SN uchylił karę łączną grzywny, bo 220 stawek przekracza limit wyroku nakazowego

D. K. został oskarżony, o to, że:

V KK 165/26

2

1/ w dniu 15 maja 2025 r. w P., używając słów powszechnie uznanych za obelżywe

znieważył umundurowanych funkcjonariuszy Straży Miejskiej - specjalistę G. S. oraz

aplikant S. 1. S. 2. podczas i w związku z pełnieniem przez nich obowiązków

służbowych, tj. o czyn z art. 226 § 1 k.k.;

2/ w dniu 15 maja 2025 r. w P. kierował groźby karalne uszkodzenia ciała oraz

pozbawienia życia wobec umundurowanego funkcjonariusza Straży Miejskiej

specjalisty G. S., przy czym groźby te wzbudziły w zagrożonym uzasadnioną obawę,

że zostaną spełnione, tj. o czyn z art. 190 § 1 k.k. (k. 69-70).

Sąd Rejonowy w Płocku wyrokiem nakazowym z dnia 6 października 2025 r.,

sygn. akt II K 449/25, przyjmując, że okoliczności czynu i wina oskarżonego nie

budzą wątpliwości, na podstawie art. 500 § 1 i § 3 k.p.k. orzekł, co następuje:

I/ uznał oskarżonego za winnego popełnienia czynu zabronionego zarzucanego

mu w punkcie I aktu oskarżenia i za to na podstawie art. 226 § 1 k.k. wymierzył mu

karę 100 stawek dziennych grzywny, ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 20

zł;

II/ uznał oskarżonego za winnego popełnienia czynu zabronionego zarzucanego

mu w punkcie II aktu oskarżenia i za to na podstawie art. 190 § 1 k.k. w zw. z art. 37a

§ 1 k.k. wymierzył mu karę 150 stawek dziennych grzywny, ustalając wysokość jednej

stawki na kwotę 20 zł;

III/ na podstawie art. 85 k.k. oraz art. 86 § 1 i § 2 k.k. wymierzone jednostkowe kary

grzywny połączył i wymierzył oskarżonemu karę łączną grzywny w wysokości 220

stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 20 zł;

IV/ na podstawie art. 63 § 1 i 5 k.k. na poczet orzeczonej kary łącznej grzywny

zaliczył oskarżonemu okres rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie;

V/ na podstawie art. 46 § 2 k.k. orzekł od oskarżonego nawiązki w wysokości po

1.000 złotych na rzecz pokrzywdzonych;

VI/ zasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe w kwocie

510 zł, w tym opłatę w kwocie 440 zł (k. 72-73).

Powyższy wyrok, nie będąc zaskarżonym przez żadną ze stron postępowania,

uprawomocnił się w dniu 26 listopada 2025 r. (k. 83).

Od tego prawomocnego wyroku na podstawie art. 521 § 1 k.p.k. kasację wniósł

Prokurator Generalny, zaskarżając go na korzyść skazanego D. K., w części

V KK 165/26

3

dotyczącej orzeczenia o karze łącznej grzywny. Na zasadzie art. 523 § 1 k.p.k., art.

526 § 1 k.p.k. oraz art. 537 § 1 i 2 k.p.k. zarzucił rażące i mające istotny wpływ na

treść wyroku naruszenie przepisu prawa karnego procesowego, a mianowicie art.

502 § 1 k.p.k., polegające na tym, że po wymierzeniu oskarżonemu D. K. wyrokiem

nakazowym za czyn z art. 226 § 1 k.k. i za czyn z art. 190 § 1 k.k., przypisane mu w

punktach I i II części dyspozytywnej orzeczenia, kar jednostkowych w postaci

grzywny - odpowiednio w wymiarze 100 oraz 150 stawek dziennych, Sąd następnie

wymierzył na tej podstawie karę łączną grzywny w wymiarze 220 stawek dziennych

przy ustaleniu wysokości jednej stawki dziennej na kwotę 20 złotych, podczas gdy

zgodnie z treścią przepisu art. 502 § 1 k.p.k. górna granica możliwa do wymierzenia

na mocy wyroku nakazowego, kary łącznej grzywny może wynosić maksymalnie 200

stawek dziennych.

