Sąd najwyższy

Wyrokiem z dnia 19 grudnia 2025 r., sygn. akt II K 66/25, Sąd Rejonowy w

Zambrowie na mocy art. 66 § 1 i 2 k.k. oraz art. 67 § 1 k.k. warunkowo umorzył

postępowanie karne przeciwko D.C. na okres próby 2 lat, orzekając nadto o

zadoścuczynieniu oraz obowiązkach naprawienia szkody. Po rozpoznaniu apelacji

oskarżyciela publicznego, obrońcy oskarżonego, pełnomocnika oskarżycieli

IV KS 36/26

2

posiłkowych, wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2026 r., sygn. akt II Ka 53/26, Sąd

Okręgowy w Łomży uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego

rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Zambrowie.

Skargę od wyroku Sądu II instancji wniósł obrońca oskarżonego,

zaskarżając orzeczenie Sądu odwoławczego w całości na korzyść oskarżonego i

zarzucając:

„rażące naruszenie prawa procesowego mające istotny wpływ na

rozstrzygnięcie, tj. art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k., art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k., polegające

na ponownym uczynieniu podstawą odpowiedzialności karnej oskarżonego

zachowań stanowiących fragment czynu uporczywego nękania, mimo że

zachowania te były już przedmiotem prawomocnie zakończonych postępowań

karnych, w szczególności dotyczących:

1. dwukrotnego uszkodzenia motoru należącego do pokrzywdzonego M.D. co

do których zapadły prawomocne wyroki uniewinniające wydane przez Sąd

Rejonowy w Zambrowie w sprawach o sygn. akt II W 19/25, II W 22/25,

2. malowania drzwi garażu oraz drzwi pokrzywdzonego, które były

przedmiotem prawomocnie zakończonego postępowania zakończonego

wyrokiem wydanym przez Sąd Rejonowy w Zambrowie sygn. akt I1W 21/25”.

Mając powyższe na uwadze, obrońca wniósł o uchylenie zaskarżonego

wyroku w całości i utrzymanie w mocy wyroku Sądu Rejonowego w Zambrowie,

ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi

Okręgowemu w Łomży do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga obrońcy oskarżonego nie jest zasadna.

Stronie postępowania, kwestionującej dopuszczalność uchylenia wyroku i

przekazania go do ponownego rozpoznania, przysługuje skarga od wyroku Sądu II

instancji. Jej celem jest kontrola prawidłowej realizacji wskazanych wyżej reguł

procesowych. Zgodnie z art. 539a § 1 k.p.k. skargę na wyrok sądu odwoławczego

IV KS 36/26

3

można wnieść, gdy wydanie na etapie postępowania apelacyjnego orzeczenie o

charakterze kasatoryjnym naruszało treść art. 437 k.p.k. lub też, gdy przy wydaniu

tego orzeczenia wystąpiła bezwzględna przyczyna odwoławcza z art. 439 § 1 k.p.k.

Uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania

może, zgodnie z art. 437 § 2 zdanie drugie k.p.k. nastąpić wyłącznie w wypadkach

wskazanych w art. 439 § 1 k.p.k., art. 454 k.p.k. lub jeśli jest konieczne

przeprowadzenie na nowo przewodu w całości.

Nie można się zgodzić ze skarżącym, że na etapie postępowania

odwoławczego doszło do rażącego naruszenia prawa procesowego mającego

istotny wpływ na rozstrzygnięcie w postaci art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k. i art. 17 § 1 pkt 7

k.p.k. Trzeba zważyć, że Sąd Okręgowy ustosunkował się do kwestii poruszanych

przez obrońcę w złożonej skardzie, trafnie wskazując, że zakres prowadzonego

postępowania względem D.C. w tej sprawie jest szerszy niż w postępowaniach

przez niego powoływanych, w tym również w zakresie czynu I. z art. 190a § 1 k.k. w

zb. z art. 306c § 1 k.k. w zb. z art. 288 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., z powodu

którego Sąd II instancji zdecydował się przekazać sprawę do ponownego

rozpoznania Sądowi I instancji. Obrońca w istocie zdaje sobie z tego sprawę,

wskazując jedynie na tożsamość „fragmentu czynu”. Trafnie zatem Sąd Okręgowy

uznał, że w tym przypadku rozważenia wymaga odpowiednia korekta czynu

stosownie do ustaleń faktycznych w tym zakresie. Jednocześnie z uwagi na

zagrożenie karne wskazanego czynu niemożliwym było warunkowe umorzenie

postępowania karnego.

Na marginesie, poza zarzutami skargi wskazać należy, że Sąd Okręgowy

wprawdzie niezasadnie oparł swoje rozstrzygnięcie na przesłance z art. 454 § 1

k.p.k., ponieważ reguła ne peius nie dotyczy zakazu skazania w instancji

odwoławczej po warunkowym umorzeniu postępowania (od zmiany, która weszła w

życie 5.10.2019 r.), a jedynie po umorzeniu postępowania (i uniewinnieniu), co w

niniejszej sprawie nie miało miejsca. Jednocześnie jednak uchylenie z tego powodu

orzeczenia Sądu odwoławczego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania

Sądowi II instancji byłoby działaniem nie tylko poza zarzutami skargi, ale mogłoby

rodzić uzasadnione wątpliwości co do tego, czy rozstrzygnięcie takie byłoby zgodne

IV KS 36/26

4

z wolą skazanego oraz działaniem na jego korzyść. Sąd Najwyższy nie podzielił

bowiem – jak wskazano wyżej – argumentacji skarżącego związanej z zaistnieniem

bezwzględnej przyczyny odwoławczej w postaci przesłanki res iudicata, a w

konsekwencji nie podważył tym samym istnienia merytorycznej podstawy do

przyjęcia, że warunkowe umorzenie postępowania z uwagi na zagrożenie karne

tego przestępstwa nie jest możliwe. W tym układzie procesowym, w razie uchylenia

zaskarżonego wyroku, Sąd odwoławczy zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym w

swoim uzasadnieniu zobowiązany byłby do merytorycznej zmiany wyroku

umarzającego postępowanie na niekorzyść skazanego. Tym samym skazany

utraciłby wówczas szansę na dwuinstancyjne postępowanie sądowe, a nie taki był

cel i zamysł wniesionej skargi.

Z uwagi na powyższe, Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.

[WB]

[a.ł]