Sąd Apelacyjny oddalił apelację M. P. w sprawie o zapłatę ponad 179 tys. zł

Powodowie M. C. i J. C. wnieśli o zasądzenie solidarnie od pozwanych K. P. i M. P. (aktualnie po zmianie nazwiska M. P.) kwoty 179.467,74 zł wraz z ustawowymi odsetkami:

- od kwoty 45.000 zł od dn. 14.08.2012r. do dnia zapłaty,

- od kwoty 60.000 zł od dn. 14.08.2012r. do dnia zapłaty,

- od kwoty 70.000 zł od dn. 01.08.2012r. do dnia zapłaty,

- od kwoty 4.467,74 zł od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty.

W uzasadnieniu wyjaśnili, że w pozwani wchodzili w skład (...) (...) Sp. z o.o. w G.. Powodowie zawarli z tą spółką umowy na obrót i przechowywanie (...), tj. umowy nr (...), (...) i (...). W ramach tych umów powodowie powierzyli Spółce środki finansowe w łącznej kwocie 175.000 zł. Wraz z zakończeniem umów powodowie mieli otrzymać wypłatę tej kwoty wraz z oprocentowaniem w kwocie 4.467,74 zł. Powodowie nie otrzymali jednak tych kwot, a na stronie internetowej spółki pojawiła się informacja o decyzji o jej likwidacji. Według powodów pozwani są odpowiedzialni za szkodę wyrządzoną powodom na zasadzie art. 415 k.c., art. 422 k.c., a także art. 299 § 1 k.s.h.

W odpowiedzi na pozew z dn. 05.06.2013r. pozwany M. P. wniósł o oddalenie powództwa całości, negując żądanie powodów (k. 371 i nast.).

W odpowiedzi na pozew z dn. 06.09.2013r. pozwana K. P. wniosła o oddalenie powództwa całości, negując żądanie powodów (k. 427 i nast.).

Wyrokiem z dnia 29 czerwca 2023 r. Sąd Okręgowy w Gdańsku:

I.zasądził solidarnie od pozwanych K. P. i M. P. na rzecz powodów M. C. i J. C. kwotę 156.462,09 zł (sto pięćdziesiąt sześć tysięcy czterysta sześćdziesiąt dwa złote dziewięć groszy) wraz z:

- odsetkami ustawowymi od kwoty 175.000 zł od dnia 30 sierpnia 2013r. do dnia 31 grudnia 2015r.,

- odsetkami ustawowymi za opóźnienie od kwoty 175.000 zł od dnia 1 stycznia 2016r. do dnia 28 stycznia 2021r.,

- odsetkami ustawowymi za opóźnienie od kwoty 156.462,09 zł od dnia 29 stycznia 2021r. do dnia zapłaty,

II.zasądza od pozwanego M. P. na rzecz powodów M. C. i J. C. odsetki ustawowe od kwoty 175.000 zł od dnia 30 maja 2013r. do dnia 29 sierpnia 2013r.,

III.oddalił powództwo w pozostałym zakresie,

IV.oddalił wniosek pozwanej o rozłożenie zasądzonego świadczenia na raty,

V.oddala wniosek pozwanego o rozłożenie zasądzonego świadczenia na raty,

VI.zasądził solidarnie od pozwanych K. P. i M. P. na rzecz na rzecz powodów M. C. i J. C. kwotę 15.258 zł (piętnaście tysięcy dwieście pięćdziesiąt osiem złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu,

VII.przyznał od Skarbu Państwa-Sądu Okręgowego w Gdańsku na rzecz adw. K. M. kwotę 6.642 zł (sześć tysięcy sześćset czterdzieści dwa złote) tytułem zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej pozwanej z urzędu,

VIII.przyznał od Skarbu Państwa-Sądu Okręgowego w Gdańsku na rzecz r.pr. P. S. kwotę 6.642 zł (sześć tysięcy sześćset czterdzieści dwa złote) tytułem zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej pozwanemu z urzędu,

IX.nakazał pobrać od pozwanej K. P. na rzecz Skarbu Państwa-Sądu Okręgowego w Gdańsku kwotę 6.642 zł (sześć tysięcy sześćset czterdzieści dwa złote) tytułem nieuiszczonych kosztów postępowania,

X.nakazał pobrać od pozwanego M. P. na rzecz Skarbu Państwa-Sądu Okręgowego w Gdańsku kwotę 6.642 zł (sześć tysięcy sześćset czterdzieści dwa złote) tytułem nieuiszczonych kosztów postępowania.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane na podstawie następujących ustaleń i rozważań:

W dniu 12.04.2012r. M. C. i J. C. zawarli z (...) Sp. z o.o. w G. umowę na obrót i przechowywanie (...) nr (...) na okres 6 miesięcy z oprocentowaniem w skali roku 13%. W umowie wartość zakupionego towaru określono na 45.000 zł.

