Skazany wskazywał na zeznania małego świadka koronnego. SN utrzymał odmowę wznowienia

R. S. zwrócił się w dniu 3 maja 2026 r. do Sądu Najwyższego o wznowienie

postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w

Katowicach z dnia 22 marca 2023 r., sygn. akt II AKa 495/22, zmieniającym wyrok

Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 21 lipca 2022 r., sygn. akt IV K 207/20, którym

został skazany na karę łączną 4 lat i 10 miesięcy pozbawienia wolności za

IV KZ 31/26

2

popełnienie czynów z art. 258 § 2 k.k. i z art. 56 ust. 3 ustawy o przeciwdziałaniu

narkomanii w zw. z art. 65 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. Postanowieniem z dnia 19

grudnia 2023 r., sygn. akt IV KK 489/23, Sąd Najwyższy oddalił jako oczywiście

bezzasadną kasację wniesioną przez obrońcę skazanego. Następnie

postanowieniem z dnia 6 lutego 2026 r., sygn. akt IV KO 179/25, wydanym w trybie

art. 545 § 3 k.p.k., Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia wniosku R. S. o wznowienie

postępowania wobec jego oczywistej bezzasadności, a nadto stwierdził brak

podstaw do wznowienia postępowania z urzędu. Skazany ponownie domagał się

wznowienia postępowania w jego sprawie argumentując, że zapadłe orzeczenie

skazujące jest niesprawiedliwe, gdyż ustalenia faktyczne oparte zostały na

fałszywych zeznaniach świadka. Postanowieniem z dnia 17 czerwca 2026 r., sygn.

akt IV KO 64/26, Sąd Najwyższy - na podstawie art. 545 § 3 k.p.k. - odmówił przyjęcia

wniosku wobec jego oczywistej bezzasadności.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożył R. S. Skazany nie sformułował

w swoim środku odwoławczym konkretnych zarzutów procesowych jednakże

wskazał, że zaskarżone postanowienie nie jest zasadne i dlatego winno zostać

uchylone. Autor zażalenia argumentował, że Sąd Najwyższy, wydając zaskarżone

orzeczenie oparł się na konkluzjach przyjętych uprzednio w postanowieniu z dnia 19

grudnia 2023 r., sygn. akt IV KK 489/23, o oddaleniu kasacji obrońcy jako oczywiście

bezzasadnej, a także na ustaleniach zawartych w postanowieniu z dnia 6 lutego 2026

r., sygn. akt IV KO 179/25, w przedmiocie odmowy przyjęcia wniosku o wznowienie

postępowania wobec jego oczywistej bezzasadności. W uzasadnieniu środka

odwoławczego skazany zakwestionował brak wyznaczenia mu w postępowaniu

wznowieniowym obrońcy z urzędu i podkreślił, że jego sprawa karna nie została

rozpoznana w sposób prawidłowy, albowiem sąd popełnił „błędy proceduralne” i

dlatego „spełnione zostały wszystkie przesłanki z art. 540 § 1 pkt 2a k.p.k.”

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie złożone przez skazanego R. S. nie zasługuje na uwzględnienie.

Wniesiony środek odwoławczy nie zawiera bowiem żadnych racjonalnych

argumentów, które pozwoliłyby na uznanie, że zaskarżona decyzja procesowa jest

błędna, została wydana z naruszeniem prawa, czy też wydając to rozstrzygnięcie

IV KZ 31/26

3

zignorowano argumentację skazanego przedstawioną we wniosku o wznowienie

postępowania.

Na wstępie przypomnieć należy, że przedmiotem rozstrzygnięcia w

postępowaniu o wznowienie jest kwestia istnienia podstaw do wznowienia

postępowania. Te zaś zostały określone w art. 540 k.p.k., art. 540a k.p.k. i art. 540b

k.p.k., przy czym katalog ten ma charakter zamknięty. Z kolei w art. 545 § 3 k.p.k.

ustawodawca nałożył na sąd obowiązek dokonywania kontroli wniosku o wznowienie

postępowania przez pryzmat jego ewentualnej oczywistej bezzasadności już na

wstępnym etapie jego analizy. Powyższy przepis wskazuje, że sąd orzekając

jednoosobowo, odmawia przyjęcia wniosku niepochodzącego od osoby wymienionej

w art. 545 § 2 k.p.k. (tj. adwokata, radcy prawnego albo radcy Prokuratorii Generalnej

Rzeczypospolitej Polskiej), bez wzywania do usunięcia jego braków formalnych,

jeżeli z treści wniosku, w szczególności odwołującego się do okoliczności, które były

już rozpoznawane w postępowaniu wznowieniowym, wynika jego oczywista

bezzasadność. Pod pojęciem „oczywistej bezzasadności”, użytym na gruncie

przywołanej regulacji, należy rozumieć (poza sytuacją wymienioną wprost w ww.

przepisie) także te przypadki, w których we wniosku, jako przyczynę wznowienia

postępowania wskazano okoliczność niemieszczącą się w ustawowych podstawach

wznowienia postępowania (określonych w przepisach rozdziału 56 Kodeksu

postępowania karnego), albo też w ogóle nie podano żadnych podstaw wznowienia.

