Sąd Najwyższy nie rozpoznał kasacji skazanego za znęcanie, bo kara została zawieszona

Sąd Okręgowy w Gdańsku wyrokiem z dnia 12 września 2025 r., sygn. akt V

Ka 220/25, po rozpoznaniu apelacji prokuratora (na niekorzyść), pełnomocnika

oskarżycielki posiłkowej J.P. oraz obrońców oskarżonego M.P., utrzymał w mocy

V KK 156/26

2

wyrok Sądu Rejonowego w Malborku z dnia 8 lipca 2024 r., sygn. akt II K 1149/20,

którym to wyrokiem oskarżony M.P. uznany został za winnego popełnienia czynu

określonego w art. 207 § 1 k.k. w zw. z art. 157 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., za

co wymierzono mu karę 10 miesięcy pozbawienia wolności (pkt I wyroku) z

warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 2 lat próby (pkt II wyroku) oraz

orzeczono: o obowiązku informowania kuratora o przebiegu okresu próby (pkt III

wyroku), o grzywnie w wysokości 458 stawek dziennych, przy określeniu jednej

stawki na 10 zł (pkt IV wyroku) oraz o nawiązce na rzecz pokrzywdzonej w

wysokości 5000 zł (pkt VI wyroku). Orzeczenie sądu meriti zawierało również

rozstrzygnięcia co do zaliczenia na poczet grzywny okresu zatrzymania i

tymczasowego aresztowania, poprzez uznanie tej kary za wykonaną w całości (pkt

V wyroku), o wydatkach poniesionych przez oskarżycielkę posiłkową tytułem

ustanowienia pełnomocnika (pkt VII wyroku) oraz o kosztach procesu, w tym

opłatach i kosztach sądowych (pkt VIII wyroku).

Kasację od wyroku Sądu odwoławczego wniósł obrońca skazanego. Zarzucił

w niej:

1. „w myśl art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. rażące naruszenie przepisów postępowania,

tj. art. 182 k.p.k. w zw. z art. 194 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 11 k.pk.

stanowiące bezwzględną przyczynę odwoławczą, poprzez:

1. odmowę przeprowadzenia przez Sąd dowodu z zapisu rozmów

telefonicznych oraz korespondencji sms pomiędzy skazanym a świadkiem

A.D., z uwagi na fakt, iż świadek jako osoba najbliższa (siostra) przed

Sądem I instancji odmówił składania zeznań - poprzez przyjęcie, że ich

ujawnienie stanowiłoby ominięcie zakazu wynikającego z treści art. 182 § 1

k.p.k.;

2. odczytanie zeznań świadka A.D. złożonych w toku postępowania

przygotowawczego, podczas gdy świadek jako osoba najbliższa (siostra)

przed Sądem I instancji odmówił składania zeznań, zaś na rozprawie z 17

czerwca 2025 r. na skutek zmiany decyzji świadka Sąd Okręgowy odebrał

zeznania od świadka, odczytał treść wcześniejszych zeznań tegoż świadka z

karty 43-44 i 72, następnie uznając te zeznania za nieistotne, mimo iż

V KK 156/26

3

wskazywały na brak winy oskarżonego oraz niewiarygodność zarzutów

pokrzywdzonej, przy czym jednocześnie Sąd kierując się zmienioną

argumentacją ponownie odmówił odsłuchania nagrań rozmów skazanego ze

świadkiem pomimo, iż w istotny sposób korelowały z treścią zeznań

co skutkowało skazaniem oskarżonego M.P. w sytuacji uzasadnionego

przyjęcia, iż zachodziła okoliczność określona w art. 17 § 1 pkt 11 k.p.k. i w

konsekwencji - zaistnieniem bezwzględnej przyczyny odwoławczej wskazanej w art.

