SN odmówił przyjęcia wniosku skazanego M.D. o wznowienie postępowania

Sąd Okręgowy w Gdańsku, wyrokiem z dnia 9 grudnia 2019 r., sygn. akt XIV

K 222/17 (k. 3994), uznał M.D. za winnego:

1. przestępstwa z art. 189a § 1 k.k. w zb. z art. 203 k.k. w zb. z art. 204 § 2 k.k.

w zw. z art. 11 § 2 k.k. w wz. z art. 12 § 1 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. w zw. z

art. 64 § 1 k.k. i za to, na mocy art. 189a § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. w zw.

z art. 65 § 1 k.k., skazał go na karę 5 lat pozbawienia wolności, a na

podstawie art. 33 § 1, 2 i 3 k.k. wymierzył mu karę grzywny w wysokości 200

stawek dziennych przy ustaleniu wysokości jednej stawki dziennej na 100 zł;

2. przestępstwa kwalifikowanego z art. 204 § 2 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. w zw.

z art. 65 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. i za to, na mocy art. 204 § 2 k.k. w

zw. z art. 65 § 1 k.k., skazał go na karę 2 lat i 10 miesięcy pozbawienia

V KO 86/26

2

wolności, a na podstawie art. 33 § 1, 2 i 3 k.k. wymierzył mu karę grzywny w

wysokości 150 stawek dziennych przy ustaleniu wysokości jednej stawki

dziennej na 100 zł;

3. przestępstwa kwalifikowanego z art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 189a § 1 k.k. w

zb. z art. 203 k.k. w zb. z art. 204 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art.

64§ 1 k.k. i za to, na mocy 19 § 1 k.k. w zw. z art. 189a1 k.k. w zw. z art. 11

§ 3 k.k., skazał go na karę 3 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności a na

podstawie art. 33 § 1, 2 i 3 k.k. wymierzył karę grzywny w wysokości 120

stawek dziennych przy ustaleniu wysokości jednej stawki dziennej na 100 zł;

4. przestępstwa kwalifikowanego z art. 197 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. i za

to, na mocy art. 197 § 1 k.k., skazał go na karę 3 lat pozbawienia wolności.

Orzekł ponadto wobec oskarżonego środki karne i kompensacyjne, a także

połączył orzeczone wobec oskarżonego kary pozbawienia wolności oraz grzywny,

wymierzając karę łączną pozbawienia wolności w wymiarze 9 lat pozbawienia

wolności oraz karę łączną grzywny w wysokości 400 stawek dziennych po 100 zł

każda.

Powyższy wyrok został zaskarżony apelacjami obrońcy oskarżonego i

prokuratora. Sąd Apelacyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 13 kwietnia 2023 r., sygn.

akt II AKa 300/20, zmienił zaskarżony wyrok w zakresie rozstrzygnięcia o kosztach,

w pozostałym zakresie utrzymując go w mocy.

Pismem datowanym na 17 czerwca 2025 r. skazany wniósł o ustanowienie dla

niego obrońcy z urzędu, celem sporządzenia wniosku o wznowienie postępowania.

Postanowieniem z dnia 24 października 2024 r., V KO 105/24, Sąd Najwyższy

ustanowił dla skazanego obrońcę z urzędu, który po zapoznaniu się z aktami

sprawy sporządził opinię o niestwierdzeniu podstaw do wznowienia postępowania.

W konsekwencji Sąd Najwyższy wezwał skazanego do uzupełnienia braku

formalnego wniosku, w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy jego przyjęcia, czego

ten jednak nie uczynił. Zarządzeniem z dnia 24 stycznia 2025 r. odmówiono zatem

przyjęcia wniosku.

V KO 86/26

3

Pismem datowanym na 2 kwietnia 2026 r. (k. 3 akt SN) skazany ponownie

wniósł o wznowienie postępowania, wskazując, że realiach niniejszej sprawy doszło

do błędów w ustaleniach faktycznych, będących efektem wadliwej oceny

zgromadzonego materiału dowodowego, a polegających na wadliwej ocenie

zeznań świadków G.S., S.A. oraz A.W., a ponadto pominięciu tej okoliczności, że

A.W. była rzekomo zastraszana w trakcie składania zeznań przez funkcjonariuszy

prowadzących śledztwo. Dodatkowo, skazany przedstawił kserokopie dokumentów,

które miałyby potwierdzać, że w momencie zarzucanych mu czynów przebywał na

terytorium Bułgarii (k. 14).

Sąd Najwyższy stwierdził, co następuje.

Wniosek jest oczywiście bezzasadny, a to pozwoliło odmówić jego przyjęcia na

podstawie art. 545 § 3 k.p.k., a więc bez podejmowania dodatkowych czynności – tj.

wzywania wnioskodawcy do uzupełnienia braków formalnych pisma (uiszczenia

opłaty, sporządzenia i podpisania wniosku przez adwokata lub radcę prawnego).

Stosownie do treści wymienionego przepisu osobisty wniosek strony o

wznowienie postępowania podlega, w sposób formalny, wstępnej kontroli w

zakresie jego treści. W wypadku stwierdzenia, że treść wniosku świadczy o jego

oczywistej bezzasadności, pismo procesowe nie podlega procedurze uzupełnienia

jego braków formalnych.

Ma to miejsce w sytuacjach, gdy z treści wniosku, w sposób oczywisty,

rzucający się w oczy, wynika, że został on oparty na innych podstawach niż te,

które określone zostały w przepisach rozdziału 56 Kodeksu postępowania karnego.

Taka właśnie sytuacja zachodzi w przedmiotowej sprawie. W jej realiach nie

wystąpiły żadne okoliczności, które umożliwiałby wznowienie postępowania.