Wartość umowną towaru na koniec umowy określono na 47.835,66 zł. Kwota ta miała zostać wypłacona powodom po upływie okresu, na który umowa została zawarta. Powodowie uiścili na rzecz (...) Sp. z o.o. kwotę 45.000 zł. Kwota ta (ani też przewidziane umową oprocentowanie) nie zostały wypłacone powodom.

W dniu 07.05.2012r. M. C. i J. C. zawarli z (...) Sp. z o.o. w G. umowę na obrót i przechowywanie (...) nr (...) na okres 6 miesięcy z oprocentowaniem w skali roku 13%. W umowie wartość zakupionego towaru określono na 60.000 zł.

Wartość umowną towaru na koniec umowy określono na 63.780,87 zł. Kwota ta miała zostać wypłacona powodom po upływie okresu, na który umowa została zawarta. Powodowie uiścili na rzecz (...) Sp. z o.o. kwotę 60.000 zł. Kwota ta (ani też przewidziane umową oprocentowanie) nie zostały wypłacone powodom.

W dniu 26.06.2012 r. M. C. i J. C. zawarli z (...) Sp. z o.o. w G. umowę na obrót i przechowywanie (...) nr (...) na okres 1 miesiąca z oprocentowaniem w skali roku 9%. W umowie wartość zakupionego towaru określono na 70.000 zł. Wartość umowną towaru na koniec umowy określono na 70.525 zł. Kwota ta miała zostać wypłacona powodom po upływie okresu, na który umowa została zawarta. Powodowie uiścili na rzecz (...) Sp. z o.o. kwotę 70.000 zł.

Kwota ta (ani też przewidziane umową oprocentowanie) nie zostały wypłacone powodom.

M. P. był (...) (...) Sp. z o.o. Jako (...) tej spółki był ujawniony w Krajowym Rejestrze Sądowym w okresie od dn. 27.01.2009 r. do 13.05.2010 r. i do 03.09.2010 r. K. P. była (...) (...) Sp. z o.o. Jako (...) tej spółki była ujawniona w Krajowym Rejestrze Sądowym w okresie od dn. 13.05.2010r. do 03.09.2010r. i od 27.01.2011r.

Sąd Rejonowy (...) w G. ogłosił upadłość (...) Sp. z o.o. obejmującą likwidację majątku spółki. Powodowie w toku postępowania upadłościowego zgłosili swoje wierzytelności wynikające z ww. umów. W dniu 28.01.2021r. w wyniku wykonania ostatecznego planu podziału powodowie otrzymali w toku postępowania upadłościowego kwotę 18.537,91 zł.

Postanowieniem z dnia (...) Sąd Rejonowy (...) w G. w sprawie (...) stwierdził zakończenie postępowania upadłościowego (...) Sp. z o.o.

