Sąd obniżył kary UOKiK dla spółki sprzedającej suplementy diety i osoby fizycznej

Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej: organ, pozwany, Prezes UOKiK, Prezes Urzędu), decyzją z 5 września 2023 r., nr (...):

I. Na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy z 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2023 r. poz. 1689, dalej: ustawa o.k.i.k.)

uznał za praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów działania (...) sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: powódka, przedsiębiorstwo, skarżąca, spółka), polegające na wprowadzaniu konsumentów w błąd:

[1.]

w zakresie sprzedaży suplementów diety przy wykorzystaniu środków porozumiewania się na odległość w postaci kuponu zamówienia, stron internetowych oraz telefonu, poprzez nietransparentne informowanie konsumentów, że elementem złożonego przez nich zamówienia jest subskrypcja suplementów diety polegająca na udziale w programie corocznych dostaw danego produktu, co stanowi nieuczciwą praktykę rynkową zdefiniowaną w art. 5 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz.U. z 2023 r. poz. 845) i narusza zbiorowe interesy konsumentów, a poprzez to stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy o.k.i.k.;

[2.]

poprzez stosowanie mechanizmu przekierowania, dotyczącego oferowanych przez przedsiębiorcę suplementów diety tożsamych pod względem produktowym, polegającego na przedstawianiu konsumentom, w ramach zamówień składanych przez strony internetowe, potwierdzenia zamówienia darmowej próbki danego produktu z równoczesną ofertą specjalną odpłatnej wersji produktu, w sposób mogący sugerować, iż naciśnięcie przycisku z potwierdzeniem zamówienia odnosi się do pierwotnej oferty nabycia darmowej próbki danego produktu, co stanowi nieuczciwą praktykę rynkową, zdefiniowaną w art. 5 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym i narusza zbiorowe interesy konsumentów, a poprzez to stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy o.k.i.k;

[3.]

w treści materiałów reklamowych, w postaci kuponów zamówienia oraz stron internetowych dotyczących poszczególnych suplementów diety odnośnie liczby zadowolonych klientów, korzystających z danego suplementu diety, podczas gdy informacja ta dotyczyła liczby zadowolonych klientów przedsiębiorcy ogółem, co stanowi nieuczciwą praktykę rynkową zdefiniowaną w art. 5 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym i narusza zbiorowe interesy konsumentów, a poprzez to stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy o.k.i.k.;

i

nakazał zaniechanie ich stosowania.

II. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o.k.i.k.,

uznał za praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów działania (...) sp. z o.o., polegające na:

[1.]

niewłaściwym oznaczaniu przycisku do składania zamówienia na stronach internetowych przedsiębiorcy służących do prowadzenia sprzedaży suplementów diety, poprzez brak oznaczenia takiego przycisku w łatwo czytelny sposób słowami „zamówienie z obowiązkiem zapłaty” lub innego równoważnego, jednoznacznego sformułowania, co jest niezgodne z art. 17 ust. 3 ustawy z 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta (Dz.U. z 2020 r. poz. 287 ze zm.) i narusza zbiorowe interesy konsumentów, a poprzez to stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o.k.i.k. i

stwierdził zaniechanie jej stosowania z dniem 27 października 2022 r.;

[2.]

wprowadzaniu konsumentów w błąd w treści reklamy telewizyjnej suplementu diety (...), odnośnie obciążających ich kosztów związanych z zamówieniem produktu, poprzez brak werbalnego informowania konsumentów o kosztach przesyłki tego produktu, co stanowi nieuczciwą praktykę rynkową zdefiniowaną w art. 6 ust. 1 i 4 pkt 3 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym i narusza zbiorowe interesy konsumentów, a poprzez to stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy o.k.i.k. i

stwierdził zaniechanie jej stosowania z dniem 24 stycznia 2022 r.;

[3.]

wprowadzaniu konsumentów w błąd w treści materiałów reklamowych w postaci kuponów zamówienia oraz stron internetowych dotyczących suplementu diety (...), poprzez wskazywanie, że produkt ten jest rekomendowany dla wszystkich mężczyzn po 50 roku życia w ramach Ogólnopolskiej Kampanii (...), co stanowi nieuczciwą praktykę rynkową zdefiniowaną w art. 5 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym i narusza zbiorowe interesy konsumentów, a poprzez to stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy o.k.i.k. i

stwierdził zaniechanie jej stosowania z dniem 1 marca 2022 r.;

[4.]

wprowadzaniu konsumentów w błąd w treści materiałów reklamowych, w postaci kuponów zamówienia oraz stron internetowych, dotyczących oferowanych przez przedsiębiorcę suplementów diety, poprzez powoływanie się, w odniesieniu do tych suplementów diety, na autorytet Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności w zakresie zaleceń lub oświadczeń zdrowotnych zatwierdzonych przez ten organ, co stanowi nieuczciwą praktykę rynkową zdefiniowaną w art. 7 pkt 4 lit. b ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym i narusza zbiorowe interesy konsumentów, a poprzez to stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy o.k.i.k.

