SN uchylił karę łączną grzywny w wyroku nakazowym, bo stawka 60 zł była wyższa niż 20 zł

V KK 122/26

2

Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi wyrokiem nakazowym z dnia 28

stycznia 2026 r., sygn. akt V K 91/26, uznał w pkt. 1-4 części dyspozytywnej

oskarżonego T.Z. za winnego popełnienia zarzucanych mu w pkt. I - IV części

wstępnej wyroku czynów, wypełniających dyspozycję art. 79 pkt 4 lit. a i b ustawy o

rachunkowości i za to na podstawie art. 79 pkt 4 lit. a i b ustawy o rachunkowości

wymierzył mu za każdy z tych czynów karę 100 stawek dziennych grzywny,

ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 20 złotych. W pkt. 5 tego orzeczenia na

podstawie art. 85 § 1 k.k. i art. 86 § 1 k.k. w miejsce „kar ograniczenia wolności”

wymierzonych oskarżonemu w pkt. 1-4 części dyspozytywnej wyroku wymierzył

T.Z. karę łączną 100 stawek dziennych grzywny, ustalając wysokość jednej stawki

na kwotę 60 złotych i zwolnił oskarżonego w pkt. 6 od ponoszenia kosztów

sądowych w całości.

Wobec niezaskarżenia wyroku przez żadną ze stron uprawomocnił się on w dniu 24

lutego 2026 r.

Od wyroku tego kasację wniósł w dniu 20 maca 2026 r. Prokurator Generalny.

Zaskarżył powyższe orzeczenie Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi,

w części dotyczącej rozstrzygnięcia o karze łącznej grzywny, to jest w pkt. 5 części

dyspozytywnej, na niekorzyść skazanego T.Z., podnosząc zarzut rażącego i

mającego istotny wpływ na treść wyroku naruszenia przepisów prawa karnego

materialnego - art. 86 § 1 k.k. i art. 33 § 3 k.k., polegającego na połączeniu,

orzeczonych wobec T.Z., czterech kar jednostkowych grzywny w wymiarze po 100

stawek dziennych przy ustaleniu wysokości stawki dziennej na kwotę 20 złotych, a

następnie wymierzeniu oskarżonemu w ich miejsce kary łącznej grzywny w

wadliwym wymiarze 100 stawek dziennych przy ustaleniu wysokości stawki

dziennej na kwotę 60 złotych, tj. orzeczeniu liczby stawek dziennych w wymiarze

niższym niż przewidzianym w art. 86 § 1 k.k., nakazującym ukształtowanie kary

łącznej powyżej najwyższej z kar wymierzonych za poszczególne przestępstwa,

czyli w wymiarze nie niższym niż 101 stawek dziennych, a nadto określeniu stawki

dziennej w wysokości przekraczającej wysokość stawki dziennej ustalonej przy

wymiarze grzywny za podlegające łączeniu jednostkowe skazania.

V KK 122/26

3

W oparciu o tak sformułowany zarzut autor kasacji wniósł o uchylenie wyroku

nakazowego w zaskarżonej części i przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi

Rejonowemu dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja Prokuratora Generalnego okazała się oczywiście zasadna,

co wobec wniesienia nadzwyczajnego środka zaskarżenia z zachowaniem terminu

określonego w art. 524 § 3 k.p.k., umożliwiło jego uwzględnienie w całości na

posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.

Zgodnie z przepisem art. 86 § 1 k.k., sąd wymierza karę łączną w granicach

powyżej najwyższej z kar wymierzonych za poszczególne przestępstwa do ich

sumy, nie przekraczając jednak 810 stawek dziennych.

Ponieważ w analizowanej sprawie został wydany wyrok nakazowy należało mieć

również na uwadze kategoryczne brzmienie art. 502 § 1 k.p.k., który to przepis

stanowi, że wyrokiem nakazowym można orzec karę ograniczenia wolności lub

grzywnę w wysokości do 200 stawek dziennych albo do 200 000 złotych, określając

zatem zarówno rodzaj kar, jakie może orzec sąd w wyroku nakazowym, jak też ich

wysokość, w tym górny pułap grzywny, który został wyznaczony na poziomie do

200 stawek dziennych albo do 200 000 złotych. Pamiętać przy tym należy, iż górny

limit grzywny możliwej do wymierzenia w wyroku nakazowym dotyczy nie tylko kar

jednostkowych orzekanych w takim wyroku, ale także kary łącznej grzywny (zob.

np. wyroki Sądu Najwyższego z dnia: 24 czerwca 2010 r., sygn. akt II KK 114/10;

12 grudnia 2012 r., II KK 323/12; 29 stycznia 2014 r., IV KK 436/13; 11 kwietnia

2018 r., IV KK 115/18; 30 czerwca 2020 r., IV KK 158/20).

Przepis art. 86 § 1 k.k. reguluje zasady wymiaru łącznych kar grzywny, określając

ich granice w zależności od liczby stawek dziennych, a nie ich wysokości.