Wyrokiem z dnia 20.05.2019 r. Sąd Okręgowy w G. w sprawie (...) w pkt I uznał oskarżonych K. P. i M. P. za winnych tego, że w okresie od 13 października 2009 roku do 13 sierpnia 2012 roku w G., G. (1), L., K., B., K. (1), P., W., W. (1), Ł., S., S. (1), O. i innych miejscowościach na terenie kraju, działając wspólnie i w porozumieniu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, w krótkich odstępach czasu, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej oraz czyniąc sobie z popełnienia przestępstwa stałe źródło dochodu, po uprzednim założeniu spółki działającej pod nazwą (...) Spółka z o.o. w G., jako (...) tej spółki i (...) prowadzili przedsiębiorstwo stwarzające pozory działającego zgodnie z zasadami przewidzianymi dla spółek z ograniczoną odpowiedzialnością określonymi w kodeksie spółek handlowych i przepisach innych aktów prawnych, a nadto dynamicznie rozwijającego się i osiągającego znaczne zyski z prowadzonej działalności gospodarczej, podczas gdy w rzeczywistości przedsiębiorstwo to nie prowadziło żadnej działalności generującej zyski pozwalające na pokrycie kosztów jego utrzymania, a nadto funkcjonowało w oparciu o potwierdzające nieprawdę oświadczenia członków (...) o uiszczeniu w całości wpłat na kapitał zakładowy bądź na jego podwyższenie, nie spełniało wymogów określonych przepisami ustawy z dnia 29 września 1994 roku o rachunkowości (Dz.U. 1994.121.591 z późniejszymi zmianami, tekst jednolity Dz.U. 2013. 330) w zakresie prowadzenia ksiąg rachunkowych oraz sporządzania sprawozdań finansowych i ich składania w terminie określonym wskazaną ustawą we właściwym sądzie rejestrowym celem ogłoszenia i w ten sposób, w pierwszej kolejności wprowadzili w błąd klientów spółki (...) co do założeń, rodzaju i sposobu prowadzonej działalności gospodarczej, jej rzeczywistej sytuacji finansowej oraz spełnienia przez M. P., jako (...) wymogu wynikającego z przepisu art. 18 par. 2 Kodeksu spółek handlowych, a w dalszej kolejności wykorzystując tak wykreowany przez siebie wizerunek firmy i w jej ramach kierując do nieograniczonej ilości konsumentów ofertę sprzedaży własnych produktów (...), nazywanych również (...), których warunki zostały określone w regulaminie (...) i ogólnych warunkach (...) stanowiących integralną część umów (...), prowadzili opartą na zasadach tzw. (...) działalność, polegającą na (...), zapewnianiu klientów zawierających umowy (...), wykorzystując przy tym pośrednictwo pracowników spółki (...), o nabywaniu za inwestowane przez nich (...) (...) w postaci (...), co potwierdzano wystawieniem (...) oraz o osiąganiu wysokich zysków wskutek obrotu zakupionymi (...) (...), a nadto na przekazywaniu informacji wskazujących na zabezpieczenie powierzonych (...) poprzez zawarcie umów ubezpieczeniowych z (...) S.A. i (...) S.A. z tytułu ryzyka gospodarczego, a następnie poprzez zagwarantowanie wypłaty zainwestowanego kapitału do kwoty 250.000 złotych dla każdego kontrahenta przez Fundusz (...) Spółkę z o.o. z siedzibą w G., na który miał być przekazywany 1% wartości każdej z zawartych (...), podczas gdy w rzeczywistości (...) były nabywane jedynie w znikomej ilości, stwarzającej pozory prawidłowego inwestowania, certyfikaty nabycia (...) nie odzwierciedlały faktycznie dokonanych zakupów, przedsiębiorstwo nie prowadziło deklarowanego obrotu (...) i nie osiągało z tego tytułu zysków, Fundusz (...) Spółka z o.o. nie posiadał i nie gromadził kapitału pozwalającego na zabezpieczenie (...), a postanowienia umów zawartych z (...) S.A. i (...) S.A. nie obejmowały zabezpieczenia (...) klientów wpłacanych w wykonaniu zawartych umów (...), które faktycznie rozdysponowywane były na dowolne cele niezgodne z zapewnieniami o ich przeznaczeniu i obciążane ryzykiem poprzez udzielanie z tych środków pożyczek pieniężnych dla innych osób oraz inwestowanie, między innymi w działalność spółek (...), w wyniku czego oprócz wskazanego powyżej wprowadzenia w błąd klientów spółki (...) co do założeń, rodzaju i sposobu prowadzonej działalności gospodarczej, jej rzeczywistej sytuacji finansowej oraz właściwości i warunków osobistych M. P., wprowadzili ich nadto w błąd co do rzeczywistego przeznaczenia i wykorzystania środków wpłacanych przez nich na poczet zawartych umów oraz ich zabezpieczenia, czym doprowadzili (...) wymienionych poniżej osób do niekorzystnego rozporządzenia mieniem własnym i innych osób, łącznie należącym do (...) pokrzywdzonych, stanowiącym mienie znacznej wartości w łącznej kwocie (...) złotych wpłaconej na poczet pierwotnie zawartych umów (...) wraz z wyszczególnionymi poniżej odsetkami należnymi od umów zakończonych, będących wraz z kapitałem przedmiotem kolejnych rozporządzeń mieniem o charakterze niekorzystnym dla pokrzywdzonych wobec zawierania nowych umów (...) bez wypłaty pieniędzy, powodując w ten sposób powstanie szkody w mieniu części wskazanych osób w łącznej kwocie (...) złotych, a nadto działając w ten sam sposób usiłowali doprowadzić (...) klientów spółki (...) (w tym (...) osób ujętych w liczbach powyżej) do niekorzystnego rozporządzenia mieniem znacznej wartości w łącznej kwocie (...) złotych, i tak m.in. (ppkt 368):

