Środa Wydanie nr 32

Sygnatura akt
V KZ 29/26
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Karna Wydział V
Rodzaj
Postanowienie
Data orzeczenia
27 października 2026 r.
W serwisie od

Zestawienie z tego dnia
Kategorie
Sąd Najwyższy
Sąd Najwyższy
© autorzy OpenStreetMap

Sąd Najwyższy

Wniosek o wznowienie wyroku łącznego P. O. wróci do SN przez obsadę sądu

Przejdź do orzeczenia, 16 min czytania

Spór

Skazany P. O. zaskarżył postanowienie Sądu Najwyższego o odmowie przyjęcia jego wniosku o wznowienie postępowania w sprawie wyroku łącznego. Zarzucał obrazę art. 545 § 3 k.p.k.

Ustalenia sądu

Sąd Najwyższy ustalił, że zaskarżone postanowienie wydał skład jednoosobowy z udziałem sędziego Marka Siwka, którego nominacja obarczona była poważnymi uchybieniami w procedurze powołania. Według uzasadnienia uchwała KRS z 28 sierpnia 2018 r. została później stwierdzona nieważna przez NSA.

Rozstrzygnięcie

Sąd Najwyższy uchylił postanowienie z 2 lipca 2026 r., V KO 173/25, i przekazał sprawę z wniosku skazanego o wznowienie postępowania do ponownego rozpoznania.

Dlaczego

Sąd uznał, że wobec obsady z udziałem sędziego powołanego na wniosek KRS w wadliwej procedurze zachodzi bezwzględna przyczyna odwoławcza, zgodnie z uchwałą trzech Izb SN z 23 stycznia 2020 r., która wiąże składy SN.

Dla firm

Udział w składzie sędziego Sądu Najwyższego powołanego na wniosek KRS ukształtowanej ustawą z 2017 r. stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., nawet gdy co do istoty orzeczenie jest prawidłowe.

Więcej o sprawie

Odmowę przyjęcia wniosku wydał jednoosobowo SSN Marek Siwek, którego powołanie poprzedziła uchwała KRS, a NSA później stwierdził nieważność tej uchwały w całości.

W niniejszej sprawie zaskarżone postanowienie zostało wydane przez Sąd Najwyższy w składzie jednoosobowym, w którym zasiadał SSN Marek Siwek, co do którego wystąpiły poważne uchybienia w procedurze nominacyjnej na urząd sędziego Sądu Najwyższego.

Z uzasadnienia, Sąd Najwyższy
Sąd
Sąd Najwyższy, Izba Karna Wydział V
Sygnatura
V KZ 29/26

Treść orzeczenia około 16 minut czytania

V KZ 29/26

POSTANOWIENIE

Dnia 27 października 2026 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Marek Pietruszyński (przewodniczący)

SSN Jacek Błaszczyk

SSN Kazimierz Klugiewicz (sprawozdawca)

w sprawie P. O.,

dotyczącej wyroku łącznego

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu

w dniu 27 października 2026 r.,

zażalenia skazanego na postanowienie Sądu Najwyższego

z dnia 2 lipca 2026 r., V KO 173/25,

o odmowie przyjęcia wniosku skazanego o wznowienie postępowania

wobec jego oczywistej bezzasadności,

na podstawie art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.,

p o s t a n o w i ł:

uchylić zaskarżone postanowienie i sprawę z wniosku skazanego

o wznowienie postępowania przekazać Sądowi Najwyższemu do

ponownego rozpoznania.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 2 lipca 2026 r., V KO 173/25,

odmówił przyjęcia wniosku skazanego o wznowienie postępowania, zakończonego

prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 10 lipca 2025 r., sygn.

akt II AKa 146/25, utrzymującym w mocy wyrok łączny Sądu Okręgowego w Łodzi z

dnia 9 stycznia 2025 r., sygn. akt XVIII K 168/24, wobec jego oczywistej

V KZ 29/26

2

bezzasadności, stwierdzając jednocześnie brak podstaw do wznowienia z urzędu

postępowania wobec sygnalizacji przesłanek wystąpienia tego trybu przez

skazanego. Od tego postanowienia zażalenie wniósł skazany, który wskazał na

obrazę art. 545 § 3 k.p.k., polegającą na jego błędnym zastosowaniu.

