Kasacja skazanego na grzywnę nie przeszła, bo zarzuty nie dotyczyły uchybień z art. 439

Wyrokiem Sądu Okręgowego w Bydgoszczy z dnia 6 maja 2026 r., IV Ka

239/26, został utrzymany w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Bydgoszczy z dnia 10

grudnia 2025 r., III K 253/25, którym M. C. został uznany za winnego czynu z art. 217

V KZ 31/26

2

§ 1 k.k., za który wymierzono mu karę 150 stawek dziennych grzywny, po 20 zł

każda.

Obrońca skazanego wniósł kasację od wyroku Sądu odwoławczego, w której

podniósł zarzuty rażącego naruszenia prawa, tj. art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k.

(pkt 1), art. 433 § 2 k.p.k. (pkt 2), art. 457 § 3 k.p.k. (pkt 3 i 4), art. 438 pkt 3 k.p.k. –

błąd w ustaleniach faktycznych (pkt 5), art. 628 pkt 1 k.p.k. (pkt 6).

Zarządzeniem Przewodniczącego IV Wydziału Karnego Odwoławczego Sądu

Okręgowego w Bydgoszczy z dnia 14 lipca 2026 r., WKK 20/26, IV Ka 239/26,

odmówiono przyjęcia kasacji. W zarządzeniu wskazano, że kasacja została oparta

na innych podstawach niż wskazane w art. 523 § 1 k.p.k. w zw. z art. 523 § 2 i § 4

pkt 1 k.p.k. M. C. został bowiem prawomocnie skazany na karę grzywny. W tej

sytuacji, zgodnie z przepisami art. 523 § 2 i 4 pkt 1 k.p.k., kasację na korzyść

oskarżonego można wnieść tylko z powodu uchybień wymienionych w art. 439 § 1

k.p.k. Obrońca w swej kasacji sformułował tylko zarzuty naruszenia przepisów

prawa, nie wskazując na okoliczności stanowiące bezwzględną przyczynę

odwoławczą. Dlatego też, w ocenie Przewodniczącego Wydziału, należało odmówić

przyjęcia tej kasacji.

Zażalenie na to zarządzenie wniósł obrońca skazanego, zaskarżając je w

całości i zarzucając: „naruszenie następujących przepisów, mających istotny wpływ

na treść zaskarżonego orzeczenia, tj.:

a) art. 530 § 2 w zw. z art. 523 § 1 i 2 k.p.k. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie,

polegające na wydaniu przez Sąd II instancji zarządzenia w przedmiocie odrzucenia

skargi kasacyjnej obrońcy Oskarżonego od wyroku Sądu Okręgowego w Bydgoszczy

IV Wydział Karny Odwoławczy z dnia 6 maja 2026 r. podczas gdy z treści przepisu

art. 530 § 2 k.p.k. wynika wprost, iż prezes sądu, do którego wniesiono kasację,

odmawia jej przyjęcia, jeżeli zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 120 § 2

lub w art. 429 § 1, albo gdy kasację oparto na innych powodach niż wskazane wart.

523 § 1,

b) art. 523 § 1 w zw. z art. 536 k.p.k. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie,

polegające na błędnym przyjęciu, iż brak wskazania przez Skarżącego w skardze

kasacyjnej przyczyn odwoławczych z art. 439 k.p.k. stanowił podstawę do odmowy

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, podczas gdy skarga kasacyjna może

zostać również oparta na innych przyczynach, w tym na rażącym naruszeniu innych

przepisów prawa, co zostało wskazane w skardze kasacyjnej obrońcy, a Sąd

V KZ 31/26

3

Najwyższy rozpoznając skargę kasacyjną zgodnie z treścią art. 536 k.p.k. rozpoznaje

kasację w granicach szerszych niż objętych przedmiotem skargi kasacyjnej – w

przypadku naruszeń wskazanych w art. 439 k.p.k.”. Obrońca wniósł o „zmianę

zaskarżonego orzeczenia poprzez jego uchylenie oraz przekazanie sprawy

Przewodniczącemu Sądu Okręgowego w Bydgoszczy do ponownego rozpoznania”,

a także o przyznanie obrońcy zwrotu kosztów udzielonej pomocy prawnej z urzędu,

oświadczając, że koszty te nie zostały uiszczone ani w całości, ani i w części.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Zażalenie okazało się niezasadne, co doprowadziło do utrzymania w mocy

zaskarżonego zarządzenia.

Przewodniczący Wydziału trafnie uznał, że należało odmówić przyjęcia kasacji

obrońcy skazanego z uwagi na oparcie jej na niedopuszczalnych zarzutach. Ze

względu na fakt, że w tej sprawie wobec M. C. została prawomocnie orzeczona kara

o charakterze wolnościowym – grzywna, podstawy kasacyjne były zawężone do

bezwzględnych przyczyn odwoławczych z art. 439 § 1 k.p.k. (art. 523 § 2 i § 4 pkt 1

k.p.k.). Wobec jednoznacznej treści art. 523 § 2 i § 4 pkt 1 k.p.k., zarzuty kasacji

dotyczące rażącego naruszenia prawa, są niedopuszczalne i, jako takie, nie mogły

być rozpoznane jako kasacyjne. Żaden zarzut kasacji nie wskazywał na zaistnienie

uchybień z art. 439 § 1 k.p.k. nie tylko z uwagi na brak takiego wskazania w ramach

ich stylistycznej redakcji, ale również merytorycznie. Zarzuty te dotyczą naruszenia

prawa procesowego lub wskazują na błąd w ustaleniach faktycznych i są powiązane

ze sferą postępowania dowodowego i ustaleń faktycznych co do pociągnięcia

skazanego do odpowiedzialności karnej, a ostatni zarzut dotyczy kosztów procesu.

