Odmowa warunkowego zwolnienia nie otwiera drogi do wznowienia z urzędu

Pismem z dnia 16 grudnia 2025 roku skazany A.H. zwrócił się do Sądu

Najwyższego o wznowienie z urzędu postępowania odwoławczego zakończonego

postanowieniem Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 3 grudnia 2025 roku, sygn.

akt II AKzw 2198/25. Skazany podniósł, że w przedmiotowej sprawie wystąpiła

bezwzględna przyczyna odwoławcza określona w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.,

wskazując na nienależytą obsadę sądu odwoławczego. Po analizie akt sprawy oraz

charakteru zaskarżonego rozstrzygnięcia Sąd Najwyższy uznał, iż w niniejszej

sprawie wznowienie postępowania jest niedopuszczalne.

Podstawowym argumentem przemawiającym za odmową wznowienia

postępowania w niniejszej sprawie jest fakt, że postanowienie sądu odwoławczego

utrzymujące w mocy postanowienie o odmowie udzielenia warunkowego

przedterminowego zwolnienia nie należy do kategorii orzeczeń kończących

prawomocnie i ostatecznie sprawę karną w rozumieniu przepisów o wznowieniu

postępowania. Instytucja wznowienia, o której mowa w rozdziale 56 Kodeksu

V KO 6/26

2

postępowania karnego, dotyczy orzeczeń, które definitywnie zamykają drogę do

merytorycznego rozstrzygnięcia o przedmiocie procesu lub ostatecznie kształtują

sytuację prawną skazanego w sposób niepodlegający dalszym modyfikacjom w

danym trybie. Postanowienie o odmowie udzielenia warunkowego zwolnienia, choć

staje się prawomocne z chwilą wydania orzeczenia przez sąd odwoławczy, nie ma

charakteru ostatecznego zakończenia kwestii możliwości skorzystania przez

skazanego z tego środka probacyjnego.

W sytuacji A.H. prawomocna odmowa udzielenia warunkowego

przedterminowego zwolnienia nie zmienia jego statusu prawnego w sposób

nieodwracalny. Skazany w dalszym ciągu odbywa karę pozbawienia wolności

pierwotnie orzeczoną prawomocnym wyrokiem skazującym, a zaskarżone

postanowienie Sądu Apelacyjnego w Gdańsku jedynie potwierdziło, że na dany

moment (grudzień 2025 roku) nie spełnił on przesłanek z art. 77 § 1 k.k. Istotą

postępowania wykonawczego w tym zakresie jest jego dynamiczny charakter.

Sytuacja resocjalizacyjna oraz prognoza kryminologiczna skazanego mogą ulec

zmianie, co sprawia, że orzeczenie o odmowie nie tworzy powagi rzeczy osądzonej

(res iudicata) uniemożliwiającej ponowne procedowanie w tym samym przedmiocie.

Zarówno sam skazany, jak i jego obrońca, kurator sądowy czy dyrektor

zakładu karnego, są uprawnieni do wystąpienia z ponownym wnioskiem o

udzielenie warunkowego zwolnienia w każdym czasie, gdy tylko uznają, że zaszły

nowe okoliczności uzasadniające pozytywną prognozę społeczną, z zastrzeżeniem

jedynie terminów okresowych wynikających z art. 161 § 2 k.k.w.

Skoro zatem rozstrzygnięcie w przedmiocie odmowy warunkowego

przedterminowego zwolnienia nie kończy ostatecznie postępowania

wykonawczego, a skazany posiada otwartą drogę do ponownego ubiegania się o

ten środek, brak jest podstaw do uruchamiania nadzwyczajnego trybu, jakim jest

wznowienie postępowania z urzędu na podstawie art. 542 § 3 k.p.k. Nawet

ewentualne zaistnienie uchybień z art. 439 § 1 k.p.k. w toku procedowania przed

sądem odwoławczym nie może prowadzić do wznowienia, jeżeli samo orzeczenie

nie spełnia warunku "zakończenia postępowania" w ujęciu materialnym i

ostatecznym.

Wobec powyższego Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.

V KO 6/26

3

[WB]

[r.g.]