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.

Zażalenie skazanego skutkowało uchyleniem zaskarżonego postanowienia i

przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania, albowiem z urzędu stwierdzono,

że zostało ono wydane przez sąd nienależycie obsadzony w rozumieniu art. 439 §

1 pkt 2 k.p.k.

Zgodnie z uchwałą trzech połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-

4110-1/20, OSNK 2020, z. 2 poz. 7 (dalej: uchwała także trzech Izb SN):

„nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (…) zachodzi także

wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego Sądu

Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie

określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o

Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz.

3)”.

Uchwała ta – stosownie do treści art. 87 ust. 1 ustawy o Sądzie Najwyższym

(t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 154 – dalej: ustawa o SN) – z chwilą jej podjęcia uzyskała

moc zasady prawnej i wiąże każdy skład Sądu Najwyższego dotąd, dopóty nie

nastąpi uregulowane w art. 88 ust. 2 ustawy o SN odstąpienie od uchwały. Do dnia

wydania niniejszego orzeczenia taka sytuacja nie wystąpiła, a zatem nie odstąpiono

od przedmiotowej zasady prawnej.

Sąd Najwyższy w składzie rozpoznającym zażalenie jest związany tą

uchwałą również dlatego, że w pełni podziela zaprezentowaną w niej argumentację

prawną. Podobny pogląd został też wyrażony w uchwale 7 sędziów SN z dnia 2

czerwca 2022 r., sygn. akt I KZP 2/22. Stwierdzono tam m.in., że chociaż brak jest

podstaw do przyjęcia a priori, że każdy sędzia sądu powszechnego, który uzyskał

nominację w następstwie brania udziału w konkursie przed Krajową Radą

V KZ 29/26

3

Sądownictwa po 17 stycznia 2018 r., nie spełnia minimalnego standardu

bezstronności i każdorazowo sąd z jego udziałem jest nienależycie obsadzony w

rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., to jednak taka sytuacja zachodzi w stosunku do

sędziów Sądu Najwyższego, którzy otrzymali nominacje w takich warunkach.

Wprawdzie Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 20 kwietnia 2020 r.

(sygn. akt U 2/20, OTK-A 2020, poz. 61, M.P. 2020/376) stwierdził, że stanowiąca

podstawę prawną niniejszego orzeczenia uchwała Sądu Najwyższego z dnia 23

stycznia 2020 r. jest niezgodna z:

a) art. 179, art. 144 ust. 3 pkt 17, art. 183 ust. 1, art. 45 ust. 1, art. 8 ust. 1, art. 7 i

art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej,

b) art. 2 i art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz.

864/30, ze zm.),

c) art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności,

sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami

nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2 (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze

zm.), jednak podzielić należało przekonujące rozważania zawarte w tym zakresie w

postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 16 września 2021 r., I KZ 29/21, które

doprowadziły do stwierdzenia, że od strony formalnoprawnej Sąd Najwyższy nie

jest związany tym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego. Przedmiotowe orzeczenie

Trybunału Konstytucyjnego nie mogło wywrzeć wpływu na obowiązek stosowania

przez Sąd Najwyższy wykładni art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., zaprezentowanej w

uchwale trzech Izb SN przede wszystkim z uwagi na błędne przyznanie przez

Trybunał charakteru prawotwórczego tej uchwale (podczas gdy jest to akt

stosowania prawa a nie jego stanowienia), a co za tym idzie z uwagi na brak

kompetencji Trybunału Konstytucyjnego do orzekania o zgodności z Konstytucją

tego orzeczenia (zob. powoływane postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16

września 2021 r. oraz postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 29 września 2021 r.,

V KZ 47/21 i z dnia 18 stycznia 2022 r., I KZ 61/21). Siedmioosobowy, powiększony

skład sędziów Izby Karnej Sądu Najwyższego dnia 13 grudnia 2023 roku w sprawie

V KZ 29/26

4

I KZP 5/23, wyraził stanowisko, że Trybunał Konstytucyjny z udziałem osób

wybranych na miejsca już zajęte, nie jest trybunałem, a jego wyroki nie obowiązują.

