- Sygnatura akt
- V KZ 29/26
- Sąd
- Sąd Najwyższy
- Wydział
- Izba Karna Wydział V
- Rodzaj
- Postanowienie
- Data orzeczenia
- 27 października 2026 r.
- W serwisie od
Zestawienie z tego dnia- Kategorie
- Sąd Najwyższy
© autorzy OpenStreetMap
Wniosek o wznowienie wyroku łącznego P. O. wróci do SN przez obsadę sądu
Przejdź do orzeczenia, 16 min czytania
Spór
Skazany P. O. zaskarżył postanowienie Sądu Najwyższego o odmowie przyjęcia jego wniosku o wznowienie postępowania w sprawie wyroku łącznego. Zarzucał obrazę art. 545 § 3 k.p.k.
Ustalenia sądu
Sąd Najwyższy ustalił, że zaskarżone postanowienie wydał skład jednoosobowy z udziałem sędziego Marka Siwka, którego nominacja obarczona była poważnymi uchybieniami w procedurze powołania. Według uzasadnienia uchwała KRS z 28 sierpnia 2018 r. została później stwierdzona nieważna przez NSA.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił postanowienie z 2 lipca 2026 r., V KO 173/25, i przekazał sprawę z wniosku skazanego o wznowienie postępowania do ponownego rozpoznania.
Dlaczego
Sąd uznał, że wobec obsady z udziałem sędziego powołanego na wniosek KRS w wadliwej procedurze zachodzi bezwzględna przyczyna odwoławcza, zgodnie z uchwałą trzech Izb SN z 23 stycznia 2020 r., która wiąże składy SN.
Dla firm
Udział w składzie sędziego Sądu Najwyższego powołanego na wniosek KRS ukształtowanej ustawą z 2017 r. stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., nawet gdy co do istoty orzeczenie jest prawidłowe.
Więcej o sprawie
Odmowę przyjęcia wniosku wydał jednoosobowo SSN Marek Siwek, którego powołanie poprzedziła uchwała KRS, a NSA później stwierdził nieważność tej uchwały w całości.
W niniejszej sprawie zaskarżone postanowienie zostało wydane przez Sąd Najwyższy w składzie jednoosobowym, w którym zasiadał SSN Marek Siwek, co do którego wystąpiły poważne uchybienia w procedurze nominacyjnej na urząd sędziego Sądu Najwyższego.
- Sąd
- Sąd Najwyższy, Izba Karna Wydział V
- Sygnatura
- V KZ 29/26
Treść orzeczenia około 16 minut czytania
V KZ 29/26
POSTANOWIENIE
Dnia 27 października 2026 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Marek Pietruszyński (przewodniczący)
SSN Jacek Błaszczyk
SSN Kazimierz Klugiewicz (sprawozdawca)
w sprawie P. O.,
dotyczącej wyroku łącznego
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu
w dniu 27 października 2026 r.,
zażalenia skazanego na postanowienie Sądu Najwyższego
z dnia 2 lipca 2026 r., V KO 173/25,
o odmowie przyjęcia wniosku skazanego o wznowienie postępowania
wobec jego oczywistej bezzasadności,
na podstawie art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.,
p o s t a n o w i ł:
uchylić zaskarżone postanowienie i sprawę z wniosku skazanego
o wznowienie postępowania przekazać Sądowi Najwyższemu do
ponownego rozpoznania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 2 lipca 2026 r., V KO 173/25,
odmówił przyjęcia wniosku skazanego o wznowienie postępowania, zakończonego
prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 10 lipca 2025 r., sygn.
akt II AKa 146/25, utrzymującym w mocy wyrok łączny Sądu Okręgowego w Łodzi z
dnia 9 stycznia 2025 r., sygn. akt XVIII K 168/24, wobec jego oczywistej
V KZ 29/26
2
bezzasadności, stwierdzając jednocześnie brak podstaw do wznowienia z urzędu
postępowania wobec sygnalizacji przesłanek wystąpienia tego trybu przez
skazanego. Od tego postanowienia zażalenie wniósł skazany, który wskazał na
obrazę art. 545 § 3 k.p.k., polegającą na jego błędnym zastosowaniu.
Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.
Zażalenie skazanego skutkowało uchyleniem zaskarżonego postanowienia i
przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania, albowiem z urzędu stwierdzono,
że zostało ono wydane przez sąd nienależycie obsadzony w rozumieniu art. 439 §
1 pkt 2 k.p.k.
Zgodnie z uchwałą trzech połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i
Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-
4110-1/20, OSNK 2020, z. 2 poz. 7 (dalej: uchwała także trzech Izb SN):
„nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (…) zachodzi także
wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego Sądu
Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie
określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o
Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz.
3)”.
Uchwała ta – stosownie do treści art. 87 ust. 1 ustawy o Sądzie Najwyższym
(t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 154 – dalej: ustawa o SN) – z chwilą jej podjęcia uzyskała
moc zasady prawnej i wiąże każdy skład Sądu Najwyższego dotąd, dopóty nie
nastąpi uregulowane w art. 88 ust. 2 ustawy o SN odstąpienie od uchwały. Do dnia
wydania niniejszego orzeczenia taka sytuacja nie wystąpiła, a zatem nie odstąpiono
od przedmiotowej zasady prawnej.
Sąd Najwyższy w składzie rozpoznającym zażalenie jest związany tą
uchwałą również dlatego, że w pełni podziela zaprezentowaną w niej argumentację
prawną. Podobny pogląd został też wyrażony w uchwale 7 sędziów SN z dnia 2
czerwca 2022 r., sygn. akt I KZP 2/22. Stwierdzono tam m.in., że chociaż brak jest
podstaw do przyjęcia a priori, że każdy sędzia sądu powszechnego, który uzyskał
nominację w następstwie brania udziału w konkursie przed Krajową Radą
V KZ 29/26
3
Sądownictwa po 17 stycznia 2018 r., nie spełnia minimalnego standardu
bezstronności i każdorazowo sąd z jego udziałem jest nienależycie obsadzony w
rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., to jednak taka sytuacja zachodzi w stosunku do
sędziów Sądu Najwyższego, którzy otrzymali nominacje w takich warunkach.
Wprawdzie Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 20 kwietnia 2020 r.
(sygn. akt U 2/20, OTK-A 2020, poz. 61, M.P. 2020/376) stwierdził, że stanowiąca
podstawę prawną niniejszego orzeczenia uchwała Sądu Najwyższego z dnia 23
stycznia 2020 r. jest niezgodna z:
a) art. 179, art. 144 ust. 3 pkt 17, art. 183 ust. 1, art. 45 ust. 1, art. 8 ust. 1, art. 7 i
art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej,
b) art. 2 i art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz.
864/30, ze zm.),
c) art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności,
sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami
nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2 (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze
zm.), jednak podzielić należało przekonujące rozważania zawarte w tym zakresie w
postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 16 września 2021 r., I KZ 29/21, które
doprowadziły do stwierdzenia, że od strony formalnoprawnej Sąd Najwyższy nie
jest związany tym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego. Przedmiotowe orzeczenie
Trybunału Konstytucyjnego nie mogło wywrzeć wpływu na obowiązek stosowania
przez Sąd Najwyższy wykładni art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., zaprezentowanej w
uchwale trzech Izb SN przede wszystkim z uwagi na błędne przyznanie przez
Trybunał charakteru prawotwórczego tej uchwale (podczas gdy jest to akt
stosowania prawa a nie jego stanowienia), a co za tym idzie z uwagi na brak
kompetencji Trybunału Konstytucyjnego do orzekania o zgodności z Konstytucją
tego orzeczenia (zob. powoływane postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16
września 2021 r. oraz postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 29 września 2021 r.,
V KZ 47/21 i z dnia 18 stycznia 2022 r., I KZ 61/21). Siedmioosobowy, powiększony
skład sędziów Izby Karnej Sądu Najwyższego dnia 13 grudnia 2023 roku w sprawie
V KZ 29/26
4
I KZP 5/23, wyraził stanowisko, że Trybunał Konstytucyjny z udziałem osób
wybranych na miejsca już zajęte, nie jest trybunałem, a jego wyroki nie obowiązują.
