Zażalenie powoda na odmowę zwolnienia od kosztów odrzucone jako niedopuszczalne

W niniejszej sprawie powód złożył zażalenie (k.50) na postanowienie z dnia 28 kwietnia 2023 r. wydane przez referendarza sądowego oddalające wniosek powoda o zwolnienie od kosztów sądowych (k. 41). W związku z tym sprawa została wpisana do repertorium Gz i wylosowany inny skład sądu pierwszej instancji w celu rozpoznania zażalenia (k. 55, 56). W dniu 18 grudnia 2023 r. inny skład sądu I instancji wydał postanowienie, w którym odrzucił zażalenie (k. 59).

Na to postanowienie wniesiono w dniu 5 lutego 2024 r. zażalenie (k. 65), które najpierw przedstawiono Sądowi Apelacyjnemu (k. 31), a po zwrocie akt do rozpoznania innemu składowi sądu I instancji (k. 75).

Zażalenie w ocenie innego składu sądu I instancji jest niedopuszczalne i dlatego podlega odrzuceniu.

Niewątpliwie zgodnie z art. 394

1a

§ 1 pkt 12 kpc na odrzucenie zażalenia przysługuje zażalenie, lecz dotyczy to postanowień wydanych przez sąd I instancji, a nie innego składu sądu I instancji. Jeżeli zażalenie podlega odrzuceniu powinno być odrzucone przez Sąd I instancji w składzie I sędziego i na tę decyzję przysługuje na podstawie wyżej wskazanego przepisu zażalenie, które rozpatrywać powinien inny skład sądu I instancji. Jeżeli Sąd I instancji nie odrzucił zażalenia, a jest ono (tak jak w tym wypadku niedopuszczalne) to decyzję w sprawie podejmuje inny skład sądu I instancji jako sąd odwoławczy. Zgodnie z przepisem art. 394

1a

§ 1 pkt 1 kpc zażalenie na odmowę zwolnienia od kosztów przysługuje do innego składu sądu I instancji. Zażalenie jako niedopuszczalne zostało odrzucone i należy uznać, że postanowienie z dnia 18 grudnia 2023 r. zostało wydane przez inny skład sądu I instancji. Nie jest to z całą pewnością postanowienie sądu I instancji (nie tylko z uwagi na skład trzyosobowy, ale także dlatego, że nie zostało wydane przez sędziego referenta ze sprawy XVI GC 47/23). Nie jest także mimo, że tak wskazano w uzasadnieniu, postanowieniem wydanym jako Sąd II instancji, dlatego, że Sąd Okręgowy działa jako sąd II instancji (poza oczywistym przypadkiem rozpoznawania środków zaskarżenia na orzeczenia sądów rejonowych) kiedy rozpoznaje skargę na orzeczenie referendarza w przypadku wskazanym w art. 398

23 § 3 kpc oraz art. 767

3a §3 kpc, i zażalenie w przypadku wskazanym w art. 767

4 § 1

1 kpc. Tymczasem żadna z tych sytuacji nie miała miejsca w niniejszej sprawie, w szczególności nie rozpoznawano skargi na orzeczenie referendarza, bowiem istotą rozstrzygnięcia było to, że nie mamy do czynienia ze skargą tylko zażaleniem.

Warto wskazać, że na postanowienie sądu II instancji odrzucające zażalenie również zażalenie nie przysługuje. Jest to zatem rozwiązanie symetryczne, że w obu przypadkach kiedy dochodzi do podjęcia decyzji już na etapie sądu odwoławczego jego decyzja o odrzuceniu zażalenia jest ostateczna.

Dlatego należało uznać, że decyzja z dnia 18 grudnia 2023 r. jest ostateczna i nie podlega zaskarżeniu. Wniesione na nią zażalenie należało odrzucić.

W tym wypadku należy powołać się na uchwałę SN z 24 maja 2024 r. III CZP 62/23 OSNC 2024/10/99, która powstała w odpowiedzi na pytanie prawne:

"Czy w aktualnym stanie prawnym w sytuacji, gdy doszło do wyznaczenia innego składu sądu I instancji do rozpoznania zażalenia na postanowienie o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych, zażalenie to odrzuca sąd w składzie jednoosobowym na podstawie art. 394

1a § 1

1 k.p.c., czy też sąd w składzie trzyosobowym na podstawie art. 394

1a § 1

2 k.p.c.?",

odpowiedziano, że „wskazaną rozbieżność między art. 394

1a § 1

2 i art. 394

1a § 1

1 k.p.c. należy rozstrzygnąć w ten sposób, że drugi z powołanych przepisów stanowi regulację szczególną względem pierwszego z nich i zażalenie do innego składu sądu pierwszej instancji na postanowienie o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych odrzuca sąd w składzie jednego sędziego”.

W ocenie Sądu we wszystkich przypadkach, kiedy inny skład sądu I instancji podejmuje decyzję o odrzuceniu zażalenia to postanowienie wydawane jest jednoosobowo przez przewodniczącego składu.

Postanowienie z dnia 18 grudnia 2023 r. zostało wydane przez skład 3 osobowy nie ma to jednak wpływu na ocenę, że zażalenie na to postanowienie jest niedopuszczalne.

Dlatego też jak podstawie art. 394

1a § 1

1 k.p.c. należało odrzucić zażalenie powoda działając jednoosobowo jako inny skład sądu I instancji.

Biorąc powyższe pod rozwagę Sąd orzekł jak w sentencji.

sędzia Katarzyna Bartosiewicz