i

stwierdził zaniechanie jej stosowania z dniem 31 marca 2021 r.;

III. Na podstawie art. 26 ust. 2 oraz art. 27 ust. 4 ustawy o.k.i.k.,

nałożył na (...) sp. z o.o. środki usunięcia trwających skutków naruszenia w zakresie stwierdzonym w pkt I. oraz II. sentencji decyzji, według następujących zasad:

1. poinformowania o przedmiotowej decyzji – w terminie nie później niż 2 miesiące od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji – wszystkich konsumentów, którzy od dnia 14 lutego 2017 r. byli lub są klientami (...) sp. z o.o. w zakresie sprzedaży suplementów diety (w wersji bezpłatnej i odpłatnej) w formie pisma (przesyłanego listownie) lub wiadomości przekazanej na innym trwałym nośniku (np. pocztą elektroniczną), w sposób czytelny dla odbiorcy (tj. sporządzony z zastosowaniem czcionki Times New Roman koloru czarnego na białym tle w rozmiarze co najmniej 13 punktów), o treści z k. 8 – 9 akt sądowych.

Realizację obowiązku informacyjnego z ww. punktu III., organ obwarował nakazem zastosowania następujących zasad:

a.

przesyłana konsumentom wiadomość nie może zawierać żadnych materiałów marketingowych;

b.

w przypadku korespondencji pisemnej na przodzie koperty powinna znajdować się widoczna i czytelna informacja: „Informacja o decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wobec (...) sp. z o.o.”, w ten sam sposób należy określić temat ewentualnej wiadomości przesyłanej na innym trwałym nośniku;

c.

wybór innej formy komunikacji z klientem przy zastosowaniu trwałego nośnika niż na piśmie (listownie) możliwy jest tylko w sytuacji, w której przedsiębiorca posiada odrębną zgodę klienta na tę inną formę komunikacji;

d.

w przypadku zmiany nazwy przedsiębiorcy, jego przekształcenia lub przejścia praw i obowiązków na inny podmiot pod jakimkolwiek tytułem, powyższy obowiązek powinien być zrealizowany odpowiednio przez lub za pośrednictwem danego przedsiębiorcy lub jego następcy prawnego, ze wskazaniem nazwy dawnej i nowej;

e.

w sytuacji, gdy na dzień wysłania ww. korespondencji konsument uprawniony do otrzymania przedmiotowego oświadczenia, nie będzie już klientem przedsiębiorcy, to oświadczenie powinno zostać przesłane na ostatni jego znany adres korespondencyjny;

f.

w razie zmiany treści sentencji decyzji lub jej uzasadnienia przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów lub sąd powszechny, powyższy obowiązek powinien być zrealizowany zgodnie ze zmienioną treścią decyzji;

2. opublikowania w terminie czternastu dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji, na koszt (...) sp. z o.o., na głównej stronie internetowej tego przedsiębiorcy, która na dzień wydania niniejszej decyzji mieściła się pod adresem (...), oświadczenia o przedmiotowej decyzji, że jest ona dostępna na stronie Urzędu, tj. (...) Dodatkowo, organ wskazał szczegółowo sposób udostępnienia tej informacji, którego opis znajduje się na k. 9 – 9v akt sądowych;

3. opublikowania w terminie czternastu dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji, na koszt (...) sp. z o.o. na publicznie dostępnych profilach prowadzonych w mediach społecznościowych, które na dzień wydania niniejszej decyzji mieściły się w niżej wymienionych serwisach, pod następującymi adresami:

A.

(...) pod adresem (...) oraz

B.

(...) pod adresem (...)

oświadczenia o wydaniu niniejszej decyzji, o konkretnej treści oraz w sposób dokładnie sprecyzowany przez organ (k. 9v – 10 akt sądowych).

IV. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 112 ust. 2 i 3 ustawy o.k.i.k., z tytułu naruszenia zakazu, o jakim mowa w art. 24 ww. ustawy,

nałożył na (...) sp. z o.o. kary pieniężne, płatne na rzecz budżetu państwa w terminie czternastu dni od dnia uprawomocnienia się decyzji, w następującej wysokości:

[1.]

2.073.280 zł (dwa miliony siedemdziesiąt trzy tysiące dwieście osiemdziesiąt złotych) w zakresie opisanym w pkt I.[1.] sentencji niniejszej decyzji;

[2.]

1.295.800 zł (jedn milion dwieście dziewięćdziesiąt pięć tysięcy osiemset złotych) w zakresie opisanym w pkt I.[2.] sentencji niniejszej decyzji;

[3.]

463.760 zł (czterysta sześćdziesiąt trzy tysiące siedemset sześćdziesiąt złotych) w zakresie opisanym w pkt I.[3.] sentencji niniejszej decyzji;

[4.]

