Sąd najwyższy

Skazany M.O., pismem z dnia 24 lutego 2024 r., wystąpił do Ministra

Sprawiedliwości z prośbą o pomoc w jego sprawie. Pismo to zostało najpierw

przekazane Sądowi Apelacyjnemu w Katowicach (k. 3 akt IV KO 127/24), a

ostatecznie Sądowi Najwyższemu i potraktowane jako osobisty wniosek skazanego

o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem Sądu

Apelacyjnego w Katowicach z dnia 10 grudnia 2020 r., II AKa 262/20, zmieniającym

wyrok Sądu Okręgowego w Bielsku-Białej z dnia 26 lutego 2020 r., III K 88/18.

IV KO 96/25

2

Skazany wskazał, że w innej jego sprawie (zawisłej na czas złożenia wniosku przed

Sądem Okręgowym w Bielsku-Białej o sygn. akt III K 156/20) przeprowadzono

dowód z opinii biegłego z zakresu bankowości, rachunkowości i analizy rachunków.

W ocenie skazanego ten dowód rzutuje na ustalenia faktyczne w sprawie, której

wznowienia się domaga. Skazany załączył postanowienie z wcześniejszej sprawy

wznowieniowej IV KO 151/21, kopię postanowień o dopuszczeniu dowodu z opinii

biegłego w sprawie III K 156/20 oraz fragmenty opinii (s. 3, 12, 15-16, 25-26, 51-53).

Sprawa M.O. została przydzielona do rozpoznania SSN A.D. i

zarejestrowana pod sygn. akt IV KO 127/24. Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia

24 stycznia 2025 r., IV KO 127/24, odmówił przyjęcia wniosku skazanego wobec

jego oczywistej bezzasadności.

Na skutek zażalenia skazanego od ww. postanowienia, Sąd Najwyższy

postanowieniem z dnia 12 czerwca 2025 r., IV KZ 10/25, uchylił zaskarżone

postanowienie z uwagi na bezwzględną przyczynę odwoławczą nienależytej

obsady Sądu Najwyższego i sprawę z wniosku skazanego o wznowienie

postępowania przekazał Sądowi Najwyższemu do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Należało odmówić przyjęcia osobistego wniosku skazanego o wznowienie

wskazanego w nim postępowania z powodu jego oczywistej bezzasadności.

Stosownie do art. 545 § 3 k.p.k. osobisty wniosek strony o wznowienie

postępowania podlega w sposób formalny wstępnej kontroli w zakresie jego treści.

W wypadku stwierdzenia, że świadczy ona o jego oczywistej bezzasadności, sąd

odmawia przyjęcia wniosku niepochodzącego od profesjonalnego pełnomocnika.

Oczywista bezzasadność wniosku powstaje w szczególności, gdy wniosek

odwołuje się do okoliczności, które były już rozpoznawane w postępowaniu o

wznowienie postępowania.

Tak właśnie jest w tej sprawie. Skazany kilkukrotnie zwracał się do Sądu

Najwyższego inicjując postępowanie wznowieniowe i żaden z jego wniosków nie

doprowadził do wzruszenia prawomocnego wyroku. Dotychczas Sąd Najwyższy

dwukrotnie oddalił wniosek obrońcy skazanego postanowieniami: z dnia 22 lutego

2022 r., IV KO 151/21 oraz z dnia 20 września 2024 r., IV KO 18/24, zaś

IV KO 96/25

3

postanowieniem z dnia 19 sierpnia 2022 r., IV KO 30/22, odmówił przyjęcia

osobistego wniosku skazanego z uwagi na jego oczywistą bezzasadność. Każdy z

tych wniosków koncentrował się na problematyce opinii biegłego i zeznań P.G.

W postępowaniu wznowieniowym Sąd Najwyższy bada istnienie ściśle

określonych w przepisach Kodeksu postępowania karnego podstaw

wznowieniowych, zawartych w art. 540 k.p.k., art. 540a k.p.k., art. 540b k.p.k. i art.

542 § 3 k.p.k. Pismo skazanego należy potraktować jako żądanie wznowienia

postępowania z uwagi na „nowe fakty i dowody” (art. 540 § 1 pkt 2 k.p.k.).

Jednakże, aby można było wznowić postępowanie karne na podstawie „nowych

faktów i dowodów”, ujawnić się musi dowód lub okoliczność nieznana sądowi

orzekającemu w chwili wyrokowania, a jednocześnie w wysokim stopniu

uprawdopodobniająca wadliwość wydanego orzeczenia i w takim samym stopniu

wskazująca, że po wznowieniu postępowania zapadnie orzeczenie zasadniczo

odmienne od orzeczenia poprzedniego (por. postanowienia Sądu Najwyższego z

dni: 26 kwietnia 2021 r., V KO 3/21; 22 grudnia 2021 r., V KZ 63/21). Tego typu

warunków wniosek skazanego nie spełnia.