Również ocena orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego dokonana przez
ETPC w sprawie Reczkowicz przeciwko Polsce (skarga nr 43447/19) oraz w
sprawie Xero Flor przeciwko Polsce (skarga nr 4907/18) jest jednoznaczna. Po
pierwsze, ETPC w tym ostatnim wyroku orzekł, że rozstrzygnięcie sprawy przez
skład orzekający Trybunału Konstytucyjnego z udziałem osoby wybranej na miejsce
już zajęte narusza art. 6 ust. 1 EKPC, ponieważ taki organ nie spełnia wymogu
„sądu ustanowionego ustawą”, a oceniając wyrok w sprawie U 2/20 stwierdził, że
ocena Trybunału Konstytucyjnego musi być uznana za arbitralną i jako taka nie
może mieć żadnego znaczenia dla wniosku ETPC, czy doszło do naruszenia prawa
krajowego, które to naruszenie jest obiektywne i rzeczywiście możliwe do
stwierdzenia, związanego z procedurą powoływania sędziów.
Dodać trzeba, że także Europejski Trybunał Praw Człowieka w wyroku z dnia
22 lipca 2021 r., w sprawie Reczkowicz przeciwko Polsce (skarga nr 43447/19), nie
podzielił poglądu, że uchwała trzech Izb SN uległa dezaktualizacji wskutek
powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 kwietnia 2020 r.
Dokonując wykładni Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, ETPC wskazał, że nie
odnajduje w swoim orzecznictwie żadnej racjonalnej podstawy do
wypowiedzianego przez TK poglądu, iż wynikające z art. 6 ust. 1 EKPC standardy
niezależności i bezstronności sądu wykluczają uprawnienie innych sędziów do
ogólnego kwestionowania prawa sędziego do orzekania lub do sprawdzania
prawidłowości procedury poprzedzającej powołanie sędziego przez Prezydenta (§
259-264). Co istotne przy tym, z art. 32 ust. 1 EKPC wynika monopol jurysdykcyjny
ETPC w zakresie interpretacji i stosowania Konwencji. Jak się w efekcie przyjmuje,
jego konsekwencją jest związanie sądów krajowych interpretacją EKPC przyjętą
przez Trybunał (zob. I. Kondak [w:] Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i
Podstawowych Wolności. Komentarz, L. Garlicki [red.], Warszawa 2011, t. 2, s. 100
i 103). Tak więc uchwała trzech Izb SN w dalszym ciągu obowiązuje i wiąże Sąd
Najwyższy.
Oceny tej nie zmienia fakt, że sam Trybunał Konstytucyjny stoi na
stanowisku (m.in. w wyroku z dnia 24 listopada 2021 r., K 6/21 oraz w wyroku z
V KZ 29/26
5
dnia 10 marca 2022 r., sygn. K 7/21), że nie jest on „sądem” w rozumieniu art. 6 ust.
