Syndyk nie dostanie od Skarbu Państwa 3,6 mln zł za przedłużenie budowy zimą

Pozwem z dnia 31 grudnia 2022 r. (data nadania) Syndyk masy upadłości (...) w upadłości spółka akcyjna w S. wniósł o zasądzenie od Skarbu Państwa – Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad w W. kwoty 3.646.921,25 złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od tej kwoty od dnia 2 lipca 2018 r. do dnia zapłaty. Wniósł nadto o zasądzenie od pozwanego na swoją rzecz kosztów procesu według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, że strony wiązała umowa (...) z dnia 6 lutego 2015 r. na wykonanie zadania pn.: „Budowa drogi ekspresowej (...) na odcinku O. – O.”.

Określeniem z dnia 20 kwietnia 2018 r. inżynier kontraktu w sprawie roszczeń 26, 64, 67, 70, 71, 75 w związku z wystąpieniem wyjątkowo niesprzyjających warunków klimatycznych w okresie od listopada 2015 r. do marca 2017 r. uznał za uzasadnione roszczenie o przedłużenie czasu na ukończenie w zakresie 178 dni liczonych z okresem zimowym (czyli 87 dni bez okresu zimowego) i przyznał wykonawcy koszt w wysokości 2.404.745,25 złotych.

Powód domaga się zapłaty kwoty 3.646.921,25 złotych brutto, na którą to kwotę składają się: koszt w wysokości 2.515.308,25 złotych stanowiący iloczyn 91 dni przypadających na okres zimowy 2017/2018 roku w powiazaniu ze stawką 0,007% zatwierdzonej kwoty kontraktowej powiększonej o podatek VAT oraz wartość podatki VAT od uznanej ww. określeniem kwoty 2.404.745,25 złotych w wysokości 553.092,10 złotych. Powód podstawę swoich roszczeń wywodzi z treści umowy i wskazuje, że zamawiający wyłączył okres zimowy 2017/2018 z rozliczenia kosztów przedłużonego czasu na ukończenie oraz niezasadnie nie powiększył kosztu o podatek VAT w stawce 23% (pozew k. 3-10).

W odpowiedzi na pozew z dnia 22 marca 2023 r. (data nadania) pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda kosztów procesu według norm przepisanych, w zakresie kosztów zastępstwa procesowego zasądzenie na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej stosownie do treści art. 32 ust. 3 ustawy z dnia 15 grudnia 2016 r. o Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, o których mowa w art. 98 § 1

1 k.p.c., od uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

Pozwany w pierwszej kolejności wskazał, że zapłacił na rzecz wykonawcy koszt za przedłużenie czasu na ukończenie w okresie zimowym w kwocie 2.515.308,25 złotych brutto już 28 września 2019 r., tym samym roszczenie powoda w tym zakresie jest bezpodstawne.

Pozwany uznał, że: strony wiązała umowa nr (...) z dnia 6 lutego 2015 r. na wykonanie zadania pn.: „Budowa drogi ekspresowej (...) na odcinku O. – O.”. Określeniem z dnia 20 kwietnia 2018 r. inżynier uznał za uzasadnione roszczenie o przedłużenie czasu na ukończenie w zakresie 178 dni liczonych z okresem zimowym (czyli 87 dni bez okresu zimowego) i przyznał wykonawcy koszt w wysokości 2.404.745,25 złotych. wykonawca złożył w terminie kontraktowym powiadomienie o roszczeniu nr 87 oraz roszczenie ostateczne nr 87.

Pozwany zaprzeczył twierdzeniom powoda, iż powód nie otrzymał kosztu na przedłużenie czasu na ukończenie w okresie zimowym 2017/2018 roku, gdyż pozwany zapłacił je 28 września 2019 r.; wykonawcy należny był podatek VAT wg. Stawki 23% od kosztu za przedłużenie czasu na ukończenie; wysokość roszczenia powoda została określona w sposób prawidłowy oraz roszczenie powoda stało się wymagalne. Pozwany podniósł również zarzut przedawnienia roszczenia. (odpowiedź na pozew k. 275-291).

W dalszym toku procesu strony poparły swoje stanowiska.

Powód na żądanie Sądu określił

statio fisci Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad w W.

