Sąd Najwyższy wyłączył sędziego P.K. od udziału w sprawie o wznowienie postępowania

Obrońca skazanego K.P. pismem datowanym 9 maja 2025 r., skierowanym

do Sądu Najwyższego złożył „Wniosek sygnalizacyjny o wznowienie z urzędu

postępowania sądowego ze względu na ujawnienie się uchybienia wskazanego w

art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.”. Postulował uchylenie postanowienia Sądu Najwyższego z

dnia 21 września 2022 r., sygn. akt IV KK 76/22, o oddaleniu kasacji jako

oczywiście bezzasadnej wniesionej przez obrońcę K.P. oraz uchylenie wyroku

Sądu Apelacyjnego (dopiero w części motywacyjnej wskazał, że Sądu

Apelacyjnego w Białymstoku) z dnia 8 lipca 2021 r., sygn. akt II AKa 56/21 i

przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w

Suwałkach (nie byłoby to możliwe bez uchylenia wyroku również tego Sądu). Na

wypadek nieuwzględnienia powyższych wniosków wniósł o uchylenie tylko

IV KO 80/25

2

wspomnianego postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 21 września 2022 r. sygn.

akt IV KK 76/22.

Autor pisma twierdził, że „mogła zaistnieć bezwzględna przyczyna

odwoławcza opisana w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., tj. nienależyte obsadzenie sądu,

które występowało zarówno w Sądzie I instancji, jak i przy rozpoznawaniu kasacji w

Sądzie Najwyższym przez SSN I.Z.”. Akcentował, że wymieniony sędzia na urząd

sędziego Sądu Najwyższego został powołany przez Prezydenta RP na wniosek

Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym ustawą z dnia 8

grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych

innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 3), w związku z tym przytoczył pkt 1 uchwały

składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/2020, mówiący, że

„nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (…) zachodzi także

wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego Sądu

Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie

określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o

Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw”.

Obrońca skazanego przedstawił również okoliczności, które mają

przemawiać za przyjęciem, że nienależycie obsadzony był też orzekający w

pierwszej instancji Sąd Okręgowy w Suwałkach.

Pismo obrońcy skazanego K.P. zarejestrowano pod sygn. akt IV KO 80/25, a

zarządzeniem Prezesa Sądu Najwyższego kierującego pracą Izby Karnej sprawę

przydzielono sędziemu SN J.G., który zaproponował, by posiedzenie Sądu odbyło 6

sierpnia 2025 r., a w składzie orzekającym zasiedli także sędziowie SN M.W. i T.A.

Nie spotkało się to z aprobatą Prezesa Sądu Najwyższego, który zarządzeniem z

dnia 9 listopada 2025 r. na podstawie art. 80 § 1 uSN oraz § 80 ust. 7 regSN w zw.

z art. 544 § 2 k.p.k. wyznaczył skład orzekający w osobach sędziów SN: J.G., K.K. i

P.K.

Sędzia sprawozdawca J.G. zarządzeniem z dnia 26 listopada 2025 r.

stwierdził, że zachodzą podstawy do wyłączenia z urzędu sędziego SN P.K. od

udziału w sprawie IV KO 80/25. Argumentował m.in., że „sygnalizacja potrzeby

wznowienia postępowania z urzędu dotyczy oceny zarzutu udziału w składzie

IV KO 80/25

3

orzekającym w sprawie IV KK 76/22 sędziego powołanego w takim samym

(niekonstytucyjnym) trybie, co sędzia P.K., który miałby oceniać zaistnienie

tożsamej okoliczności odnoszącej się do niego samego”.

Postanowieniem z dnia 20 lutego 2026 r. Sąd Najwyższy orzekając

jednoosobowo i osadzony przez sędziego R.W. (powołanego do Sądu

Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie

określonym ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r.), traktując wystąpienie sędziego J.G.

jako wniosek o wyłączenie sędziego P.K. od udziału w sprawie, wniosek pozostawił

bez rozpoznania, uznając, że jest niedopuszczalny z mocy ustawy.

Następnie pismem datowanym 4 marca 2026 r. sędzia SN K.K. na podstawie

art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 k.p.k. zasygnalizował konieczność

wyłączenia z mocy prawa sędziego P.K. od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn.

akt IV KO 80/25. W uzasadnieniu wskazał m.in., iż „jako podstawę prawną

wznowienia postępowania obrońca powołał art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., natomiast jako

jego podstawę faktyczną wskazał okoliczność orzekania w przedmiocie kasacji

sędziego I.Z., powołanego na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek

Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie przepisów ustawy z dnia 8

grudnia 2020 r. (powinno być: 2017 r. – uw. SN) o zmianie ustawy o Krajowej

Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 3).

Odwołał się przy tym do uchwały połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23

stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20 (…)”. Dalej sędzia K.K. zwrócił uwagę, że

wyznaczony do składu orzekającego sędzia P.K. na urząd sędziego Sądu

Najwyższego powołany został w tej samej procedurze co sędzia tworzący skład

orzekający, który postanowieniem z dnia 21 września 2022 r., sygn. akt IV KK

76/22, oddalił jako oczywiście bezzasadne kasacje wniesione na rzecz K.P. i D.K.,

zatem „oczywistym jest, że rozstrzygając w przedmiocie sygnalizacji obrońcy

opartej o przepis art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., a związanej ze sposobom powołania tych

sędziów na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie ustawy o

KRS z 2017 r., sędzia P.K. orzekałaby bezspornie w sprawie, która dotyczy go

bezpośrednio (art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k.)”, a ratio legis tego przepisu „jest czytelne i –

w myśl zasady nemo iudex in propria sua – sprowadza się do odsunięcia od sprawy

sędziego, w sytuacji, gdy jej rozstrzygnięcie wpływa na sferę jego praw i

IV KO 80/25

4

obowiązków”. Sędzia sygnalizujący konieczność innego ukształtowania składu

orzekającego w sprawie IV KO 80/25 zaznaczył również, że:

