Sąd Najwyższy wyłączył sędziego A.B. od rozpoznania kasacji obrońcy G.B.

W dniu 14 października 2024 r. do Sądu Najwyższego wpłynęła wniesiona

przez obrońcę skazanego G.B. kasacja od wyroku Sądu Okręgowego w Sieradzu z

dnia 17 kwietnia 2024 r., sygn. akt II Ka 325/23, zmieniającego wyrok Sądu

Rejonowego w Wieluniu z dnia 30 sierpnia 2023 r., sygn. akt II K 543/22.

Sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt V KK 149/25 i zarządzeniem

Prezesa Sądu Najwyższego kierującego pracą Izby Karnej przydzielona sędziemu

M.S. Zawiadomiony o tym obrońca skazanego złożył wniosek o wyłączenie tego

sędziego od udziału w sprawie. W uzasadnieniu wniosku wskazał „na zaistnienie po

stronie kwestionowanego sędziego okoliczności powodujących z mocy prawa jego

wyłączenie ze względu na uzyskanie przez niego powołania na urząd sędziego

V KK 149/25

2

Sądu Najwyższego na podstawie wniosku Krajowej Rady Sądownictwa

ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o

zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.

U. z 2018 r., poz. 3 z późn. zm.), co powoduje, że udział tego sędziego w składzie

sądu prowadziłby do wydania orzeczenia przez sąd nienależycie obsadzony w

rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.” Obrońca nadto zwrócił uwagę, że „wniesiona

kasacja zawiera zarzut zaistnienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439

§ 1 pkt 2 k.p.k., dotyczący nienależytej obsady Sądu II instancji wydającego wyrok

zaskarżony przedmiotową kasacją w związku z udziałem w składzie tego sądu

sędziego powołanego na stanowisko sędziego sądu okręgowego z wniosku

Krajowej Radzie Sądownictwa, uformowanej w trybie określonym przepisami

ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa

oraz niektórych innych ustaw oraz niektórych innych ustaw, co stawiałoby sędziego

M.S. przed koniecznością rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie zagadnień

prawnych, które żywotnie i bezpośrednio odnoszą się również do jego osoby,

ponieważ uzyskał on nominację wskutek rekomendacji tej samej wadliwie

ukształtowanej Krajowej Rady Sądownictwa, co w konsekwencji mogłoby w

odbiorze stron postępowania jak i opinii publicznej wywoływać uzasadnioną

wątpliwość co do jego bezstronności w tej sprawie”.

Żądanie to zostało zarejestrowane w kontrolce rozstrzygnięć incydentalnych

(KRI) pod numerem 1014. Postanowieniem z dnia 14 maja 2025 r. Sąd Najwyższy

wyłączył sędziego M.S. od udziału w sprawie.

Następnie w trybie losowego przydziału przedmiotowa sprawa trafiała do referatu

sędziego Sądu Najwyższego R.W., podobnie jak sędzia M.S. powołanego do

pełnienia tego urzędu na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w

trybie określonym ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej

Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, zaś obrońca skazanego G.B.

konsekwentnie występował o wyłączenie tego sędziego oraz sędziów

wyznaczonych do rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego R.W. Z wyjątkiem

jednego sędziego, byli oni powołani do Sądu Najwyższego w kwestionowanym

przez obrońcę trybie. W rezultacie Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 17 marca

V KK 149/25

3

2026 r. wyłączył sędziego Sądu Najwyższego R.W. od udziału w rozpoznaniu

sprawy o sygn. V KK 149/25.

Po przeprowadzeniu kolejnej procedury losowania sprawa została przypisana do

referatu sędziego SN A.B. W reakcji na to obrońca skazanego ponownie wystąpił o

wyłączenie sędziego od udziału w rozpoznaniu sprawy. W piśmie, zbliżonym treścią

do poprzednich pism inicjujących wyłączenie sędziów od udziału w sprawie:

- jako podstawę prawną wniosku powołał art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 i 4

k.p.k.;

- nawiązał, w związku z trybem powołania sędziego A.B. do pełnienia urzędu na

stanowisku sędziego Sądu Najwyższego, do uchwały składu połączonych Izb:

Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia

23 stycznia 2020 r. oraz do innych orzeczeń Sądu Najwyższego,

- wskazał, że względem sędziego SN A.B. istnieje okoliczność tego rodzaju, że

mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności, bowiem

wniesiona kasacja zawiera zarzut zaistnienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej

z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., dotyczący nienależytej obsady sądu drugiej instancji.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Przebieg postępowania w przedmiotowej sprawie obrazuje jak głęboko

zakłócające funkcjonowanie wymiaru sprawiedliwości były niektóre uregulowania

ustawowe uchwalane w Polsce po 2015 r., przede wszystkim dotycząca Krajowej

Rady Sądownictwa ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r., która wyłącznie politykom

przekazała kształtowanie osobowego składu tego organu, według Konstytucji (art.

186 ust. 1) mającego stać na straży niezależności sądów i niezawisłości sędziów.

Gdy uwzględnić główne źródło zagrożeń dla niezależności sądów i niezawisłości

sędziów, jest oczywiste, że zdolność do rzeczywistego realizowania przez tak

ukształtowaną Radę wspomnianego zadania jawi się jako wysoce wątpliwa, a

wątpliwości te znalazły potwierdzenie w funkcjonowaniu Krajowej Rady

Sądownictwa na przestrzeni minionych 8 lat. Jeżeli zaś chodzi o wniosek obrońcy

G.B. o wyłączenie sędziego A.B. od udziału w sprawie kasacyjnej o sygn. akt V KK

149/25, to zasługiwał on na uwzględnienie. Został obszernie i przekonująco

umotywowany, trafnie wskazując na konieczność wydania postulowanej decyzji.

V KK 149/25

4

Sąd Najwyższy w mającej moc zasady prawnej, a więc wiążącej wszystkie

składy tego Sądu, uchwale składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-

4110-1/20, stwierdził m.in., że „nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1

pkt 2 k.p.k. (…) zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba

powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Radzie

Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8

grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o oraz niektórych innych ustaw”. Przekonujące

argumenty, że uchwały tej nie zdezaktualizował wyrok Trybunału Konstytucyjnego z

dnia 20 kwietnia 2020 r., U 2/20, przedstawiono w szeregu orzeczeniach Sądu

Najwyższego (zob. np. postanowienia: z dnia 16 września 2021 r., I KZ 29/21; z

dnia 12 maja 2022 r., V KO 37/22; z dnia 17 września 2024 r., I KZ 26/24; wyrok z

dnia 19 listopada 2025 r., I KK 44/25 i in.). Jest faktem, że sędzia Sądu

Najwyższego A.B. do pełnienia urzędu na tym stanowisku został powołany przez

Prezydenta RP na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, której skład został

ukształtowany w oparciu o przepisy wspomnianej ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r.

(obrońca zaznaczył, że powołanie nastąpiło przy zignorowaniu postanowienia

Naczelnego Sądu Administracyjnego wstrzymującego wykonanie stosownej

uchwały KRS), zatem ma rację obrońca, że procedujący z jego udziałem Sąd

Najwyższy byłby sądem nienależycie obsadzonym, a wydane orzeczenie byłoby

dotknięte uchybieniem, które według obrońcy skazanego zaistniało na etapie

postępowania apelacyjnego. W takim razie zasadna jest obawa, że orzekając w

sprawie sędzia A.B. nie zachowałby koniecznego obiektywizmu, bowiem oceniając

zarzut kasacji miałby w polu widzenia własny status zawodowy, który podałby w

wątpliwość, gdyby podzielił argumentację obrońcy w zakresie wspomnianego

uchybienia. W tym względzie należało również mieć w polu widzenia uchwałę

składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22, w

której m.in. wskazano, że środek odwoławczy zawierający zarzuty dotyczące

uchybienia w procedurze powołania sędziego nie może być rozpoznany przez sąd,

w skład którego wchodzi osoba powołana w takiej samej procedurze. Niewątpliwie

odnosi się to również do rozpoznania nadzwyczajnego środka zaskarżenia.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.

V KK 149/25

5

[WB]

[a.ł]

Zbigniew Puszkarski