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

Powód (...) spółka akcyjna z siedzibą w S. w upadłości to przedsiębiorca wpisany do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem (...). Prowadził działalność gospodarczą m.in. w zakresie robót budowlanych związanych z budową dróg i autostrad. Na mocy prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego Szczecin-Centrum w Szczecinie z dnia 9 marca 2020 r. (sygn. akt XII GU 278/19) ogłoszono upadłość wskazanego podmiotu wyznaczając M. K. na Syndyka Masy Upadłości (...) spółka akcyjna z siedzibą w S. w upadłości (dowód: odpis z KRS k. 12-16).

Pozwany to Skarb Państwa

statio fisci Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad w W. z siedzibą w W..

W dniu 6 lutego 2015 roku Pozwany (zamawiający) na podstawie przeprowadzonej procedury udzielenia zamówienia publicznego w drodze przetargu ograniczonego zawarł z (...) S.A. w S. (wykonawca) umowę nr (...) na wykonanie zadania pn.: „Budowa drogi ekspresowej (...) na odcinku O. – O.”.

Zaakceptowana Kwota Kontraktowa, zgodnie z Ofertą Wykonawcy, wyniosła 321.030.809,22 zł netto, tj. 394.867.895,34 zł brutto, zaś zgodnie z §4 ust. 3 Umowy maksymalna wartość zobowiązania została wskazana jako 107% kwoty brutto, tj. 422.508.648,01 zł.

W ramach ww. kwoty Wykonawca zobowiązał się m.in. sporządzić Dokumenty Wykonawcy zdefiniowane w Subklauzuli (...), wykonać i ukończyć Roboty oraz usunąć wszystkie wady i dotrzymać warunków Gwarancji Jakości, w pełnej zgodności z postanowieniami Umowy (§ 4 ust. 1 umowy).

Zgodnie z §3 ust. 1 Umowy Wykonawca zobowiązał się do ukończenia Robót oraz uzyskania pozwolenia na użytkowanie w ustalonym Czasie na Ukończenie, który wynosił 20 miesięcy od Daty Rozpoczęcia, która została zdefiniowana jako dzień zawarcia Umowy z Wykonawcą (§ 3 ust. 1 i 3 umowy). Do czasu realizacji Robót nie wliczono okresów zimowych (od 15 grudnia do 15 marca).

W ustępie 4 § 3 Umowy strony wprost dopuściły możliwość przedłużenia Czasu na Ukończenie w sytuacji wystąpienia okoliczności niezależnych od Wykonawcy, a skutkujących niemożnością dotrzymania terminu określonego w ustępie 1 tego paragrafu.

Umowa zmieniana była dziesięciokrotnie, z czego dwukrotnie przedłużany był Czas na Ukończenie. Pierwsze przedłużenie zostało dokonane Aneksem nr 3 do Umowy i przesuwało termin zakończenia Inwestycji o 210 dni, drugie zaś wydłużyło Czas na Ukończenie o kolejne 87 dni i nastąpiło Aneksem nr 6 do Umowy.

(dowody: Umowa nr (...) z 6 lutego 2015 r. k. 17-18, Aneksy nr 1-10 do Umowy k. 293-333)

W związku z wystąpieniem „wyjątkowo niesprzyjających warunków klimatycznych” w czasie realizacji Robót, Wykonawca złożył roszczenia kontraktowe w trybie subklauzuli 20.1. Warunków Ogólnych i Szczególnych Kontraktu (dalej jako: „WOiSK”), którym przypisane zostały numery: 26, 64, 67, 70, 71, 75. Roszczenia te zostały rozpatrzone przez Inżyniera.

Inżynier Kontraktu określeniem z dnia 20 kwietnia 2018 roku uznał roszczenie Wykonawcy o przedłużenie Czasu na Ukończenie w zakresie 178 dni z okresem zimowym (tj. 87 dni bez okresu zimowego) oraz roszczenie o zapłatę Kosztu w wysokości 2.404.745,25 zł brutto. Przyznana kwota stanowiła wynik iloczynu kwoty 27.640,75 zł brutto za dzień (stanowiącej 0,007% Zatwierdzonej Kwoty Kontraktowej, wynikającej z zapisów subklauzuli (...) (a) WOiSK) oraz liczby 87 dni przedłużenia Czasu na Ukończenie bez okresu zimowego.

