Sędzia z negatywnym testem niezawisłości w składzie apelacyjnym. Wyrok uchylony

V KK 53/26

2

Wyrokiem łącznym z dnia 28 maja 2025r., sygn. akt XIV K 44/25, Sąd Okręgowy w Gdańsku,

na podstawie art. 81 ust. 2 Ustawy z dnia 19 czerwca 2020r. o dopłatach do oprocentowania

kredytów bankowych udzielanych przedsiębiorcom dotkniętym skutkami COVID-19 oraz o

uproszczonym postępowaniu o zatwierdzenie układu w związku z wystąpieniem COVID-19, art.

85§1 k.k., art. 85a k.k. i art. 86§1 k.k. w brzmieniu obowiązującym przed dniem 24 czerwca 2020r.

oraz przy zastosowaniu art. 4§1 k.k., połączył karę łączną pozbawienia wolności orzeczoną wobec

skazanego D. K. (poprzednio K.) wyrokiem łącznym Sądu Rejonowego w Wałbrzychu z dnia 29

sierpnia 2024r. w sprawie III K 1965/23 oraz karę łączną pozbawienia wolności orzeczoną wyrokiem

Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 10 lutego 2025r. w sprawie IV K 183/24 i wymierzył skazanemu

karę łączną 6 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności.

Na podstawie art. 572 k.p.k. Sąd umorzył postępowanie w przedmiocie

wydania wyroku łącznego co do kar orzeczonych w wyrokach Sądu Rejonowego w

Wałbrzychu z dnia 3 lutego 2021r. w sprawie III K 1675/20, Sądu Rejonowego w

Świdnicy z dnia 2 marca 2021r. w sprawie VI K 1370/20 oraz Sądu Rejonowego

Gdańsk-Południe w Gdańsku z dnia 16 grudnia 2024r. w sprawie X K 1005/24, zaś

na mocy art. 576§1 k.p.k. a contrario stwierdził, że w pozostałym zakresie wyroki

podlegające łączeniu pozostają do odrębnego wykonania. Sąd dokonał również

stosownych zaliczeń na podstawie art. 577 k.p.k. oraz rozstrzygnął co do kosztów

postępowania.

Apelację od powyższego orzeczenia wywiódł obrońca skazanego.

Wyrokiem z dnia 23 października 2025r., wydanym w sprawie II AKa 254/25,

Sąd Apelacyjny w Gdańsku zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że obniżył

wysokość orzeczonej kary łącznej do 6 lat pozbawienia wolności. W pozostałym

zakresie Sąd utrzymał zaskarżony wyrok w mocy, orzekając nadto o kosztach

postępowania odwoławczego.

Kasację od powyższego orzeczenia wywiódł prokurator Prokuratury

Rejonowej w Gdyni, zaskarżając wyrok w całości na niekorzyść D. K. . Skarżący

podniósł zarzut wystąpienia w sprawie bezwzględnej przesłanki odwoławczej

z art. 439§1 pkt 2 k.p.k. w postaci nienależycie obsadzonego składu sądu, albowiem

w składzie orzekającym zasiadał sędzia X.Y., który nie uzyskał pozytywnej oceny w

ramach tzw. testu niezawisłości i bezstronności, a sama procedura nominacyjna na

stanowisko sędziego Sądu Apelacyjnego została przeprowadzona przez Krajową

Radę Sądownictwa ukształtowaną w trybie określonym przepisami Ustawy z dnia 8

V KK 53/26

3

grudnia 2017r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych

innych ustaw.

Stawiając powyższy zarzut prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonego

wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku i przekazanie sprawy oskarżonego D. K.

temu Sądowi do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Na wstępie wskazać należy, że podniesiony przez prokuratora zarzut nienależytej obsady

sądu w postępowaniu odwoławczym, tj. wystąpienia w sprawie bezwzględnej przesłanki

odwoławczej określonej w art. 439§1 pkt 2 k.p.k., okazał się oczywiście zasadny w stopniu

wymaganym przez art. 535§5 k.p.k., co pozwalało na rozpoznanie tej sprawy na posiedzeniu.

