Sąd najwyższy

Zarządzeniem z dnia 30 kwietnia 2026 r., V Ka 7/26, upoważniony Sędzia

Sądu Okręgowego w Gdańsku odmówił na podstawie art. 530 § 2 k.p.k. przyjęcia

kasacji obrońcy skazanego R. T. od wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia

25 lutego 2026 r. Wskazał, że zgodnie z treścią art. 523 § 1 k.p.k. kasacja może

być wniesiona tylko z powodu uchybień wymienionych w art. 439 k.p.k. lub innego

rażącego naruszenia prawa. Art. 523 § 2 i 4 k.p.k. zawiera dodatkowe obostrzenia,

zgodnie z którymi kasacja na korzyść w przypadku osoby skazanej za przestępstwo

lub przestępstwo skarbowe na inną karę niż kara pozbawienia wolności bez

warunkowego zawieszenia jej wykonania może być oparta tylko na uchybieniach

wymienionych w art. 439 k.p.k. Ograniczenie to nie dotyczy tylko podmiotów

kwalifikowanych, wymienionych w art. 521 k.p.k. Natomiast R. T. skazany został na

karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania. Kasacja

V KZ 19/26

2

wniesiona przez obrońcę skazanego nie była oparta na żadnym z uchybień

wymienionych w art. 439 § 1 k.p.k. Tak sformułowana skarga nadzwyczajna była

więc niedopuszczalna z mocy prawa (art. 429 § 1 k.p.k.).

Na to zarządzenie zażalenie w imieniu R. T. wniósł jego obrońca. Jego zdaniem

doszło do obrazy przepisów postępowania, która miała wpływ na treść orzeczenia, a

mianowicie art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. poprzez odmowę przyjęcia kasacji skazanego

do rozpoznania w sytuacji, gdy w postępowaniu przed Sądem I instancji zaszła

bezwzględna przyczyna odwoławcza w postaci nienależytego obsadzenia sądu, a

także doszło do obrazy przepisów postępowania, która miała wpływ na treść

orzeczenia, a mianowicie art. 530 § 2 k.p.k., poprzez nieuzasadnioną odmowę

przyjęcia kasacji skazanego do rozpoznania pomimo zaistnienia bezwzględnej

przyczyny odwoławczej.

Zażalenie na w/w zarządzenie wniósł również osobiście skazany. W jego ocenie,

zarządzenie o odmowie przyjęcia kasacji zostało wydane z naruszeniem art. 523 §

1 k.p.k., bowiem Sąd odmawiający jej przyjęcia wskazał, iż kasacja nie spełnia

wymogów ustawowych. Sąd pominął jednak, że zarówno w kasacji, jak i w pismach

uzupełniających wskazano na rażące naruszenia prawa procesowego mogące

mieć istotny wpływ na treść orzeczenia. W szczególności nie uwzględnił faktu, iż

zarzuty dotyczyły nienależytej obsady sądu, naruszenia prawa do sądu

ustanowionego ustawą, naruszenia prawa do obrony, nierozpoznania wniosków

dowodowych oraz nienależytego rozpoznania zarzutów apelacyjnych przez sąd

odwoławczy. Zdaniem skazanego, uchybienia te mieszczą się w zakresie art. 523 §

1 k.p.k., który przewiduje możliwość wniesienia kasacji także z powodu „innego

rażącego naruszenia prawa”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie obrońcy skazanego, jak również osobiste skazanego, nie

zasługiwały na uwzględnienie. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że na mocy

wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 25 lutego 2026 r. R. T. skazany został

na karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, a

kasacja wniesiona przez obrońcę skazanego nie była oparta na żadnym z uchybień

wymienionych w art. 439 k.p.k. Kasacja obrońcy skazanego wpłynęła do Sądu

Okręgowego w Gdańsku w dniu 21 kwietnia 2026 r. i w punktach od 1 do 4 jej

V KZ 19/26

3

petitum zawierała zarzuty rażącej obrazy przepisów postępowania, a to art. 433 § 2

k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 7 k.p.k., art. 339 § 3 k.p.k. i art. 344a § 1 k.p.k.

Żaden z tych przepisów nie ma rangi bezwzględnej podstawy odwoławczej z art.

439 § 1 k.p.k.

Treść przepisu art. 523 § 2 k.p.k. jest jednoznaczna i wskazuje, że

kasację na korzyść można wnieść jedynie w razie skazania oskarżonego za

przestępstwo lub przestępstwo skarbowe na karę pozbawienia wolności bez

warunkowego zawieszenia jej wykonania. W sytuacji wymierzenia skazanemu innej

kary niż kara pozbawienia wolności o charakterze bezwzględnym, dopuszczalność

kasacji strony ograniczona została do tych wypadków, gdy w kasacji podniesiono

zarzut wystąpienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej - i w takim też tylko

zakresie kasacja taka podlega rozpoznaniu przez Sąd Najwyższy. Natomiast nie

jest dopuszczalna kasacja oparta o zarzuty innego rażącego naruszenia prawa,

nawet wtedy, gdy takie naruszenie wystąpiło i miało istotny wpływ na treść

zaskarżonego wyroku sądu odwoławczego (art. 519 k.p.k.). Kasacje oparte o tego

rodzaju zarzuty mogą wnieść wyłącznie podmioty wskazane w art. 523 § 4 pkt 2

k.p.k. w zw. z art. 521 k.p.k. – Prokurator Generalny lub Rzecznik Praw

Obywatelskich.