Również ocena orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego dokonana przez

ETPC w sprawie Reczkowicz przeciwko Polsce (skarga nr 43447/19) oraz w

sprawie Xero Flor przeciwko Polsce (skarga nr 4907/18) jest jednoznaczna. Po

pierwsze, ETPC w tym ostatnim wyroku orzekł, że rozstrzygnięcie sprawy przez

skład orzekający Trybunału Konstytucyjnego z udziałem osoby wybranej na miejsce

już zajęte narusza art. 6 ust. 1 EKPC, ponieważ taki organ nie spełnia wymogu

„sądu ustanowionego ustawą”, a oceniając wyrok w sprawie U 2/20 stwierdził, że

ocena Trybunału Konstytucyjnego musi być uznana za arbitralną i jako taka nie

może mieć żadnego znaczenia dla wniosku ETPC, czy doszło do naruszenia prawa

krajowego, które to naruszenie jest obiektywne i rzeczywiście możliwe do

stwierdzenia, związanego z procedurą powoływania sędziów.

Dodać trzeba, że także Europejski Trybunał Praw Człowieka w wyroku z dnia

22 lipca 2021 r., w sprawie Reczkowicz przeciwko Polsce (skarga nr 43447/19), nie

podzielił poglądu, że uchwała trzech Izb SN uległa dezaktualizacji wskutek

powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 kwietnia 2020 r.

Dokonując wykładni Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, ETPC wskazał, że nie

odnajduje w swoim orzecznictwie żadnej racjonalnej podstawy do

wypowiedzianego przez TK poglądu, iż wynikające z art. 6 ust. 1 EKPC standardy

niezależności i bezstronności sądu wykluczają uprawnienie innych sędziów do

ogólnego kwestionowania prawa sędziego do orzekania lub do sprawdzania

prawidłowości procedury poprzedzającej powołanie sędziego przez Prezydenta (§

259-264). Co istotne przy tym, z art. 32 ust. 1 EKPC wynika monopol jurysdykcyjny

ETPC w zakresie interpretacji i stosowania Konwencji. Jak się w efekcie przyjmuje,

jego konsekwencją jest związanie sądów krajowych interpretacją EKPC przyjętą

przez Trybunał (zob. I. Kondak [w:] Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i

Podstawowych Wolności. Komentarz, L. Garlicki [red.], Warszawa 2011, t. 2, s. 100

i 103). Tak więc uchwała trzech Izb SN w dalszym ciągu obowiązuje i wiąże Sąd

Najwyższy.

Oceny tej nie zmienia fakt, że sam Trybunał Konstytucyjny stoi na

stanowisku (m.in. w wyroku z dnia 24 listopada 2021 r., K 6/21 oraz w wyroku z

V KZ 29/26

5

dnia 10 marca 2022 r., sygn. K 7/21), że nie jest on „sądem” w rozumieniu art. 6 ust.

1 Konwencji, a Trybunały Europejskie działają poza granicami przyznanych im

kompetencji (ultra vires). W tym zakresie należy odwołać się chociażby do wyroku

Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 18 grudnia 2025 (Komisja

Europejska przeciwko Rzeczypospolitej Polskiej, ECLI:EU:C:2025:975). Trybunał

stwierdził tam, że: „Rzeczpospolita Polska jest, od chwili przystąpienia do Unii w

dniu 1 maja 2004 r., bez żadnych zastrzeżeń związana postanowieniami prawa

pierwotnego oraz aktami przyjętymi przez instytucje Unii przed jej przystąpieniem,