Dokonując rozważań w przestrzeni ww. problematyki przede wszystkim odwołać się należy

do treści uchwały składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020r. (BSA-I-4110-1/20), podkreślając, że wykładnia prawa

zawarta w tej uchwale jest obowiązująca i w myśl art. 87 ust. 1 ustawy o Sądzie Najwyższym wiąże

wszystkie składy tego Sądu jako zasada prawna.

Jak wynika z treści pkt 2-go tej uchwały: „Nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439§1

pkt 2 k.p.k. (…) zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd

sędziego w sądzie powszechnym albo wojskowym na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa

ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z 2017r. o zmianie ustawy o Krajowej

Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, jeżeli wadliwość procesu powoływania

prowadzi, w konkretnych okolicznościach, do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w

rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych

Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności”.

Każdorazowo zatem, o ile sąd stanie przed koniecznością zbadania przesłanki należytej

obsady sądu, wątpliwość powyższa winna znaleźć swoje rozstrzygnięcie poprzez przeprowadzenie

stosownego testu. Nie sposób nie dostrzegać jednak i tego, że problematyka ta w kontekście

zasiadania w składzie Sądu Okręgowego w Elblągu sędziego X.Y. (jako sędziego delegowanego z

Sądu Apelacyjnego w Gdańsku), była już przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego. Stosowny test

Sąd Najwyższy przeprowadził w sprawie V KK 270/24, zaś szczegółowa analiza przeprowadzona w

tej sprawie zakończyła się dla wskazanego wyżej Sędziego negatywnym wynikiem testu, co

skutkowało uchyleniem zaskarżonego wyroku.

W związku z powyższym nie zachodzi potrzeba ponownego drobiazgowego przywoływania i

powtarzania ustaleń poczynionych we wskazanej sprawie. Wystarczające winno być wskazanie, za

ww. wyrokiem Sądu Najwyższego, następujących okoliczności:

- tzw. Krajowa Rada Sądownictwa podjęła uchwałę w przedmiocie przedstawienia wniosku

o powołanie X.Y. do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego sądu apelacyjnego w Sądzie

Apelacyjnym w Gdańsku w dniu […] 2021r. (uchwała nr […]/2021). Z uzasadnienia tej uchwały

wynika, że w sprawie powołania na wskazane stanowisko sędziego X.Y. nie wypowiadało się

V KK 53/26

4

Zgromadzenie Ogólne sędziów apelacji gdańskiej, natomiast Kolegium Sądu Apelacyjnego w

Gdańsku zaopiniowało kandydaturę negatywnie (5 głosów „za” przy 7 głosach „przeciw”). Z oceny

kandydata sporządzonej przez Sędziego SA w Gdańsku wynika, że kandydat w okresie od 2019r. do

2020r miał 16 wyroków uchylonych kasacją przez Sąd Najwyższy. Bardzo niewiele orzekał też

w Sądzie Apelacyjnym – podczas delegacji jedynie dwukrotnie orzekał jako sędzia sprawozdawca i

uczestniczył w wydaniu dwóch wyroków. Tzw. KRS dostrzegła też negatywną opinię Kolegium Sądu

Apelacyjnego w Gdańsku, a mimo to w uzasadnieniu uchwały stwierdziła, że: „w niniejszej

procedurze konkursowej kryterium poparcia środowiska sędziowskiego nie odzwierciedla w pełni

kwalifikacji kandydata”;

- sędzia X.Y. nie miał kontrkandydatów na stanowisko Sędziego SA;

- postanowieniem Prezydenta RP z dnia […] 2021r. (M.P. poz. […]) powołano go na

stanowisko sędziego Sądu Apelacyjnego w Gdańsku. Od razu po powołaniu otrzymał delegację od

Ministra Sprawiedliwości do orzekania w Sądzie Okręgowym w Elblągu, wykluczającą orzekanie w

Sądzie Apelacyjnym w Gdańsku;