Po pierwsze, oczywista bezzasadność wniosku wynika z braku

udowodnienia okoliczności, która ma stanowić jego podstawę. Co prawda do

wniosku skazany dołączył kopię dwóch postanowień o dopuszczeniu dowodu z

opinii biegłego, jednakże nie załączył całej treści kluczowej, w swojej ocenie, opinii,

a jedynie jej fragmenty, kilka stron nie stanowiących spójnej całości oraz pełnej

opinii (konkretnie strony: 3, 12, 15, 16, 25, 26, 51-53 opinii). Tymczasem to skazany

(lub jego obrońca), w razie powoływania się na podstawę de novis, obarczony

jest ciężarem uprawdopodobnienia zasadności wniosku o wznowienie

postępowania, skoro wcześniej prawomocnym wyrokiem skazującym obalone

zostało domniemanie niewinności (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3

grudnia 2025 r., V KO 155/25). Przedkładając niepełną opinię biegłego, mającą

stanowić „nowy dowód” w rozumieniu art. 540 § 1 pkt 2 k.p.k., skazany nie

zrealizował ciążącego na nim obowiązku.

Po drugie, obrońca skazanego domagał się już wznowienia postępowania z

powołaniem na treść tej samej opinii, jak czyni to obecnie skazany (w aktach

sprawy IV KO 18/24 znajdują się te same, wybrane strony opinii biegłego, które

IV KO 96/25

4

skazany przesłał wraz z osobistym wnioskiem w niniejszej sprawie). Wniosek ten

został oddalony postanowieniem w sprawie IV KO 18/24. Spełniona jest zatem

przesłanka z art. 545 § 3 k.p.k., stanowiąca o możliwości odmowy przyjęcia

wniosku w szczególności, gdy wniosek odwołuje się do okoliczności, które były już

rozpoznawane w postępowaniu o wznowienie postępowania. Sąd Najwyższy w

niniejszym składzie w całej rozciągłości podziela argumentację ze sprawy IV KO

18/24. Trafnie wskazano tam, że dla uwzględnienia wniosku konieczne jest

wykazanie wpływu, jaki nowy dowód miałby mieć na prawomocne orzeczenie,

powodując potrzebę jego wzruszenie. W tej sprawie skazany nie wykazał

skutecznie w jaki sposób powoływany we wniosku dowód podważa ustalenia

faktyczne w sprawie i jak wpływa on na zakres jego odpowiedzialności karnej. Sąd

Najwyższy w sprawie IV KO 18/24 słusznie zauważył, że w postępowaniu o sygn.

akt III K 156/20 przeprowadzono więcej niż jedną ekspertyzę z zakresu

rachunkowości. Na tę okoliczność wskazał sam skazany, w tym załączając do

aktualnego wniosku dwa odrębne postanowienia o przeprowadzeniu dowodu z

takich opinii. Ostatecznie powołuje się jednak tylko na jedną z nich. Co więcej, ma

rację Sąd Najwyższy w sprawie IV KO 18/24, że materiał dowodowy w sprawie M.O.

opierał się nie tylko na analizie kryminalistycznej rachunków bankowych, ale także

zeznaniach szeregu świadków, wyjaśnieniach oskarżonego, licznych dokumentach

finansowych (zob. uzasadnienie wyroku Sądu I instancji, k. 3294-3336). Dowody te

zakwestionowano w treści apelacji, a do ich wartości Sąd odwoławczy

ustosunkował się szeroko w uzasadnieniu swojego wyroku (k. 3387-3403). Na

marginesie wskazać należy, że w postępowaniu, którego wznowienia domaga się

skazany, nie dopuszczono opinii biegłego z zakresu rachunkowości, uznając, że do

dokonania prostych wyliczeń matematycznych nie jest konieczna opinia specjalisty

(rozważania w punkcie 3.10. uzasadnienia wyroku Sądu odwoławczego).

W świetle powyższych argumentów należało uznać osobisty wniosek

skazanego za oczywiście bezzasadny w rozumieniu art. 545 § 3 k.p.k. i w rezultacie

odmówić przyjęcia go do rozpoznania.

Sąd Najwyższy dostrzega, że w postanowieniu wydanym w sprawie IV KZ

10/25 z dnia 2 czerwca 2025 r., którym uchylono postanowienie Sądu Najwyższego

z dnia 24 stycznia 2025 r. (IV KO 127/24) i przekazano sprawę Sądowi

IV KO 96/25

5

Najwyższemu do ponownego rozpoznania (co nastąpiło ze względu na nienależytą

obsadę Sądu Najwyższego orzekającego w sprawie IV KO 127/24) znalazło się

zalecenie rozważenia wyznaczenia skazanemu obrońcy z urzędu w celu

sporządzenia wniosku o wznowienie postępowania a to wobec „okoliczności

mających wynikać z uzyskanej przez niego ekspertyzy”. Jednak, wobec treści

postanowienia wydanego w sprawie IV KO 18/24, którym nie uwzględniono

wniosku o wznowienie postępowania karnego wniesionego przez obrońcę

wyznaczonego z urzędu i odwołującego się do wskazanej ekspertyzy, zalecenie

Sądu Najwyższego poczynione w prawie IV KZ 10/25 należy uznać za nieaktualne.

Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy orzekł jak w części

dyspozytywnej postanowienia.

[WB]

[a.ł]