od osoby wymienionej w art. 545 § 2 k.p.k. (adwokata, radcy

prawnego, radcy Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej) bez wzywania

do usunięcia jego braków formalnych, jeżeli z treści wniosku wynika jego oczywista

bezzasadność. Stosownie zatem do treści art. 545 § 3 k.p.k. osobisty wniosek

strony o wznowienie postępowania podlega, w sposób formalny, wstępnej kontroli

w zakresie jego treści. W wypadku stwierdzenia, że treść wniosku świadczy o jego

oczywistej bezzasadności, pismo procesowe nie podlega procedurze uzupełnienia

jego braków formalnych.

IV KO 31/26

3

Oczywista bezzasadność wniosku nie ogranicza się przy tym wyłącznie do

tych wypadków, w których we wniosku o wznowienie podniesione zostały

okoliczności będące już wcześniej przedmiotem rozpoznawania w postępowaniu o

wznowienie postępowania. Użycie w treści art. 545 § 3 k.p.k. zwrotu "w

szczególności" nie pozostawia wątpliwości, że jest to wskazanie przykładowe.

Uznanie wniosku o wznowienie za oczywiście bezzasadny będzie miało więc

miejsce również w sytuacjach, gdy w sposób oczywisty, rzucający się w oczy,

wniosek ten oparty zostanie na innych podstawach niż te, które określone zostały w

przepisach rozdziału 56 k.p.k. karnego lub też żadna ze wskazanych we wniosku

okoliczności nie będzie się mieściła w katalogu przesłanek zawartych w art. 540

k.p.k., art. 540a k.p.k. lub art. 540b k.p.k. oraz gdy nie będzie wchodzić w grę

działanie sądu z urzędu - art. 542 § 3 k.p.k. Tak samo ocenić należy odwołanie się

do określonej podstawy wznowieniowej przez jedynie formalnie jej przywołanie we

wniosku, bez wskazywania, jakie konkretnie okoliczności przemawiają za

wznowieniem postępowania (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26

czerwca 2017 r., sygn. akt III KO 45/17, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia

10 maja 2018 r., III KO 8/18, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 kwietnia

2018 r., III KO 25/18)

Analiza akt przedmiotowej sprawy pozwala uznać wniosek skazanego za

oczywiście bezzasadny. Powodem wskazanym w piśmie, uzasadniającym zdaniem

skazanego wznowienie postępowania w sprawie, ma być popełnienie przez lekarza

oraz sądy orzekające w sprawie udzielenia przerwy w odbywaniu kary

przestępstwa mającego polegać na oparciu się w swojej ocenie na

zaświadczeniach lekarskich, z których wynika brak konieczności leczenia

operacyjnego skazanego oraz brak podstaw do udzielenia mu przerwy, a

zachowania lekarza oraz Sądów obu instancji polegać mają na tym, że

„zaświadczenie lekarskie – czyn karalny z art. 273 kk. – przypadł do gustu niżej

wymienionym”.

Jakkolwiek skazany nie powołał żadnego z przepisów kodeksu

postępowania karnego, stanowiącego podstawę wznowienia postępowania, to z

treści tego wniosku należy uznać, że jego intencją było odwołanie się do podstawy

IV KO 31/26

4

z art. 540 § 1 pkt 1 k.p.k. Podkreślić więc należy, że możliwość wznowienia

postępowania sądowego ze względu na to, że w związku z postępowaniem

dopuszczono się przestępstwa, a istnieje uzasadniona podstawa do przyjęcia, że

mogło ono mieć wpływ na treść orzeczenia wymaga uprzedniego stwierdzenia tego

faktu prawomocnym wyrokiem sądowym, chyba że jego wydanie nie jest możliwe z

uwagi na przeszkody procesowe, w tym przedawnienie karalności (por.

postanowienie SN z 23 lutego 2012 r., III KO 97/11). W tej sprawie nie wskazano

ani na istnienie takiego wyroku skazującego ani nie uprawdopodobniono tego, że

przestępstwo miało miejsce. Przedstawione przez wnioskodawcę okoliczności

stanowią pozbawiony obiektywnych podstaw wyraz niezadowolenia z odmiennej od

oczekiwanej oceny jego stanu zdrowia oraz wynikającej z niej odmowy udzielenia

przerwy w odbywaniu kary. Żadna z przedstawionych w piśmie skazanego

okoliczności nie uprawdopodabnia istnienia podstaw do wznowienia postępowania.

Konkludując, uznać należało, że skazany nie wskazał żadnych okoliczności,

które w świetle regulacji art. 540 k.p.k., art. 540a k.p.k. oraz art. 540b k.p.k.,

uzasadniałyby przeprowadzenie postępowania wznowieniowego. Sąd Najwyższy

nie dopatrzył się również zaistnienia na gruncie przedmiotowej sprawy innej

podstawy obligującej Sąd Najwyższy do rozważenia możliwości wznowienia

postępowania z urzędu w oparciu o przepis art. 542 § 3 k.p.k.

Jednocześnie należy podkreślić, że instytucja wstępnej kontroli wniosku o

wznowienie postępowania zawarta w art. 545 § 3 k.p.k. wprowadzona została po to,

aby wyeliminować konieczność przeprowadzania różnego rodzaju czynności

procesowych związanych z wnioskiem, który w stopniu oczywistym nie może

doprowadzić do wznowienia.

Ze względu na treść rozstrzygnięcia i odmowę przyjęcia wniosku o

wznowienie wobec jego oczywistej bezzasadności nie podlegał uwzględnieniu

również wniosek o wyznaczenie obrońcy z urzędu.

Z uwagi na powyższe, Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu.

[J.J.]

IV KO 31/26

5

[a.ł]