(dowód: Określenie Inżyniera Kontraktu z 20.04.2018 r. ((...)) k. 167-179)

W związku z ww. określeniem strony zawarły Aneks nr 6, zgodnie z którym Czas na Ukończenie został wydłużony o 87 dni kalendarzowych od Daty Rozpoczęcia. Wykonawcy w pkt 4 Aneksu nr 6 przyznano również kwotę wynikającą z zapisów subklauzuli (...).(a) WOiSK jako 0,007% Zatwierdzonej Kwoty Kontraktowej za każdy dzień wydłużenia Czasu na Ukończenie, która za 87 dni wyniosła netto 1.955.077,44 zł, po powiększeniu 0 23% podatku VAT w kwocie 449.667,81 zł dało kwotę brutto 2.404.745,25 zł.

Kwota ta została rozliczona w PŚP nr 42 i 43 i zapłacona Wykonawcy w całości.

(dowody: aneks nr 6 do umowy k. 314-317, PŚP nr 42 i 43 z Tabelą: Szczegółowe zestawienie Robót zrealizowanych w ramach Aneksów do Umowy k. 335-342, Faktura VAT Nr (...) k. 344-345, Faktura VAT Nr (...) k. 346-347, Faktura Korygująca VAT Nr (...) k. 348-349, Faktura Korygująca VAT Nr (...) k. 350-351, Faktura VAT Nr (...) k. 353-353, Faktura VAT Nr (...) k. 354-355, Potwierdzenia płatności k. 356-372)

Wykonawca nie zgadzając się z rozstrzygnięciem ww. roszczeń złożył powiadomienie o roszczeniu, a następnie roszczenie ostateczne o numerze 87, żądając zapłaty Kosztu w wysokości 2.515.308,25 zł za przedłużenie Czasu na Ukończenie w okresie zimowym, tj. 91 dni (za okres od 15.12.2017 r. do 15.03.2018 r.) wraz z wartością podatku VAT od wyliczonej w ten sposób kwoty oraz wartości podatku VAT od kwoty 2.404.745,25 zł uznanej wcześniej Określeniem z 20 kwietnia 2018 roku wynoszącego 553.091,41 zł. Łączna kwota objęta roszczeniem nr 87 wynosiła 3.646.920,55 zł.

Roszczenie to zostało rozpatrzone przez Inżyniera Kontraktu i odrzucone w całości określeniem z 3 lipca 2018 roku.

(dowody: Powiadomienie o roszczeniu nr 87 z 18.05.2018 r. k. 118-119, Roszczenie ostateczne nr 87 z 1.06.2018 r. k. 120-124, Określenie Inżyniera Kontraktu z 3.07.2018 r. ( (...)) k. 140-145)

O powyższym Inżynier Kontraktu poinformował Wykonawcę i wniósł o pilne przedłożenie odrębnego Przejściowego Świadectwa Płatności na kwotę 2.515.308,25 zł brutto. Inżynier wydał również Suplement do określenia w sprawie roszczeń nr 26, 64, 67, 70, 71, 75.

(dowody: Pismo Kierownika Projektu z 17.09.2018 r. k. 374, Pismo Inżyniera Kontaktu z 17.09.2018 r. ((...)) k. 376, Pismo Inżyniera Kontraktu z 17.09.2018 r. Suplement do określenia w sprawie roszczenia nr 26, 64, 67, 70, 71, 75 k. 147-148)

Na podstawie złożonego PŚP nr 45 Wykonawca wystawił fakturę VAT nr (...) opiewającą na kwotę 2.515.308,25 zł brutto (2.044.966,06 netto).

Powyższa faktura VAT została przez Pozwanego zapłacona przelewem zwykłym z 28 września 2018 r. Tytuł przelewu tj. „GDDKiA Faktura VAT nr (...) z dnia 19.09.2018 z zastrzeżeniem zwrotu”.

