Sąd Najwyższy uchylił wyrok łączny i przekazał sprawę skazanego do ponownego rozpoznania

Sąd Rejonowy w Płocku, wyrokiem łącznym z dnia 17 sierpnia 2017 r., sygn.

akt II K 330/17, wydanym w sprawie R. C., skazanego prawomocnymi wyrokami:

1. Sądu Rejonowego w Płocku z dnia 16 października 2013 r., sygn. akt II K

978/12 za:

1. czyn z art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu

narkomani (dalej: u.p.n.) popełniony w dniu 11 września 2012 r. na karę

4 miesięcy pozbawienia wolności,

2. czyn z art. 58 ust. 1 u.p.n. popełniony od nieustalonego dnia września

2012 r., jednak nie później niż w dniu 11 września 2012 r. na karę 2

miesięcy pozbawienia wolności,

przy czym w miejsce kar jednostkowych wymierzono oskarżonemu karę łączną 4

miesięcy pozbawienia wolności; wyrok uprawomocnił się w dniu 28 marca 2014 r., a

skazany karę odbywał od dnia 9 czerwca 2006 r. do dnia 7 października 2006 r. (w

wyniku zmiany kolejności odbywania kar);

2. Sądu Rejonowego w Płocku z dnia 27 listopada 2014 r., sygn. akt II K 684/14,

za czyn z art. 270 § 1 k.k. w zb. z art. 13 § 1 k.k. w zb. z art. 286 § 1 k.k. w zw.

z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k. popełniony w okresie od 19 marca 2012

r. do dnia 7 maja 2012 r. na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności, wyrok

uprawomocnił się w dniu 12 grudnia 2014 r., a skazany karę pozbawienia

wolności obywał od dnia 7 października 2007 r. do dnia 5 kwietnia 2007 r.;

3. Sądu Rejonowego w Płocku z dnia 20 maja 2016 r., sygn. akt II K 270/15, za

czyn z art. 270 § 1 k.k. w zb. z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.

popełniony od dnia 19 lutego 2013 r. do dnia 8 marca 2013 r. na karę 7

miesięcy pozbawienia wolności; wyrok uprawomocnił się w dniu 28 maja 2016

r., skazany orzeczoną karę będzie odbywał od dnia 29 marca 2032 r. do dnia

25 października 2032 r.,

orzekł w ten sposób, że:

1. rozwiązał karę łączną orzeczoną wyrokiem Sądu Rejonowego w Płocku z dnia

16 października 2013 r. sygn. akt II K 978/12;

2. na podstawie art. 85 k.k., art. 86 § 1 k.k. w brzmieniu sprzed dnia 1 lipca 2015

r. w zw. z art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy -

Sygn. akt V KK 279/26

3

Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw połączył kary pozbawienia

wolności orzeczone wyrokami Sądu Rejonowego w Płocku z dnia 16

października 2013 r., sygn. akt II K 978/12 oraz Sądu Rejonowego w Płocku

z dnia 27 listopada 2014 r., sygn. akt II K 684/14 i orzekł wobec R. C. karę

łączną 9 miesięcy pozbawienia wolności;

3. na poczet orzeczonej kary łącznej pozbawienia wolności zaliczył okresy

odbytych już kar pozbawienia wolności;

4. ustalił, iż w pozostałej części połączone wyroki podlegają odrębnemu

wykonaniu;

5. na podstawie art. 572 k.p.k. umorzył postępowanie co do objęcia wyrokiem

łącznym wyroku Sądu Rejonowego w Płocku z dnia 20 maja 2016 r., sygn. akt

II K 270/15.

Powyższy wyrok nie został zaskarżony przez żadną ze stron i uprawomocnił się

z dniem 28 września 2017 r. Postanowieniem z dnia 27 października 2017 r., sygn.

akt II K 330/17, Sąd Rejonowy w Płocku, orzekając w trybie art. 13 § 1 k.k.w.,

zdecydował o niezaliczaniu na poczet orzeczonej kary łącznej okresów odbywania

kar w sprawach objętych wyrokiem łącznym.

Kasację od wyroku Sądu Rejonowego wniósł Prokurator Generalny,

zaskarżając go w całości na korzyść skazanego i zarzucając rażące i mające istotny

wpływ na jego treść naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego, a to

art. 572 k.p.k. oraz art. 4 § 1 k.k. i art. 85 k.k. w brzmieniu obowiązującym do dnia 30

czerwca 2015 r., poprzez wadliwe połączenie trzech kar jednostkowych pozbawienia

wolności, orzeczonych wyrokami Sądu Rejonowego w Płocku o sygn. akt: II K 978/12

(dwóch kar w wymiarze 2 i 4 miesięcy) i II K 684/14 (kary 6 miesięcy), a w ich miejsce

orzeczenie kary łącznej 9 miesięcy pozbawienia wolności oraz bezpodstawne

umorzenie postępowania dotyczącego objęcia węzłem kary łącznej kary 7 miesięcy

pozbawienia wolności z wyroku, tegoż samego Sądu o sygn. akt II K 270/15, wobec

stwierdzenia braku warunków do wydania wyroku łącznego w sytuacji, gdy

orzeczona wyrokiem z dnia 20 maja 2016 r. kara nadawała się do połączenia z

karami, które utworzyły - w pkt 2 sentencji wyroku łącznego - węzeł kary łącznej 9

miesięcy pozbawienia wolności, gdyż wszystkie wymienione kary zostały

wymierzone za przestępstwa pozostające ze sobą w realnym zbiegu.