1 Konwencji, a Trybunały Europejskie działają poza granicami przyznanych im
kompetencji (ultra vires). W tym zakresie należy odwołać się chociażby do wyroku
Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 18 grudnia 2025 (Komisja
Europejska przeciwko Rzeczypospolitej Polskiej, ECLI:EU:C:2025:975). Trybunał
stwierdził tam, że: „Rzeczpospolita Polska jest, od chwili przystąpienia do Unii w
dniu 1 maja 2004 r., bez żadnych zastrzeżeń związana postanowieniami prawa
pierwotnego oraz aktami przyjętymi przez instytucje Unii przed jej przystąpieniem,
zgodnie z ich wykładnią dokonaną przez Trybunał. Poprzez ratyfikację aktu
przystąpienia to państwo członkowskie zaakceptowało samą koncepcję Unii jako
wspólnego dla państw członkowskich porządku prawnego (…). W tych
okolicznościach Rzeczpospolita Polska jest zobowiązana w szczególności, zgodnie
z zasadą lojalnej współpracy wyrażoną w art. 4 ust. 3 akapit pierwszy TUE,
zapewnić na swoim terytorium stosowanie i poszanowanie prawa Unii, a na mocy
art. 4 ust. 3 akapit drugi TUE podjąć wszelkie środki ogólne lub szczególne
właściwe dla zapewnienia wykonania zobowiązań wynikających z traktatów lub
aktów instytucji Unii. Przepisy jej krajowego porządku prawnego, nawet rangi
konstytucyjnej, nie mogą, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału,
uzasadniać nieprzestrzegania tych zobowiązań” (pkt 184-186). Z kolei „właściwość
do orzekania o zakresie kompetencji przyznanych Unii w danej dziedzinie i do
kontrolowania przestrzegania granic tych kompetencji należy wyłącznie do sądów
Unii, a nie do sądów krajowych” (pkt 218). „W przypadku stwierdzenia naruszenia
art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE zasada pierwszeństwa prawa Unii wymaga, aby
sądy krajowe, których zadaniem jest stosowanie, w ramach swojej właściwości,
prawa Unii, odstępowały z mocy własnych uprawnień od stosowania wszelkich
przepisów krajowych – niezależnie od tego, czy są to przepisy rangi ustawowej czy
konstytucyjnej – które są sprzeczne z rzeczonym art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE,
bez konieczności żądania uprzedniego uchylenia tych przepisów w drodze
ustawodawczej lub w jakimkolwiek innym trybie konstytucyjnym ani bez
konieczności oczekiwania na takie uchylenie” (pkt 115). „Poprzez brak spełnienia
przez Trybunał Konstytucyjny wymogów niezawisłego i bezstronnego sądu
ustanowionego uprzednio na mocy ustawy w wyniku nieprawidłowości w
V KZ 29/26
6
procedurach powołania trzech sędziów Trybunału Konstytucyjnego w grudniu 2015
r. oraz w procedurze powołania jego Prezesa w grudniu 2016 r. Rzeczpospolita
Polska uchybiła swoim zobowiązaniom ciążącym na niej na mocy art. 19 ust. 1
akapit drugi TUE” (pkt 296, tiret trzecie).
Skoro uchwała połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r.
obowiązuje i wiąże wszystkie składy Sądu Najwyższego, w świetle przedstawionej
tam wykładni należało ocenić obsadę Sądu w postępowaniu w sprawie o sygn. akt
V KO 173/25, której przedmiotem było rozpoznanie wniosku o wznowienie
postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Łodzi
z dnia 10 lipca 2025 r., sygn. akt II AKa 146/25, utrzymującym w mocy wyrok łaczny
Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 9 stycznia 2025 r., sygn. akt XVIII K 168/24.
W niniejszej sprawie zaskarżone postanowienie zostało wydane przez Sąd
Najwyższy w składzie jednoosobowym, w którym zasiadał SSN Marek Siwek, co do
którego wystąpiły poważne uchybienia w procedurze nominacyjnej na urząd
sędziego Sądu Najwyższego. Należy również podkreślić, że sędzia Marek Siwek
został powołany przez Prezydenta RP do pełnienia urzędu sędziego w Izbie
Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych. Obecnie decyzją Pierwszego Prezesa
Sądu Najwyższego został przeniesiony do orzekania w Izbie Karnej Sądu
Najwyższego. Wszyscy sędziowie zostali powołani przez Prezydenta RP do Izby
Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w takiej samej procedurze, jak
uprzednio sędziowie powołani do Izby Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego.
Wszystkie te powołania zostały ocenione tak przez Sąd Najwyższy, jak i TSUE oraz
ETPC, jako dokonane z rażącym naruszeniem prawa, a sąd z udziałem tak
powołanych sędziów nie jest „sądem ustanowionym ustawą” w rozumieniu art. 6 ust.