409.200 zł (czterysta dziewięć tysięcy dwieście złotych) w zakresie opisanym w pkt II.[1.] sentencji niniejszej decyzji;

[5.]

286.440 zł (dwieście osiemdziesiąt sześć tysięcy czterysta czterdzieści złotych) w zakresie opisanym w pkt II.[2.] sentencji niniejszej decyzji;

[6.]

381.920 zł (trzysta osiemdziesiąt jeden tysięcy dziewięćset dwieście złotych) w zakresie opisanym w pkt II.[3.] sentencji niniejszej decyzji;

[7.]

286.440 zł (słownie: dwustu osiemdziesięciu sześciu tysięcy czterystu czterdziestu złotych) w zakresie opisanym w pkt. II.[4.] sentencji niniejszej decyzji.

V. Na podstawie art. 106b ust. 1 i 3 ustawy o.k.i.k., po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów,

nałożył na C. T. (1) (dalej: powód, skarżący) – członka zarządu, pełniącego funkcję prezesa zarządu (...) sp. z o.o. – w związku z umyślnym dopuszczeniem do naruszenia przez (...) sp. z o.o. zakazów określonych w art. 24 ust. 1 i 2 oraz art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy o.k.i.k., kary pieniężne płatne na rzecz budżetu państwa w terminie czternastu dni od dnia uprawomocnienia się decyzji, w następującej wysokości:

[1.]

35.000 zł (trzydzieści pięć tysięcy złotych) w zakresie wskazanym w pkt I.[1.] sentencji niniejszej decyzji;

[2.]

19.000 zł (dziewiętnaście tysięcy złotych) w zakresie wskazanym w pkt I.[2.] sentencji niniejszej decyzji;

[3.]

13.000 zł (trzynaście tysięcy złotych) w zakresie wskazanym w pkt I.[3.] sentencji niniejszej decyzji;

[4.]

12.000 zł (dwanaście tysięcy złotych) w zakresie wskazanym w pkt II.[1.] sentencji niniejszej decyzji;

[5.]

10.000 zł (dziesięć tysięcy złotych) w zakresie wskazanym w pkt II.[2.] sentencji niniejszej decyzji;

[6.]

11.000 zł (jedenaście tysięcy złotych) w zakresie wskazanym w pkt II.[3.] sentencji niniejszej decyzji;

[7.]

10.000 zł (dziesięć tysięcy złotych) w zakresie wskazanym w pkt II.[4.] sentencji niniejszej decyzji.

VI. Na podstawie art. 77 ust. 1 i art. 80 ustawy o.k.i.k. oraz na podstawie art. 263 § 1 i art. 264 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej: k.p.a.), w zw. z art. 83 ustawy o.k.i.k.,

obciążył

(...) sp. z o.o. kosztami postępowania opisanego w pkt I. i II. sentencji niniejszej decyzji w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, w kwocie 109 złotych (sto dziewięć złotych) i zobowiązał przedsiębiorcę do zwrotu tych kosztów Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w terminie czternastu dni od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji.

(decyzja organu, k. 6 – 67v akt sądowych sprawy o sygn. XVII 3/24)

U podstaw wydania przedmiotowej decyzji leżały działania (...) sp. z o.o., uznane przez organ za praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów, polegające na wprowadzaniu konsumentów w błąd w zakresie opisanym w pkt I. i II. sentencji niniejszej decyzji. Prezes UOKiK, w związku z powyższą praktyką, pociągnął również do odpowiedzialności finansowej członka zarządu, pełniącego funkcję prezesa zarządu (...) sp. z o.o. – C. T. (1), w uwagi na umyślne dopuszczenie do naruszenia przez spółkę zakazów określonych w art. 24 ust. 1 i 2 oraz art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy o.k.i.k.

Przedmiotowa decyzja została zaskarżona przez obie strony, tj. spółkę (...) oraz jej prezesa C. T. (1).

(...) sp. z o.o. wniosła odwołanie od przedmiotowej decyzji, zaskarżając ją w części, tj. w zakresie punktu I., II., III., IV., oraz VI., zarzucając:

I. w zakresie punktu I. decyzji:

1. punkt l.[l] – naruszenie art. 6 i 7 k.p.a. w zw. z art. 83 ustawy o.k.i.k. oraz art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 84 ustawy o.k.i.k., poprzez nieprawidłowe przyjęcie, że sposób informowania przez spółkę o ofercie udziału w programie corocznych dostaw, stanowi działanie wprowadzające w błąd, podczas gdy do stwierdzenia, że praktyka ta stanowi nieuczciwą praktykę rynkową konieczne jest ustalenie, że co do danej — praktyki rynkowej w ogóle istnieje ryzyko wprowadzenia przeciętnego konsumenta w błąd, a błąd ten posiada zdolność istotnego kształtowania decyzji konsumenta, a w konsekwencji naruszenie art. 26 ust. 1 ustawy o.k.i.k. w zw. z art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy o.k.i.k. w zw. z art. 5 ust. 1 i art. 4 ust. 2 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie;

