Sąd Najwyższy uchylił kasatoryjny wyrok w sprawie D. G. o posiadanie pornografii dziecięcej

IV KS 9/26

2

Wyrokiem z dnia 30 czerwca 2025 r., sygn. IV K 895/24, Sąd Rejonowy w

Częstochowie:

1. uznał oskarżonego D. G. za winnego tego, że w okresie od 22.05.2023 r. do

17.08.2023 r. w B. i S. woj. […] i nieustalonym miejscu w okolicach C. za

pośrednictwem systemu teleinformatycznego poprzez komunikator W.

nawiązał wielokrotnie kontakt z małoletnim poniżej lat 15, L.. M. urodzonym

[…].2012 roku składając mu propozycje poddania się innej czynności

seksualnej w postaci wykonania masażu w negliżu i zmierzał do jej

realizacji, to jest winnego popełnienia czynu wyczerpującego znamiona

przestępstwa określonego w art. art. 200a § 2 k.k. i za to na mocy art. 200a

§ 2 k.k. w zw. z art. 37 k.k. wymierzył mu karę roku pozbawienia wolności;

2. uznał oskarżonego za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu

opisanego w punkcie II części wstępnej wyroku po jego uzupełnieniu

wyczerpującego znamiona przestępstwa z art. 202 § 4a k.k. i za to na

podstawie art. 202 § 4a k.k. w zw. z art. 37 k.k. wymierzył mu karę 2 lat i 6

miesięcy pozbawienia wolności;

3. na podstawie art. 85 § 1 k.k. i art. 86 § 1 k.k. sąd połączył wymierzone

oskarżonemu kary pozbawienia wolności i wymierzył mu karę łączną 3 lat

pozbawienia wolności, a na podstawie art. 62 k.k. orzekł system

terapeutyczny wykonania kary.

Ponadto Sąd orzekł o środkach karnych, obowiązku naprawienia szkody,

dowodach rzeczowych oraz kosztach procesu.

Apelacje od powyższego wyroku wywiedli prokurator oraz obrońca

oskarżonego. Prokurator zarzucił rozstrzygnięciu niewspółmierność orzeczonej kary

pozbawienia wolności i środka karnego wobec D. G.. Obrońca natomiast podniósł

zarzuty, w których kwestionował winę oskarżonego oraz wymiar orzeczonej kary.

Sąd Okręgowy w Częstochowie wyrokiem z dnia 11 grudnia 2025 r., sygn. akt

VII Ka 714/25, uchylił zaskarżony wyrok w zakresie czynu zarzuconego oskarżonemu

D. G. w punkcie II (art. 202 § 4a k.k. – uwaga SN) i w tej części przekazał sprawę do

ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Częstochowie.

Sąd odwoławczy stanął na stanowisku, iż Sąd Rejonowy nie dokonał

prawidłowej oceny materiału dowodowego w postaci zabezpieczonych na

IV KS 9/26

3

urządzeniach należących do oskarżonego 169.820 zdjęć oraz 301 filmów i nie

określił charakteru zgromadzonego materiału poprzez brak określenia czy

zgromadzone materiały mają charakter pornograficzny, erotyczny, czy zawierający

podtekst seksualny dla osób z zaburzeniami pedofilnymi, lecz nie wyczerpujące

znamienia treści pornograficznych z udziałem małoletniego w ujęciu obiektywnym.

Sąd II instancji uznał, iż przeprowadzenie od nowo całego przewodu sądowego w

Sądzie meriti jest niezbędne, gdyż konieczne jest powtórzenie wszystkich czynności

procesowych.

Skargę na wyrok Sądu odwoławczego, w zakresie jego punktu pierwszego,

wniósł prokurator zarzucając obrazę przepisów postępowania, a to art. 437 § 2

zdanie drugie k.p.k. poprzez błędne przyjęcie, że zachodzi potrzeba

przeprowadzenia przewodu na nowo w całości oraz nie rozpoznano istoty sprawy, a

w konsekwencji uchylenie wyroku Sądu Rejonowego i przekazanie sprawy do

ponownego rozpoznania - w sytuacji, w której nie wystąpiła żadna z przewidzianych

tym przepisem przesłanek do wydania orzeczenia kasatoryjnego, co miało istotny

wpływ na treść orzeczenia, determinując jego treść, podczas gdy wystarczająca

byłaby ocena materiału dowodowego przez Sąd odwoławczy i wydanie orzeczenia

merytorycznego.

W oparciu o tak sformułowany zarzut skarżący wniósł o uchylenie

zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi

Okręgowemu w Częstochowie w postępowaniu odwoławczym.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga prokuratora jest zasadna.

Analiza uzasadnienia zaskarżonego skargą wyroku Sądu Okręgowego w

Częstochowie nie potwierdziła, aby podstawą wydania orzeczenia kasatoryjnego

była którakolwiek z podstaw wskazanych w art. 437 § 2 k.p.k., w tym powołana jako

podstawa rozstrzygnięcia konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w

całości. Sąd Najwyższy wielokrotnie opowiedział się za ścisłą wykładnią podstawy

uchylenia orzeczenia, jaką jest "konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w

całości".