- w dniu 17.04.2012r. w B. (1) doprowadzili M. C. i J. C. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w postaci pieniędzy w kwocie 45000,00 złotych w wykonaniu umowy (...) o numerze (...) z dnia 11.04.2012r., w związku z którą wystawiono certyfikat nabycia (...) w postaci (...) o numerze (...),

- w dniu 10.05.2012r. w B. (1) doprowadzili M. C. i J. C. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w postaci pieniędzy w kwocie 60000,00 złotych w wykonaniu umowy (...) o numerze (...) z dnia 07.05.2012r., w związku z którą wystawiono certyfikat nabycia (...) w postaci (...) o numerze (...),

- w dniu 28.06.2012r. w B. (1) doprowadzili M. C. i J. C. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w postaci pieniędzy w kwocie 70000,00 złotych w wykonaniu umowy (...) o numerze (...) z dnia 26.06.2012r., w związku z którą wystawiono certyfikat nabycia (...) w postaci (...) o numerze (...),

powodując powstanie szkody łącznie w kwocie 175000,00 złotych;

przy wpłacie kwoty 175000,00 złotych;

czyn ten zakwalifikował przez zastosowaniu art. 4 § 1 k.k. z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. w zb. z art. 171 ust. 1 ustawy z dn. 29.08.1977r. Prawo bankowe w zb. z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. w zb. z art. 171 ust. 1 ustawy z dn. 29.08.1997r. Prawo bankowe w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. w brzmieniu do 30.06.2015r. i skazał oskarżonych na kary pozbawienia wolności i grzywny.

Wyrokiem z dn. 30.05.2022r. w sprawie (...) Sąd Apelacyjny w Gdańsku utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Gdańsku w ww. zakresie, zmieniając go jedynie w taki sposób, iż łączną kwotę niekorzystnego rozporządzenia mieniem określił na (...) zł, a łączną kwotę wyrządzonej szkody na (...) zł. Wyrok Sądu Okręgowego w Gdańsku jest prawomocny. Wyrokiem karnym nie został orzeczony obowiązek naprawienia szkody powodom.

Dokonując ustaleń faktycznych Sąd pierwszej instancji oparł się na dokumentach przywołanych w części uzasadnienia ustalającej stan faktyczny. Treść i prawdziwość tych dokumentów nie budziła wątpliwości Sądu ani nie była przez strony kwestionowana, dlatego Sąd uznał je za wiarygodne dowody w sprawie.

Na rozprawie w dn. 20.06.2023r. Sąd na mocy art. 235

2 § 1 pkt 5 k.p.c. Sąd oddalił:

- wniosek powodów o dopuszczenie dowodu z akt sprawy (...) Sądu Rejonowego (...) w G. zgłoszony w pozwie,

- wnioski pozwanej o dopuszczenie dowodów wskazanych w pkt 7 odpowiedzi na pozew pozwanej z dn. 06.09.2013r.,

- wniosek pozwanego o zwrócenie się do UOKIK oraz o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu rachunkowości i finansów,

- wniosek pozwanej o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu rachunkowości i finansów,

- pominął dowód z przesłuchania stron.

W ocenie Sądu pierwszej instancji oddalone i pominięte wnioski dowodowe stron, mając na względzie okoliczności, na które zostały zgłoszone, a także materiał dowodowy zebrany w sprawie, prowadziłyby jedynie do zwłoki w postępowaniu.

Przechodzac do rozważań Sąd Okręgowy wskazał, że powodowie dochodzili od pozwanych zapłaty odszkodowania, wskazując na odpowiedzialnośc pozwanych za wyrządzoną im szkodę. Wskazywali przy tym różne podstawy prawne swojego żądania, m.in. akcentując odpowiedzialnośc deliktową pozwanych z art. 415 k.c.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że popełnienie przestępstwa przez pozwanych (stwierdzonego przywołanym wczesniej prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Gdańsku) wyrządzającego szkodę powodom stanowi delikt z art. 415 k.c. Pozwani popełnili przestępstwo, do którego znamion należy wina umyślna. Czyn pozwanych wyrządził szkodę powodom w wysokości wskaznej w wyroku karnym.