439 § 1 pkt 9 k.p.k.;

3. oparcie się na wydanej w toku postępowania opinii biegłego Z.Z., podczas

gdy opinia powyższa stanowiła jedynie rozważania teoretyczne i nie

posiadała de facto cech opinii medycznej została bowiem wydana wyłącznie

na podstawie treści zeznań świadków (w tym pokrzywdzonej) z pominięciem

dokumentacji medycznej oraz po upływie znacznego okresu czasu od

rzekomego zdarzenia, w sytuacji, gdy z uwagi na jej cel i przedmiot

wyłącznie dokumentacja medyczna i przeprowadzone badania fizykalne

stanowiłoby miarodajna podstawę wydania opinii,

co skutkowało przyjęciem przez Sąd wniosków wadliwie sporządzonej opinii

biegłego, w wyniku czego doszło do skazania oskarżonego M.P. w sytuacji

uzasadnionego przyjęcia, iż zachodziła okoliczność określona w art. 17 § 1 pkt 11

k.p.k. i w konsekwencji - zaistnieniem bezwzględnej przyczyny odwoławczej

wskazanej w art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k.;

4. w myśl art. w myśl art. 438 pkt 3 k.p.k. rażące naruszenie przepisów

postępowania tj. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 7 k.p.k. poprzez nieznajdujące

uzasadnienia zaaprobowanie przez Sąd II instancji postępowania

dowodowego przeprowadzonego przez Sąd I instancji i przyjęcie ustaleń

poczynionych na etapie postępowania przed Sądem Rejonowym za własne

w sytuacji, gdy Sąd I instancji poczynił dowolną zamiast swobodnej ocenę

dowodów (zarówno w zakresie ich dopuszczenia jak również odmowy

przeprowadzenia) w szczególności w postaci zeznań pokrzywdzonej, F.P.,

Ł.P. oraz uznając, iż treść zeznań potwierdzała fakt stosowania przemocy

V KK 156/26

4

fizycznej i psychicznej przez oskarżonego, co skutkowało błędnym

ustaleniem faktycznym, iż oskarżony M.P. działał umyślnie i w zamiarze

bezpośrednim w sytuacji, gdy konflikty między małżonkami wynikały z

sytuacji rozwodowej, zaś w trakcie kłótni pokrzywdzona także używała słów

używanych powszechnie za wulgaryzmy i szarpała oskarżonego,

5. w myśl art. 438 pkt 2 k.p.k. rażące naruszenie przepisów postępowania, tj.

art. 433 § 2 k.p.k. oraz art. 457 § 3 k.p.k. polegające na zaniechaniu

rozpatrzenia przez Sąd II instancji zarzutów wskazanych w punktach I i II

apelacji obrońcy, tj. naruszenia przepisów postępowania w postaci art. 410

k.p.k. oraz art. 170 § 3 k.p.k. a contrario w zw. z art. 193 § 1 k.p.k.

co skutkowało rażącym naruszeniem przepisów postępowania i uczynieniem

iluzorycznym prawa oskarżonego do poczynienia przez Sąd II instancji prawidłowej

kontroli instancyjnej orzeczenia oraz zaaprobowaniem rażącego naruszenia prawa

przez Sąd I instancji przejawiającego się w oddaleniem wniosków dowodowych

obrony, w szczególności wniosku o dopuszczenie opinii uzupełniającej,

korespondencji sms oraz nagrań, mimo że nieprzeprowadzone dowody w tym

zakresie miały istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, czego następstwem

było naruszenie prawa oskarżonego do obrony, pozbawienie go możliwości

wykazania motywacji pokrzywdzonej, a co za tym idzie niesłusznym uznaniem, że

doszło do popełniania czynów zarzucanych aktem oskarżenia;

6. w myśl art. 438 pkt 4 k.p.k. rażącą niewspółmierność wymierzonej

oskarżonemu

kary z uwagi na zaniechanie wzięcia pod uwagę wszelkich okoliczności

łagodzących oraz przyjęcie, za Sądem I instancji, iż w odniesieniu do oskarżonego

M.P., że okoliczności łagodzące występujące po stronie oskarżonego nie

przemawiają za warunkowym umorzeniem postępowania” (tak w oryginale).

W oparciu o te zarzuty autor kasacji wniósł o uchylenie zaskarżonego

wyroku i przekazania sprawy Sądowi Okręgowemu w Gdańsku do ponownego

rozpoznania.

