Obrońca chciał wyłączyć sędziego SN powołanego po 2018 r. Wniosek pozostawiono bez rozpoznania

Zarządzeniem z 22 października 2025 r., SSN Z.K. został wyznaczony do

rozpoznania kasacji w sprawie zarejestrowanej w Sądzie Najwyższym pod sygn. V

KK 320/24

Wnioskiem z 6 listopada 2025 r. obrońca skazanych A.P. i S.S. wniósł o

wyłączenie od rozpoznania ww. sprawy SSN Z.K. W złożonym wniosku podniósł,

że okoliczności związane z uzyskaniem statusu sędziego Sądu Najwyższego przez

sędziego Z.K. w następstwie brania udziału w konkursie przed Krajową Radę

Sądownictwa po 17 stycznia 2018 r. prowadziłoby, gdyby ww. sędzia rozstrzygał

ww. sprawę do naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 EKPC, standardu

konstytucyjnego, a także do przyjęcia, że sąd w takim składzie będzie sądem

nienależycie obsadzonym w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.

V KK 320/24

2

Obrońca nie rozwijając powyższej kwestii, tak sformułowany wniosek

skonkludował, że aktualna – według niego – pozostaje również argumentacja

przedstawiona w postanowieniu uchylającym postanowienie o uznaniu kasacji za

oczywiście bezzasadną, jak również w postanowieniach Sądu Najwyższego

z 9 września i 21 października 2025 r. w przedmiocie wyłączenia innych sędziów.

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

Wniosek o wyłączenie SSN Z. K. jako niedopuszczalny z mocy ustawy

należało pozostawić bez rozpoznania.

Na wstępie należy podkreślić, że zasadnicza część przedstawionych przez

wnioskodawcę argumentów nie mogła zostać rozpoznana w trybie 41 § 1 k.p.k.

Sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że

mogłaby wywołać uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności w danej

sprawie. Z kolei na podstawie art. 29 § 5 ustawy z 8 grudnia 2017 r. o Sądzie

Najwyższym (t.j. Dz. U. z 2024 poz. 622), ustawodawca dopuścił możliwość

badania spełnienia przez sędziego wymogów niezawisłości i bezstronności z

uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania

po powołaniu, na wniosek uprawnionego, jeżeli w okolicznościach danej sprawy

może to doprowadzić do naruszenia standardu niezawisłości lub bezstronności,

mającego wpływ na wynik sprawy z uwzględnieniem okoliczności dotyczących

uprawnionego oraz charakteru sprawy. Zatem zakres przedmiotowy drugiej

regulacji jest węższy od przewidzianego w art. 41 § 1 k.p.k. Porównanie obu tych

regulacji prowadzi natomiast do wniosku, że art. 29 § 5 uSN. stanowi lex specialis

względem art. 41 § 1 k.p.k. W ujęciu bowiem temporalnym przepis 29 § 5 uSN jest

przepisem późniejszym względem art. 41 § 1 k.p.k., co pozwala twierdzić, że

wprowadzenie go do porządku prawnego wywiera skutek derogujący art. 41 § 1

k.p.k. w tej części, w której przedmioty obu regulacji się pokrywają. Wyprowadzony

wniosek jest również uprawniony, biorąc chociażby pod uwagę treść wyroku

Trybunału Konstytucyjnego z 4 marca 2020 r., P 22/19, w którym uznano art. 41 §

1 w zw. z art. 42 § 1 k.p.k., stosowany odpowiednio na podstawie art. 74¹ pkt 1

ustawy z 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych w zakresie, w jakim dopuszcza

rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego z powodu wadliwości powołania

sędziego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady

V KK 320/24

3

Sądownictwa, w skład której wchodzą sędziowie wybrani na podstawie art. 9a

ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa za niezgodny z

art. 179 w związku z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Konsekwencją zaprezentowanej wykładni jest zatem stwierdzenie

niedopuszczalności zastosowania art. 41 § 1 k.p.k. w sytuacji, w której z treści

wniosku o wyłączenie sędziego wynika, że dotyczy on okoliczności

towarzyszących powołaniu sędziego i jego postępowania po powołaniu (vide:

postanowienie Sądu Najwyższego z 30 października 2025 r., II KB 36/25).

Przechodząc do dalszych rozważań, przywołać należy stanowisko Sądu

Najwyższego wynikające z treści postanowienia z 8 października 2025 r., sygn. II

KB 45/24, z którego wynika, że potencjalne zakwestionowanie przez sąd

niezawisłości sędziego objętego wnioskiem sformułowanym na podstawie tego

przepisu wywołuje nie tylko skutki procesowe, które dotyczą postępowania -

w kontekście którego doszło do wyłączenia (jak to ma miejsce przy wyłączeniu na

podstawie art. 41 k.p.k. i art. 42 k.p.k.), ale także pociąga za sobą skutki

potencjalnie dotkliwe dla sędziego osobiście. W związku z tym sędziemu musi

zostać zagwarantowane prawo do obrony. Z tego też względu ustawodawca,

wprowadzając w art. 29 § 5 uSN wyjątkową możliwość oceny wpływu, jak

i okoliczności towarzyszących powołaniu sędziego, które mogłyby mieć wpływ na

jego sposób orzekania, nie tylko obwarował tę możliwość wieloma wymogami

formalnymi, ale – w sytuacji, gdyby wniosek został uwzględniony– przyznał

sędziemu prawo do złożenia odwołania (art. 29 § 21 uSN). Regulacja ta jest

konsekwencją uwzględnienia norm konstytucyjnych i gwarantuje sędziom ochronę

przed niesłusznymi pomówieniami. Konieczne jest więc wykazanie, że

w okolicznościach danej sprawy wątpliwości, które dotyczą powołania sędziego

i jego postępowania po powołaniu, mogą prowadzić do naruszenia standardu

niezawisłości lub bezstronności przy rozpoznawaniu danej sprawy, od rozpoznania

której sędzia miałby zostać wyłączony. Podnoszone natomiast zarzuty nie mogą

mieć nadto charakteru abstrakcyjnego i odnosić się do całych grup powołanych

sędziów (vide postanowienie SN z 10 sierpnia 2023 r., V KK 162/22). Z uwagi więc

na to, że wnioskodawca zdecydował się złożyć wniosek w oparciu o art. 41 § 1

k.p.k. i poprzestał na argumentach systemowych związanych z powołaniem

V KK 320/24

4

sędziego Z.K. na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego, wniosek powyższy

należało uznać za niedopuszczalny z mocy ustawy i pozostawić go bez

rozpoznania.

Mając powyższe okoliczności na uwadze orzeczono jak w części

dyspozytywnej nn. postanowienia.

Małgorzata Bednarek

[WB]

[r.g.]