Sędzia SN A.D. wyłączona z kasacji T.W., bo została powołana z udziałem neo-KRS

Do Sądu Najwyższego wpłynęła kasacja obrońcy T.W. od wyroku Sądu

Apelacyjnego w Łodzi z dnia 22 listopada 2024 r., sygn. akt II AKa 277/24,

utrzymującego w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 23 stycznia 2024 r.,

sygn. akt IV K 86/14.

Sprawa ta, zarejestrowana pod sygnaturą V KK 20/26, została zarządzeniem

Prezesa Izby Karnej z dnia 22 stycznia 2026 r. przydzielona do referatu SSN A.D.

(k. 28).

W dniu 10 lutego 2026 r. obrońca skazanego złożył wniosek o wyłączenie

sędzi SN A.D. od udziału w rozpoznaniu niniejszej sprawy z uwagi na niespełnianie

V KK 20/26

2

przez nią wymogów bezstronności i niezawisłości na skutek udziału w jej powołaniu

na urząd sędziego Sądu Najwyższego Krajowej Rady Sądownictwa w składzie

sprzecznym z Konstytucją Rzeczpospolitej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

W sprawie zachodzą podstawy do wyłączenia sędziego SN A.D. z mocy

prawa na podstawie art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k.

W dyspozycji art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. mieszczą się przypadki obejmujące taką

więź sędziego ze sprawą, że wynik danego postępowania będzie miał znaczenie

nie tylko dla jego stron, ale także dla samego sędziego. Wyłączeniu na podstawie

art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. podlega zatem sędzia w sytuacji, w której miałby dokonać

oceny stosunku prawnoprocesowego (którego podmiotem, obok stron, jest także

sędzia rozpoznający sprawę), wywierającego zarazem wpływ na jego własne prawa

i obowiązki. Ponieważ oceny ważności i skuteczności tego stosunku nie może

dokonywać sędzia będący jego stroną albo będący w identycznej sytuacji

ustrojowo-procesowej, podlega on wyłączeniu z mocy prawa na podstawie art. 40 §

1 pkt 1 k.p.k. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 marca 2026 r., I KK

413/25).

W pkt 2a kasacji złożonej przez obrońcę skazanego w niniejszej sprawie

podniesiony został zarzut wystąpienia bezwzględnej przesłanki odwoławczej z art.

439 § 1 pkt 2 k.p.k. w postępowaniu odwoławczym w związku z udziałem w

wydaniu zaskarżonego orzeczenia sędziów nominowanych do Sądu Apelacyjnego

w Łodzi na wniosek KRS, ukształtowanej w sposób sprzeczny z Konstytucją RP.

Rozpoznanie tego zarzutu przez SSN A.D. prowadziłoby do naruszenia zasady

nemo iudex in causa sua, gdyż ta sama okoliczność, związana z otrzymaniem

nominacji sędziowskiej, dotyczy sędzi SN A.D. Jej udział w rozpoznaniu

przedmiotowej sprawy nie tylko mógłby wywołać zarówno u stron, jak i w odbiorze

społecznym przekonanie o braku bezstronności i rzetelności sądu (por.

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 czerwca 2022 r., II KO 48/22 i

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 marca 2022 r., II KO 12/22), ale

przede wszystkim spowodowałby wydanie orzeczenia obciążonego wadą określoną

w art. 439 § 1 pkt 1 k.p.k., ponieważ sędzia ta podlega wyłączeniu od rozpoznania

niniejszej sprawy z mocy prawa.

V KK 20/26

3

Niezależnie od powyższego, podzielić należało argumentację przedstawioną

w rozpoznawanym wniosku wskazującą powody, dla których wnioskodawca

odmawia SSN A.D. przymiotu niezależności i bezstronności.

W związku z powołaniem tej osoby na urząd sędziego Sądu Najwyższego w

dotkniętej wadą prawną procedurze z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa,

ukształtowanej, na podstawie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., w sposób niezgodny

z Konstytucją Rzeczpospolitej Polskiej, Sąd z jej udziałem trzeba uznać

każdorazowo za nienależycie obsadzony (por. uchwała trzech połączonych Izb

Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20). Tak rygorystyczna

ocena konsekwencji orzekania przez sędziów Sądu Najwyższego, powołanych na

urząd w procedurze z udziałem tzw. neo-KRS – w tym przez sędzię A.D., wynika z

kluczowych kompetencji Sądu Najwyższego, mającego gwarantować niezakłócone,

prawidłowe funkcjonowanie demokratycznego państwa prawnego oraz obiektywny

standard niezależności, niezawisłości i bezstronności orzekania (por. ibidem).

Z tego względu wielokrotnie już Sąd Najwyższy wskazywał na potrzebę

wyłączenia sędzi SN A.D. od rozpoznania spraw z uwagi na brak przymiotu

niezawisłości i bezstronności, m.in. w postanowieniach z dnia 28 maja 2024 r., I KK

124/24, z dnia 6 listopada 2024 r., I KK 162/23 czy z dnia 12 maja 2025 r., I KK

147/24. Sąd Najwyższy w niniejszym składzie w pełni wyrażone w tych judykatach

zapatrywania aprobuje i uznaje za własne.

Mając na uwadze, że wystąpiły określone w art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. przesłanki

wyłączenia sędziego z mocy prawa, należało wyłączyć SSN A.D. od udziału w

niniejszej sprawie.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu.

Eugeniusz Wildowicz

[WB]

[a.ł]

V KK 20/26

4