2. punkt l.[2] – naruszenie art. 26 ust. 1 ustawy o.k.i.k. w zw. z art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy o.k.i.k. w zw. z art. 5 ust. 1 i art. 4 ust. 2 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym, poprzez ich błędne zastosowanie i przyjęcie, że mechanizm przekierowań zastosowany przez spółkę mógł wprowadzać konsumentów w błąd, podczas gdy prawidłowa analiza i interpretacja stosowanych przez powódkę rozwiązań, oceniana z punktu widzenia przeciętnego konsumenta, prowadzi do odmiennych wniosków;

3. punkt l.[3] – naruszenie art. 26 ust. 1 ustawy o.k.i.k. oraz art. 107 k.p.a. w zw. z art. 83 ustawy o.k.i.k., poprzez wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie działań, których spółka nie podejmowała, a w konsekwencji uznanie stosowania przez spółkę praktyki naruszających zbiorowe interesy konsumentów, o których mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy o.k.i.k., skonkretyzowanych w tej części decyzji, pomimo braku ich stosowania przez powódkę, co jest równoznaczne z niewykonalnością decyzji w tej części z uwagi na to, że spółka nie wie, jakie działania ma podjąć, aby zaniechać rzekomej praktyki;

z ostrożności,

4. naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c. oraz art. 84 ustawy o.k.i.k., poprzez sprzeczną z zasadami doświadczenia życiowego i regułami logicznego rozumowania ocenę materiału dowodowego polegającą na przyjęciu, że zamieszczanie na materiałach reklamowych informacji o liczbie zadowolonych klientów spółki ogółem, wprowadzało konsumentów w błąd co do tego, że liczba ta dotyczy zadowolonych klientów korzystających z danego suplementu diety, a w konsekwencji – nieuprawnione przypisanie spółce stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, o których mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy o.k.i.k.;

a nadto (z ostrożności),

5. naruszenie art. 233 § 2 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c. oraz art. 84 ustawy o.k.i.k., poprzez dokonanie oceny materiału dowodowego w sposób sprzeczny z regułami logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, polegający na przyjęciu, że modyfikacja treści informacji zamieszczanych na materiałach reklamowych spółki nie była równoznaczna z zaniechaniem zarzucanej spółce praktyki, czego konsekwencją był nieuzasadniony nakaz zaniechania stosowania praktyki, w sytuacji, w której spółka przestała wprowadzać konsumentów w błąd w zakresie treści reklamowych co do punktu odniesienia dla liczby zadowolonych klientów, co spowodowało naruszenie art. 27 ust. 2 ustawy o.k.i.k. poprzez jego niezastosowanie.

II. w zakresie punktu II. decyzji:

6. punkt ll.[l] – naruszenie art. 17 ust. 3 ustawy o prawach konsumenta, poprzez jego błędne zastosowanie i nieprawidłowe przyjęcie, że opisanie przycisku do składania zamówienia na stronach internetowych, służących do prowadzenia sprzedaży suplementów diety w ten sposób, że przy przycisku służącym do zamówienia znajduje się łatwo czytelna i zrozumiała informacja o obowiązku zapłaty przez konsumenta za nabywany produkt, stanowi naruszenie ww. przepisu, a w konsekwencji – nieuprawnione stwierdzenie, że spółka stosowała praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o.k.i.k.;

7. punkt II.[2] – naruszenie art. 6 ust. 1 i 4 pkt 3 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym, poprzez jego błędne zastosowanie, a w konsekwencji nieuprawnione przyjęcie, że brak werbalnej informacji w reklamie telewizyjnej, odnośnie do obciążających konsumentów kosztów związanych z zamówieniem produktu stanowi naruszenie ww. przepisu, a w konsekwencji – nieuprawnione stwierdzenie, że spółka stosowała praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy o.k.i.k.;

8. punkt II.[3] – naruszenie art. 27 ust. 2 w zw. z art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy o.k.i.k. oraz art. 107 k.p.a. w zw. z art. 83 ustawy o.k.i.k., poprzez brak określenia w pkt II.[3] decyzji na czym polegało rzekome wprowadzanie konsumentów w błąd, które miało stanowić praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów;

z ostrożności,

9. naruszenie art. 5 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym, poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy pozwany nie wykazał, aby wskazywanie w treści kuponów zamówienia oraz na stronach internetowych dotyczących suplementu diety (...) („Suplement Diety"), że produkt ten jest rekomendowany dla mężczyzn po 50. roku życia w ramach Ogólnopolskiej Kampanii (...) („Kampania"), wprowadzało konsumentów w błąd, co wykluczało uznanie, że działania spółki stanowiło nieuczciwą praktykę rynkową, o której mowa w art. 5 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym, a w konsekwencji praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów;

10. naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c. oraz art. 84 ustawy o.k.i.k., poprzez sprzeczną z zasadami doświadczenia życiowego i reguł logicznego rozumowania ocenę materiału dowodowego polegającą na przyjęciu, że zamieszczanie w materiałach reklamowych informacji o możliwości uzyskania darmowego opakowania Suplementy Diety w ramach Kampanii, wprowadzało konsumentów w błąd co do tego, że Kampania organizowana jest przez organy administracji publicznej, a jej przedmiotem jest w pełni refundowany lek, finansowany ze środków publicznych, a w konsekwencji nieuprawnione przypisanie spółce stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o których mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy; o.k.i.k.;

11. punkt ll.[4] – naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c. oraz art. 84 ustawy o.k.i.k., poprzez sprzeczną z zasadami doświadczenia życiowego i regułami logicznego rozumowania ocenę materiału dowodowego polegającą na przyjęciu, że spółka powoływała się w treści materiałów reklamowych, dotyczących suplementów diety na autorytet Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności (ang. European Food Safety Authority, dalej: EFSA), w odniesieniu do tych suplementów, w zakresie zaleceń lub oświadczeń zdrowotnych, podczas gdy spółka powoływała się w materiałach reklamowych na autorytet EFSA wyłącznie w odniesieniu do składników suplementów diety i zalecanej dziennej dawki spożycia danego składnika suplementu diety;

w konsekwencji,

12. naruszenie art. 7 pkt 4 lit. b ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym, poprzez jego zastosowanie do działań spółki, które nie wyczerpywały znamion praktyki, o której mowa w powyższym przepisie;

13. naruszenie art. 7 pkt 4 lit. b ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym w zw. z 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy o.k.i.k., poprzez uznanie, że odwoływanie się przez spółkę w materiałach reklamowych dotyczących suplementów diety do zatwierdzonych przez EFSA zaleceń lub oświadczeń zdrowotnych wprowadza konsumentów w błąd, podczas gdy już odwoływanie się przez spółkę w tych samych materiałach reklamowych dotyczących suplementów diety do pozytywnie zaopiniowanych przez EFSA zaleceń lub oświadczeń zdrowotnych takiej praktyki już nie stanowi.

III. w zakresie punktu III. decyzji:

14. naruszenie art. 26 ust. 2 w zw. z art. 27 ust. 4 ustawy o.k.i.k., poprzez nałożenie na powódkę obowiązków określonych w punkcie III. decyzji, pomimo niedopuszczenia się przez powódkę zarzucanych jej praktyk, naruszających zbiorowe interesy konsumentów;

z ostrożności,

15. naruszenie art. 26 ust. 2 w zw. z art. 27 ust. 4 ustawy o.k.i.k., poprzez nałożenie na powódkę obowiązków określonych w punkcie III. decyzji, polegających na obowiązku publikacji na koszt powódki oświadczenia informującego o decyzji w postaci: (a) pisma do osób, które od 14 lutego 2017 r. były lub są klientami spółki, (b) komunikatu na stronie internetowej spółki oraz (c) komunikatu na kontach spółki w mediach społecznościowych w sytuacji, gdy:

a.

nałożone na spółkę w punkcie III. decyzji środki nie stanowią środków usunięcia trwających skutków naruszeń, tj. mają one wyłącznie charakter informacyjny i pozostają bez związku z rzekomo trwającymi skutkami naruszeń;

b.

pozwany nie ustalił, ani tym bardziej nie określił skali trwających środków naruszeń, przez co zastosowane środki nie mogły być nałożone na spółkę, a zarazem nie spełniają kryterium proporcjonalności i konieczności,

c.

skala i rozmiar nałożonych na spółkę środków czyni z nich quasi-karę, co skutkuje wielokrotną karą nałożoną na spółkę, a w konsekwencji nieproporcjonalnością tych środków do wagi i rodzaju naruszeń.

IV. zakresie punktu IV. decyzji:

16. naruszenie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o.k.i.k., poprzez bezpodstawne nałożenie na spółkę kary pieniężnej w rezultacie nieprawidłowego uznania, że zachowania powódki stanowiły praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów wskazane w punkcie I. i II. decyzji;

z ostrożności,

17. naruszenie art. 106 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 111 ust. 1 ust. 1 pkt 1, ust. 2, ust. 3 pkt 2 oraz ust. 4 pkt 2 ustawy o.k.i.k., poprzez nałożenie na powódkę kar pieniężnych, nieproporcjonalnych i niewspółmiernych wobec stopnia zawinienia, okoliczności popełnienia czynu, skutków i rozmiarów każdej z praktyk, stwierdzonych w punkcie I. i II. decyzji;

V. w zakresie punktu VI. decyzji:

18. naruszenie art. 77 ust. 1 ustawy o.k.i.k., poprzez obciążenie powódki kosztami postępowania pomimo nieprawidłowego ustalenia, że powódka dopuściła się stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, wskazanej w punkcie I. i II. decyzji.