Oczywiście bezzasadny jest również wniosek, w którym wprawdzie formalnie

odwołano się do wskazanej podstawy wznowieniowej, ale nie wyeksponowano

konkretnych okoliczności przemawiających za wznowieniem postępowania albo

przywołano okoliczności, które w powołanej podstawie wznowieniowej się nie

mieszczą (zob. postanowienia SN: z 25 września 2015 r., II KO 49/15; z 4 lipca 2019

r., V KO 36/19; z 30 stycznia 2025 r., II KO 154/24; z 20 sierpnia 2025 r., III KZ 16/25).

Co istotne, w toku postępowania w trybie art. 545 § 3 k.p.k., nie dochodzi do

merytorycznego rozpoznania wniosku ani do badania jego zasadności pod kątem

ewentualnych podstaw wznowienia, ale do badania wniosku o charakterze quasi

formalnym, wstępnym, choć pod katem hipotetycznej możliwości wznowienia.

Dopiero po tym badaniu i stwierdzeniu braku podstaw do uznania wniosku za

oczywiście bezzasadny, przechodzi się do dalszych czynności prowadzących do

merytorycznego rozpoznania wniosku. Ustawodawca wprowadził bowiem do

Kodeksu postępowania karnego w ww. unormowaniu wstępną kontrolę wniosku o

IV KZ 31/26

4

wznowienie, chcąc wyeliminować konieczność przeprowadzenia różnego rodzaju

czynności procesowych, związanych z wnioskiem, który w stopniu oczywistym nie

może doprowadzić do wznowienia postępowania.

Właśnie taki stan rzeczy wystąpił w przedmiotowej sprawie, co - wbrew

odmiennym twierdzeniom skarżącego - upoważniało Sąd Najwyższy, orzekający

postanowieniem z dnia 17 czerwca 2026 r., w sprawie o sygn. akt IV KO 64/26, do

odmowy przyjęcia wniosku skazanego o wznowienie postępowania z powodu jego

oczywistej bezzasadności. R. S. w zażaleniu nie sformułował konkretnych zarzutów

świadczących o nietrafności tegoż orzeczenia, podniósł natomiast te same, a nadto

nowe (w stosunku do wcześniej prezentowanych) okoliczności, akcentujące błędną

ocenę dowodów (w oparciu zeznania „małego świadka koronnego”) dokonaną w jego

sprawie karnej. Rzecz jednak w tym, że zażalenie nie jest środkiem służącym do

uzupełniania złożonego w sprawie wniosku o wznowienie postępowania o nowe

okoliczności, które nieznane były Sądowi Najwyższemu rozstrzygającemu w

pierwszej instancji. Kontrola rozstrzygnięcia na które wniesiono zażalenie, nie polega

bowiem na ponownym rozpatrzeniu wniosku, uzupełnionego o nową argumentację.

Rolą Sądu Najwyższego orzekającego w trybie art. 545 § 3 zdanie drugie k.p.k. jako

sądu drugiej instancji, jest sprawdzenie, czy zasadnie, zgodnie z prawem oceniono,

że wniosek o takiej, a nie innej treści powinien zostać uznany za bezzasadny w

stopniu oczywistym. Natomiast możliwość podnoszenia dodatkowych argumentów

dopiero na etapie postępowania odwoławczego, oznaczałoby zupełnie odmienne

rozumienie omawianej instytucji i zaprzeczenie funkcji kontrolnej Sądu Najwyższego

orzekającego jako sąd drugiej instancji, który stałby się organem ponownie

oceniającym sam wniosek, a nie sposób jego rozstrzygnięcia w pierwszej instancji

(zob. postanowienia SN: z 26 września 2018 r., IV KO 119/17; z 9 października 2018

r., III KO 64/18; z 20 sierpnia 2025 r., III KZ 16/25).