(dowody: Pismo Wykonawcy z 19.09.2018 r. z załącznikiem fakturą VAT ((...)) k. 378-379, Pismo Inżyniera Kontraktu z 19.09.2018 r. z załącznikiem PŚP nr 45 ( (...)) k. 381-386, Potwierdzenie płatności k. 388-396)

Zgodnie z Subklauzulą (...) Warunków Szczególnych Kontraktu: „Koszt” wskazany w poszczególnych Subklauzulach Warunków Kontraktu (z wyłączeniem Subklauzuli (...)[Konsekwencje zawieszenia] i Subklauzuli(...) [Skutki zagrożeń stanowiących Ryzyko Zamawiającego]) oznacza: Płatności za przedłużenie Czasu na Ukończenie wraz z zyskiem w wysokości 0,007% Zaakceptowanej Kwoty Kontraktowej za każdy dzień wydłużenia Czasu na Ukończenie zgodnie z Subklauzulą (...) [Przedłużenie Czasu na Ukończenie lub zmiana wykonania Wymaganej Minimalnej Ilości Wykonania]. W przypadku wydłużenia czasu na Ukończenie dla Odcinka zgodnie z Subklauzulą (...) [Przedłużenie Czasu na Ukończenie lub zmiana wykonania Wymaganej Minimalnej Ilości Wykonania], płatność za przedłużenie Czasu na Ukończenie wraz z zyskiem w wysokości 0,007% Zaakceptowanej Kwoty Kontraktowej za każdy dzień wydłużenia Czasu na Ukończenie określony proporcjonalnie dla wartości Robót objętych Odcinkiem (pogrubienie PGRP); lub Płatność określoną zgodnie z Subklauzulą (...) [Określenia], będącą następstwem Robót koniecznych do wykonania w wyniku okoliczności określonych w poszczególnych Subklauzulach Warunków Kontraktu.

W odniesieniu do Subklauzuli (...) [Konsekwencje zawieszenia] i Subklauzuli (...) [Skutki zagrożeń stanowiących Ryzyko Zamawiającego] „Koszt" oznacza wszelkie uzasadnione i udokumentowane wydatki we właściwy sposób, poniesione przez Wykonawcę bezpośrednio na Placu Budowy, bez narzutów i innych obciążeń, wraz z podatkiem od towarów i usług (VAT), nałożonym zgodnie z Prawami Kraju, z wyłączeniem zysku. Uprawnienie Wykonawcy do uzyskania Kosztu, o którym mowa w niniejszej Subklauzuli, wyczerpuje wszelkie roszczenia Wykonawcy z tytułu zdarzeń określonych w Kontrakcie zarówno w zakresie roszczeń odszkodowawczych, jak i roszczeń o zwiększenie wynagrodzenia. Wykonawca nie jest w szczególności uprawniony do dochodzenia odszkodowania przekraczającego wartość Kosztu".

Jak wynika z Subklauzuli (...) lit. (b) Kontraktu: „Tam gdzie Warunki Kontraktu odnoszą się do „Zaakceptowanej Kwoty Kontraktowej” oznacza ona „Zaakceptowaną Kwotę Kontraktową brutto”.

(dowód: Warunki Szczegółowe Kontraktu k. 27-53)

Sąd ustalił stan faktyczny na podstawie dokumentów powyżej wskazanych, których prawdziwości i treści strony nie kwestionowały. Sąd uznał je za wiarygodne.

Sąd przeprowadził dowód z zeznań świadka H. M. m.in. na okoliczność wysokości wynagrodzenia, jego wyliczenia i spłaty oraz metodologii wyliczenia wskaźnika (k. 429). Zeznania te były spójne, logiczne, szczegółowe korespondowały z dokumentami.

Sąd dopuścił dowód z przesłuchania stron, ograniczając jego przeprowadzenie do przesłuchania wskazanej przez stronę pozwaną osoby J. K. (k. 453). Sąd dał wiarę tym zeznaniom w całości. Wypowiedź korespondowała z dokumentami, była rzeczowa.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Powództwo nie zasługuje na uwzględnienie.

Powód żądał zasądzenia kwoty 3.646.921,25 złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od tej kwoty od dnia 2 lipca 2018 r. do dnia zapłaty.

W toku procesu Sąd badał okoliczności sporne, zasadność, wysokość i wymagalność zobowiązania oraz zarzut przedawnienia roszczenia.

Mając na uwadze reguły postępowania dowodowego, obowiązek przedstawienia dowodów zmierzających do wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy spoczywa na stronach, a ciężar udowodnienia faktów mających dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie spoczywa na stronie, która z tych faktów wywodzi skutki prawne (art. 6 k.c. w zw. z art. 3 k.p.c. w zw. z art. 232 k.p.c.).