1 Konwencji.
Przypomnieć należy, że wyrokiem NSA z dnia 11 października 2021 r.,
stwierdzono nieważność w całości uchwały KRS z dnia 28 sierpnia 2018 r., nr
331/18, co oznacza, że w odniesieniu do osoby sędziego Marka Siwka brak jest
wymaganego Konstytucją RP wniosku KRS (nawet tej ukształtowanej niezgodnie z
Konstytucją RP) o przedstawieniu jego kandydatury Prezydentowi RP do
powołania na urząd sędziego Sądu Najwyższego. Faktu tego w niczym nie zmienia
V KZ 29/26
7
to, czy sam zainteresowany wiedział – przed jego powołaniem – o toczącym się
postępowaniu przed NSA w przedmiocie uchwały KRS nr 331/2018. Stan
świadomości sędziego w tym zakresie w niczym bowiem nie zmienia i zmienić nie
może wskazanego powyżej faktu. Uchwała KRS z dnia 28 sierpnia 2018 r., nr
331/2018, została zaskarżona do NSA, a Sąd ten postanowieniem z dnia 27
września 2018 r. (II GW 28/18) wstrzymał wykonanie tej uchwały, a następnie
postanowieniem z dnia 22 listopada 2018 r., sygn. akt II GOK 10/18, odroczył
posiedzenie do czasu rozpoznania przez TSUE pytań prejudycjalnych
przedstawionych w postanowieniu NSA z dnia 21 listopada 2018 r. o sygn. akt II
GOK 2/18. W dniu 10 października 2018 r., kiedy postanowienie tymczasowe już
obowiązywało, a odwołania przed NSA były w toku, Prezydent RP wręczył akty
powołania na urząd sędziego w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych
Sądu Najwyższego i odebrał od tych osób ślubowanie pomimo, że wykonanie
uchwały KRS nr 331/2018 było wciąż wstrzymane, a odwołania były w toku.
Prawomocne wyroki NSA uchylające przedmiotową uchwałę zapadły w dniu 21
września 2021 r. (II GOK 8/18 oraz II GOK 10/18). W uzasadnieniu swoich
orzeczeń NSA wskazał, że wniesienie odwołania od tej uchwały – podobnie, jak i
przez niektórych innych jej adresatów – nie stanowiło przeszkody do świadomego
przekazania jej przez KRS Kancelarii Prezydenta RP, a zatem mimo wszczęcia i
niezakończenia procesu jej sądowej kontroli, a także udzielenia ochrony
tymczasowej w postaci wstrzymania jej wykonania, a więc w sytuacji, gdy o jej
prawnym bycie, zawieszonym w związku z wniesieniem odwołania, nie rozstrzygnął
jeszcze właściwy i uprawniony do tego sąd. NSA wywiódł dalej, że w związku z tym
uzasadniony jest wniosek, iż wskazane działanie – stanowiąc stałą praktykę KRS w
odniesieniu do uchwał podejmowanych w przedmiocie przedstawienia
(nieprzedstawienia) wniosków o powołanie do pełnienia urzędu na stanowisku
sędziego Sądu Najwyższego – miało charakter intencjonalny i wprost zmierzało do
uniemożliwienia przeprowadzenia przez NSA kontroli zgodności z prawem
wymienionych uchwał w koniecznym do tego zakresie. Uznał ponadto, że
skuteczna kontrola sądowa procedury nominacyjnej stanowi wymóg wynikający z
mającego zastosowanie w sprawie art. 45 Konstytucji oraz z konstytucyjnych zasad
dotyczących niezawisłości władzy sądowniczej i praw podmiotowych dostępu do
V KZ 29/26
8
służby publicznej i dostępu do sądu. Taka kontrola jest wprost niezbędna po to, aby
w przekonaniu jednostek nie stwarzać nawet wrażenia, że pozostałe władze, w
szczególności władza wykonawcza, mogły skorzystać z nienależnych im uprawnień
dyskrecjonalnych, narażając prawidłowość skutku, do którego prowadzi procedura
mianowania, i wzbudzając w ten sposób uzasadnione wątpliwości co do
niezawisłości i bezstronności danego sędziego. Przyjęty natomiast model kontroli
uchwał KRS ma również uchronić strony postępowań przed sądem przed
niepewnością co do niewadliwości/wadliwości powołań, aby wykluczyć w
przyszłości jakiekolwiek wątpliwości co do nieprawidłowości procesu
nominacyjnego skutkującego powołaniem sędziego z uwagi na ustrojowe wady
postępowania nominacyjnego. Ma to również przeciwdziałać możliwości
ograniczenia prawa do sądu osób, którym w przyszłości taki wadliwie powołany
sędzia będzie wymierzał sprawiedliwość, co godzi w konstytucyjne prawa człowieka.