W pisemnej odpowiedzi na kasację Prokurator Rejonowy w Malborku wniósł

o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej.

V KK 156/26

5

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Rozpoznanie przez sąd kasacyjny wniesionego nadzwyczajnego środka

zaskarżenia zawsze poprzedzać musi zbadanie jego dopuszczalności. Tylko w

wypadku środka odwoławczego spełniającego wymogi formalne oraz

dopuszczalnego możliwe jest merytoryczne odniesienia do postawionych w nim

zarzutów.

Przedmiotowa kasacja jest niedopuszczalna z mocy ustawy, a ponieważ

została przez Sąd odwoławczy przyjęta, konieczne było nie – jak to sugeruje w

odpowiedzi na kasację oskarżyciel publiczny – jej oddalenie, lecz pozostawienie

bez rozpoznania, stosownie do dyspozycji art. 531 § 1 k.p.k. w zw. z art. 530 § 2

k.p.k. i art. 429 § 1 in fine k.p.k. w zw. z art. 523 § 2 k.p.k.

Zgodnie z treścią art. 523 § 2 k.p.k. kasację na korzyść można wnieść

jedynie w razie skazania oskarżonego za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe

na karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania.

Ograniczenie to nie dotyczy jedynie kasacji wniesionej z powodu uchybień

wymienionych w art. 439 k.p.k. (art. 523 § 4 pkt 1 k.p.k.).

Zapadłym w tej sprawie wyrokiem sąd ad quem utrzymał w mocy wyrok sądu

meriti, w którym oskarżonemu M.P., za czyn z art. 207 § 1 k.k. w zb. z art. 157 § 2

k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., wymierzono karę z zastosowaniem instytucji określonej

w art. 69 § 1 k.k.

W wywiedzionej przez obrońcę skazanego kasacji wskazano wprawdzie na

naruszenia art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 11 k.p.k., uwzględniając

wszelako treść tych zarzutów oraz ich uzasadnienie nie ulega wątpliwości, że są to

zarzuty jedynie pozornie wskazujące na uchybienie w postaci bezwzględnej

przyczyny odwoławczej, mające stworzyć wrażenie dopuszczalności tego

nadzwyczajnego środka zaskarżenia, stanowiąc w istocie próbę ominięcia zakazu

przewidzianego w art. 523 § 2 k.p.k.

Samo zaznaczanie w kasacji, że miało miejsce uchybienie z art. 439 § 1

k.p.k., nie stanowi wystarczającej przesłanki do merytorycznego jej rozpoznania.

Od dawna w judykaturze przyjmuje się, że jedynie formalne powołanie się na

uchybienie przewidziane w art. 439 § 1 k.p.k. bądź całkowicie bezpodstawne

nazwanie takim uchybieniem sytuacji, która bez wątpienia nie stanowi naruszenia

V KK 156/26

6

prawa wymienionego w tym przepisie, nie czyni dopuszczalną kasacji podlegającej

ograniczeniom określonym w art. 523 § 2 k.p.k. (zob. postanowienia Sądu

Najwyższego: z dnia 31 stycznia 2001 r., V KZ 1/01; z dnia 13 czerwca 2006 r., III

KK 201/06; z dnia 17 lutego 2011 r., III KK 441/10).

Jak to zauważono wyżej, okoliczności mające zdaniem skarżącego

potwierdzić wystąpienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 9

k.p.k. na takie uchybienie w najmniejszym stopniu nie wskazują.

Obrońca swój zarzut powiązał z ujemną przesłanką procesową określoną w

art. 17 § 1 pkt 11 k.p.k., jaką „jest inna okoliczność wyłączająca ściganie”.

Tymczasem, jak wskazuje się konsekwentnie w orzecznictwie Sądu

Najwyższego przez " inne okoliczności wyłączające ściganie" w ujęciu art. 17 § 1

pkt 11 k.p.k. rozumie się przeszkody natury prawnej wynikające z norm Kodeksu

postępowania karnego oraz przepisów innych ustaw lub umów

międzynarodowych (zob. postanowienie z 31 marca 2016 r., II KK 313/15, OSNKW

2016, z. 7, poz. 44). Wśród przesłanek szczególnych modyfikujących normalny tok

procesu karnego można wymienić: akt łaski, abolicję, amnestię, konsumpcję skargi

publicznej.

