Sąd Najwyższy wznowił postępowanie kasacyjne skazanego i uchylił oddalenie jego kasacji

V KO 82/25

2

Postanowieniem z dnia 27 lutego 2025 r. Sąd Najwyższy, w którego składzie

zasiadali SSN I.Z., SSN P.K. i SSN S.S., oddalił kasacje obrońców skazanego jako

oczywiście bezzasadne, obciążając K.R. kosztami postępowania kasacyjnego.

Pismem z dnia 24 kwietnia 2025 r. obrońca skazanego wniosła o wznowienie

z urzędu postępowania kasacyjnego zakończonego powyższym postanowieniem z

uwagi na fakt, że orzeczenie to wydał Sąd Najwyższy wadliwie obsadzony.

Sprawa ta została zarejestrowana pod sygnaturą V KO 82/25 i w dniu 7 maja

2025 r. przydzielona do referatu sędziego SN E.W., który w dniu 12 maja 2025 r.

skierował ją do rozpoznania na posiedzeniu w składzie trzyosobowym.

Rozpoznanie sprawy w wyznaczonym składzie zostało decyzją Prezesa Izby

Karnej wstrzymane.

W dniu 12 marca 2026 r., Prezes Izby Karnej na podstawie art. 80 § 1 uSN

oraz § 80 ust. 7 regSN w zw. z art. 544 § 2 k.p.k. wyznaczył nowy skład orzekający

w niniejszej sprawie w osobach: SSN E.W. (przewodniczący, sprawozdawca), SSN

D.Ś. oraz SSN P.W., co umożliwiło skierowanie sprawy na posiedzenie i jej

rozpoznanie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Pismo obrońcy skazanego stanowi sygnalizację potrzeby wznowienia z

urzędu postępowania zakończonego postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 27

lutego 2025 r. o oddaleniu jako oczywiście bezzasadnych kasacji obrońców

skazanego z powodu zaistnienia w tym postępowaniu uchybienia stanowiącego

bezwzględną przesłankę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w postaci

nienależytej obsady sądu. W wydaniu tego orzeczenia wzięli bowiem udział

sędziowie Sądu Najwyższego I.Z., P.K. i S.S., powołani na urząd sędziego Sądu

Najwyższego w wadliwej procedurze z udziałem KRS, ukształtowanej w sposób

sprzeczny z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że wznowienie

postępowania kasacyjnego zakończonego postanowieniem o oddaleniu kasacji jest

dopuszczalne (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z: 14 czerwca 2023 r.,

II KO 73/22; 14 czerwca 2023 r. III KO 43/23; 21 czerwca 2023 r., V KO 30/22; 23

sierpnia 2023 r., II KO 75/23; 18 października 2023 r., I KO 33/23; 6 listopada 2023

r., I KO 56/23). Z orzeczeń tych wynika, że nie ma przeszkód do żądania zarówno

V KO 82/25

3

wznowienia postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania, jak również

wznowienia postępowania kasacyjnego, które zakończyło się oddaleniem

złożonego nadzwyczajnego środka zaskarżenia.

Przechodząc na grunt niniejszej sprawy stwierdzić trzeba, że zaistniała w

niej bezwzględna przesłanka odwoławcza określona w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w

postaci nienależytej obsady sądu, w związku z udziałem w składzie orzekającym

sędziów SN I.Z., P.K. i S.S. Wynika to choćby z punktu pierwszego uchwały

połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu

Najwyższego z 23 stycznia 2020 r. w sprawie (BSA I-4110-1/20) - będącej zasadą

prawną oraz z punktu drugiego uchwały składu siedmiu sędziów Sądu

Najwyższego z 2 czerwca 2022 r. (I KZP 2/22).

Jak trafnie wywiedziono w szeregu orzeczeń Sądu Najwyższego wydanych

po zapadnięciu uchwały składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2020 r., zachowała

ona moc obowiązującą, wiążąc wszystkie składy Sądu Najwyższego (art. 87 § 1

ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym), a poglądu tego nie zmienia

fakt wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 20 kwietnia 2020 r., U

2/20, OTK-A 2020, poz. 61 (zob. w tym przedmiocie postanowienia Sądu

Najwyższego: z dnia 16 września 2021 r., I KZ 29/21; z dnia 29 września 2021, V

KZ 47/21 i z dnia 21 stycznia 2022 r., III CO 6/22; uchwała Sądu Najwyższego z

dnia 5 kwietnia 2022 r., III PZP 1/22 oraz uchwała składu siedmiu sędziów Sądu

Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22, czy orzecznictwo w tzw.

sprawach testowych - art. 29 § 5 u.SN: postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 27

lutego 2023 r., II KB 10/22 i z dnia 13 kwietnia 2023 r., III CB 6/23). Podobnie, a

więc co do braku skutku prawnego wskazanego wyżej wyroku Trybunału

Konstytucyjnego, ocenić należy te - zapadłe po podjęciu uchwały z dnia 23 stycznia

2020 r. - orzeczenia Sądu Najwyższego, w którego składach zasiadali sędziowie

powołani w oparciu o przepisy ustawy o KRS z 2017 r., jako dotknięte wadą z art.