W ocenie Sądu pozwany skutecznie zakwestionował roszczenie powoda zarówno co do zasady, jak i co do wysokości. Sąd podziela jego stanowisko w całości.

Powód wywodził swoje roszczenie z treści łączącej strony umowy o roboty budowlane.

Zgodnie z art. 647 k.c. przez umowę o roboty budowlane wykonawca zobowiązuje się do oddania przewidzianego w umowie obiektu, wykonanego zgodnie z projektem i z zasadami wiedzy technicznej, a inwestor zobowiązuje się do dokonania wymaganych przez właściwe przepisy czynności związanych z przygotowaniem robót, w szczególności do przekazania terenu budowy i dostarczenia projektu, oraz do odebrania obiektu i zapłaty umówionego wynagrodzenia.

Na należność dochodzoną w niniejszym postępowaniu składały się: koszt za przedłużenie czasu kontraktu w wysokości 2.515.308,25 złotych stanowiący iloczyn 91 dni przypadających na okres zimowy 2017/2018 roku w powiazaniu ze stawką 0,007% zatwierdzonej kwoty kontraktowej; 578.520,90 złotych tytułem podatku VAT od ww. kwoty 2.515.308,25 złotych oraz kwota 553.092,10 złotych tytułem podatku VAT od uznanej określeniem z dnia 20 kwietnia 2018 r. kwoty 2.404.745,25 złotych.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że pozwany zapłacił na rzecz powoda (wykonawcy) koszt za przedłużenie czasu na ukończenie w okresie zimowym w kwocie 2.515.308,25 złotych brutto już 28 września 2019 r.

Tym samym, zdaniem Sądu, roszczenie powoda w tym zakresie jest wygasło i dochodzone w tym postępowaniu być nie może. Postępowanie dowodowe wykazało, że na podstawie złożonego na podstawie złożonego PŚP nr (...) Wykonawca wystawił fakturę VAT nr (...) opiewającą na kwotę 2.515.308,25 zł brutto (2.044.966,06 netto). Powyższa faktura VAT została przez Pozwanego zapłacona przelewem zwykłym z 28 września 2018 r. Tytuł przelewu tj. „GDDKiA Faktura VAT nr (...) z dnia 19.09.2018 z zastrzeżeniem zwrotu”.

W konsekwencji zbędne było prowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego w tym z zakresie, jak przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego sądowego czy zobowiązanie pozwanego do przedkładania dodatkowych dokumentów.

Sporna miedzy stronami pozostawała kwestia powiększenia Kosztu o podatek VAT.

Zgodnie z Subklauzulą (...) Warunków Szczególnych Kontraktu: „Koszt” wskazany w poszczególnych Subklauzulach Warunków Kontraktu (z wyłączeniem Subklauzuli (...) [Konsekwencje zawieszenia] i Subklauzuli (...) [Skutki zagrożeń stanowiących Ryzyko Zamawiającego]) oznacza: Płatności za przedłużenie Czasu na Ukończenie wraz z zyskiem w wysokości 0,007% Zaakceptowanej Kwoty Kontraktowej za każdy dzień wydłużenia Czasu na Ukończenie zgodnie z Subklauzulą (...) [Przedłużenie Czasu na Ukończenie lub zmiana wykonania Wymaganej Minimalnej Ilości Wykonania]. W przypadku wydłużenia czasu na Ukończenie dla Odcinka zgodnie z Subklauzulą (...) [Przedłużenie Czasu na Ukończenie lub zmiana wykonania Wymaganej Minimalnej Ilości Wykonania], płatność za przedłużenie Czasu na Ukończenie wraz z zyskiem w wysokości 0,007% Zaakceptowanej Kwoty Kontraktowej za każdy dzień wydłużenia Czasu na Ukończenie określony proporcjonalnie dla wartości Robót objętych Odcinkiem (pogrubienie PGRP); lub Płatność określoną zgodnie z Subklauzulą (...) [Określenia], będącą następstwem Robót koniecznych do wykonania w wyniku okoliczności określonych w poszczególnych Subklauzulach Warunków Kontraktu.