Podnosząc powyższy zarzut Prokurator Generalny wniósł o uchylenie wyroku

nakazowego w zaskarżonej części i przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi

Rejonowemu w Płocku do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja Prokuratora Generalnego okazała się być w sposób oczywisty

zasadna, co uzasadniało jej rozpoznanie na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.

W istocie doszło w niniejszej sprawie do rażącego i mającego istotny wpływ

na treść wyroku naruszenia przepisu prawa karnego procesowego, a mianowicie art.

502 § 1 k.p.k., polegającego na tym, że po wymierzeniu oskarżonemu D. K. wyrokiem

nakazowym za czyn z art. 226 § 1 k.k. i za czyn z art. 190 § 1 k.k. kar jednostkowych

w postaci grzywny - odpowiednio w wymiarze 100 oraz 150 stawek dziennych, doszło

do wymierzenia następnie kary łącznej grzywny w wymiarze 220 stawek dziennych

przy ustaleniu wysokości jednej stawki dziennej na kwotę 20 złotych, podczas gdy

zgodnie z treścią przepisu art. 502 § 1 k.p.k., górna granica możliwa do wymierzenia

na mocy wyroku nakazowego, kary łącznej grzywny może wynosić maksymalnie 200

stawek dziennych.

Jak stanowi art. 502 § 1 k.p.k., wyrokiem nakazowym można orzec karę

ograniczenia wolności lub grzywnę w wysokości do 200 stawek dziennych albo do

200.000 złotych. Natomiast w niniejszej sprawie Sąd Rejonowy w Płocku uznał, że

cele kary spełni dopiero kara łączna grzywny w wysokości 220 stawek dziennych.

V KK 165/26

4

W tej sytuacji Sąd nie był uprawniony do procedowania w trybie nakazowym,

albowiem represja orzeczona w takiej wysokości wykracza poza dopuszczalną

ustawowo granicę. Jeżeli w realiach konkretnej sprawy zachodzi konieczność

wymierzenia kary surowszej, niż to wynika z dyspozycji art. 502 § 1 i 2 k.p.k., brak

jest podstaw prawnych do wydania wyroku nakazowego i sprawa winna podlegać

rozpoznaniu na rozprawie, zgodnie z zasadami ogólnymi – albo konieczne jest

ograniczenie wymiaru kary grzywny do granic określonych tym przepisem.

Słusznie więc podnosi skarżący, że wymierzona kara grzywny przekracza

ustawowe jej granice, skoro Sąd Rejonowy wymierzył skazanemu tę karę w

wymiarze powyżej górnej granicy zakreślonej w przywołanym przepisie. Jest

oczywiste, że wymierzenie kary grzywny powyżej granicy, o której mowa w art. 502

§ 1 k.p.k., stanowi rażące naruszenie prawa, które miało istotny wpływ na treść

wyroku (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia: 18 października 2023 r., III KK 388/23;

25 stycznia 2022 r., IV KK 639/21; 25 lutego 2022 r., III KK 514/21). Ten wpływ

uwidacznia się w tym, iż skazany ponosi dolegliwość inną niż została przewidziana

w ustawie, w odniesieniu do okoliczności tej sprawy – a zatem zbyt surową (por.

wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 16 maja 2024 r. IV KK 66/24, LEX nr 3715647; z

dnia 5 grudnia 2017 r. II KK 381/17, LEX nr 2408314).

W rezultacie, Sąd Najwyższy, uwzględniając kasację Prokuratora Generalnego

wniesioną na korzyść skazanego uchylił wyrok nakazowy w części dotyczącej

orzeczenia o karze łącznej grzywny i przekazał w tym zakresie sprawę do

ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Płocku, który to Sąd orzeknie w tej

części zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

[J.J.]

[r.g.]

Jarosław Matras Andrzej Stępka Marek Pietruszyński