Jak wynika z wyroku karnego, pozwani popełnili przestepstwo, którym m.in.:

- w dniu 17.04.2012r. w B. (1) doprowadzili M. C. i J. C. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w postaci pieniędzy w kwocie 45000,00 złotych w wykonaniu umowy (...) o numerze (...) z dnia 11.04.2012r., w związku z którą wystawiono certyfikat nabycia (...) w postaci (...) o numerze (...),

- w dniu 10.05.2012r. w B. (1) doprowadzili M. C. i J. C. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w postaci pieniędzy w kwocie 60000,00 złotych w wykonaniu umowy (...) o numerze (...) z dnia 07.05.2012r., w związku z którą wystawiono certyfikat nabycia (...) w postaci (...) o numerze (...),

- w dniu 28.06.2012r. w B. (1) doprowadzili M. C. i J. C. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w postaci pieniędzy w kwocie 70000,00 złotych w wykonaniu umowy (...) o numerze (...) z dnia 26.06.2012r., w związku z którą wystawiono certyfikat nabycia (...) w postaci (...) o numerze (...),

powodując powstanie szkody łącznie w kwocie 175000,00 złotych;

przy wpłacie kwoty 175000,00 złotych.

Dalej Sąd Okregowy odwołał się do treści art. 11 k.p.c. i podkreślił, że Sąd w sprawie niniejszej jest związany przywołanym wyżej wyrokiem karnym co do popełeniania przez pozwanych przestępstwa w nim stwierdzonego. Z wyroku wynika, iż pozwani wyrządzili powodom szkodę w łącznej kowcie 175.000 zł.

Niezależnie od tego wysokośc szkody potwierdza materiał dowodowy zebrany w nieniejszej sprawie. W szczególności z wystawionych przez (...) Sp. z o.o. potwierdzeń zawarcia depozytów wynika, iż powodowie uiścili na rzecz tej spółki łącznie kwotę 175.000 zł (umowy nr (...), (...) i (...)). Wysokość szkody w tej wysokości była aktualna na chwilę wydania wyroku przez Sąd Okręgowy w sprawie karnej.

W dniu 28.01.2021r. w wyniku wykonania ostatecznego planu podziału w sprawie upadłościowej (...) Sp. z o.o. powodowie otrzymali w dn. 28.01.2021r. kwotę 18.537,91 zł (przy czym zgłoszenie przez powodów wierzytelności obejmowało roszczenia z ww. trzech umów).Wysokość szkody wyrządzonej przez pozwanych powodom na chwilę obecną wynosi zatem 156.462,09 zł (175.000 zł – 18.462,09 zł). Pozwani powinni zatem zapłacić powodom kwotę 156.462,09 zł tytułem odszkodowania. Wyrokiem karnym nie został orzeczony obowiązek naprawienia szkody powodom.

W ocenie Sądu niezasadne było żądanie zasądzenia od pozwanych kwoty 4.467,74 zł jako szkody wynikającej z faktu nieotrzymania przez powodów odsetek umownych wynikających z umów zawartych z (...) Sp. z o.o. Odpowiedzialność pozwanych opiera się na art. 415 k.c., a nie umowie łączącej strony. Nieotrzymanie przez powodów wskazanych odsetek umownych nie stanowi szkody wyrządzonej powodom przez pozwanych. W ocenie Sądu powodowie nie wykazali w szczególności, aby kwotę tą można było traktować jako utracone korzyści (

lucrum cessans), tj. korzyści, które mogliby osiągnąć, gdyby im szkody nie wyrządzono (roszczenie w tym zakresie nie jest wykazane ani co do zasady ani co do wysokości).

Zdaniem Sądu pierwszej instancji w tym kontekście brak było podstaw do uwzględniania wniosku powodów o zaliczenie w pierwszej kolejności wypłaty otrzymanej w postępowaniu upadłościowym na poczet odsetek. Powodowie zresztą nie sprecyzowali, o które odsetki chodzi, gdyż przedmiotem żądania pozwu były także odsetki ustawowe. Te ostatnie nie zostały jednak skapitalizowane przez powodów, i brak było podstaw do zaliczenia wypłaty na ich poczet. Wypłatę Sąd zaliczył więc na poczet należności głównej w niniejszej sprawie.

Mając na uwadze powyższe, Sąd Okręgowy w pkt I wyroku na mocy art. 415 k.c. i art. 481 § 1 k.c. zasądził solidarnie od pozwanych na rzecz powodów kwotę 156.462,09 zł wraz z:

- odsetkami ustawowymi od kwoty 175.000 zł od dnia 30 sierpnia 2013r. do dnia 31 grudnia 2015r.,

- odsetkami ustawowymi za opóźnienie od kwoty 175.000 zł od dnia 1 stycznia 2016r. do dnia 28 stycznia 2021r.,

- odsetkami ustawowymi za opóźnienie od kwoty 156.462,09 zł od dnia 29 stycznia 2021r. do dnia zapłaty.