W odniesieniu do Subklauzuli (...) [Konsekwencje zawieszenia] i Subklauzuli (...) [Skutki zagrożeń stanowiących Ryzyko Zamawiającego] „Koszt" oznacza wszelkie uzasadnione i udokumentowane wydatki we właściwy sposób, poniesione przez Wykonawcę bezpośrednio na Placu Budowy, bez narzutów i innych obciążeń, wraz z podatkiem od towarów i usług (VAT), nałożonym zgodnie z Prawami Kraju, z wyłączeniem zysku.

Uprawnienie Wykonawcy do uzyskania Kosztu, o którym mowa w niniejszej Subklauzuli, wyczerpuje wszelkie roszczenia Wykonawcy z tytułu zdarzeń określonych w Kontrakcie zarówno w zakresie roszczeń odszkodowawczych, jak i roszczeń o zwiększenie wynagrodzenia. Wykonawca nie jest w szczególności uprawniony do dochodzenia odszkodowania przekraczającego wartość Kosztu".

Powyższe wskazuje, że koszt oznacza płatność za przedłużenie czasu na ukończenie wraz z zyskiem w wysokości 0,007% zaakceptowanej kwoty kontraktowej za każdy dzień wydłużenia czasu na ukończenie.

Jak wynika z Subklauzuli (...) lit. (b) Kontraktu: „Tam gdzie Warunki Kontraktu odnoszą się do „Zaakceptowanej Kwoty Kontraktowej” oznacza ona „Zaakceptowaną Kwotę Kontraktową brutto””.

W konsekwencji zamawiający obliczając należny wykonawcy koszt odwoływał się do zaakceptowanej kwoty kontraktowej brutto, która wynosiła 394.867.895,34 zł brutto. 0,007% tej kwoty stanowiła zatem kwota 27.640,75 złotych brutto. Po jej przemnożeniu przez liczbę dni przedłużenia Czasu na Ukończenie wynik stanowił koszt brutto należy wykonawcy. (27.640,75 zł brutto x 87 dni 2.404.745,25 zł brutto; 27.640,75 zł brutto x 91 dni 2.515.308,25 zł brutto).

W taki sam sposób zamawiający obliczył kwotę płatności należną wykonawcy uznając, że kwota obliczona na podstawie Subklauzuli (...) WOiSK jest już kwotą brutto i nie ma podstaw do ponownego powiększania tej kwoty o podatek VAT.

Kwota należna wykonawcy z tytułu wydłużenia czasu na ukończenie rozliczona została zatem zgodnie z kontraktem w ramach bieżących rozliczeń i wystawianych przez Inżyniera Przejściowych Świadectw Płatności. Zapłacone wykonawcy kwoty wyczerpały wszelkie płatności należne wykonawcy z tytułu i w związku z wydłużeniem czasu na ukończenie.

W ocenie Sądu, wykonawca jako przedsiębiorca i jako zarejestrowany podatnik podatku VAT posiada możliwość odliczenia stawki podatku VAT w pełnej wysokości i jest ona dla niego ekonomicznie „neutralna". Wobec tego niezasadna jest próba dochodzenia

de facto jej podwójnego naliczenia - najpierw poprzez wzięcie jako podstawy Zaakceptowanej Kwoty Kontraktowej w postaci kwoty brutto, a następnie ponowne doliczenie kwoty brutto także z tego powodu. Powodowałoby to, że wykonawca byłby w tym zakresie bezzasadnie uprzywilejowany - najpierw poprzez możliwość odliczenia podatku VAT, a następnie poprzez możliwość zaliczenia wyższej kwoty jako swojego wynagrodzenia. W takim przypadku podatek VAT byłby wypłacony podwójnie.

W odniesieniu do podniesionego przez pozwanego zarzutu przedawnienia roszczenia, wskazać należy, że jest zasadny.

Roszczenie powoda związane jest z działalnością gospodarczą. Przedmiotem są roboty budowlane.

Zgodnie z art. 118 k.c. roszczenia związane z działalnością gospodarczą przedawniają się z upływem 3 lat.

Stosownie do art. 120 § 1 k.c. bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne, przy uwzględnieniu, że jeżeli wymagalność roszczenia zależy od podjęcia określonej czynności przez uprawnionego, bieg terminu przedawnienia zaczyna się od dnia, w którym roszczenie stałoby się wymagalne, gdyby uprawniony podjął czynność w najwcześniejszym możliwym terminie.