Tylko ścisłe przestrzeganie reguł powoływania na stanowisko sędziego daje
osobom występującym przed sądem, jak również powołanemu sędziemu poczucie,
że objął on urząd wyłącznie dzięki swoim kwalifikacjom, w rzetelnie
przeprowadzonej procedurze, w oparciu o obiektywne kryteria, i pozwala uniknąć
powstania jakiegokolwiek stosunku zależności między sędzią a organami biorącymi
udział w jego powołaniu.
W uzasadnieniu uchwały sygn. akt BSA I-4110-1/20, Sąd Najwyższy
stwierdził, odwołując się do orzecznictwa europejskiego, że brak niezależności KRS
prowadzi do wadliwości procedury powołania na urząd sędziego, a wadliwość ta
ma z kolei wpływ na naruszenie standardu niezawisłości i bezstronności sądu.
Zauważył przy tym, że wadliwość owa podlega stopniowaniu w zależności od typu
sądu, do którego następuje powołanie i miejsca tego sądu w strukturze organów
wymiaru sprawiedliwości, biorąc pod uwagę skalę i zakres procesowych skutków
wadliwości powołania na urząd sędziego. W konsekwencji powyższego
rozumowania przyjął, że ze względu na szczególne konstytucyjne i ustrojowe
właściwości Sądu Najwyższego, wyróżniające ten organ nie tylko na tle innych
organów władzy sądowniczej, ale także innych władz Rzeczypospolitej Polskiej, a
także wyłączne kompetencje tego Sądu, mające zagwarantować niezakłócone i
prawidłowe funkcjonowanie demokratycznego państwa prawnego, w tym zgodności
V KZ 29/26
9
z prawem mechanizmów udziału obywateli w sprawowaniu władzy w ramach
procesu wyborczego oraz kontroli obywatelskiej, kwalifikowany standard
niezależności Sądu Najwyższego od władzy politycznej jest warunkiem koniecznym
zgodnego z Konstytucją funkcjonowania i prawidłowego wykonywania
podstawowych dla obywateli kompetencji tego organu w strukturach państwa
demokratycznego. Kluczowe dla prawidłowego wykonywania tych powierzonych
Sądowi Najwyższemu zadań jest więc zagwarantowanie obiektywnego standardu
niezależności, niezawisłości i bezstronności jego działania, co ma związek z
prawidłowością procedury powołania sędziów tego Sądu na urząd. To, że
Prezydent RP powołał na urząd sędziego Sądu Najwyższego nominatów
wskazanych przez niedającą gwarancji niezawisłości KRS nie tworzy trwałego i
niepodważalnego domniemania, że w każdej sprawie rozpoznawanej przez sąd z
ich udziałem spełniony będzie standard niezawisłości i bezstronności. Dotyczy to w
szczególności sędziów Sądu Najwyższego, których status jest inny niż sędziów
sądów powszechnych i wojskowych.
