Zarzut wadliwego składu sądu apelacyjnego. SN pozostawił zażalenie bez rozpoznania

Postanowieniem z dnia 13 listopada 2025 r. Sąd Najwyższy na podstawie art.

542 § 3 k.p.k. stwierdził brak podstaw do wznowienia postępowania z urzędu. W

uzasadnieniu wskazał, że pismo skazanego zatytułowane kasacja, w którym

podniósł zarzut bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.

polegający na rozpoznaniu apelacji przez nieprawidłowo obsadzony sąd

odwoławczy – z uwagi na zasiadanie w składzie orzekającym SSA X.Y.,

potraktowano jako sygnalizację potrzeby wznowienia postępowania z urzędu ze

względu na upływ terminu do wniesienia kasacji w tej sprawie. Podano również, że

sygnalizowane uchybienie nie wystąpiło w tej sprawie, pobieważ w odniesieniu do

IV KZ 41/25

2

SSA X.Y. w orzecznictwie Sądu Najwyższego nie potwierdzono zarzutów

dotyczących jego braku bezstronności i niezależności.

Na powyższe zarządzenie skazany wniósł zażalenie, w którym zarzucił:

„1. obrazę przepisów postępowania, obejmującą naruszenie bezwzględnej

przyczyny odwoławczej, art. 439 § 1 pkt 2 kpk, polegającą na rozpoznaniu apelacji

przez nieprawidłowo obsadzony sąd odwoławczy;

2. pominięcie z pola widzenia przez Sąd Najwyższy, zastosowania się do treści

wiążącej uchwały Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 roku (BSA 1-4110-

1/20), obejmującej uchylenie orzeczenia z urzędu z uwagi na nieprawidłowa

obsadę”.

Wniósł o uchylenie wyżej wymienionego orzeczenia oraz przekazanie

sprawy do rozpoznania Sądowi Najwyższemu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Zażalenie skazanego jako niedopuszczalne należało pozostawić bez

rozpoznania.

Zaskarżone postanowienie, na które skazany złożył zażalenie, wydane

zostało z urzędu na podstawie art. 542 § 3 k.p.k., a to w związku z jego pismem

sygnalizującym jedno z uchybień wymienionych w art. 439 § 1 k.p.k.

(zatytułowanym wstępnie kasacja, ale przyjętym jako sygnalizacja potrzeby

wznowienia postępowania z urzędu z uwagi na przekroczenie terminu do

wniesienia skargi kasacyjnej). Wznowienie postępowania w trybie art. 542 § 3 k.p.k.

może nastąpić tylko z urzędu, a nie na wniosek strony. Konkluzja ta stanowi punkt

wyjścia do zasługującego na aprobatę poglądu orzeczniczego, że skoro strona nie

ma prawa do złożenia wniosku o wznowienie postępowania z przyczyn określonych

w art. 542 § 3 k.p.k., to nie przysługuje jej również żądanie – realizowane w drodze

środka odwoławczego – by dokonać kontroli negatywnego stanowiska sądu w tym

przedmiocie (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 czerwca 2009 r., V

KZ 31/09, OSNKW 2009, nr 10, poz. 90).

Słusznie wskazuje się bowiem, że sąd w przypadku niestwierdzenia

podstaw do wznowienia postępowania w trybie art. 542 § 3 k.p.k., nie ma

obowiązku wydania decyzji o charakterze procesowego rozstrzygnięcia w postaci

IV KZ 41/25

3

postanowienia lub zarządzenia (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4

sierpnia 2005 r., II KZ 37/05), a to dlatego, że ustawa procesowa reguluje tylko

sytuację, w której takie podstawy do wznowienia istnieją. Jeśli natomiast podstawy

te nie występują, to wystarczy poinformować strony, że po rozpoznaniu sygnalizacji

sąd wznowieniowy nie stwierdza podstaw do dalszego procedowania. O tym

stanowisku można poinformować stronę w dowolnej formie (zob. postanowienie

Sądu Najwyższego z dnia 21 maja 2008 r., V KZ 27/08). Należy więc stwierdzić, że

w zakresie badania z urzędu istnienia podstaw do wznowienia postępowania (art.

542 § 3 k.p.k.) wydanie decyzji w formie procesowej, tj. postanowienia – co miało

miejsce w niniejszej sprawie – nie jest wymagane. Oznacza to, że wydanie takiego

postanowienia nie może kreować drogi odwoławczej, bo takowej przepisy nie

przewidują.

Na marginesie wskazać należy, że sąd w składzie, który wydał zaskarżone

postanowienie, niewątpliwie kierował się przy jego wydaniu treścią uchwały trzech

połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/2020,

z której nie wynika automatyczna podstawa do zakwestionowania statusu sędziego

sądu powszechnego, który został powołany na stanowisko sędziowskie z udziałem

wadliwie ukształtowanej KRS. Należy bowiem, jak trafnie cytuje wnioskodawca w

treści wniesionego „zażalenia”, wykazać istnienie „konkretnych okoliczności”,

wskazujących na szczególnie bliski związek konkretnego sędziego z organami

władzy wykonawczej w okresie podejmowania przez te organy zamachu na dobro

wymiaru sprawiedliwości, które prowadzą do wniosku, że nie zapewnia on w ocenie

bezstronnego obserwatora wymaganych standardów bezstronności i niezależności.

Takich okoliczności skazany w odniesieniu do SSA X.Y. nie wykazał; co więcej –

jak wskazał sąd wydający zaskarżone postanowienie, oznaczając konkretne

orzeczenia potwierdzające jego stanowisko – w Sądzie Najwyższym

przeprowadzono test niezależności i bezstronności tego sędziego z analizą jego akt

osobowych, a wynik tej weryfikacji okazał się pozytywny. Powyższe wykluczało

sygnalizowaną przez skazanego podstawę uchylenia wyroku wydanego względem

niego w tym składzie.

Mając na uwadze powyższe, konieczne stało się pozostawienie zażalenia

bez rozpoznania.

IV KZ 41/25

4

[J.J.]

[a.ł]