Pismo oskarżyciela posiłkowego jako kasacja w wykroczeniu. SN nie rozpoznał zażalenia

Sąd Rejonowy Katowice - Zachód w Katowicach postanowieniem z dnia 16

kwietnia 2025 r., sygn. akt III W 6/25, na podstawie art. 59 § 2 i 3 k.p.w. w zw. z art.

5 § 1 pkt 1 k.p.w. odmówił wszczęcia postępowania o czyn z art. 51 § 1 k.w.

zarzucany K. S. przez oskarżyciela posiłkowego T. K. we wniosku o ukaranie –

wobec stwierdzenia, że brak jest danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie

popełnienia czynu zabronionego. Po rozpoznaniu zażalenia wniesionego przez

oskarżyciela posiłkowego Sąd Okręgowy w Katowicach postanowieniem z dnia 17

lipca 2025 r., sygn. akt VI Kz 261/25 utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

IV KZ 37/25

2

W reakcji na to oskarżyciel posiłkowy skierował do Sądu Okręgowego w

Katowicach pismo datowane 18 lipca 2025 r., w którym wskazał, że po decyzji tego

Sądu czuje się „szczególnie jako pokrzywdzony, jako nie do końca zrozumiały,

oszukany niesprawiedliwym wyrokiem, moralnie zawiedziony” i „czyni odwołanie do

Sądu Najwyższego (…) prosząc o obiektywizm sprawy”.

T. K. pismem z dnia 8 sierpnia 2025 r. zawiadomiono, że jego pismo nie może

otrzymać dalszego biegu, bowiem zgodnie z art. 110 § 1 k.p.w. kasację w sprawach

o wykroczenie może wnieść wyłącznie Prokurator Generalny lub Rzecznik Praw

Obywatelskich, co oznacza, że w takich sprawach sama strona nie jest uprawniona

do wniesienia kasacji. Następnie jednak pismo oskarżyciela posiłkowego z 18 lipca

2025 r. zostało potraktowane jako jego „kasacja osobista” i zarządzeniem z dnia 31

października 2025 r. Przewodniczący VI Wydziału Karnego Odwoławczego Sądu

Okręgowego w Katowicach na podstawie art. 530 § 2 k.p.k. w zw. z art. 112 k.p.w. i

w zw. z art. 429 § 1 k.p.k. odmówił przyjęcia kasacji jako wniesionej przez osobę

nieuprawnioną. W uzasadnieniu ponownie nawiązał do art. 110 § 1 k.p.w.,

określającego podmioty uprawnione do wniesienia kasacji w sprawach o

wykroczenie.

Zażalenie na powyższe zarządzenie, wskazując jako adresata Sąd Okręgowy w

Katowicach, wniósł oskarżyciel posiłkowy T. K. . Zostało ono przyjęte i wraz z

aktami sprawy przedstawione Sądowi Najwyższemu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Procedowanie odnośnie do pisma oskarżyciela posiłkowego z 18 lipca 2025 r.

powinno zostać zakończone w Sądzie Okręgowym w Katowicach po udzieleniu mu

informacji słusznie wskazującej, że wspomniane pismo nie może otrzymać

dalszego biegu. W razie ewentualnego ponowienia korespondencji przez

zainteresowanego, najwyraźniej bardzo zaangażowanego w dochodzenie swoich

racji, w grę wchodziło wydanie zarządzenia (niezaskarżalnego) o charakterze

administracyjno-porządkowym, np. o pozostawieniu pisma bez podejmowania

czynności procesowych. Wobec tego nieprawidłowe było wydanie zarządzenia o

odmowie przyjęcia „kasacji osobistej” i następnie o przyjęciu zażalenia na to

zarządzenie.

IV KZ 37/25

3

Jak to odnotowano w pismach kierowanych do oskarżyciela posiłkowego, przepis

art. 110 § 1 k.p.w. stanowi, że kasację w sprawach o wykroczenia mogą wnieść

wyłącznie wskazane w tym przepisie podmioty szczególne: Prokurator Generalny,

Rzecznik Praw Obywatelskich, także – co w pismach pominięto – Zastępca

Prokuratora Generalnego do Spraw Wojskowych w sprawach podlegających

orzecznictwu sądów wojskowych oraz Rzecznik Praw Dziecka w sprawach

naruszenia praw dziecka. W takim razie złożenie w sprawie o wykroczenie przez

stronę pisma zatytułowanego, względnie interpretowanego jako kasacja, nie

obliguje prezesa sądu (upoważnionego sędziego) do podjęcia jakichkolwiek

czynności prawnych. W szczególności w odniesieniu do prezesa sądu

odwoławczego obowiązek przeprowadzenia kontroli przesłanek decydujących o

przyjęciu, bądź odmowie przyjęcia nadzwyczajnego środka zaskarżenia w

sprawach o wykroczenia nie wynika z przepisu art. 530 § 2 k.p.k., mającego w

postępowaniu w przedmiocie kasacji w sprawach o wykroczenia odpowiednie

zastosowanie (art. 112 k.p.w.). Przepis ten adresowany jest do prezesa sądu, do

którego wniesiono kasację, jednak chodzi o sąd właściwy, wskazany przez ustawę

procesową. Zatem jeżeli art. 110 § 3 k.p.w. stanowi, że kasację w sprawach o

wykroczenia wnosi się bezpośrednio do Sądu Najwyższego, to prezesem

uprawnionym do podjęcia decyzji, o której mowa w art. 530 § 2 k.p.k. (odmowa

przyjęcia kasacji), jest Prezes Sądu Najwyższego, a nie prezes sądu, który wydał

skarżone orzeczenie. W konsekwencji rozpoznanie przedstawionego Sądowi

Najwyższemu zażalenia sporządzonego przez oskarżyciela posiłkowego nie jest

dopuszczalne, bowiem przyjęcie tego środka odwoławczego było poprzedzone

dokonaniem oceny dopuszczalności kasacji przez nieuprawniony do tego organ, z

naruszeniem art. 530 § 2 k.p.k. (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 24

maja 2016 r., WZ 5/16; z dnia 6 grudnia 2023 r. II KZ 64/23).

Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł, jak na wstępie.

[J.J.]

[a.ł]

IV KZ 37/25

4