Podkreślić również trzeba, że nawet w razie podniesienia w kasacji strony

zarzutu rzeczywistego wystąpienia uchybienia określonego w art. 439 k.p.k., a obok

niego dodatkowo zarzutów innego rażącego naruszenia prawa, sąd kasacyjny

ogranicza się do rozpoznania jedynie uchybienia z art. 439 § 1 k.p.k.,

pozostawiając bez rozpoznania inne podniesione w nadzwyczajnym środku

zaskarżenia zarzuty nie mające charakteru bezwzględnych powodów

odwoławczych. Jeżeli strona w takiej sytuacji nie wskazała na realne uchybienia,

które określone są w art. 439 § 1 k.p.k., lecz występujące jedynie pozornie, należy

podjąć decyzję o odmowie przyjęcia kasacji (por. postanowienia Sądu

Najwyższego: z dnia 31 marca 2026 r., IV KK 10/26, LEX nr 4079543; z dnia 15

maja 2026 r., V KZ 13/26, LEX nr 4092566).

Dlatego słusznie w zaskarżonym zarządzeniu wskazano, że w tej sytuacji brak

było podstaw do przyjęcia kasacji obrońcy skazanego R. T. od wyroku Sądu

Okręgowego w Gdańsku z dnia 25 lutego 2026 r. w sprawie V Ka 7/26. W

V KZ 19/26

4

konsekwencji, zgodnie z art. 530 § 2 k.p.k. należało wydać zarządzenie o odmowie

jej przyjęcia. Nie ma w polskim systemie prawa procesowego żadnej możliwości

procedowania w przedmiocie kasacji, która nie może być wniesiona. Niemożność

wniesienia kasacji oznacza brak możliwości rozpoznania jakiegokolwiek zarzutu,

jak również brak kompetencji – a więc i obowiązku – ustosunkowywania się do

wszelkich pism „uzupełniających” kasację.

Podkreślenia wymaga ponownie, że ani w kasacji, ani w „piśmie uzupełniającym”

samą kasację, nie podniesiono zarzutu wystąpienia bezwzględnej przesłanki odwoławczej z

art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. – wbrew odmiennym twierdzeniom skarżących.

Pisma sporządzone przez skazanego w dniach 23 kwietnia 2026 r. oraz 4 maja 2026 r.

(karty 12 - 13 i 22 – 23 akt V WKK 30/26), zatytułowane „Pismo uzupełniające do kasacji”

także takich zarzutów nie zawierają. Zarzut określony w piśmie z dnia 4 maja 2026 r. w

punkcie 1 dotyczący „naruszenia przepisów regulujących przydział spraw oraz

ukształtowanie składu sądu” nie stanowi zarzutu z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., o czym świadczy

lektura treści pisma i argumenty odnoszące się do rozpoznania sprawy przez sędziego z

innego wydziału niż karny. A zatem twierdzenie skazanego w zażaleniu na w/w zarządzenie,

iż w kasacji oraz w pismach uzupełniających wskazano na nienależytą obsadę sądu, jest

oczywiście chybione. Z kolei wywodzenie w zażaleniu przez obrońcę, że zaskarżone

zarządzenie winno być uchylone, gdyż w postępowaniu przed Sądem I instancji wystąpiła

bezwzględna podstawa odwoławcza, także jest bezpodstawne i na uwzględnienie nie

zasługuje.

Jak już wcześniej wskazano, w orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd,

że błędne nazwanie przez skarżącego zarzutu kasacyjnego nie może ani zobowiązywać, ani

też uprawniać do badania - pod pozorem rozpoznawania zarzutu dopuszczalnego -

zasadności zarzutu w danej sytuacji niedopuszczalnego. Ograniczenie możliwości

wnoszenia kasacji do wyroków spełniających określone kryteria, wymienione w art. 523 § 2

k.p.k., oznacza niemożność podnoszenia w niej zarzutu dotyczącego naruszenia wyłącznie

pozornie. Uchybienie określone w art. 439 § 1 k.p.k., by mogło stanowić podstawę do

rozpoznania kasacji, musi być rzeczywistym uchybieniem, a nie uchybieniem pozornym, tak

kwalifikowanym przez stronę, aby ograniczenie to ominąć. Przy badaniu tej kwestii

konieczna jest więc kontrola, czy treść postawionego zarzutu odpowiada podniesionemu

V KZ 19/26

5

naruszeniu prawa (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 grudnia 1996 r., V KKN 116/96,

OSNKW 1997, z. 3-4, poz. 34; postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 27 września 2013 r.,

IV KK 205/13, LEX nr 1378533; z dnia 6 grudnia 2002 r., IV KK 376/02, OSNKW 2003, z. 2,

poz. 18; z dnia 11 grudnia 2013 r., IV KK 402/13, OSNKW 2014, z. 5, poz. 39).

Mając to wszystko na uwadze Sąd Najwyższy postanowił, jak na wstępie.

[J.J.]

[a.ł]