zgodnie z ich wykładnią dokonaną przez Trybunał. Poprzez ratyfikację aktu

przystąpienia to państwo członkowskie zaakceptowało samą koncepcję Unii jako

wspólnego dla państw członkowskich porządku prawnego (…). W tych

okolicznościach Rzeczpospolita Polska jest zobowiązana w szczególności, zgodnie

z zasadą lojalnej współpracy wyrażoną w art. 4 ust. 3 akapit pierwszy TUE,

zapewnić na swoim terytorium stosowanie i poszanowanie prawa Unii, a na mocy

art. 4 ust. 3 akapit drugi TUE podjąć wszelkie środki ogólne lub szczególne

właściwe dla zapewnienia wykonania zobowiązań wynikających z traktatów lub

aktów instytucji Unii. Przepisy jej krajowego porządku prawnego, nawet rangi

konstytucyjnej, nie mogą, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału,

uzasadniać nieprzestrzegania tych zobowiązań” (pkt 184-186). Z kolei „właściwość

do orzekania o zakresie kompetencji przyznanych Unii w danej dziedzinie i do

kontrolowania przestrzegania granic tych kompetencji należy wyłącznie do sądów

Unii, a nie do sądów krajowych” (pkt 218). „W przypadku stwierdzenia naruszenia

art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE zasada pierwszeństwa prawa Unii wymaga, aby

sądy krajowe, których zadaniem jest stosowanie, w ramach swojej właściwości,

prawa Unii, odstępowały z mocy własnych uprawnień od stosowania wszelkich

przepisów krajowych – niezależnie od tego, czy są to przepisy rangi ustawowej czy

konstytucyjnej – które są sprzeczne z rzeczonym art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE,

bez konieczności żądania uprzedniego uchylenia tych przepisów w drodze

ustawodawczej lub w jakimkolwiek innym trybie konstytucyjnym ani bez

konieczności oczekiwania na takie uchylenie” (pkt 115). „Poprzez brak spełnienia

przez Trybunał Konstytucyjny wymogów niezawisłego i bezstronnego sądu

ustanowionego uprzednio na mocy ustawy w wyniku nieprawidłowości w

V KZ 29/26

6

procedurach powołania trzech sędziów Trybunału Konstytucyjnego w grudniu 2015

r. oraz w procedurze powołania jego Prezesa w grudniu 2016 r. Rzeczpospolita

Polska uchybiła swoim zobowiązaniom ciążącym na niej na mocy art. 19 ust. 1

akapit drugi TUE” (pkt 296, tiret trzecie).

Skoro uchwała połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r.

obowiązuje i wiąże wszystkie składy Sądu Najwyższego, w świetle przedstawionej

tam wykładni należało ocenić obsadę Sądu w postępowaniu w sprawie o sygn. akt

V KO 173/25, której przedmiotem było rozpoznanie wniosku o wznowienie

postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Łodzi

z dnia 10 lipca 2025 r., sygn. akt II AKa 146/25, utrzymującym w mocy wyrok łaczny

Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 9 stycznia 2025 r., sygn. akt XVIII K 168/24.

W niniejszej sprawie zaskarżone postanowienie zostało wydane przez Sąd

Najwyższy w składzie jednoosobowym, w którym zasiadał SSN Marek Siwek, co do

którego wystąpiły poważne uchybienia w procedurze nominacyjnej na urząd

sędziego Sądu Najwyższego. Należy również podkreślić, że sędzia Marek Siwek

został powołany przez Prezydenta RP do pełnienia urzędu sędziego w Izbie

Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych. Obecnie decyzją Pierwszego Prezesa

Sądu Najwyższego został przeniesiony do orzekania w Izbie Karnej Sądu

Najwyższego. Wszyscy sędziowie zostali powołani przez Prezydenta RP do Izby

Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w takiej samej procedurze, jak

uprzednio sędziowie powołani do Izby Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego.

Wszystkie te powołania zostały ocenione tak przez Sąd Najwyższy, jak i TSUE oraz

ETPC, jako dokonane z rażącym naruszeniem prawa, a sąd z udziałem tak

powołanych sędziów nie jest „sądem ustanowionym ustawą” w rozumieniu art. 6 ust.