Spółka wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów na okoliczności wskazane w odwołaniu (k. 70v – 71v akt sądowych).

W oparciu o powyższe spółka wniosła o:

1. zmianę decyzji w punkcie I.[l-3] oraz II.[1-4] i stwierdzenie, że opisane w nich działania nie stanowią praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, o których mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o.k.i.k., a w konsekwencji, uchylenie punktów III., IV. oraz VI. decyzji;

ewentualnie, w przypadku nieuwzględnienia powyższego wniosku:

2. zmianę punktu III. decyzji w ten sposób, że obowiązek usunięcia trwających skutków naruszenia w zakresie stwierdzonym w pkt I. oraz II. decyzji zostanie uchylony w odniesieniu do punktu III.[l] oraz punktu III.[3], a w odniesieniu do punktu III.[2] zmieniony w ten sposób, że postanowieniom punktu III.[2].c zostanie nadane następujące brzmienie: „tekst zostanie zamieszczony w górnej części strony głównej domeny (...) z możliwością zamknięcia informacji przez użytkownika"; a postanowieniom punktu III.[2].d zostanie nadane następujące brzmienie: „wielkość czcionki powinna odpowiadać wielkości czcionki zwyczajowo używanej na ww. stronie internetowej; tekst umieszczony w ramce, o rozmiarze takim, aby była ona w całości wypełniona oświadczeniem, o którym mowa w niniejszym punkcie, z uwzględnieniem marginesu 1 cm z każdej strony dla komputerów stacjonarnych i laptopów, marginesu 0,5 cm dla tabletów oraz marginesu 0,25 cm dla urządzeń mobilnych";

oraz

zmianę punktu IV. decyzji poprzez obniżenie każdej z kar pieniężnych nałożonych na powódkę do kwoty nie wyższej niż 10.000 (dziesięć tysięcy) złotych;

ewentualnie, w przypadku nieuwzględnienia powyższego wniosku:

3. zmianę punktu IV. decyzji poprzez obniżenie każdej z kar pieniężnych nałożonych na powódkę do kwoty nie wyższej niż 10.000 (dziesięć tysięcy) złotych.

Ponadto, niezależnie od powyższego, spółka wniosła o zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według spisu kosztów, który zostanie złożony na rozprawie, a w razie jego niezłożenia, według norm przepisanych, przy czym wniosła o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według 6 -krotności stawki minimalnej ze względu na znaczny wkład pełnomocników powódki w wyjaśnienie sprawy i ze względu na wartość przedmiotu sprawy, a co najmniej w wysokości przewyższającej stawkę minimalną, zgodnie z § 15 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r. poz. 1804, t.j. z 24 sierpnia 2023 r., Dz.U. z 2023 r. poz. 1935).

Spółka wniosła dodatkowo o przeprowadzenie rozprawy przy drzwiach zamkniętych, na podstawie art. 153 § l

1 k.p.c., z uwagi na konieczność ochrony tajemnicy przedsiębiorstwa powódki;

Powódka zaprzeczyła jednocześnie wszystkim faktom i twierdzeniom pozwanego, których wyraźnie nie przyznała i zaoponowała wobec ewentualnego uznania za przyznane jakichkolwiek faktów i twierdzeń, o których się wprost nie wypowiedziała.

(odwołanie (...) sp. z o.o., k. 68 – 247 akt sądowych, sygn. XVII AmA 3/24)

W odpowiedzi na odwołanie (...) sp. z o.o., Prezes UOKiK wniósł o:

1. oddalenie odwołania w całości;

2. zasądzenie od powódki na rzecz pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych;

Ponadto, organ przychylił się do wniosku powoda o przeprowadzenie rozprawy przy drzwiach zamkniętych, z uwagi na konieczność ochrony tajemnicy przedsiębiorstwa.

(odpowiedź na odwołanie, k. 266 – 284 akt sądowych o sygn. XVII AmA 3/24)

Odwołanie od przedmiotowej decyzji zostało wniesione także przez C. T. (1), który zaskarżył pkt V. decyzji, zarzucając:

1. naruszenie art. 106 b ust. 1 i ust. 3 ustawy o.k.i.k., poprzez jego błędne zastosowanie i nałożenie na powoda kary pieniężnej pomimo, że (...) sp. z o.o., w której powód pełni funkcję osoby zarządzającej, nie naruszyła zakazów określonych w art. 24 ust. 1 i 2 oraz art. 24 ust 1 i 2 pkt 3 ustawy o.k.i.k., a tym samym powód nie mógł umyślnie, poprzez działanie lub zaniechanie, dopuścić do naruszenia przez spółkę zakazów określonych w powyższym przepisie;