W pkt II wyroku Sąd na mocy art. 481 § 1 k.c. zasądził od pozwanego M. P. na rzecz powodów odsetki ustawowe od kwoty 175.000 zł od dnia 30 maja 2013r. do dnia 29 sierpnia 2013r.

Mając na względzie, iż roszczenie przysługujące powodom jest bezterminowe, odsetki ustawowe (za opóźnienie) przysługują powodom od pozwanych od dnia następnego po wezwaniu do zapłaty (art. 455 k.c.). Pozwana otrzymała odpis pozwu w dn. 29.08.2013r., a pozwany w dn. 29.05.2013r. W związku tym o odsetkach orzeczono jak powyżej w pkt I i II wyroku.

W pkt III wyroku Sąd oddalił powództwo w pozostałym zakresie jako bezzasadne – z przyczyn podanych wyżej.

Mając na względzie to, że powodowie wykazali przesłanki odpowiedzialności pozwanych za szkodę z art. 415 k.c., zbędne było rozważanie odpowiedzialności pozwanych z innych podstaw prawnych przywołanych przez powodów, w tym art. 299 § 1 k.s.h.

W pkt IV wyroku Sąd na mocy art. 320 k.p.c.

a contrario oddalił wniosek pozwanej o rozłożenie zasądzonego świadczenia na raty.

W pkt V wyroku Sąd na mocy art. 320 k.p.c.

a contrario oddalił wniosek pozwanego o rozłożenie zasądzonego świadczenia na raty.

Zdaniem Sądu Okręgowego nie zasługiwały na uwzględnienie złożone przez pozwanych przed zamknięciem rozprawy wnioski o rozłożenie zasądzonego świadczenia na raty na okres 5 lat. Sąd odwołał się do treści art. 320 k.p.c. i podkreślił, że rozłożenie na raty możliwe jest jedynie w „szczególnie uzasadnionych przypadkach”, przy czym w judykaturze podkreśla się, że rozłożenie na raty może zostać uznane za celowe jedynie wtedy, gdyby istniała realna szansa, że pozwany, jako dłużnik, będzie w stanie wywiązywać się z płatności ratalnej, a jednocześnie zapewni to zaspokojenie powoda w rozsądnym, tj. niezbyt odległym, terminie. Tymczasem pozwani w ramach swojego stanowiska procesowego nie wyjaśnili nawet szerzej, na jakich zasadach domagają się rozłożenia spłaty dochodzonej przez powodów należności na raty, w jakich wysokościach i z jaką częstotliwością raty te miałyby być przez nich uiszczane. Pełnomocnicy pozwanych jedynie ogólnikowo podali, iż spłata miałaby nastąpić w ciągu 5 lat. Pozwani nie wykazali, aby byli w stanie spłacić zasądzoną należność w ratach, w tym w deklarowanym terminie. Przeczą temu oświadczenia o stanie majątkowym złożone przez pozwanych w sprawie niniejszej. Nadto deklarowany okres 5 lat jest długim terminem spłaty i niewątpliwie naruszałby interes powodów jako wierzyciela.

O kosztach procesu Sąd pierwszej instancji orzekł w punktach od VI do X wyroku na podstawie art. 98 § 1 k.p.c., art. 108 § 1 k.p.c. w zw. z art. 100 zd. 2 k.p.c. Powodowie wygrali sprawę prawie w całości, stąd kosztami procesu Sąd obciążył pozwanych w całości. W ocenie Sądu, mając na względzie okoliczności sprawy, pozwanych jako przegrywających sprawę należy uznać także w zakresie oddalonego powództwa w zakresie kwoty należności głównej 18.537,91 zł. W chwili wniesienia pozwu powództwo o zapłatę tej kwoty było zasadne, a wysokość odszkodowania uległa zmniejszeniu na skutek uzyskania tej kwoty przez powodów w toku postępowania upadłościowego (...) Sp. z o.o.

Sąd Okręgowy nie znalazł podstaw do uwzględnienia zgłoszonych przez pozwanych przed zamknięciem rozprawy wniosku o nieobciążanie pozwanych kosztami sądowymi (art. 102 k.p.c.).