1 Konwencji.

Przypomnieć należy, że wyrokiem NSA z dnia 11 października 2021 r.,

stwierdzono nieważność w całości uchwały KRS z dnia 28 sierpnia 2018 r., nr

331/18, co oznacza, że w odniesieniu do osoby sędziego Marka Siwka brak jest

wymaganego Konstytucją RP wniosku KRS (nawet tej ukształtowanej niezgodnie z

Konstytucją RP) o przedstawieniu jego kandydatury Prezydentowi RP do

powołania na urząd sędziego Sądu Najwyższego. Faktu tego w niczym nie zmienia

V KZ 29/26

7

to, czy sam zainteresowany wiedział – przed jego powołaniem – o toczącym się

postępowaniu przed NSA w przedmiocie uchwały KRS nr 331/2018. Stan

świadomości sędziego w tym zakresie w niczym bowiem nie zmienia i zmienić nie

może wskazanego powyżej faktu. Uchwała KRS z dnia 28 sierpnia 2018 r., nr

331/2018, została zaskarżona do NSA, a Sąd ten postanowieniem z dnia 27

września 2018 r. (II GW 28/18) wstrzymał wykonanie tej uchwały, a następnie

postanowieniem z dnia 22 listopada 2018 r., sygn. akt II GOK 10/18, odroczył

posiedzenie do czasu rozpoznania przez TSUE pytań prejudycjalnych

przedstawionych w postanowieniu NSA z dnia 21 listopada 2018 r. o sygn. akt II

GOK 2/18. W dniu 10 października 2018 r., kiedy postanowienie tymczasowe już

obowiązywało, a odwołania przed NSA były w toku, Prezydent RP wręczył akty

powołania na urząd sędziego w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych

Sądu Najwyższego i odebrał od tych osób ślubowanie pomimo, że wykonanie

uchwały KRS nr 331/2018 było wciąż wstrzymane, a odwołania były w toku.

Prawomocne wyroki NSA uchylające przedmiotową uchwałę zapadły w dniu 21

września 2021 r. (II GOK 8/18 oraz II GOK 10/18). W uzasadnieniu swoich

orzeczeń NSA wskazał, że wniesienie odwołania od tej uchwały – podobnie, jak i

przez niektórych innych jej adresatów – nie stanowiło przeszkody do świadomego

przekazania jej przez KRS Kancelarii Prezydenta RP, a zatem mimo wszczęcia i

niezakończenia procesu jej sądowej kontroli, a także udzielenia ochrony

tymczasowej w postaci wstrzymania jej wykonania, a więc w sytuacji, gdy o jej

prawnym bycie, zawieszonym w związku z wniesieniem odwołania, nie rozstrzygnął

jeszcze właściwy i uprawniony do tego sąd. NSA wywiódł dalej, że w związku z tym

uzasadniony jest wniosek, iż wskazane działanie – stanowiąc stałą praktykę KRS w

odniesieniu do uchwał podejmowanych w przedmiocie przedstawienia

(nieprzedstawienia) wniosków o powołanie do pełnienia urzędu na stanowisku

sędziego Sądu Najwyższego – miało charakter intencjonalny i wprost zmierzało do

uniemożliwienia przeprowadzenia przez NSA kontroli zgodności z prawem

wymienionych uchwał w koniecznym do tego zakresie. Uznał ponadto, że

skuteczna kontrola sądowa procedury nominacyjnej stanowi wymóg wynikający z

mającego zastosowanie w sprawie art. 45 Konstytucji oraz z konstytucyjnych zasad

dotyczących niezawisłości władzy sądowniczej i praw podmiotowych dostępu do

V KZ 29/26

8

służby publicznej i dostępu do sądu. Taka kontrola jest wprost niezbędna po to, aby

