Zakazy wobec skazanego za znęcanie bez terminu. SN uchylił punkt wyroku nakazowego

Wyrokiem nakazowym Sądu Rejonowego w Kaliszu z dnia 10 października

2025 r., sygn. akt II K 1304/25, M.W. został uznany za winnego tego, że w okresie

V KK 50/26

2

od nieustalonego dnia marca 2025 r. do 5 lipca 2025 r. w K. znęcał się psychicznie i

fizycznie nad siostrą W.W., tj. popełnienia czynu z art. 207 § 1 k.k.

Za ten czyn Sąd Rejonowy, na podstawie art. 207 § 1 k.k. w zw. z art. 37a § 1

k.k., wymierzył oskarżonemu karę 1 roku ograniczenia wolności z obowiązkiem

wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 30

godzin miesięcznie. Ponadto, na podstawie art. 34 § 3 k.k. w zw. z art. 72 § 1 pkt 5

k.k., Sąd zobowiązał oskarżonego do powstrzymania się od nadużywania alkoholu,

a na podstawie art. 41a § 1 i 4 k.k. orzekł wobec oskarżonego środek karny w postaci

zakazu kontaktowania się z pokrzywdzoną W.W. w jakiejkolwiek formie oraz zakazu

zbliżania się do niej na odległość mniejszą niż 50 metrów.

Na poczet orzeczonego środka karnego Sąd zaliczył oskarżonemu okres

stosowania analogicznego środka zapobiegawczego od dnia 6 lipca 2025 r.

Powyższy wyrok nakazowy nie został zaskarżony sprzeciwem przez żadną ze

stron i uprawomocnił się.

Kasację od tego prawomocnego orzeczenia wniósł Prokurator Generalny,

zaskarżając wyrok w zakresie orzeczenia o środkach karnych z art. 41a § 1 k.k. na

korzyść oskarżonego M.W. Autor kasacji zarzucił wyrokowi: „rażące i mające istotny

wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art.

43 § 1 k.k. w zw. z art. 41a § 1 k.k. w zw. z art. 39 pkt 2b k.k., polegające na

orzeczeniu wobec oskarżonego M.W. środków karnych w postaci: zakazu

kontaktowania się z pokrzywdzoną W.W. w jakiejkolwiek formie i zakazu zbliżania

się do niej na odległość mniejszą niż 50 metrów bez wskazania okresów

obowiązywania tych środków, podczas gdy przepis art. 43 § 1 k.k. wskazuje, że

zakazy wymienione w art. 39 pkt 2 - 2b k.k. orzeka się w latach, od roku do lat 15, co

obliguje sąd do określenia czasookresu obowiązywania środka karnego”.

Podnosząc powyższe, Prokurator Generalny wniósł o uchylenie wyroku w

zaskarżonej części i przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi Rejonowemu w

Kaliszu do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Wniesiona przez Prokuratora Generalnego kasacja jest oczywiście zasadna,

co pozwoliło na jej rozpoznanie i uwzględnienie na posiedzeniu bez udziału stron.

Analiza zaskarżonego wyroku potwierdza, że Sąd Rejonowy w Kaliszu, orzekając w

V KK 50/26

3

punkcie 4 części dyspozytywnej środki karne w postaci zakazu kontaktowania się

oraz zakazu zbliżania się do pokrzywdzonej, pominął ustawowy obowiązek

określenia ram czasowych ich obowiązywania. Takie uchybienie stanowi rażące

naruszenie prawa materialnego, o którym mowa w art. 523 § 1 k.p.k.

Zgodnie z brzmieniem art. 43 § 1 k.k., zakazy wymienione m.in. w art. 39 pkt

2b k.k. (do których odsyła art. 41a § 1 k.k.) orzeka się w latach, w przedziale od roku

do lat 15. Norma ta ma charakter imperatywny i obliguje organ orzekający do

precyzyjnego wskazania czasu trwania środka karnego. Brak takiego rozstrzygnięcia

w sentencji wyroku powoduje, że orzeczony zakaz nabiera charakteru

bezterminowego, co jest niedopuszczalne na gruncie obowiązujących przepisów

Kodeksu karnego i sprzeczne z istotą reakcji karnej, która musi być ściśle

spenalizowana i określona w czasie.

Sąd Najwyższy w pełni podziela argumentację skarżącego, że pominięcie

wskazania czasu trwania nałożonych zakazów rzutuje bezpośrednio na sytuację

prawną skazanego, uniemożliwiając mu m.in. ustalenie momentu zatarcia skazania.

Zgodnie bowiem z art. 107 § 6 k.k., zatarcie skazania nie może nastąpić przed

wykonaniem, darowaniem albo przedawnieniem wykonania środka karnego. W

sytuacji, gdy wyrok nie określa okresu obowiązywania zakazu, nie jest możliwe

ustalenie daty jego wykonania, co w praktyce prowadziłoby do permanentnej

niemożliwości zatarcia skazania, naruszając tym samym podstawowe zasady

sprawiedliwości represyjnej. Uchybienie to ma charakter rażący i w sposób oczywisty

wpłynęło na treść orzeczenia, tworząc stan niepewności prawnej, którego nie można

konwalidować na etapie postępowania wykonawczego.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy uchylił wyrok w zaskarżonej

części i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w

Kaliszu. Przy ponownym rozpoznaniu Sąd ten, winien prawidłowo ukształtować

orzeczenie o środkach karnych poprzez wskazanie okresu ich obowiązywania,

stosownie do wymogów art. 43 § 1 k.k.

Wobec powyższego należało orzec jak w sentencji.

Jacek Błaszczyk Jerzy Grubba Włodzimierz Wróbel

[WB]

V KK 50/26

4

[a.ł]