Wysokość stawki dziennej grzywny, ustalana w jednym wyroku skazującym za

zbiegające się przestępstwa, jest bowiem uzależniona od oceny sytuacji

majątkowej sprawcy w myśl kryteriów określonych w art. 33 § 3 k.k., a więc po

wzięciu pod uwagę dochodów sprawcy, jego warunków osobistych, rodzinnych,

stosunków majątkowych i możliwości zarobkowych. Powyższe oznacza, że tak

V KK 122/26

4

przeprowadzona ocena, aktualna na datę orzekania, nie może skutkować

określeniem różnej wysokości stawki dziennej grzywny dla kar orzekanych za

poszczególne przestępstwa, jak i ustaleniem innej stawki dziennej dla,

obejmujących te kary, łącznej kary grzywny. Ocena sytuacji majątkowej

oskarżonego, leżąca u podstaw jednostkowego wymiaru stawki, nie ulega

przeobrażeniu wraz z momentem wymierzania, tym samym wyrokiem, kary łącznej,

uwzględniając grzywny orzeczone za poszczególne przestępstwa. Z tych właśnie

powodów w przepisie art. 86 § 1 k.k. nie zawarto regulacji odnoszącej się do

określenia „na nowo wysokości stawki dziennej”, jakie przewiduje unormowanie

zawarte w art. 86 § 2 k.k., mającej zastosowanie tylko w przypadku orzekania kary

łącznej grzywny w wyroku łącznym, a więc wówczas, gdy wysokość stawek

dziennych grzywny orzeczonych, w podlegających łączeniu wyrokach ustalana była

w różnym czasie, z uwzględnieniem stanu majątkowego sprawcy w chwili orzekania

(zob. np. wyroki Sądu Najwyższego z dnia: 3 lutego 2006 r., II KK 346/05, OSNKW

2006, z. 3, poz. 30; 1 grudnia 2008 r., V KK 385/08; 8 grudnia 2016 r., II KK 372/16;

12 grudnia 2019 r., III KK 544/19; 18 grudnia 2024 r., II KK 472/24).

W takiej i tylko w takiej sytuacji (orzekania kary łącznej grzywny w wyroku łącznym)

bez wątpienia istnieje potrzeba ustalenia nowej stawki, oczywiście przy zachowaniu

określonych rygorów. Nie dotyczy ona jednak wypadku - jak w niniejszej sprawie -

gdy następuje jednoczesna ocena okoliczności warunkujących wysokość tej stawki,

w myśl zasad określonych w art. 33 § 3 k.k. oraz art. 85 i art. 86 § 1 k.k. Innymi

słowy w sytuacji orzekania w tym samym wyroku kary łącznej, obejmującej grzywny

wymierzone za poszczególne przestępstwa jednostkowe, stawka dzienna nie

powinna być inna niż wysokość stawki ustalonej za poszczególne przestępstwa,

skoro okoliczności mające wpływ na wysokość stawki dziennej grzywny w obu

przypadkach są takie same (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 grudnia 2024

r., II KK 472/24).

W kwestionowanym wyroku nakazowym Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w

Łodzi w pkt. 5 sentencji swego orzeczenia na podstawie art. 85 § 1 k.k. i art. 86 § 1

k.k., połączył orzeczone wobec oskarżonego w pkt. 1-4 jednostkowe kary grzywny

w wymiarze 100 stawek dziennych przy ustaleniu wysokości stawki dziennej na

V KK 122/26

5

kwotę 20 zł i wymierzył karę łączną grzywny w wymiarze 100 stawek przy ustaleniu

stawki dziennej na kwotę 60 zł. Wprawdzie we wskazanym pkt. 5 sentencji wyroku

Sąd wskazał, że kara łączna grzywny jest orzekana „w miejsce kar ograniczenia

wolności” wymierzonych oskarżonemu w pkt. 1-4, które de facto nie zostały

przecież wobec oskarżonego orzeczone, to zważywszy na jednoznaczną treść

rozstrzygnięć zawartych w pkt. 1-4, zasadnym jest przyjęcie, że do powyższego

uchybienia doszło w wyniku oczywistej omyłki pisarskiej, wynikającej np. z

wadliwego działania autokorekty, czy też kopiowania i niewykasowania części

danych z „wzorca”, co nie ma znaczenia dla merytorycznej strony rozstrzygnięcia.

Tak orzekając, w zakresie wymiaru kary łącznej grzywny, Sąd rażąco naruszył

zasady wymiaru tej kary określone w art. 86 § 1 k.k. i art. 33 § 3 k.k., ponieważ

zgodnie z unormowaniem zawartym w tych przepisach, jak i mając na uwadze treść

art. 502 § 1 k.p.k., kara łączna grzywny mogłaby zostać orzeczona w granicach: od

101 stawek dziennych (kara „powyżej” najwyższej z kar jednostkowych

orzeczonych, powiększona o najmniejszą jednostkę - 1 stawkę, w jakiej wymierza

się karę tego rodzaju) do 200 stawek dziennych, przy ustaleniu wysokości jednej

stawki dziennej na kwotę 20 zł każda (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 1

kwietnia 2021 r., III KK 79/21).

Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżony wyrok, jako dotknięty podniesionym w

kasacji uchybieniem, stanowiącym rażące naruszenie prawa, które miało istotny

wpływ na jego treść, ostać się nie może.

Kierując się powyższym, Sąd Najwyższy uchylił ten wyrok w części dotyczącej

orzeczenia o karze łącznej grzywny i sprawę w tym zakresie przekazał do

ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi.

Ponownie rozpoznając sprawę Sąd ten ustali wysokość kary łącznej grzywny mając

na uwadze zapatrywania prawne Sądu Najwyższego zawarte w tym uzasadnieniu,

z uwzględnieniem treści art. 86 § 1 k.k.

Biorąc powyższe pod uwagę, orzeczono jak w części dyspozytywnej wyroku.

V KK 122/26

6

Jerzy Grubba Tomasz Artymiuk Marek Pietruszyński

[WB]

[a.ł]