SN wyłączył sędziego, który sam został powołany w procedurze KRS z 2017 roku

Obrońca M. J., na podstawie art. 41 § 1 k.p.k., wniósł o wyłączenie sędziego

Sądu Najwyższego Stanisława Stankiewicza od udziału w rozpoznaniu

przedmiotowej sprawy z uwagi na istnienie okoliczności mogących wywołać

uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności tego sędziego.

Podstawę swego wniosku jego autor upatruje w tym, że SSN Stanisław

Stankiewicz został powołany na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek

Krajowej Rady Sądownictwa w składzie określonym ustawą z dnia 8 grudnia 2017

r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw

(Dz.U. z 2018 r., poz. 3), co powoduje, że udział tego sędziego w rozpoznaniu

przedmiotowej sprawy mógłby prowadzić do naruszenia prawa strony do

rozpoznania jej sprawy przez bezstronny i niezależny sąd ustanowiony ustawą w

rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPCz, art. 47 KPP UE oraz standardu konstytucyjnego z

V KK 117/26

2

art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, ale także do przyjęcia, że sąd z jego udziałem byłby

sądem nienależycie obsadzonym w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Nadto,

obrońca podniósł, że we wniesionej kasacji sformułowany został m.in. zarzut

dotyczący wystąpienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2

k.p.k. z uwagi na nienależytą obsadę sądu w związku z udziałem w składzie

sędziów powołanych na urząd sędziego w następstwie wniosku KRS

ukształtowanej w trybie wspomnianej ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r.

Sąd Najwyższy stwierdził, co następuje.

Wniosek zasługiwał na uwzględnienie.

W myśl art. 41 § 1 k.p.k. sędzia podlega wyłączeniu, jeżeli istnieje

okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego

bezstronności w danej sprawie. W sposób oczywisty z tego rodzaju sytuacją mamy

do czynienia w rozpatrywanej sprawie.

Biorąc udział w rozpoznaniu niniejszej sprawy sędzia Sądu Najwyższego

Stanisław Stankiewicz, jak słusznie wywodzi obrońca, musiałby rozstrzygać co do

podnoszonego w kasacji zarzutu wystąpienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej

z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. z uwagi na nienależytą obsadę Sądu odwoławczego,

wobec tego, że w jego składzie zasiadali sędziowie powołani na urząd sędziego na

wniosek KRS, którą ukształtowano na mocy wspomnianej ustawy z dnia 8 grudnia

2017 r., samemu będąc powołanym na urząd sędziego Sądu Najwyższego właśnie

z udziałem kwestionowanej KRS. Tym samym SSN Stanisław Stankiewicz

wypowiadałby się odnośnie do okoliczności, która i jego bezpośrednio dotyczy.

Tego rodzaju sytuacja w odbiorze zewnętrznym mogłaby zostać odczytana jako

postąpienie nieutrwalające obrazu sądu jako działającego w warunkach

bezstronności.

Sąd Najwyższy w składzie niniejszym popiera ponadto ten kierunek

wykładni, stosownie do którego przepis art. 41 § 1 k.p.k. musi być intepretowany w

taki sposób, aby gwarantować stronie prawo do rozpoznania sprawy przez

niezależny i bezstronny sąd ustanowiony ustawą. Uwzględnić więc należy to, czy

rozpoznanie sprawy przez określonego sędziego będzie stanowiło o realizacji

standardu niezależności i bezstronności, który jest gwarantowany przez przepisy

art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 6 ust. 1 EKPCz i art. 47 Karty Praw

V KK 117/26

3

Podstawowych (por. np. postanowienie SN z dnia 16 września 2022 r., III KK

339/22).

Nie może budzić wątpliwości, że udział SSN Stanisława Stankiewicza w

składzie sądu rozstrzygającym przedmiotową sprawę prowadzić może do

naruszenia wskazanych standardów, właśnie z uwagi na to, że został on powołany

na urząd sędziego Sądu Najwyższego w wyniku rekomendacji wydanej przez

Krajową Radę Sądownictwa w składzie określonym ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r.

Na wadliwość tej procedury wielokrotnie wskazywano w orzecznictwie Sądu

Najwyższego, w tym w uchwale składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r.,

BSA I-4110-1/20 oraz w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia

2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22. Nadto, w świetle pierwszej z przywołanych uchwał

nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. zachodzi wówczas,

gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego Sądu

Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie

określonym przepisami wspomnianej ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r.

Podkreślić również trzeba, że każdy polski sąd jest związany dokonaną

przez ETPCz wykładnią standardu wynikającego z art. 6 ust. 1 EKPCz, a to

nakazuje przyjmować, że orzekanie sędziego Sądu Najwyższego powołanego do

tego Sądu w wadliwej procedurze, wiąże się z istotnym i bardzo prawdopodobnym

naruszeniem prawa strony do rozpoznania sprawy przez bezstronny i niezależny

sąd ustanowiony ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPCz. Prowadzi też do

naruszenia standardu konstytucyjnego (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP).

Wyłączenie SSN Stanisława Stankiewicza od udziału w rozpatrywaniu

przedmiotowej sprawy spowoduje więc wyeliminowanie wszelkich mogących

powstać wątpliwości w zakresie zapewnienia skazanemu prawa do rozpoznania

jego sprawy w postępowaniu kasacyjnym przez niezawisły i niezależny sąd

ustanowiony ustawą w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 47 Karty Praw

Podstawowych i art. 6 ust. 1 EKPCz (por. np. postanowienia SN: z dnia 13

października 2021 r., II KO 30/21 czy z dnia 17 marca 2022 r., II KO 12/22).

Z tych wszystkich względów orzeczono, jak na wstępie.

V KK 117/26

4

[J.J.]

[r.g.]