Wznowienie postępowania karnego stanowi środek nadzwyczajny, którego

zastosowanie możliwe jest wyłącznie w wypadkach ściśle określonych przez

ustawę. Instytucja ta, uregulowana w przepisach art. 540–548 k.p.k. musi być

interpretowana w sposób zwężający, z zachowaniem szczególnej powściągliwości.

Przełamanie prawomocności orzeczenia jest dopuszczalne jedynie w sytuacjach

enumeratywnie wskazanych przez ustawodawcę, co oznacza, że katalog podstaw

V KO 86/26

4

wznowienia ma charakter zamknięty i nie podlega rozszerzającej interpretacji. W

ocenie Sądu Najwyższego wnioskodawca nie uprawdopodobnił, by w realiach

niniejszej sprawy zachodziła którakolwiek z kodeksowych przesłanek wznowienia.

Odnosząc się do kwestii rzekomo błędnych ustaleń faktycznych stanowiących

podstawę orzeczenia, a będących efektem wadliwej oceny zeznań świadków G.S.,

S.A. oraz A.W. zwrócić należy uwagę na dwie kwestie. Po pierwsze, polska

procedura karna nie przewiduje możliwości wznowienia na takiej podstawie. Wbrew

twierdzeniom skarżącego, uchybienia tego rodzaju nie stanowią okoliczności, o

której mowa w art. 540 § 1 k.p.k. Celem wznowienia postepowania nie jest

umożliwienie ponownej oceny całości zgromadzonego materiału dowodowego, ale

jedynie wyeliminowanie dowodów uzyskanych z naruszeniem prawa bądź

uwzględnienie nowych, nieznanych wcześniej okoliczności, mających istotne

znaczenie dla kształtu rozstrzygnięcia. Po drugie, zgromadzony w sprawie materiał

dowodowy, w tym depozycje wskazanych świadków, były weryfikowane przez Sądy

dwóch instancji. Ich ocena była w tym zakresie zgodna, choć odbiegała od

oczekiwań wnioskodawcy.

Niezależnie od powyższego zauważyć można, że wskazane we wniosku

argumenty były już podnoszone w postępowaniu wznowieniowym V KO 105/24.

Wyznaczony przez Sąd Najwyższy obrońca odmówił jednak sporządzenia wniosku,

ze względu na brak podstaw do wznowienia. W omawianym zakresie wniosek

uznać należy za oczywiście bezzasadny.

W taki sam sposób ocenić należy drugi z podniesionych przez wnioskodawcę

argumentów, sprowadzający się do twierdzenia, jakoby świadek A.W. składała

swoje zeznania pod przymusem, będąc zastraszaną przez funkcjonariuszy

prowadzących śledztwo. Okoliczność taka, jakkolwiek teoretycznie mogłaby

stanowić podstawę do wznowienia postępowania na podstawie art. 540 § 1 pkt 1

k.p.k., nie została nawet uprawdopodobniona przez wnioskodawcę. Tymczasem art.

541 § 1 k.p.k. wymaga, by fakt taki został: „ustalony prawomocnym wyrokiem

skazującym, chyba że orzeczenie takie nie może zapaść z powodu przyczyn

wymienionych w art. 17 § 1 pkt 3-11 lub w art. 22”.

V KO 86/26

5

Ostatni ze wskazanych argumentów rozpatrywać należy w kontekście art. 540 §

1 pkt 2a k.p.k. Wnioskodawca przedłożył kserokopie dokumentów, wraz z

tłumaczeniem przysięgłym z języka bułgarskiego (koperta, k. 14 akt SN), a to m.in.

kopię zaświadczenie z Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w D. (sygn. […] z

którego wynikać ma, że wnioskodawca dnia 23 lipca 2015 r. odebrał na terenie

Bułgarii dokumenty tożsamości, kopię umowy kupna-sprzedaży samochodu,

zawartej 31 lipca 2015 r. przez wnioskodawcę w miejscowości B. oraz kopię

protokołu przesłuchania M.D., sporządzonego 4 sierpnia 2015 r. w D. przez

śledczego z Komendy Rejonowej w D., P.V., w sprawie […] r. Przedłożone

dokumenty świadczyć mają w ocenie skarżącego o braku możliwości popełnienia

przezeń zarzucanych czynów, ze względu na nieobecność w Polsce.

Sąd Najwyższy wskazuje, że czyny objęte wyrokiem skazującym zostały

popełnione w innych okresach, niż zostały wskazane w treści przedstawionych

dokumentów (I czyn – od października 2015 r. do 3 maja 2016 r.; II czyn – od lipca

2015 do nie później niż 27 października 2016 r.; III czyn – nie wcześniej niż 29 lipca

2015 r.; IV czyn – w październiku 2016 r. oraz V czyn – nie wcześniej niż 29 lipca

2015 r.). Co więcej, nawet chwilowy pobyt na terenie Bułgarii w okresie objętym

skazaniem w żadnej mierze nie wyklucza sprawstwa, zwłaszcza biorąc pod uwagę

charakter przypisanych skazanemu przestępstw. Z tego względu przedłożone

dokumenty nie mogą stanowić nowego dowodu w sprawie w rozumieniu art. 540 §

1 pkt 2 a) k.p.k., zwłaszcza jeśli wziąć pod uwagę pozostały materiał dowodowy.

Mając na względzie wszystkie powyższe okoliczności, Sąd Najwyższy uznał

wniosek o wznowienie za oczywiście bezzasadny i postanowił odmówić jego

przyjęcia.

[WB]

[a.ł]

V KO 86/26

6