439 § 1 pkt 2 k.p.k. albo z art. 379 pkt 4 k.p.c., a także inne wyroki Trybunału

Konstytucyjnego, czy też dokonywane sukcesywnie zmiany ustawy o Sądzie

Najwyższym, mające na celu wyłącznie zablokowanie orzecznictwa Trybunału

Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w

V KO 82/25

4

zakresie dokonanych przez te organy międzynarodowe interpretacji wiążących

Polskę norm traktatowych. Sąd Najwyższy w niniejszym składzie w pełni podziela

przeprowadzoną w powołanych orzeczeniach wykładnię przepisów Kodeksu

postępowania karnego oraz ustawy o Sądzie Najwyższym.

Bezdyskusyjnie zatem z nienależytą obsadą sądu w rozumieniu art. 439 § 1

pkt 2 k.p.k. mamy do czynienia, ilekroć w składzie sądu bierze udział osoba

powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady

Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8

grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych

innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 3), a tak było w rozpoznawanej sprawie –

ponieważ wszyscy trzej członkowie składu orzekającego zostali powołani na

stanowisko sędziego Sądu Najwyższego właśnie w tej dotkniętej wadą procedurze.

Niezależnie od powyższego należy zauważyć, że w sprawie wystąpiła także

podstawa wznowieniowa określona w art. 540 § 3 k.p.k. Europejski Trybunał Praw

Człowieka w Strasburgu już kilkukrotnie bowiem stwierdzał naruszenie art. 6 ust. 1

EKPC wobec wadliwości procedury nominacyjnej sędziów Sądu Najwyższego z

uwagi tryb ustalania składu Krajowej Rady Sądownictwa (w wyrokach: z dnia 23

listopada 2023 r. w sprawie Wałęsa przeciwko Polsce, skarga nr 50849/21, z dnia

22 lipca 2021 r., w sprawie Reczkowicz przeciwko Polsce, skarga nr 43447/19, z

dnia 8 listopada 2021 r., w sprawie Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce,

połączone skargi nr 49868/19 i 57511/19 oraz z dnia 3 lutego 2022 r., w sprawie

Advance Pharma Sp. z o.o. przeciwko Polsce, skarga nr 1469/20). Wprawdzie

orzeczenia te nie dotyczyły sędziów orzekających w Izbie Karnej, jednak wadliwość

powołania sędziów SN I.Z., P.K. i S.S. jest taka sama, jak sędziów orzekających w

sprawach, które stanowiły podstawę skarg rozpoznanych przez ETPC w wyżej

wskazanych orzeczeniach. W orzecznictwie nie budzi też wątpliwości potrzeba

zapewnienia standardu prawa do sądu, gwarantowanego przez art. 6 ust. 1 EKPC

także w postępowaniach po uprawomocnieniu się orzeczenia (zob. postanowienie

SN z dnia 23 sierpnia 2023 r., sygn. akt II KO 75/23 i wskazane tam judykaty SN i

ETPC).

Trzeba też zauważyć, że stwierdzone uchybienie może rodzić

odpowiedzialność odszkodowawczą Skarbu Państwa za naruszenie art. 6 EKPC.

V KO 82/25

5

W ostatnim czasie doszło do polubownego zakończenia szeregu spraw w związku

ze skargami dotyczącymi niezagwarantowania prawa do sądu w postępowaniu

kasacyjnym przed Sądem Najwyższym, w tym również w zakresie postępowań z

udziałem sędziów Izby Karnej Sądu Najwyższego powołanych na wniosek Krajowej

Rady Sądownictwa w składzie ukształtowanym w trybie określonym przepisami

ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa

oraz niektórych innych ustaw (zob. skargi w sprawach D. i L. i I.G. przeciwko

Polsce i 19 innych skarg, nr 41097/20, 39577/22, 42668/21 i 19 innych). Jak wynika

z komunikatu Trybunału z 7 listopada 2024 r. (ECHR 259/2024) jednym z

powodów, dla których zdecydowano się skreślić skargi związane z wątpliwościami

co do niezawisłości nowo powołanych sędziów Sądu Najwyższego, była możliwość

wznowienia postępowań kasacyjnych z udziałem tych sędziów w związku z

podstawą określoną w art. 540 § 3 k.p.k. Wznowienie postępowania w niniejszej

sprawie jawi się zatem jako tym bardziej uzasadnione (por. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 27 listopada 2024 r., sygn. akt II KO 81/24).

W związku z powyższym, mając na uwadze potrzebę zapewnienia stronie

prawa do sądu określonego ustawą, należało orzec o wznowieniu postępowania

kasacyjnego oraz uchyleniu postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 27 lutego

2025 r., sygn. akt V KK 253/24, o oddaleniu jako oczywiście bezzasadnych kasacji

obrońców K.R., przekazując sprawę Sądowi Najwyższemu w Izbie Karnej do

ponownego rozpoznania.

Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w postanowieniu.

Dariusz Świecki Eugeniusz Wildowicz Paweł Wiliński

[WB]

[a.ł]