Sąd Najwyższy nie przyjął wniosku skazanej o wznowienie sprawy o zbrodnię

Pismem datowanym z dnia 28 stycznia 2026 r. skazana M.B. wniosła o

wznowienie postępowania w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem Sądu

Apelacyjnego w Łodzi z dnia 15 marca 2023 r., sygn. akt II AKa 357/22,

utrzymującym w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 28 lipca 2022 r.,

sygn. akt XVIII K 197/20, przedstawiając swoją perspektywę odnośnie do realiów

faktycznych i procesowych sprawy.

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.

V KO 64/26

2

Wniosek o wznowienie postępowania jest bezzasadny w oczywistym

stopniu.

Jak wskazuje się w orzecznictwie: „oczywista bezzasadność wniosku

o wznowienie ma miejsce także wtedy, gdy wniosek taki oparty zostanie na innych

podstawach niż te, które określone zostały w przepisach rozdziału 56 Kodeksu

postępowania karnego lub też żadna ze wskazanych we wniosku okoliczności nie

będzie się mieściła w katalogu przesłanek zawartych w art. 540 k.p.k., art. 540a

k.p.k. lub art. 540b k.p.k. (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 4 lipca

2019 r., V KO 36/19, LEX nr 2696944; z dnia 4 lipca 2019 r., V KO 28/19, LEX nr

2696924; z dnia 26 lutego 2021 r., V KO 6/21, LEX nr 3123842). „Osobisty wniosek

strony o wznowienie postępowania podlega wstępnej kontroli w zakresie zbadania,

czy nie jest oczywiście bezzasadny. W wypadku stwierdzenia oczywistej

bezzasadności osobistego wniosku skazanego, sąd odmawia jego przyjęcia bez

konieczności wyznaczania obrońcy z urzędu w celu rozważenia potrzeby

sporządzenia i wniesienia wniosku o wznowienie postępowania karnego. O sytuacji,

o której mowa w art. 545 § 3 k.p.k. można mówić w szczególności wówczas, gdy

oczywista bezzasadność wniosku jest widoczna na pierwszy rzut oka, niewątpliwa i

wniosek ten obiektywnie nie może doprowadzić do wzruszenia prawomocnego

wyroku” (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 kwietnia 2024 r., V KO 9/24,

LEX nr 3703763).

Taka sytuacja występuje w niniejszej sprawie, albowiem skazana nie

przedstawiła żadnej argumentacji, która mogłaby się wpisywać w którąkolwiek z

podstaw wznowieniowych, w tym tę określoną w art. 540 § 1 pkt 2 lit. a k.p.k.

Zgodnie bowiem z treścią tego przepisu, postępowanie sądowe zakończone

prawomocnym orzeczeniem wznawia się, jeżeli po wydaniu orzeczenia ujawnią się

nowe fakty lub dowody wskazujące na to, że skazany nie popełnił czynu albo czyn

jego nie stanowił przestępstwa lub nie podlegał karze. Jak wskazuje się w

orzecznictwie, nowe fakty lub dowody mogą stanowić podstawę wznowienia, gdy

uprzednio nie były znane, nie tylko sądowi, ale również stronie. Podstawy

wznowienia nie mogą jednak stanowić wszelkie nowe dowody lub fakty, a jedynie

takie, które jednocześnie wskazują na jedną z trzech okoliczności wyczerpująco

wymienionych w punkcie 2 art. 540 § 1 k.p.k. Nowe fakty, czy dowody, wskazywać

V KO 64/26

3

mają na zaistnienie wysokiego prawdopodobieństwa błędu sądowego w

zakończonym prawomocnie postępowaniu sądowym. Innymi słowy, muszą

stwarzać duże prawdopodobieństwo uniewinnienia skazanego po wznowieniu

postępowania, albo skazania go za przestępstwo zagrożone karą łagodniejszą niż

to, za które go skazano. Tym samym nie chodzi jedynie o przedstawienie

wątpliwości, co do wcześniejszych ustaleń faktycznych (postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 10 maja 2018 r., III KO 27/18, LEX nr 2490299). Należy przy

tym zauważyć, że w trakcie postępowania wznowieniowego nie przeprowadza się

postępowania dowodowego, a jedynie ocenia czy przedstawione przez stronę

dowody odpowiadają podstawie wznowieniowej propter nova. W ograniczonym

tylko zakresie sąd wznowieniowy jest uprawniony do dokonania czynności

sprawdzających (art. 97 k.p.k. w zw. z art. 546 k.p.k.), które prowadzone mogą być

tylko w celu zweryfikowania podstaw wznowienia, a nie w kierunku uniewinnienia

oskarżonego po ewentualnym wznowieniu postępowania karnego i uchyleniu

wyroku. Postępowanie wznowieniowe nie służy także poszukiwaniu dowodów, a

jedynie ocenie tego, czy nowe dowody lub fakty przedstawione przez żądającego

wznowienia, dają podstawę do takiego rozstrzygnięcia (wyrok Sądu Najwyższego z

dnia 8 października 2019 r., V KO 20/19, OSNKW 2020/3/9). „To skazany, w razie

powoływania się na podstawę de novis, obarczony jest ciężarem

uprawdopodobnienia zasadności wniosku o wznowienie postępowania, skoro

wcześniej prawomocnym wyrokiem skazującym obalone zostało domniemanie

niewinności. Nie wystarczy zatem samo powoływanie się przez autora wniosku na

nowy fakt czy dowód, ale powinien on przedstawić co najmniej tzw. dowód

swobodny (np. pisemne oświadczenie określonej osoby), świadczący o błędności

skazania” (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 kwietnia 2008 r., II KO

84/07, LEX nr 393907; zob. też np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19

kwietnia 2007 r., II KO 60/06, OSNwSK 2007/1/875).

Takiego dowodu skazana nie przedstawiła, albowiem jej pismo, choć

obszerne, zawiera jedynie zaprezentowanie subiektywnego stanowiska w zakresie

przypisanej zbrodni oraz opisanie realiów procesowych sprawy z perspektywy

oskarżonej. Na marginesie wolno zauważyć, że sprawa była przedmiotem analizy

Sądu Najwyższego w ramach kontroli kasatoryjnej, która zakończyła się

V KO 64/26

4

oddaleniem kasacji obrońców skazanej oraz M.S. jako oczywiście bezzasadnej

(postanowienie SN z dnia 24 kwietnia 2025 r., V KK 256/24).

Z tych względów, nie stwierdzając okoliczności, które uzasadniałyby

wznowienie postępowania, orzeczono jak w części dyspozytywnej postanowienia.

Kazimierz Klugiewicz

[WB]

[a.ł]