Ujemnej przesłanki procesowej określonej w art. 17 § 1 pkt 11 k.p.k. nie

stanowi natomiast naruszenie przepisów regulujących sfery: gromadzenia

dowodów (pkt I tiret 1 i 2 kasacji) oraz ich oceny (pkt I tiret 3 kasacji), a tak ujął to

obrońca właśnie w pkt. I wskazując dodatkowo na naruszenia art. 182 § 1 k.p.k. i

art. 194 k.p.k. Naruszenia o jakich mowa w tej kasacji mogą być jedynie traktowane

jako obraza prawa procesowego w rozumieniu art. 438 pkt 2 k.p.k., o ile miałyby

one charakter rażącej obrazy prawa, ale w żadnym razie jako uchybienie z art. 439

§ 1 k.p.k. Podniesienie zatem mimo to zarzutu z przywołaniem tego przepisu, nie

czyni kasacji przez sam fakt powołania się na niego, dopuszczalną. Skarga ta

pozostaje tym samym kasacją, którą wniesiono mimo zakazu przewidzianego w art.

523 § 2 k.p.k., a tym samym nie może ona być poddana merytorycznemu

rozpoznaniu.

Jak to trafnie wskazano w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 11

grudnia 2013 r., IV KK 402/13, „niedopuszczalną jest zatem kasacja wywiedziona

na korzyść oskarżonego od wyroku skazującego go na karę pozbawienia wolności

V KK 156/26

7

z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, która podnosi zarzut naruszenia art.

439 § 1 k.p.k., powołując się na uchybienie, które w ogóle w przepisie tym nie jest

przewidziane, a które mimo to skarżący traktuje jako objęte tą regulacją”.

I taka właśnie sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie.

Niezależnie od powyższego należy jeszcze w tym miejscu podnieść, że

skarżący jako podmiot fachowy powinien wiedzieć, iż w sytuacji, gdy kasacja jest

dopuszczalna tylko z uwagi na podniesienie uchybień z art. 439 k.p.k., to

podnoszenie w niej dodatkowo zarzutów dotyczących naruszeń niestanowiących

uchybień wskazanych w tym przepisie (pkt. 2, 3 i 4 kasacji) jest w ogóle

niedopuszczalne, jako że uchylenie zakazu przewidzianego w art. 523 § 2 k.p.k.

następuje wyłącznie z uwagi na wskazanie uchybień wymienionych w art. 439

k.p.k. W istocie swej kasacja ta dowodzi, że pod pozorem rzekomego naruszenia

tego przepisu jej autor, poprzez wysuwanie jeszcze zarzutów o innym charakterze,

chce poddać kontroli sądu kasacyjnego merytoryczną treść prawomocnego wyroku,

mimo że wyraźnie zabrania tego art. 523 § 2 k.p.k. Jest to więc przykład próby

instrumentalnego potraktowania zarzutu opartego na art. 439 § 1 k.p.k., jedynie dla

stworzenia pozorów dopuszczalności tej skargi, a takie postąpienie – jak wskazuje

się w orzecznictwie Sądu Najwyższego - w żaden sposób nie może doprowadzić do

uznania kasacji za dopuszczalną (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia

17 lutego 2011 r., III KK 441/10; z dnia 29 maja 2012 r., III KK 99/12, OSNKW

2012, z. 10, poz. 106 i wskazane tam wcześniejsze judykaty).

In concreto przy tym, próba ta okazała się nieudana z uwagi na podniesienie

jako uchybień wskazanych w art. 439 § 1 k.p.k., okoliczności, które w ogóle nie

mieszczą się w tym przepisie.

Z tych też powodów rozstrzygnięto jak na wstępie, obciążając skazanego,

stosownie do art. 636 § 1 k.p.k. w zw. z art. 518 k.p.k., kosztami sądowymi

postępowania kasacyjnego.

SSN (Tomasz Artymiuk)

[WB]

[r.g.]

V KK 156/26

8