Zażalenie nie wstrzymuje pobytu w zakładzie psychiatrycznym. Niezgodne z Konstytucją

Treść orzeczenia

Sygn. akt P 1/21

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Warszawa, dnia 4 lutego 2026 r.

Trybunał Konstytucyjny w składzie:

Wojciech Sych – przewodniczący

Jakub Stelina – sprawozdawca

Rafał Wojciechowski

Jarosław Wyrembak

Andrzej Zielonacki,

po rozpoznaniu w trybie art. 92 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393), na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 lutego 2026 r., pytania prawnego Sądu Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w Szczecinie, czy:

1) art. 9 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. z 2020 r. poz. 523, ze zm.) i art. 462 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 30, ze zm.) „w zakresie, w jakim wynika z nich norma stanowiąca, że postanowienie umarzające postępowanie i orzekające pobyt podejrzanego w odpowiednim zakładzie psychiatrycznym po[d]lega wykonaniu bezzwłocznie, gdy orzeczenie stało się wykonalne tj. z chwilą jego wydania nawet wówczas, gdy zostanie zaskarżone, a sąd, który je wydał, lub sąd powołany do rozpoznania zażalenia, nie wstrzyma wykonania tego postanowienia”, są zgodne z art. 2 w związku z art. 41 ust. 1, art. 42 ust. 2 i 3, art. 45, art. 78 i art. 31 ust. 3 Konstytucji,

2) art. 9 § 1 ustawy – Kodeks karny wykonawczy „w zakresie, w jakim wynika z niego norma stanowiąca, że orzeczenie o umorzeniu postępowania i pobycie podejrzanego w odpowiednim zakładzie psychiatrycznym, które zapada w formie postanowienia, podlega wykonaniu bezzwłocznie, gdy orzeczenie stało się wykonalne, tj. z chwilą jego wydania”, jest zgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji,

o r z e k a:

Art. 462 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 46, ze zm.) w związku z art. 9 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. z 2025 r. poz. 911, ze zm.) w zakresie, w jakim przewidują, że wniesienie zażalenia na postanowienie, na mocy którego sąd, uwzględniając wniosek prokuratora złożony na podstawie art. 324 § 1 ustawy – Kodeks postępowania karnego, umarza postępowanie karne i orzeka wobec sprawcy czynu popełnionego w stanie niepoczytalności środek zabezpieczający w postaci pobytu w zakładzie psychiatrycznym, przewidziany w art. 93a § 1 pkt 4 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. z 2025 r. poz. 383, ze zm.), nie wstrzymuje wykonania takiego postanowienia, są niezgodne z art. 78 w związku z art. 41 ust. 1, art. 42 ust. 2 i 3, art. 45 ust. 1, art. 31 ust. 3 oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Ponadto p o s t a n a w i a:

umorzyć postępowanie w pozostałym zakresie.

Orzeczenie zapadło większością głosów.

Wojciech Sych (zdanie odrębne)

Jakub Stelina

Rafał Wojciechowski

Jarosław Wyrembak

Andrzej Zielonacki

Hasła tematyczne: Umieszczenie w zakładzie psychiatrycznym na podstawie nieprawomocnego postanowienia