Apelację od powyższego wyroku wniósł pozwany M. P., zaskarżając go w części dotyczącej rozstrzygnięć zawartych w punktach I, II, V, VI, IX i X wyroku.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie:

1.przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie, a mianowicie:

a. art.235

2 § 1 pkt 2 i 5 k.p.c. w zw. z art. 278 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c. poprzez oddalenie wniosku pozwanego o dopuszczenie dowodu z opinii biegłych oraz wniosku o zobowiązanie Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów do przedstawienia materiałów i pisma oddalonych na rozprawie w dniu 20 czerwca 2023 r.,

b) art. 11 k.p.c. poprzez bezkrytyczne przyjęcie w całości ustaleń sądu karnego i nie dokonanie dodatkowych własnych ustaleń;

co w konsekwencji doprowadziło do błędu w ustaleniach faktycznych m.in. w zakresie nieprawidłowego ustalenia winy i zakresu szkody;

c)art. 320 k.p.c. poprzez oddalenie wniosku pozwanego o rozłożenie na raty zasądzonego roszczenia, błędnie przyjmując, że jest ono niezasadne;

d)art. 102 k.p.c. poprzez jego niezastosowanie i nie odstąpienie od obciążania pozwanego kosztami procesu.

2.przepisow prawa materialnego, to jest art. 415 k.c. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania do Sądu pierwszej instancji.

W odpowiedzi na apelację (k.824-827) powodowie wnieśli o jej oddalenie.

Sąd Apelacyjny ustalił i zważył co następuje:

Apelacja nie była uzasadniona.

Sąd Apelacyjny podziela i przyjmuje za własne ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd Okręgowy i przyjmuje je za własne, co czyni zbędnym ich ponowne przytaczanie. Podobnie Sąd podziela dokonaną przez Sąd pierwszej instancji ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz ocenę prawną prawidłowych ustaleń faktycznych, z których wysnuł trafny wniosek o odpowiedzialności pozwanych za szkodę wyrządzoną czynem niedozwolonym

Przechodząc do poszczególnych zarzutów apelacji, w pierwszej kolejności należało odnieść się do zarzutów naruszenia prawa procesowego, gdyż od tego zależało, czy Sąd pierwszej instancji prawidłowo zastosował normy prawa materialnego.

Zarzut naruszenia art.235

2 § 1 pkt 2 i 5 k.p.c. w zw. z art. 278 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c. należało rozpoznać łącznie z zarzutem naruszenia art. 11 k.p.c.

Zarzuty te były chybione.

Zgodnie z art.11 zd.1 k.p.c. „ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd w postępowaniu cywilnym”.

Prejudycjalność wyroku karnego oznacza, że sąd rozpoznający sprawę cywilną obowiązują ustalenia faktyczne sądu karnego, które w sprawie cywilnej nie mogą być obalone ani pominięte. Odnosi się to do faktu popełnienia przestępstwa (co oznacza, że w postępowaniu cywilnym pozwany nie może bronić się, że nie popełnił przestępstwa, za które wcześniej został skazany prawomocnym wyrokiem sądu karnego), osoby sprawcy, przedmiotu przestępstwa, znamion czynu przypisanego skazanemu, miejsca i czasu popełnienia przestępstwa, sytuacji, w jakiej czyn został popełniony (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 maja 2023 r., I CSK 5465/22, LEX nr 3564899 i tam powołane orzecznictwo).

Przenosząc to na grunt niniejszej sprawy, trafnie Sad Okręgowy wskazał, że skoro pozwani zostali prawomocnie skazani za popełnienie przestępstwa na szkodę powodów i wysokość szkody stanowiła element znamienia czynu przypisanego pozwanym, to Sąd w sprawie cywilnej był tymi ustaleniami związany. Słusznie także Sąd pierwszej instancji wskazał, że wysokość szkody poniesionej przez powodów wynika również z ustaleń poczynionych w niniejszej sprawie na podstawie dokumentów w postaci dyspozycji wpłaty i potwierdzeń zawarcia depozytów (k. 50-55), z których wynika, że pozwani uiścili na rzecz spółki (...) sp. z o.o. łączną kwotę 175.000 zł. W tej sytuacji – jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji – powoływanie wnioskowanych przez skarżącego dowodów z opinii biegłych oraz zobowiązanie Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów do przedstawienia określonych materiałów z przeprowadzonej kontroli w spółce – było zbędne dla ustalenia okoliczności istotnych w sprawie i prowadziłoby jedynie do zbędnego przedłużania postępowania (art.235

2 § 1 pkt.5 k.p.c.).

W konsekwencji za chybiony należało także uznać zarzut naruszenia art. 415 k.c., zgodne z którym „kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia”.

Skoro pozwani zostali prawomocnie skazani za popełnienia przestępstwa m.in. na szkodę powodów, zaś wśród znamion przypisanego czynu wskazana została wysokość wyrządzonej szkody – spełnione zostały wszystkie przesłanki odpowiedzialności deliktowej pozwanych: czyn niedozwolony, szkoda oraz związek przyczynowy pomiędzy szkodą a czynem niedozwolonym.

