Sąd Najwyższy uchylił 3-letni zakaz jazdy rowerem wobec nietrzeźwego rowerzysty

A. K. został oskarżony o to, że w dniu 4 sierpnia 2024 r. w P. , woj. [...],

umyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym w ten sposób, że

kierując rowerem po DK nie zachował szczególnej ostrożności przed zainicjowanym

manewrem skrętu w lewo i nie zasygnalizował zawczasu i wyraźnie zmiany kierunku

jazdy poprzez wyciągnięcie ręki w lewą stronę, czym doprowadził do zderzenia z

wyprzedzającym go motocyklem m-ki S. kierowanym przez K. M., na skutek czego

motocyklista przewrócił się na jezdni i doznał rany okolicy kolana lewego z ubytkiem

skóry oraz złamania dwukostkowego podudzia lewego, co spowodowało naruszenie

czynności narządów ciała na okres powyżej 7 dni, przy czym czynu tego dopuścił się

znajdując się w stanie nietrzeźwości - 0,63 promila alkoholu we krwi, tj. o czyn z art.

177 § 1 k.k. w zw. z art. 178 § 1 k.k.

Sąd Rejonowy w Kępnie wyrokiem z dnia 25 marca 2025 r., sygn. akt II K 4/25,

uznał, iż oskarżony A. K. dopuścił się czynu opisanego w części wstępnej wyroku,

czym wyczerpał dyspozycję art. 177 § 1 k.k. w zw. z art. 178 § 1 k.k. i na podstawie

art. 66 § 1 k.k. i art. 67 § 1 k.k. warunkowo umorzył postępowanie karne wobec A. K.

tytułem próby na okres 3 lat. Nadto:

- na podstawie art. 67 § 3 k.k. i art. 43a § 1 k.k. orzekł wobec oskarżonego

świadczenie pieniężne w kwocie 2000 zł płatne na rzecz Funduszu Pomocy

Pokrzywdzonym i Pomocy Postpenitencjarnej,

- na podstawie art. 67 § 3 k.k. orzekł od oskarżonego na rzecz

pokrzywdzonego K. M. nawiązkę w kwocie 100 zł;

- wydał orzeczenie w przedmiocie kosztów sądowych.

Apelację od tego wyroku wniósł Prokurator Rejonowy. Zaskarżył wyrok w

całości na niekorzyść oskarżonego A. K., zarzucając „obrazę prawa materialnego w

postaci art. 115 § 2 k.p.k., polegającą na przyjęciu w wydanym wyroku, że przypisany

oskarżonemu czyn z art. 177 § 1 k.k. w zw. z art. 178 § 1 k.k. charakteryzuje się

średnim stopniem społecznej szkodliwości, wskutek pominięcia przy tej ocenie

okoliczności popełnienia czynu, rodzaju i charakteru naruszonego dobra, rozmiaru

V KK 135/26

3

wyrządzonej szkody, wagi naruszonych przez sprawcę obowiązków, motywacji,

rodzaju naruszonych reguł ostrożności i stopnia ich naruszenia, co spowodowało

niezasadne i naruszające normę art. 66 § 1 k.k. warunkowe umorzenie postępowania

karnego wobec A. K.”.

Podnosząc powyższy zarzut, autor apelacji wniósł o zmianę zaskarżonego

wyroku i wymierzenie oskarżonemu kary 6 miesięcy pozbawienia wolności z

warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 2 lat, kary grzywny w wymiarze

200 stawek dziennych po 10 zł każda, orzeczenie zakazu prowadzenia wszelkich

pojazdów mechanicznych na okres lat 3 i zasądzenie kosztów sądowych.

Oskarżony A. K. w odpowiedzi na apelację poddał krytyce argumentację

przedstawioną przez oskarżyciela publicznego i wniósł o utrzymanie w mocy wyroku

Sądu Rejonowego w Kępnie.

Sąd Okręgowy w Kaliszu wyrokiem z dnia 9 lipca 2025 r., sygn. akt IV Ka

245/25, zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, iż na podstawie art. 67 § 3 k.k. orzekł

w stosunku do oskarżonego A. K. zakaz prowadzenia pojazdów rowerowych na

okres 3 lat (pkt I wyroku). W pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżony wyrok

(pkt II), wymierzył oskarżonemu opłatę za drugą instancję w kwocie 100 zł oraz

zasądził od niego na rzecz Skarbu Państwa kwotę 20 zł tytułem pozostałych kosztów

sądowych za postępowanie odwoławcze (pkt III). Pisemne uzasadnienie wyroku nie

zostało sporządzone.