Bieg terminu przedawnienia rozpoczął się najpóźniej dnia następnego po wydaniu Określenia z dnia 20 kwietnia 2018 r. przez inżyniera kontraktu w sprawie roszczenia wykonawcy nr 26,64,67,70,72,75. Określeniem tym inżynier odmówił wykonawcy zapłaty Kosztu w wysokości 2.515.308,25 zł netto stanowiącego iloczyn 91 dni przypadających na okres zimowy 2017/2018 roku w powiązaniu ze stawką 0,007% Zatwierdzonej Kwoty Kontraktowej oraz podatku VAT od tej kwoty VAT oraz wartość podatku VAT od uznanej ww. Określeniem kwoty 2.404.748,25 zł w wysokości 553.092,10 zł. Już wówczas Wykonawca powinien podjąć czynności w celu dochodzenia nieuznanych przez Inżyniera kwot. Tym samym w kwietniu 2018 roku rozpoczął się bieg terminu przedawnienia, który upłynął z końcem 2021 roku, zaś pozew w niniejszej sprawie został wniesiony w dniu 31 grudnia 2022 r.

W zakresie wskazanej przez powoda w pozwie informacji o zawezwaniu pozwanego do próby ugodowej obejmującej roszczenie objęte niniejszym powództwem, pozwany zaprzecza, aby wykonawca kiedykolwiek zawezwał go do próby ugodowej w zakresie roszczenia objętego przedmiotowym postępowaniem. Ponadto powód nie wskazał nawet sygnatury sprawy sądowej, pod którą ewentualnie wniosek o zawezwanie miałby być rozpoznany. Powód do pism załączył wniosek o zawezwanie do próby ugodowej z dnia 14 maja 2018 roku, który obejmuje: „roszczenie Wykonawcy o zapłatę kwoty 39.826.896,41 zł wraz z należnymi odsetkami za opóźnienie tytułem odszkodowania za szkodę poniesioną przez wykonawcę w związku z zaistniałą z przyczyn niezależnych od Wykonawcy koniecznością przedłużonej realizacji kontraktu, która obejmuje zarówno stratę wykonawcy

(damnum emergens) jak i utracone korzyści

(lucrum cessans), objęte Roszczeniem nr 7, a nie roszczenie objęte niniejszym pozwem.

Nawet gdyby uznać, że wniosek o zawezwanie do próby ugodowej obejmował przedmiotowe roszczenie, to termin przedawnienia zaczął biec na nowo w dniu następnym po dniu posiedzenia, na którym nie doszło do zawarcia ugody tj. 1 sierpnia 2018 r. i również upłynął z końcem 2021 roku.

W odniesieniu do wskazanych przez powoda terminów wymagalności dochodzonych roszczeń, zwrócić należy uwagę na rozbieżności dotyczące terminu, od którego powodowi należne są odsetki. Powód wniósł o zasądzenie kwoty 3.646.921,25 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od tej kwoty od 2 lipca 2018 r. do dnia zapłaty. W oświadczeniu co do daty wymagalności roszczenia powód wskazał zaś, że roszczenie dochodzone pozwem stało się wymagalne 1 lipca 2020 roku tj. w dniu wydania przez stronę pozwaną Świadectwa Przejęcia Robót, co miałoby determinować naliczanie odsetek ustawowych za opóźnienie od dnia następnego tj. 2 lipca 2020 roku. Powyższe oznacza, że powód

de facto przyznaje, że datą, w której mógł postawić roszczenie w stan wymagalności jest co najmniej 2 lipca 2018 r. wobec czego i w tej sytuacji zasady jest zarzut przedawnienia roszczenia podnoszony przez pozwanego.

Odnosząc się zaś do wymagalności roszczenia wynikającej z daty wydania Świadectwa Przejęcia Robót pozwany podnosi, że żaden przepis prawa nie ustanawia początku wymagalności roszczeń z umowy o roboty budowlane od momentu oddania/zakończenia całości robót, a tym bardziej od potwierdzenia zakończenia realizacji kontraktu formalnym dokumentem. Tym samym roszczenie o zapłatę kwoty dochodzonej pozwem mogło stać się wymagalne - jako zobowiązania bezterminowe - jedynie na skutek wezwania pozwanego do zapłaty, w myśl art. 455 k.c. Dopiero wezwanie dłużnika przez wierzyciela do wykonania zobowiązania przekształca dotychczasowe zobowiązanie bezterminowe w zobowiązanie terminowe . Prawidłowe wezwanie do zapłaty musi zawierać wszystkie niezbędne elementy umożliwiające zidentyfikowanie roszczenia oraz wzmiankę co do sposobu i czasu zapłaty W świetle powyższego brak jest podstaw, aby uznać wydanie Świadectwa Przejęcia Robót za wezwanie do zapłaty kwoty dochodzonej pozwem.