2. naruszenie art. 106 b ust. 1 i ust. 3 ustawy o.k.i.k. oraz art. 107 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 83 ustawy o.k.i.k., poprzez brak sprecyzowania w punkcie V. sentencji decyzji na czym polegało naruszenie przez spółkę art. 24 ust. 1 i 2 oraz art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy o.k.i.k., a w konsekwencji – do jakich naruszeń powyższego przepisu powód dopuścił, poprzez działanie lub zaniechanie;

3. naruszenie art. 106 b ust. 1 ustawy o.k.i.k., poprzez jego błędne zastosowanie i nałożenie na powoda kary pieniężnej pomimo braku umyślności w działaniu lub w zaniechaniu przez powoda w dopuszczeniu do naruszenia przez (...) sp. z o.o. zakazów określonych w art. 24 ust. 1, ust. 2 i ust. 2 pkt 3 ustawy o.k.i.k.;

Ponadto z ostrożności podniesiono zarzuty:

4. naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 231 k.p.c. oraz art. 227 k.p.c. w zw. z art. 84 ustawy o.k.i.k., poprzez dokonanie dowolnej oceny dowodów i przyjęcie wniosków wzajemnie sprzecznych, a nadto niezgodnych z zasadami doświadczenia życiowego oraz logiki, polegających na przyjęciu, że fakt pełnienia przez powoda funkcji jedynego członka zarządu spółki, uzasadnia przypisanie mu umyślności w dopuszczeniu do stosowania przez spółkę praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów podczas, gdy ze zgromadzonych w sprawie dowodów nie sposób wywieść, że działanie powoda było działaniem umyślnym, zaś sam fakt pełnienia przez powoda wymienionej funkcji nie stanowi dowodu umyślności takiego działania;

5. naruszenia art. 7 k.p.a., art. 107 § 1 k.p.a. w zw. z art. 83 ustawy o.k.i.k. oraz art. 235

1 § k.p.c. oraz art. 227 k.p.c., poprzez pominięcie zgłaszanych przez spółkę oraz powoda w toku postępowania dowodów, celem ustalenia faktu braku zaangażowania powoda w proces akceptacji materiałów reklamowych stosowanych przez spółkę, a także poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodów koniecznych dla wyjaśnienia stanu faktycznego, co spowodowało poczynienie błędnych ustaleń co do faktów relewantnych w sprawie i wydanie zaskarżonej decyzji;

6. naruszenia art. 111 ust. 1 oraz ust. 3 pkt 2a w zw. z ust 2 ustawy o.k.i.k., poprzez ustalenie wysokości kary pieniężnej nałożonej na powoda z pominięciem okoliczności, w jakich doszło do rzekomego naruszenia przez spółkę art. 24 ust 1 i 2 ustawy o.k.i.k., oraz z pominięciem ustawowo określonych okoliczności łagodzących, które pozwany zobowiązany był z urzędu uwzględnić przy obliczaniu wysokości kary nakładanej na powoda, co spowodowało nałożenie na powoda kar pieniężnych w rażąco wygórowanej wysokości.

W oparciu o podniesione zarzuty powód wniósł o:

3. uchylenie decyzji w zakresie punktu V., z uwagi na wydanie decyzji w tym zakresie z rażącym naruszeniem prawa, którego nie da się konwalidować na etapie postępowania odwoławczego;

ewentualnie

4. zmianę punktu V. decyzji poprzez odstąpienie od nałożenia na C. T. (1) kar pieniężnych;

lub

5. obniżenie każdej z kar pieniężnych do kwoty nie wyższej niż 500 (pięćset) złotych.

Skarżący wniósł także o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

(odwołanie C. T. (1), k. 67 – 110 akt sądowych o sygn. XVII AmA 4/24)

W odpowiedzi na odwołanie C. T. (1), Prezes UOKiK wniósł o:

1. oddalenie odwołania w całości;

2. zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

(odpowiedź na odwołanie, k. 122 – 129 akt sądowych o sygn. XVII AmA 4/24)

Zarządzeniem Przewodniczącego wydziału z 9 stycznia 2024 r., obie sprawy (sygn. XVII AmA 3/24 oraz XVII AmA 4/24) z dowołania od tej samej, zaskarżonej decyzji Prezesa UOKiK, nr (...) z 5 września 2023 r., zostały połączone w grupę, a postanowieniem z dnia 12 maja 2025 r. zostały połączone do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod wspólną sygnaturą XVI AmA 3/24.

Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustalił następujący stan faktyczny.

(...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. jest spółką prawa handlowego wpisaną do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy w Warszawie pod numerem: (...). Przedmiotem działalności spółki jest m.in. sprzedaż detaliczna suplementów diety w formie wysyłkowej – prowadzona przez domy sprzedaży wysyłkowej lub internet. Przedmiotem przeważającej działalności spółki jest działalność agentów zajmujących się sprzedażą żywności, napojów i wyrobów tytoniowych.