Na tle powyższych uwarunkowań stwierdzić należy, że w omawianym

zażaleniu brak jest merytorycznych argumentów podważających prawidłowość

wydania przez Sąd Najwyższy postanowienia z dnia 17 czerwca 2026 r.,

odmawiającego przyjęcia wniosku skazanego, wobec uznania go za oczywiście

bezzasadny. Skarżący w znacznej mierze powtarza również tezy pierwotnego

wniosku wskazując, jakie rzekome błędy i nieprawidłowości towarzyszyły

rozpoznaniu jego sprawy. Tymczasem

IV KZ 31/26

5

w zaskarżonym orzeczeniu Sąd Najwyższy trafnie ocenił, że podnoszone przez

skazanego okoliczności w żaden sposób nie wskazują na pojawienie się

jakichkolwiek nowych faktów i dowodów, które z bardzo wysokim stopniem

prawdopodobieństwa podważałyby dotychczasowe ustalenia faktyczne, dokonane w

prawomocnie zakończonym procesie i rysowały perspektywę uniewinnienia

skazanego w ponownym postępowaniu albo skazania go za przestępstwo zagrożone

karą łagodniejszą. Co więcej ich wartość dowodowa była oceniana w ścisłym

powiązaniu z materiałem dowodowym będącym podstawą orzeczenia

kwestionowanego w postępowaniu wznowieniowym, w którym R. S. skazano za

udział w zorganizowanej grupie przestępczej o charakterze zbrojnym i wprowadzanie

do obrotu znacznej ilości narkotyków.

W tym miejscu podkreślić także należy, że w zażaleniu składanym na

postanowienie o odmowie przyjęcia wniosku o wznowienie postępowania wobec jego

oczywistej bezzasadności - możliwe jest jedynie podnoszenie zarzutów odnoszących

się bezpośrednio do tego postanowienia, nie zaś okoliczności faktycznych

rozpoznawanych przez sądy powszechne w aspekcie odpowiedzialności karnej

skazanego. Tymczasem tę właśnie aktywność skarżący podjął w uzasadnieniu

wniesionego środka odwoławczego. Zaprezentowana polemika z ustaleniami

faktycznymi, kwestionowanie zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz

podkreślanie wystąpienia wielu nieprawidłowości w sprawie wskazują, że

argumentacja skarżącego de facto zmierza do zainicjowania kolejnej kontroli

instancyjnej prawomocnego już wyroku. Powyższe z oczywistych względów nie

mogło stanowić podstawy do wznowienia postępowania, skoro postępowanie

wznowieniowe nie służy do przeprowadzenia na nowo kontroli ustaleń i ocen

prawnych dokonanych podczas zwykłego toku instancji.

Mając na uwadze powyższe uwarunkowania, wbrew odmiennym

twierdzeniom autora zażalenia, w zaskarżonym postanowieniu trafnie uznano, iż już

wstępna analiza złożonego wniosku wskazywała, że sygnalizowane przez

skazanego dowody nie miały charakteru o jakim mowa w art. 540 § 1 pkt 2a k.p.k.

Szeroko eksponowane przez R. S. kwestie były generalnie sądom znane na etapie

merytorycznego rozpoznania sprawy, co wprost wynika z części motywacyjnej

zapadłych orzeczeń. Nadto w zaskarżonym orzeczeniu nie bez racji wskazano, że

sprawa skazanego była także przedmiotem kontroli kasacyjnej, zaś uzasadnienie

IV KZ 31/26

6

postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 19 grudnia 2023 r., IV KK 489/23, zawiera

również adekwatne rozważania w odniesieniu do zagadnienia powagi rzeczy

osądzonej. Zatem wobec braku umotywowanych zarzutów wniesionego środka

odwoławczego nakierowanych na samą istotę zaskarżonego postanowienia,

należało przyjąć, że złożony przez skazanego osobisty wniosek o wznowienie

postępowania słusznie został uznany za oczywiście bezzasadny i jako taki nie został

przyjęty do rozpoznania. Tym samym wniesione zażalenie nie mogło być uznane za

zasadne.

Uzupełniająco wskazać również należy, że przepis art. 545 § 3 k.p.k.

umożliwiający wstępną kontrolę wniosku o wznowienie postępowania, stwarza także

możliwość odstąpienia od konieczności przeprowadzenia różnego rodzaju czynności

procesowych związanych z wnioskiem, w tym - wyznaczenia obrońcy z urzędu,

Reasumując, ponieważ zaskarżone postanowienie Sądu Najwyższego jest w

pełni zasadne, zaś jego prawidłowości w żaden sposób nie podważyła argumentacja

zawarta w zażaleniu, należało utrzymać je w mocy.

Powyższa konstatacja nie oznacza jednak, że skazany - w perspektywie - ma

zamkniętą drogę do wznowienia postępowania, jednakże aby wniosek nie spotkał się

ponownie z odmową przyjęcia, winien on zawierać adekwatne dowody na

wystąpienie konkretnych okoliczności z art. 540 § 1-3 k.p.k., a nadto spełniać

określone rygory formalne.

[J.J.]

[a.ł]

SSN Ryszard Witkowski SSN Stanisław Stankiewicz SSN Anna Dziergawka