W ocenie Sądu, roszczenie dochodzone pozwem jako bezterminowe nie stało się wymagalne ani z dniem 2 lipca 2018 roku, ani z dniem 2 lipca 2020 roku. Najwcześniejszą datą wymagalności roszczenia może zostać uznany dzień 6 lutego 2024 r. tj. 7 dni po skutecznym doręczeniu odpisu pozwu pozwanemu i ewentualnie od tej daty możliwe jest naliczanie odsetek ustawowych za opóźnienie.

Powyższe nie przeczy zasadności zarzutu przedawnienia roszczenia. Zgodnie bowiem z art. 120 § 1 k.c.

in fine „Jeżeli wymagalność roszczenia zależy od podjęcia określonej czynności przez uprawnionego, bieg terminu rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stałoby się wymagalne, gdyby uprawniony podjął czynność w najwcześniej możliwym terminie.”. Wobec powyższego fakt braku postawienia wierzytelności w stan wymagalności przez powoda, brak wezwania do świadczenia pozwanego nie tamował rozpoczęcia biegu przedawnienia roszczenia - roszczenie to przedawniło się zanim stało się wymagalne.

Zgodnie ze stanowiskiem doktryny, wyjątek przewidziany w art. 120 § 1 k.c. zdanie drugie uzasadniony jest tym, że w jego braku uprawniony mógłby swobodnie decydować o początku biegu przedawnienia poprzez niedokonywanie wymaganej czynności. Byłoby to sprzeczne z celem instytucji przedawnienia (A. Brzozowski [w:]

Kodeks cywilny..., t. 1, red. K. Pietrzykowski, 2015, s. 473; P. Machnikowski [w:]

Kodeks cywilny..., red. E. Gniewek, P. Machnikowski, 2017, s. 308). W przypadku określonym w art. 120 § 1 zdanie drugie dla rozpoczęcia biegu przedawnienia nie ma znaczenia, czy roszczenie jest wymagalne i kiedy przypada termin wymagalności. Przepis ten ma zastosowanie zarówno wówczas, gdy czynność uprawnionego została dokonana, jak i wtedy, gdy jej nie podjął. Nie zależy również od świadomości uprawnionego (wyrok SN z 24.04.2003 r., I CKN 316/01, OSNC 2004/7–8, poz. 117, z glosą M. Lemkowskiego, OSP 2005/7–8, poz. 94). Czynności te mogą polegać w szczególności na wezwaniu dłużnika do spełnienia świadczenia, współdziałaniu wierzyciela wymaganym do spełnienia świadczenia, wystawieniu wymaganych umową lub przepisami dokumentów rozliczeniowych (wyrok SN z 16.11.1995 r., II CRN 156/95, PUG 1996/3, s. 22).

(zob. N. Rycko [w:] Kodeks cywilny. Komentarz. Tom I. Część ogólna, cz. 2 (art. 56–125), red. J. Gudowski, Warszawa 2021, art. 120)

O kosztach postępowania rozstrzygnięto w oparciu o art. 98 § 1 k.p.c., w myśl którego strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony.

Mając na uwadze, że stroną przegrywającą sprawę jest powód, zasadnym jest zasądzenie od niego na rzecz pozwanego, na żądanie pozwanego, kosztów postępowania na które to koszty składały się koszty zastępstwa procesowego w kwocie 15.000 zł (zgodnie z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych).

Wynagrodzenie pełnomocnika uwzględnia duży nakład pracy, złożony charakter sprawy. W zakresie kosztów zastępstwa procesowego Sąd zasądził na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, stosownie do treści art. 32 ust. 3 ustawy z dnia 15 grudnia 2016 r. o Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej.

Stąd orzeczono jak w sentencji.

sędzia Agnieszka du Château

ZARZĄDZENIE

(...)

sędzia Agnieszka du Château