Wątpliwa wina kierowcy bez okularów. SN uchylił wyrok nakazowy

Sąd Rejonowy w Iławie wyrokiem nakazowym z dnia 17 kwietnia 2025 r., sygn.

akt II W 302/25, po rozpoznaniu sprawy M. R., obwinionego o to, że „w dniu 20 lutego

2025 r. o godz. 22.30 w miejscowości S. na ul. […] bez założonych okularów lub

szkieł kontaktowych prowadził samochód marki B. o nr rej. […] nie posiadając

V KK 463/26

2

wymaganych uprawnień dla danego rodzaju pojazdu”, uznał M. R. za winnego

popełnienia zarzucanego mu czynu, przy czym dodatkowo ustalił, że „obwiniony na

drodze publicznej prowadził pojazd mechaniczny nie mając do tego uprawnień” i

czyn ten kwalifikując jako wykroczenie z art. 94 § 1 k.w. wymierzył mu karę grzywny

w kwocie 2.000 zł (pkt I wyroku), a nadto orzekł wobec niego zakaz prowadzenia

wszelkich pojazdów mechanicznych na okres roku (pkt II wyroku).

Wyrok nakazowy uprawomocnił się w dniu 6 maja 2025 r.

Kasację od powołanego wyżej wyroku na korzyść ukaranego M. R. wniósł

Rzecznik Praw Obywatelskich. Zaskarżył on orzeczenie to w całości zarzucając

„rażące i mające istotny wpływ na jego treść naruszenie prawa procesowego, tj. art.

93 § 2 k.p.w., poprzez wydanie w stosunku do obwinionego M. R. wyroku

nakazowego w sytuacji, gdy wina obwinionego budzi wątpliwości”.

W oparciu o tak sformułowany zarzut autor kasacji wniósł o uchylenie

zaskarżonego wyroku Sądu Rejonowego w Iławie i przekazanie sprawy temu Sądowi

do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Wniesiona przez Rzecznika Praw Obywatelskich kasacja jest oczywiście

zasadna, ponieważ trafny jest podniesiony w niej zarzut rażącego i mającego istotny

wpływ na treść zaskarżonego wyroku nakazowego naruszenia prawa procesowego.

Uprawniało to do uwzględnienia tej kasacji w całości na posiedzeniu bez udziału

stron w oparciu o przepis art. 535 § 5 k.p.k.

Zgodnie z treścią art. 93 § 2 k.p.w. orzekanie w postępowaniu nakazowym, a

więc na posiedzeniu bez udziału stron, może nastąpić, jeżeli okoliczności czynu i

wina obwinionego nie budzą wątpliwości. Tryb nakazowy przewidziany został więc

przez ustawodawcę do najbardziej oczywistych przypadków, gdy materiał dowodowy

jest tak jednoznaczny, że nie nasuwa żadnych istotnych wątpliwości co do winy, jak

i okoliczności popełnienia zarzucanego czynu (zob. wyroki Sądu Najwyższego: z

dnia 21 lipca 2011 r., III KK 144/11; z dnia 4 listopada 2014 r., III KK 143/13; z dnia

9 stycznia 2020 r., III KK 170/19; z dnia 29 czerwca 2026 r., III KK 196/26).

Ma rację skarżący, że w realiach niniejszej sprawy nie można jednoznacznie

stwierdzić, czy faktycznie obwiniony M. R. dopuścił się zarzucanego mu czynu.

Materiał dowodowy w sprawie oparty został na notatce urzędowej

sporządzonej przez funkcjonariusza policji K. K. i zeznaniach drugiego

funkcjonariusza policji R. S. (k.1,8-9) oraz informacji ze Starostwa Powiatowego -

V KK 463/26

3

Wydziału Komunikacji z dnia 4 marca 2025 r., z której to informacji nie wynika, aby

ukarany miał wprowadzone ograniczenie w postaci obowiązku noszenia okularów

lub szkieł kontaktowych podczas prowadzenia pojazdu mechanicznego (k.3).

Co więcej, kserokopia orzeczenia lekarskiego nr […] z dnia 24 października

2025 r. i jego korekta z dnia 12 marca 2025 r. oraz orzeczenie lekarskie nr […] z dnia

5 marca 2025 r. wskazują, że lekarz do tego uprawniony nie stwierdził żadnych

ograniczeń związanych z prowadzeniem pojazdów mechanicznych (k.7). W

materiale dowodowym natomiast nie ma kserokopii blankietu prawa jazdy wydanego

M. R..

W swoich wyjaśnieniach złożonych w dniu 17 marca 2025 r. obwiniony M. R.

podnosił, że nigdy nie nosił okularów i nie miał problemu ze wzrokiem, a krótko przed

kontrolą drogową wymieniał blankiet prawa jazdy, ponieważ skończył się jego termin

ważności i przechodził badania w tym zakresie. Lekarz wykonujący badanie błędnie

zaznaczył konieczność prowadzenia pojazdów mechanicznych tylko w okularach.

Ten sam lekarz wystawił korektę do tego orzeczenia, a następnie wydał kolejne, tym

razem prawidłowe orzeczenie lekarskie i te dokumenty zostały złożone w Starostwie

Powiatowym i na Komisariacie w S. (k. 4-5).

W tych okolicznościach i wobec tak niejednoznacznego i niekompletnego

materiału dowodowego, słusznie zauważa autor kasacji, że sprawa ta powinna

zostać zbadana przez Sąd w postępowaniu zwyczajnym, a nie nakazowym, gdyż

zebrany materiał dowodowy nie daje podstaw do wyrokowania o winie, bez

poniesienia ryzyka popełnienia błędu. Powyższe przesądza o istotności wpływu

wskazanego rażącego naruszenia prawa – art. 93 § 2 k.p.w. – na treść zaskarżonego

niniejszą kasacją wyroku nakazowego.

Powyższe implikowało uchylenie zaskarżonego wyroku nakazowego i

przekazanie sprawy w całości do ponownego rozpoznania.

Procedując powtórnie w postępowaniu zwyczajnym sąd meriti zobligowany

będzie wyjaśnić wszystkie wskazane wyżej kwestie uzupełniając w niezbędnym

zakresie materiał dowodowy.

Mając na uwadze całokształt przeprowadzonych w tym uzasadnieniu

rozważań orzeczono jak w części dyspozytywnej wyroku.

[J.J.]

[r.g.]

V KK 463/26

4

SSN (Tomasz Artymiuk)