Sąd Apelacyjny nie podzielił także zarzutu naruszenia art. 320 k.p.c.

Zgodnie z tym przepisem „w szczególnie uzasadnionych wypadkach sąd może w wyroku rozłożyć na raty zasądzone świadczenie, a w sprawach o wydanie nieruchomości lub o opróżnienie pomieszczenia - wyznaczyć odpowiedni termin do spełnienia tego świadczenia”.

Jak słusznie zauważył Sąd Okręgowy do rozłożenia zasądzonego świadczenia na raty nie jest wystarczająca wyłącznie trudna sytuacja pozwanych (majątkowa, osobista i zdrowotna), ale uwzględnić trzeba także usprawiedliwiony interes powoda jako wierzyciela. Należy przez to rozumieć, że rozłożenie na raty mogłoby zostać uznane za celowe jedynie wtedy, gdyby istniała realna szansa, że pozwani, jako dłużnicy, będą w stanie wywiązywać się z płatności ratalnej, a jednocześnie zapewni to zaspokojenie powoda w rozsądnym, tj. niezbyt odległym, terminie.

W tym kontekście trafnie Sąd Okręgowy uznał, że pozwani nie wykazali, z jakich źródeł będą w stanie opłacać deklarowane raty. Skarżący nie dokonał we własnym zakresie jakichkolwiek spłat na rzecz powodów, w tym również w toku postępowania. Także po wydaniu zaskarżonego wyroku, podtrzymując żądanie rozłożenia zasądzonego świadczenia na raty, nie podjął przekonywujących starań uwiarygadniających realność składanych deklaracji. Nie bez znaczenia jest także akcentowana przez powodów w odpowiedzi na apelację długość toczącego się postępowania (11 lata) oraz skala zadłużenia pozwanych. W rezultacie ewentualne rozłożenie na raty nie skutkowałoby umożliwieniem pozwanym wywiązania się z ich obowiązku wobec powodów bez narażenia ich na egzekucję, lecz spowodowałoby jedynie nieuzasadnione pogorszenie sytuacji powodów, którzy i tak już bardzo długo oczekują na zaspokojenie swojego roszczenia. Wreszcie trafnie zauważyli powodowie, że w sytuacji, gdy źródłem szkody jest czyn niedozwolony popełniony umyślnie – tak jak w niniejszej sprawie - rozłożenie na raty

in casu nie spełniałoby przesłanki „szczególnie uzasadnionego wypadku” w rozumieniu ar. 320 k.p.c. (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia z dnia 23 czerwca 1972 r., I CR 599/71, LEX nr 7099).

Z podobnych względów za chybiony należało uznać zarzut naruszenia art. 102 k.p.c.. zgodnie z którym „w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami”. Sąd pierwszej instancji słusznie bowiem zauważył, że delikt pozwanych ma charakter przestępstwa, popełnionego w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, nie sposób zatem uznać, aby

in casu zachodził szczególny wypadek w rozumieniu wyżej powołanego art. 102 k.p.c.

Z tych też względów Sąd Apelacyjny na podstawie wyżej cytowanych przepisów oraz art. 385 k.p.c. oddalił apelację.

O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono zgodnie z wyrażoną w art.98 §1 k.p.c. zasadą odpowiedzialności za wynik procesu. Skoro apelacja została oddalona Sąd zasądził od pozwanego M. P. na rzecz powodów wynagrodzenie pełnomocnika, którego wysokość ustalona została na podstawie § 2 pkt 6 w zw. z § 10 ust.1 pkt. 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t. jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1964).

Jednocześnie Sąd zasądził na rzecz pełnomocników z urzędu pozwanych wynagrodzenie, którego wysokość ustalona została na podstawie § 8 pkt 6 w zw. z § 4 ust.3 i §16 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U z 2024 r. poz.763) oraz analogicznego § 8 pkt 6 w zw. z § 4 ust.3 i §16 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U z 2024 r. poz.764).

Z uwagi na to, że powołane wyżej rozporządzenia nie zawierają regulacji dotyczącej wynagrodzenia za postępowanie odwoławcze prowadzone przed Sądem Apelacyjnym, Sąd zastosował w drodze analogii uregulowania zawarte w wyżej powołanym § 2 pkt 6 w zw. z § 10 ust.1 pkt. 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t. jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1964) oraz § 2 pkt 6 w zw. z § 10 ust.1 pkt. 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t. jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1935), stosując stawkę 75% od stawki minimalnej.

SSA Leszek Jantowski