- „o możliwości sygnalizacji tego rodzaju okoliczności przesądza uchwała składu

siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 2023 r., I KZP 22/22,

mająca moc zasady prawnej, zgodnie z którą pojęcie »sprawy«, o jakim mowa w

art. 40 i art. 41 § 1 k.p.k. odnosi się zarówno do sprawy głównej (…), jak również do

postępowań incydentalnych, w tym takich, które mają miejsce w ramach sprawy

głównej oraz pkt 8 uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2

czerwca 2022 r., I KZP 2/22 (OSNK z 2022 r., z. 6, poz. 22), w którym wskazano,

że kontrola bezstronności sędziego prowadzona przez właściwy sąd z urzędu w

trybie art. 42 § 1 k.p.k. może zostać uruchomiona również przez każdego sędziego

zasiadającego w jego składzie”,

- „okoliczności faktyczne i prawne powodują, że sędzia wchodzący w skład

orzekający Sądu Najwyższego, który miałby rozstrzygać o możliwości wznowienia

postępowania kasacyjnego w realiach takich jak w niniejszej sprawie, powinien

złożyć oświadczenie o jakim w art. 42 § 2 k.p.k., a jeżeli tego nie uczynił konieczna

jest sygnalizacja o jakiej mowa w niniejszym wniosku”,

- „złożeniu niniejszej sygnalizacji nie stoi na przeszkodzie fakt wydania

postanowienia z dnia 20 lutego 2026 r. (k.16 i n.) o pozostawieniu bez rozpoznania

wniosku sędziego Sądu Najwyższego J.G., sygnalizującego wadliwość powołania

sędziego P.K. (k.14), albowiem decyzje w tym przedmiocie podjął sędzia Sądu

Najwyższego R.W., który został powołany na urząd sędziego Sądu Najwyższego w

tym samym trybie, co sędzia P.K., co w oczywisty sposób prowadziłoby do

pozbawienia skazanego prawa do sądu w ramach instytucji wznowienia

postępowania”,

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Uznano, że należy podjąć decyzję o wyłączeniu sędziego Sądu

Najwyższego P.K. od udziału w sprawie o sygnaturze akt IV KO 80/25, bowiem

przytoczona argumentacja sędziego K.K., w tym nawiązująca do faktu wydania

przez Sąd Najwyższy postanowienia 20 lutego 2026 r., była w pełni przekonująca.

To postanowienie, chociaż obszerne, najwyraźniej – co należy ocenić wysoce

krytycznie – zostało wydane bez uwzględnienia, że nie sposób mówić o rzetelnym

IV KO 80/25

5

postępowaniu w sprawie, gdy w jego ramach rozstrzygnięcie miałoby zapadać z

udziałem sędziego, który, oczywiście nie będąc stroną postępowania, jego treścią

jest jednak osobiście zainteresowany. Wartościując nasuwające się racje, trudno

zatem przywiązywać nadmierną wagę do akcentowanej we wspomnianym

postanowieniu okoliczności, że „wyłączenie sędziego SN P.K. nie może zatem – jak

domaga się tego SSN J.G. – nastąpić z urzędu, bowiem tryb ten został przez

ustawodawcę zarezerwowany dla wyłączenia sędziego na podstawie przyczyn

zaliczanych do kategorii określonej zbiorczo jako iudex inhabilis, zaś sędzia SN

P.K. wskazany we wniosku nie wyłączył się od rozpoznania sprawy na podstawie

przepisu art. 40 k.p.k. – dlatego nie doszło do uruchomienia trybu wyłączenia z

urzędu. W sprawie nie ma jednak zastosowania art. 40 k.p.k., gdyż nie spełnia się

żadna z określonych w nim ustawowych podstaw wyłączenia sędziego z mocy

prawa”. Z kolei twierdzenie, że „podniesione okoliczności w żaden sposób nie

uprawniają do kwestionowania w tej sprawie (wypada przyjąć, że w sprawie IV KO

80/25 – uw. SN) niezawisłości i bezstronności sędziego” budzi zdziwienie, skoro

Sąd Najwyższy ma odnieść się do poglądu obrońcy skazanego, iż konieczność

wznowienia z urzędu postępowania kasacyjnego w sprawie K. M. P. zachodzi z

tego powodu, że postanowienie kończące to postępowanie wydał Sąd Najwyższy w

składzie obsadzonym przez sędziego powołanego na wniosek Krajowej Rady

Sądownictwa ukształtowanej w trybie przepisów ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r.

Nie ulega przecież wątpliwości, że oceniając zasadność tego poglądu, sędzia P.K.,

powołany do Sądu Najwyższego w takim samym trybie, miałby w polu widzenia

własny status zawodowy, który podałby w wątpliwość, gdyby podzielił argumentację

obrońcy skazanego. Zasadnie zatem wskazano w przedmiotowym wystąpieniu, że

zawsze konieczne jest odsunięcia od udziału w sprawie sędziego w sytuacji, gdy jej

rozstrzygnięcie wpływa na sferę jego praw i obowiązków.

Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w części dyspozytywnej

postanowienia.

[WB]

[a.ł]

IV KO 80/25

6