Pomimo formalnego wymagania od kandydata na urząd sędziego Sądu
Najwyższego nieskazitelnego charakteru i wyróżniania się wysokim poziomem
wiedzy prawniczej, w toku zmienionej procedury powoływania Sędziów Sądu
Najwyższego, wyeliminowano etapy kontroli spełniania tych wymagań, a ich ocenę
pozostawiono wyłącznie wyłonionym przez większość parlamentarną członkom
KRS. Podkreślenia wymaga, że osoby, które zgłosiły wnioski o powołanie ich na
stanowisko sędziego Sądu Najwyższego – jako prawnicy, posiadający rozeznanie
w obowiązującym prawie i umiejętności jego wykładni – musiały być świadome
zasadniczych zastrzeżeń dotyczących nowych procedur objęcia urzędu sędziego
Sądu Najwyższego oraz statusu i obsady Krajowej Rady Sądownictwa jako organu
uczestniczącego w postępowaniu zmierzającym do obsadzenia stanowisk
sędziowskich. To sprawia, że wobec osób powołanych przez Prezydenta RP do
pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Sądu Najwyższego na wniosek KRS,
ukształtowanej ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r., zachodzi konieczność stwierdzenia
wystąpienia bezwzględnej przesłanki odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., ilekroć
brali oni udział w wydaniu orzeczenia. Jeżeli orzeczenie zostało wydane przez
sędziego Sądu Najwyższego powołanego w wadliwej procedurze, nie jest
V KZ 29/26
10
niezbędne przeprowadzanie żadnych dodatkowych testów niezawisłości i
bezstronności, a więc sprawdzania czy wadliwość ta w realiach konkretnej sprawy
prowadziła do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art.
45 ust. 1 Konstytucji, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6
ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Trzeba
ponadto zauważyć, że w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej
akcentuje się, że obecność w danym organie choćby jednego sędziego Sądu
Najwyższego powołanego na wniosek KRS ukształtowanej w trybie ustawy z dnia 8
grudnia 2017 r, wystarczy, aby pozbawić ten organ jego statusu niezawisłego i
bezstronnego sądu ustanowionego uprzednio na mocy ustawy w rozumieniu art. 19
ust. 1 akapit drugi TUE w związku z art. 47 akapit drugi Karty (zob. wyrok TSUE z
dnia 4 września 2025 r., C-225/22).
Konieczne zatem stało się uchylenie zaskarżonego postanowienia i
przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, gdyż przy jego wydaniu zaistniało
uchybienie rangi bezwzględnej przyczyny odwoławczej, określonej w art. 439 § 1
pkt 2 k.p.k. Skoro bowiem SSN Marek Siwek uzyskał nominację na stanowisko
sędziego Sądu Najwyższego na skutek rekomendacji Krajowej Rady Sądownictwa,
której kształt został określony ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r., a następnie wydał
zaskarżone postanowienie o odmowie przyjęcia wniosku Piotra Olbińskiego o
wznowienie postępowania, to stosownie do uchwały trzech Izb SN, jak również
uwzględniając argumentację wyrażoną przez Europejski Trybunał Praw Człowieka
w uzasadnieniu wyroku z dnia 22 lipca 2021 r. w sprawie Reczkowicz przeciwko
Polsce (skarga nr 43447/19), w wyroku z dnia 18 listopada 2021 r. w sprawie
Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce (połączone skargi nr 49868/19 i
57511/19) oraz w wyroku z dnia 3 lutego 2022 r w sprawie Advance Pharma sp. z
o.o. przeciwko Polsce (skarga nr 1469/20), uznać należało, że orzeczenie to jest
obarczone wadą w postaci nienależytej obsady sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt
2 k.p.k. Wniosek o wznowienie postępowania karnego złożony przez Michała
Olbińskiego należało więc przekazać Sądowi Najwyższemu do ponownego
rozpoznania.
V KZ 29/26
11
Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd Najwyższy orzekł jak w
postanowieniu.
[J.J.]
[a.ł]
Jacek Błaszczyk Marek Pietruszyński Kazimierz Klugiewicz
Pełny tekst i metryka orzeczenia: Sąd Najwyższy, repozytorium2.sn.pl. Tytuł i streszczenie przygotował model językowy na podstawie treści orzeczenia. Orzeczenie może być nieprawomocne.