W uchwale Sądu Najwyższego z dnia 22 maja 2019 r., I KZP 3/19 (OSNK

2019, z. 6, poz. 31), stwierdzono, że „konieczność przeprowadzenia na nowo

IV KS 9/26

4

przewodu w całości, o której mowa w art. 437 § 2 zdanie drugie in fine k.p.k., jako

powód uchylenia przez sąd odwoławczy zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy

sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, zachodzi wówczas, gdy

orzekający sąd pierwszej instancji naruszył przepisy prawa procesowego, co

skutkowało, w realiach sprawy, nierzetelnością prowadzonego postępowania

sądowego, uzasadniającą potrzebę powtórzenia (przeprowadzenia na nowo)

wszystkich czynności procesowych składających się na przewód sądowy w sądzie

pierwszej instancji”.

W niniejszej sprawie Sąd Okręgowy jako przesłankę uchylenia zaskarżonego

wyroku, w części dotyczącej zarzutu popełnienia przez D. G. czynu z art. 202 § 4a

k.k., wskazał konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu sądowego w całości.

Potrzebę taką Sąd ten dostrzegł w fakcie konieczności oceny zgromadzonego

materiału dowodowego w postaci 169.820 zdjęć oraz 301 filmów zabezpieczonych

na nośnikach należących do oskarżonego w celu ustalenia czy stanowią one treści

pornograficzne.

Tymczasem, jak słusznie dostrzega prokurator w skardze, podstawą

orzeczenia uchylającego wyrok Sądu a quo wydanego przez Sąd odwoławczy nie

może być wyłącznie odmienna ocena zgromadzonych w sprawie dowodów. W

niniejszej sprawie zgromadzony materiał dowodowy nie uległ zmianie, natomiast

zalecenia Sądu odwoławczego odnoszą się do dokonanej przez Sąd I instancji oceny

materiału dowodowego. Sąd Okręgowy wskazał w uzasadnieniu wyroku, iż brak

pogłębionej oceny materiału dowodowego doprowadził do braku rozpoznania istoty

sprawy. Zauważyć należy, iż - jak wskazał Sad ad quem - nie było możliwe ustalenie

stopnia społecznej szkodliwości tego rodzaju zachowania, a w konsekwencji

należetej oceny karygodności przypisanego czynu. Przy czym w innym miejscu

pisemnych motywów wydanego orzeczenia Sąd wskazał (uzasadnienie – s. 9 - 10),

iż „Seksuolog dostrzegł, że są też materiały o bardzo wysokim stopniu seksualizacji

małoletnich, precyzując, że chodzi o materiały przedstawiające dotykanie,

masturbację, seks oralny dzieci, a także materiały przedstawiające dzieci będące

ofiarami napaści seksualnej ze strony osoby dorosłej’’. Dokonane ustalenia faktyczne

wskazują, iż oskarżony posiadał treści o charakterze pornograficznym w rozumieniu

art. 202 § 4a k.k., natomiast „ciężar” posiadanej pornografii może mieć wyłącznie

IV KS 9/26

5

wpływ na stopień zawinienia i wymierzoną karę z uwzglednieniem oczywiście zakazu

reformationis in peius określonego w art. 434 § 1 k.p.k. Brak szczegółowego

pojedynczego rozróżnienia każdego z pliku nie przesądza więc o braku rozważenia

istoty sprawy, a może mieć wpływ na stopień społecznej szkodliwości. Tym samym

nie może stanowić podstawy do uchylenia wyroku w tym zakresie i przekazania

sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Sąd Okręgowy winien

dokonać własnej oceny dowodów i wydać rozstrzygnięcie merytoryczne, które w

realiach niniejszej sprawy skupiałoby się przede wszystkim na kwestii kary, gdyż jak

wskazał sam Sąd odwoławczy, oskarżony posiadał materiały o charakterze

pornografii dziecięcej i jest to okoliczność wręcz bezsporna.

W obecnym stanie prawnym Sąd odwoławczy ma obowiązek

reformatoryjnego orzekania, a nie jedynie kontrolowania trafności zaskarżonego

rozstrzygnięcia. Przeprowadzenie jednego tylko dowodu, choć oczywiście może

mieć finalnie wpływ na konieczność dopuszczenia kolejnych dowodów, a także na

odmienne ustalenia co do sprawstwa oskarżonego, nie wypełnia przesłanki

konieczności przeprowadzenia przewodu na nowo w całości.

Biorąc pod uwagę merytoryczny charakter postępowania odwoławczego i

wynikające z tego obowiązki Sądu II instancji, Sąd Okręgowy zobowiązany był

wskazane w uzasadnieniu swojego wyroku wytyczne – zalecenia (s. 15 - 16)

samodzielnie zrealizować. Dopiero, gdyby w wyniku tak przeprowadzonego

postępowania ujawniła się jedna z podstaw uchylenia wyroku wskazana w art. 437 §

2 zd. 2 k.p.k., otwierałoby to drogę do wydania orzeczenia o charakterze

kasatoryjnym.

Mając na uwadze powyższe, zaszła konieczność uchylenia wyroku Sądu

Okręgowego w Częstochowie i przekazania sprawy temu Sądowi do ponownego

rozpoznania w postępowaniu odwoławczym w określonym w sentencji zakresie.

Sąd odwoławczy przy ponownym rozpoznaniu sprawy winien kierować się

wskazanymi uwagami i wydać prawidłowe rozstrzygnięcie w sprawie.

[J.J.]

[r.g.]

IV KS 9/26

6

Jacek Błaszczyk

Waldemar Płóciennik Małgorzata Wąsek-Wiaderek