Kasację od prawomocnego wyroku Sądu odwoławczego wniósł Prokurator

Generalny. Na podstawie art. 521 § 1 k.p.k. zaskarżył wyrok na korzyść oskarżonego

A. K. w części dotyczącej orzeczenia o środku karnym w postaci zakazu prowadzenia

pojazdów rowerowych, zawartego w punkcie I. Zarzucił „rażące i mające istotny

wpływ na treść wyroku naruszenie przepisu prawa materialnego, a mianowicie art.

67 § 3 in fine k.k., polegające na orzeczeniu przez Sąd Okręgowy w Kaliszu,

dokonujący zmiany zaskarżonego apelacją prokuratora wyroku Sądu I instancji,

warunkowo umarzającego na podstawie art. 66 § 1 k.k. i art. 67 § 1 k.k. postępowanie

karne w odniesieniu do A. K. w sprawie o czyn z art. 177 § 1 k.k. w zw. z art. 178 §

1 k.k. tytułem próby na okres 3 lat - środka karnego w postaci zakazu prowadzenia

pojazdów rowerowych na okres 3 (trzech) lat, podczas gdy zgodnie z powołanym

V KK 135/26

4

przepisem, w sytuacji warunkowego umorzenia postępowania, orzeczenie zakazu

prowadzenia pojazdów możliwe jest wyłącznie na okres do 2 lat”.

W oparciu o tak sformułowany zarzut Prokurator Generalny wniósł o uchylenie

wyroku w części dotyczącej rozstrzygnięcia o środku karnym i przekazanie sprawy w

tym zakresie Sądowi Okręgowemu w Kaliszu do ponownego rozpoznania w

postępowaniu odwoławczym.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja jest oczywiście zasadna, zatem w trybie art. 535 § 5 k.p.k. została

uwzględniona w całości na posiedzeniu bez udziału stron. W skardze trafnie

podniesiono, że zaskarżone orzeczenie zostało wydane z rażącym i mającym istotny

wpływ na jego treść naruszeniem art. 67 § 3 k.k. Przepis ten, powołany przez Sąd ad

quem jako podstawa prawna orzeczenia wobec oskarżonego A. K. środka karnego

w postaci zakazu prowadzenia pojazdów rowerowych, stanowi, że „umarzając

warunkowo postępowanie karne, sąd nakłada na sprawcę obowiązek naprawienia

szkody w całości albo w części, a w miarę możliwości również obowiązek

zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, albo zamiast tych obowiązków orzeka

nawiązkę; sąd może nałożyć na sprawcę obowiązki wymienione w art. 72 § 1 pkt 1-

3, 5-6b, 7a lub 7b, a ponadto orzec świadczenie pieniężne wymienione w art. 39 pkt

7 lub zakaz prowadzenia pojazdów, wymieniony w art. 39 pkt 3, do lat 2. Przepisy

art. 72 § 1a i 1b stosuje się odpowiednio”. Zatem, aprobując warunkowe umorzenie

postępowania wobec oskarżonego, ale orzekając wobec niego zakaz prowadzenia

pojazdów rowerowych na okres 3 lat, najwyraźniej przeoczył Sąd odwoławczy, że

ustawa nie dopuszcza orzeczenia tego środka karnego w takim wymiarze.

Sąd Najwyższy niejednokrotnie wskazywał, że okres na jaki w oparciu o

przepis art. 67 § 3 in fine k.k. orzeka się środek karny w postaci zakazu prowadzenia

pojazdów, jest ograniczony do 2 lat, co stanowi wyjątek od normy zawartej w art. 43

§ 1 k.k. przewidującej, że wspomniany zakaz orzeka się na okres od roku do lat 15

oraz że przepis art. 67 § 3 k.k. jest przepisem o charakterze szczególnym (lex

specialis) w stosunku do art. 42 § 2 k.k., który nakazuje sądowi orzec zakaz

prowadzenia pojazdów na okres nie krótszy niż 3 lata, jeżeli sprawca w czasie

popełnienia przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji był – jak

oskarżony A. K. – w stanie nietrzeźwości (zob. np. wyroki: z dnia 30 maja 2022 r., I

V KK 135/26

5

KK 155/22; z dnia 29 czerwca 2023 r., I KK 490/22; z dnia 29 stycznia 2026 r., II KK

499/25).

W tym stanie rzeczy konieczne stało się uchylenie wyroku w zaskarżonej

części, tj. zawierającej rozstrzygnięcie o środku karnymi i przekazanie sprawy w tym

zakresie do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym Sądowi

Okręgowemu w Kaliszu, który wyda prawidłowe orzeczenie.

[J.J.]

[r.g.]

Michał Laskowski Andrzej Stępka Zbigniew Puszkarski