W przypadku, gdyby obrońca uznawał te zarzuty za zasadne, jedyną drogą

procesową prowadzącą do ich rozpoznania jest wnioskowanie do jednego z

podmiotów szczególnych o wniesienie tzw. kasacji nadzwyczajnej z art. 521 § 1 k.p.k.

W uzasadnieniu zażalenia skarżący podał, że wskazał w kasacji na „szereg

naruszeń prawa procesowego, które w jego ocenie miały wpływ na treść orzeczenia”,

co utożsamił z bezwzględną przyczyną odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw.

z art. 17 § 1 pkt 11 k.p.k. Niewątpliwie za „inną okoliczność wyłączającą ściganie” nie

można uznać tego, na co wskazuje obrońca, tj. naruszeń prawa procesowego w

zakresie postępowania dowodowego i ustaleń faktycznych. Tego typu argument

stanowi wyłącznie próbę ujęcia zarzutów podniesionych w kasacji jako

V KZ 31/26

4

kwalifikowanego uchybienia z art. 439 § 1 k.p.k. Należy podkreślić, że jedynie

formalne powołanie się na uchybienie przewidziane w art. 439 § 1 k.p.k., bądź

całkowicie bezpodstawne nazwanie takim uchybieniem sytuacji, która bez wątpienia

nie stanowi naruszenia prawa wymienionego w tym przepisie, nie czyni

dopuszczalną kasacji podlegającej ograniczeniom określonym w art. 523 § 2 i § 4 pkt

1 k.p.k. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 31 lipca 2024 r., IV KK

246/24).

Skarżący wskazał także, iż „niezależnie od podniesionych przez obrońcę

naruszeń, Sąd jest zobowiązany do podjęcia ex officio kontroli w zakresie

potencjalnych naruszeń dokonanych przez Sąd odwoławczy przy wydawaniu

zaskarżonego orzeczenia” w oparciu o art. 536 k.p.k. Skarżący starał się zatem

wykazać, że niezależnie od dopuszczalności podniesionych w kasacji zarzutów

istnieje konieczność skontrolowania orzeczenia objętego kasacją w zakresie

wskazanym w art. 536 k.p.k., a więc m.in. co do uchybień z art. 439 § 1 k.p.k. Nie

jest to stanowisko słuszne. Jak konsekwentnie wskazuje się w orzecznictwie, kasacja

wniesiona wbrew ograniczeniom z art. 523 § 2 k.p.k., w której nie podniesiono

uchybienia wymienionego w art. 439 k.p.k., jest niedopuszczalna i ma tu

zastosowanie rozwiązanie przyjęte w art. 530 § 2 k.p.k. lub art. 531 § 1 k.p.k. Brak

podniesienia uchybienia z art. 439 § 1 k.p.k. w takiej kasacji uniemożliwia jej

rozpoznanie bez względu na faktyczne wystąpienie w sprawie naruszenia prawa

stanowiącego bezwzględną przyczynę odwoławczą (por. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 10 kwietnia 2025 r., III KK 122/25). Należy podkreślić, że przepis

art. 536 k.p.k. stanowi o szerszym niż w zarzutach zakresie rozpoznania kasacji, a

więc dotyczy sytuacji, gdy kasacja jest rozpoznawana, a więc gdy jest dopuszczalna.

Wniosek obrońcy o zasądzenie na jego rzecz kosztów pomocy prawnej został

nieprecyzyjnie sformułowany co do jego zakresu. Ograniczał się bowiem do

wskazania, że obrońca domaga się „przyznania zwrotu kosztów udzielonej pomocy

prawnej z urzędu”. Sąd Najwyższy uznał, że obrońca w istocie wnioskuje o

zasądzenie kosztów związanych ze sporządzeniem i wniesieniem zażalenia na

zarządzenie o odmowie przyjęcia kasacji. W tej sprawie obrońca – autor zażalenia

nie został wyznaczony do dokonania tej czynności, a do sporządzenia i wniesienia

kasacji lub złożenia oświadczenia o braku podstaw do jej sporządzenia (zob.

zarządzenie z dnia 25 maja 2026 r., karta nieponumerowana „teczki kasacyjnej”).

Należy więc uznać, że sporządzenie i wniesienie tego zażalenia nie jest odrębną

V KZ 31/26

5

czynnością, za którą należy przyznać obrońcy wynagrodzenie. Wniesienie zażalenia

na zarządzenie o odmowie przyjęcia kasacji było czynnością, do której obrońca

wyznaczony z urzędu był uprawniony, ale nie zobowiązany. Nie była ona – w

przeciwieństwie do sporządzenia i wniesienia kasacji – obarczona przymusem

adwokacko-radcowskim. Co więcej, była to czynność niejako przez tego obrońcę

wykreowana, bowiem nastąpiła wskutek błędnego sformułowania zarzutów kasacji.

Niezależnie od powyższego, należało także przyjąć, że zażalenie wniesiono w

ramach czynności, do których obrońca został wyznaczny, związanych z wniesieniem

kasacji. Natomiast właściwym do przyznania wynagrodzenia obrońcy za

podejmowanie czynności, do których został on wyznaczony wspomnianym

zarządzeniem z dnia 25 maja 2026 r., jest sąd, który wyznaczył go obrońcą z urzędu.

Sąd Najwyższy w postępowaniu zażaleniowym nie jest właściwy do orzekania o

kosztach związanych z wyznaczeniem obrońcy w celu sporządzenia i wniesienia

kasacji lub sporządzenia oświadczenia w trybie art. 84 § 3 k.p.k.

Mając na uwadze powyższe, należało orzec jak w części dyspozytywnej

postanowienia.

[JJ.]

[a.ł]

SSN Małgorzata Wąsek-Wiaderek