w przekonaniu jednostek nie stwarzać nawet wrażenia, że pozostałe władze, w

szczególności władza wykonawcza, mogły skorzystać z nienależnych im uprawnień

dyskrecjonalnych, narażając prawidłowość skutku, do którego prowadzi procedura

mianowania, i wzbudzając w ten sposób uzasadnione wątpliwości co do

niezawisłości i bezstronności danego sędziego. Przyjęty natomiast model kontroli

uchwał KRS ma również uchronić strony postępowań przed sądem przed

niepewnością co do niewadliwości/wadliwości powołań, aby wykluczyć w

przyszłości jakiekolwiek wątpliwości co do nieprawidłowości procesu

nominacyjnego skutkującego powołaniem sędziego z uwagi na ustrojowe wady

postępowania nominacyjnego. Ma to również przeciwdziałać możliwości

ograniczenia prawa do sądu osób, którym w przyszłości taki wadliwie powołany

sędzia będzie wymierzał sprawiedliwość, co godzi w konstytucyjne prawa człowieka.

Tylko ścisłe przestrzeganie reguł powoływania na stanowisko sędziego daje

osobom występującym przed sądem, jak również powołanemu sędziemu poczucie,

że objął on urząd wyłącznie dzięki swoim kwalifikacjom, w rzetelnie

przeprowadzonej procedurze, w oparciu o obiektywne kryteria, i pozwala uniknąć

powstania jakiegokolwiek stosunku zależności między sędzią a organami biorącymi

udział w jego powołaniu.

W uzasadnieniu uchwały sygn. akt BSA I-4110-1/20, Sąd Najwyższy

stwierdził, odwołując się do orzecznictwa europejskiego, że brak niezależności KRS

prowadzi do wadliwości procedury powołania na urząd sędziego, a wadliwość ta

ma z kolei wpływ na naruszenie standardu niezawisłości i bezstronności sądu.

Zauważył przy tym, że wadliwość owa podlega stopniowaniu w zależności od typu

sądu, do którego następuje powołanie i miejsca tego sądu w strukturze organów

wymiaru sprawiedliwości, biorąc pod uwagę skalę i zakres procesowych skutków

wadliwości powołania na urząd sędziego. W konsekwencji powyższego

rozumowania przyjął, że ze względu na szczególne konstytucyjne i ustrojowe

właściwości Sądu Najwyższego, wyróżniające ten organ nie tylko na tle innych

organów władzy sądowniczej, ale także innych władz Rzeczypospolitej Polskiej, a

także wyłączne kompetencje tego Sądu, mające zagwarantować niezakłócone i

prawidłowe funkcjonowanie demokratycznego państwa prawnego, w tym zgodności

V KZ 29/26

9

z prawem mechanizmów udziału obywateli w sprawowaniu władzy w ramach

procesu wyborczego oraz kontroli obywatelskiej, kwalifikowany standard

niezależności Sądu Najwyższego od władzy politycznej jest warunkiem koniecznym

zgodnego z Konstytucją funkcjonowania i prawidłowego wykonywania

podstawowych dla obywateli kompetencji tego organu w strukturach państwa

demokratycznego. Kluczowe dla prawidłowego wykonywania tych powierzonych

Sądowi Najwyższemu zadań jest więc zagwarantowanie obiektywnego standardu

niezależności, niezawisłości i bezstronności jego działania, co ma związek z

prawidłowością procedury powołania sędziów tego Sądu na urząd. To, że

Prezydent RP powołał na urząd sędziego Sądu Najwyższego nominatów

wskazanych przez niedającą gwarancji niezawisłości KRS nie tworzy trwałego i

niepodważalnego domniemania, że w każdej sprawie rozpoznawanej przez sąd z

ich udziałem spełniony będzie standard niezawisłości i bezstronności. Dotyczy to w

szczególności sędziów Sądu Najwyższego, których status jest inny niż sędziów

sądów powszechnych i wojskowych.