Mając na uwadze tak określony zarzut Prokurator Generalny wniósł o

uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej

Sygn. akt V KK 279/26

4

instancji do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy stwierdził, co następuje.

Kasację należy uznać za oczywiście zasadną, a to pozwoliło uwzględnić ją w

całości na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k., bez udziału stron.

Rację ma skarżący wskazując na wadliwość zaskarżonego rozstrzygnięcia

wynikającą z zaniechania objęcia wyrokiem łącznym kary orzeczonej w sprawie o

sygn. akt II K 270/15. Sąd Rejonowy, stosując – zgodnie z zasadą wskazaną w art.

4 § 1 k.k. – przepis art. 85 k.k. w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2015

r., prawidłowo ustalił, iż cezurę czasową wyznaczającą granicę zbiegu przestępstw

stanowi data wydania pierwszego chronologicznie wyroku, tj. orzeczenia z dnia 16

października 2013 r. w sprawie II K 978/12. Jak jednak trafnie wywodzi autor kasacji,

analiza dat popełnienia czynów przypisanych skazanemu w sprawach II K 978/12, II

K 684/14 oraz II K 270/15 jednoznacznie wskazuje, że wszystkie te przestępstwa

zostały popełnione przed wydaniem wyroku w sprawie II K 978/12. Tym samym kara

7 miesięcy pozbawienia wolności orzeczona w sprawie II K 270/15 spełniała wszelkie

ustawowe wymogi z art. 85 k.k. (w brzmieniu sprzed 1 lipca 2015 r.) do objęcia jej

węzłem kary łącznej wraz z karami orzeczonymi dwoma pozostałymi wyrokami.

Argumentacja Prokuratora Generalnego zasługuje zatem na pełną aprobatę.

Powyższego nie zmienia fakt, że ustawa nowelizująca kodeks karny z dnia 20

lutego 2015 r. (Dz. U. z 2015 r. poz. 396) zawierała autonomiczne regulacje

intertemporalne. Zgodnie z art. 19 ust. 1 noweli, określone w niej nowe zasady

wymiaru kary łącznej nie mają zastosowania do kar prawomocnie orzeczonych przed

dniem wejścia jej w życie, tj. przed 1 lipca 2015 r. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy choć

jeden z wyroków podlegających połączeniu uprawomocnił się po tej dacie. W

przypadku, gdy orzeczenia uprawomocniały się w różnych reżimach prawnych – tak

jak w niniejszej sprawie – wyboru właściwej ustawy należy dokonać w oparciu o

reguły intertemporalne z art. 4 § 1 k.k. Jeżeli sąd, w myśl tej zasady, uzna za

względniejszy dla sprawcy stan prawny obowiązujący do dnia 30 czerwca 2015 r., to

ma obowiązek zastosować go konsekwentnie i w całości do wszystkich

analizowanych skazań. W jednolitym i utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego

kwestia ta nie budzi wątpliwości. Wystarczającym w tym zakresie jest przykładowe

odwołanie się od wyroku z dnia 11 maja 2022 r., V KK 158/22, w którym wskazano,

że „przepis art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks

karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 396) wyłącza stosowanie art. 4 § 1

Sygn. akt V KK 279/26

5

k.k. wyłącznie wtedy, gdy wszystkie kary objęte postępowaniem o wydanie wyroku

łącznego zostały prawomocnie orzeczone do dnia 30 czerwca 2015 r. W sytuacji

natomiast, gdy chociażby jeden wyrok uprawomocnił się po dniu 30 czerwca 2015 r.

- przepis art. 4 § 1 k.k. będzie mieć zastosowanie.

Racje ma wreszcie skarżący, gdy wskazuje, że Sąd Rejonowy dopuścił się

wadliwego zastosowania dwóch różnych reżimów prawnych: obowiązującego przed

dniem 1 lipca 2015 r. i po tej dacie. W świetle utrwalonej zasady niepodzielności

wyboru ustawy, niedopuszczalne jest rozstrzyganie w jednym postępowaniu o

wydanie wyroku łącznego przy jednoczesnym stosowaniu tzw. ustawy starej i nowej.

Mając powyższe na uwadze stwierdzić trzeba, że w niniejszej sprawie doszło

do rażącego naruszenia przepisów prawa procesowego i materialnego wskazanych

w zarzucie kasacji, które miało istotny i niekorzystny dla skazanego wpływ na treść

zaskarżonego wyroku. Pozostawiono nim do odrębnego wykonania karę 7 miesięcy

pozbawienia wolności orzeczoną wyrokiem Sądu Rejonowego w Płocku z dnia 20

maja 2016 r., sygn. akt, II K 270/15, choć powinna ona zostać objęta węzłem

orzeczonej kary łącznej.

Wobec powyższego należało orzec jak w sentencji.

Rozpoznając ponowie sprawę Sąd Rejonowy będzie miał w polu widzenia

wiążące go zapatrywania Sądu Najwyższego.

[J.J.]

[r.g.]

Dariusz Kala

Piotr Mirek

Andrzej Stępka