- jeszcze przed kandydowaniem na urząd sędziego sądu apelacyjnego, z dniem 1 listopada

2017r. sędzia X.Y. został powołany na stanowisko Prezesa Sądu Okręgowego w Elblągu w miejsce

Prezesa odwołanego w trybie natychmiastowym przed upływem kadencji. Z kolei w dniu 26 marca

2018r. został on powołany na stanowisko Komisarza Wyborczego w E. (uchwałą z dnia 27 marca

2023r. funkcję tę powierzono mu na kolejną kadencję);

- w 2022r. X.Y. złożył podpisy popierające kandydatów do tzw. KRS na listach J.D. J. K. – M.,

M.N. i Ł.P., a zatem również wobec osób podejrzewanych o udział w „aferze hejterskiej” w

Ministerstwie Sprawiedliwości. Jeszcze w trakcie sprawowania przez niego funkcji Prezesa Sądu

Okręgowego w Elblągu z inicjatywy Kolegium Sądu Okręgowego w Elblągu została zawiadomiona

Prokuratura Krajowa – Wydział Spraw Wewnętrznych oraz Rzecznik Dyscyplinarny Sędziów Sądów

Powszechnych o zdarzeniu związanym z upublicznieniem w styczniu 2022r. listy sędziów okręgu

Sądu Okręgowego w Elblągu, którzy poparli kandydaturę sędziego M.N. do Krajowej Rady

Sądownictwa; wśród osób popierających tę kandydaturę znajdował się również sędzia X.Y.. W

trakcie zainicjowanego w ten sposób postępowania przesłuchaniom przez prokuratorów Wydziału

Spraw Wewnętrznych Prokuratury Krajowej poddawani byli sędziowie i pracownicy administracyjni

Sądu Okręgowego w Elblągu. Postępowanie to zostało nieprawomocnie umorzone dopiero 29

grudnia 2023r.;

- w dniu 22 sierpnia 2022r. sędzia X.Y. został zastępcą Rzecznika Dyscyplinarnego przy

Sądzie Apelacyjnym w Gdańsku.

Podsumowując, droga kariery zawodowej sędziego X.Y. i czerpane z niej profity

jednoznacznie świadczą o tym, że stopień jego zaangażowania w działania władzy wykonawczej

dają podstawę do najdalej idących wątpliwości co do jego bezstronności w rozpoznawanych przez

niego sprawach.

Nie można też stracić z pola widzenia szeregu orzeczeń, które zapadły w Sądzie Apelacyjnym

w Gdańsku dotyczących wyłączeń sędziego X.Y. od udziału w sprawach (m. in. W sprawach o sygn.

V KK 53/26

5

akt II AKa 126/24, II AKz 382/24, II AKz 131/24 i II AKz 206/24 oraz II AKz 575/24), w których

każdorazowo decyzje wiązały się z przeprowadzeniem testu bezstronności i niezawisłości.

Problematyka ta również szerzej omówiona została w wyroku Sądu Najwyższego wydanym w

sprawie V KK 270/24.

Opisane wyżej okoliczności świadczą o pełnym akceptowaniu przez sędziego X.Y.

przeprowadzanej przez władzę wykonawczą „reformy wymiaru sprawiedliwości” drastycznie

ograniczającej kompetencje władzy sądowniczej, która w konsekwencji doprowadziła do

głębokiego kryzysu w polskim porządku prawnym, sięgającego fundamentów funkcjonowania

państwa prawnego.

Okoliczności te przesądziły o stwierdzeniu wystąpienia w odniesieniu do składu Sądu

Apelacyjnego rozpoznającego niniejszą sprawę przesłanki z art. 439§1 pkt. 2 k.p.k.

Wobec zachodzenia wskazanej powyżej bezwzględnej przesłanki odwoławczej zaskarżony

wyrok należało uchylić, zaś sprawę przekazać Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania.

Kierując się przedstawionymi względami, Sąd Najwyższy orzekł jak w wyroku.

[J.J.]

[a.ł]

Tomasz Artymiuk

Marek Pietruszyński

Jerzy Grubba