Pomimo formalnego wymagania od kandydata na urząd sędziego Sądu

Najwyższego nieskazitelnego charakteru i wyróżniania się wysokim poziomem

wiedzy prawniczej, w toku zmienionej procedury powoływania Sędziów Sądu

Najwyższego, wyeliminowano etapy kontroli spełniania tych wymagań, a ich ocenę

pozostawiono wyłącznie wyłonionym przez większość parlamentarną członkom

KRS. Podkreślenia wymaga, że osoby, które zgłosiły wnioski o powołanie ich na

stanowisko sędziego Sądu Najwyższego – jako prawnicy, posiadający rozeznanie

w obowiązującym prawie i umiejętności jego wykładni – musiały być świadome

zasadniczych zastrzeżeń dotyczących nowych procedur objęcia urzędu sędziego

Sądu Najwyższego oraz statusu i obsady Krajowej Rady Sądownictwa jako organu

uczestniczącego w postępowaniu zmierzającym do obsadzenia stanowisk

sędziowskich. To sprawia, że wobec osób powołanych przez Prezydenta RP do

pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Sądu Najwyższego na wniosek KRS,

ukształtowanej ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r., zachodzi konieczność stwierdzenia

wystąpienia bezwzględnej przesłanki odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., ilekroć

brali oni udział w wydaniu orzeczenia. Jeżeli orzeczenie zostało wydane przez

sędziego Sądu Najwyższego powołanego w wadliwej procedurze, nie jest

V KZ 29/26

10

niezbędne przeprowadzanie żadnych dodatkowych testów niezawisłości i

bezstronności, a więc sprawdzania czy wadliwość ta w realiach konkretnej sprawy

prowadziła do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art.

45 ust. 1 Konstytucji, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6

ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Trzeba

ponadto zauważyć, że w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej

akcentuje się, że obecność w danym organie choćby jednego sędziego Sądu

Najwyższego powołanego na wniosek KRS ukształtowanej w trybie ustawy z dnia 8

grudnia 2017 r, wystarczy, aby pozbawić ten organ jego statusu niezawisłego i

bezstronnego sądu ustanowionego uprzednio na mocy ustawy w rozumieniu art. 19

ust. 1 akapit drugi TUE w związku z art. 47 akapit drugi Karty (zob. wyrok TSUE z

dnia 4 września 2025 r., C-225/22).

Konieczne zatem stało się uchylenie zaskarżonego postanowienia i

przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, gdyż przy jego wydaniu zaistniało

uchybienie rangi bezwzględnej przyczyny odwoławczej, określonej w art. 439 § 1

pkt 2 k.p.k. Skoro bowiem SSN Marek Siwek uzyskał nominację na stanowisko

sędziego Sądu Najwyższego na skutek rekomendacji Krajowej Rady Sądownictwa,

której kształt został określony ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r., a następnie wydał

zaskarżone postanowienie o odmowie przyjęcia wniosku Piotra Olbińskiego o

wznowienie postępowania, to stosownie do uchwały trzech Izb SN, jak również

uwzględniając argumentację wyrażoną przez Europejski Trybunał Praw Człowieka

w uzasadnieniu wyroku z dnia 22 lipca 2021 r. w sprawie Reczkowicz przeciwko

Polsce (skarga nr 43447/19), w wyroku z dnia 18 listopada 2021 r. w sprawie

Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce (połączone skargi nr 49868/19 i

57511/19) oraz w wyroku z dnia 3 lutego 2022 r w sprawie Advance Pharma sp. z

o.o. przeciwko Polsce (skarga nr 1469/20), uznać należało, że orzeczenie to jest

obarczone wadą w postaci nienależytej obsady sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt

2 k.p.k. Wniosek o wznowienie postępowania karnego złożony przez Michała

Olbińskiego należało więc przekazać Sądowi Najwyższemu do ponownego

rozpoznania.

V KZ 29/26

11

Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd Najwyższy orzekł jak w

postanowieniu.

[J.J.]

[a.ł]

Jacek Błaszczyk Marek Pietruszyński Kazimierz Klugiewicz

Pełny tekst i metryka orzeczenia: Sąd Najwyższy, repozytorium2.sn.pl. Tytuł i streszczenie przygotował model językowy na podstawie treści orzeczenia. Orzeczenie może być nieprawomocne.