(okoliczność bezsporna, odpis KRS spółki, k. 104 – 108 akt sądowych)

Spółka od 26 lutego 2016 r. jest członkiem wspierającym Krajowej Rady (...). Z kolei 1 grudnia 2016 r. spółka podpisała oświadczenie o przystąpieniu do (...).

(k. 1282 –1284 akt administracyjnych)

Główna strona internetowa przedsiębiorcy działa pod adresem (...) Spółka posiada także konta w mediach społecznościowych na (...)((...)), (...) ((...)) oraz (...)

(k. 1274, 1282 akt administracyjnych)

Przedsiębiorca jest dystrybutorem (...) suplementów diety. Obecnie prowadzi działalność w ośmiu krajach Europy Środkowo-Wschodniej. Sprzedaż prowadzona jest w Polsce, Estonii, Chorwacji, Słowenii, Rumunii oraz na Litwie, Łotwie i na Węgrzech. W sprzedaży wysyłkowej na terenie kraju, spółka oferuje lub oferowała zakup następujących suplementów diety: (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...) oraz (...).

(k. 72 akt administracyjnych)

Spółka zawiera z konsumentami na terenie całego kraju umowy na odległość przy wykorzystaniu następujących środków porozumiewania się na odległość:

A. kuponu zamówienia – zamieszczanego w drukowanych materiałach marketingowych;

B. poprzez kontakt z infolinią;

C. internetowo – za pośrednictwem sklepu internetowego: (...) oraz za pośrednictwem stron internetowych, promujących poszczególne produkty oferowane przez przedsiębiorcę i umożliwiające ich zakup (tzw. Landing Pages). Są to zarazem kanały marketingowe, za pośrednictwem których spółka kontaktuje się z konsumentami.

(k. 73 – 74 akt administracyjnych)

C. T. (1), zgodnie z informacją z Krajowego Rejestru Sądowego, jest jedyną osobą zasiadającą w zarządzie spółki (...) oraz prezesem zarządu od 8 grudnia 2017 r.

(k. 46, 49 akt administracyjnych)

W toku postępowania przedsiębiorca oświadczył, że osobą zarządzającą w spółce, która w ramach sprawowania swojej funkcji zatwierdzała lub akceptowała działania związane ze sposobem zawierania z konsumentami umów na odległość (dotyczących oferowanych suplementów diety) oraz wykorzystywania w tym celu materiałów reklamowych jest C. T. (1).

(k. 196 akt administracyjnych )

W załączniku nr 14 do pisma z 16 maja 2022 r. strony postępowania przedstawiły schemat organizacyjny spółki (k. 671 – 681 akt adm.) oraz załącznik nr 14 na płycie CD, plik: „Załącznik nr. 14”. Ze schematu organizacyjnego wynika m.in., że Marketing & Digital Director podejmuje ostateczną decyzję w zakresie treści i kształtu materiałów promocyjnych (offline i online), a jego bezpośredni przełożony to CEO (prezes zarządu).

Dane prezesa zarządu widnieją na większości przedstawionych przez spółkę materiałów marketingowych w formie drukowanej - kuponów zamówienia (insertów).

(załącznik na płycie CD do pisma spółki z 11.022021 r. - ścieżka: Załącznik nr 2\Pkt 5 materiały (...), plik: (...))

C. T. (1) świadczy pracę na rzecz spółki na podstawie umowy o pracę.

(k. 480 – 481, 839-842 akt administracyjnych)

W związku z otrzymanymi sygnałami od konsumentów, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów przeprowadził z urzędu postępowanie wyjaśniające, którego celem było wstępne ustalenie, czy nastąpiło naruszenie uzasadniające wszczęcie postępowania w sprawie zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów oraz w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone wobec (...) sp. z o.o. z siedzibą w W..

(okoliczność bezsporna)

Postanowieniem nr 1 z 7 kwietnia 2022 r. organ wszczął z urzędu postępowanie administracyjne, zarzucając przedsiębiorcy stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, w zakresie opisanym w pkt I. i II. sentencji decyzji. Z kolei na podstawie pkt II. ww. postanowienia z 7 kwietnia 2022 r., Prezes Urzędu wszczął postępowanie przeciwko C. T. (1) – pełniącemu funkcję prezesa zarządu (...) sp. z o.o., w sprawie nałożenia kary pieniężnej za umyślne dopuszczenie do naruszenia przez spółkę zakazów określonych w art. 24 ust. 1 i 2 oraz art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy o.k.i.k., w zakresie wskazanym w pkt I.[1.] –[7.] sentencji postanowienia.

(postanowienie z 7 kwietnia 2022 r, k. 3 – 16 akt administracyjnych)

Prezes Urzędu zawiadomił spółkę oraz osobę zarządzającą o wszczęciu przedmiotowego postępowania i poinformował o możliwości ustosunkowania się do treści zarzutów sformułowanych w postanowieniu nr 1.

(k. 17 – 18 akt administracyjnych)

W piśmie z dnia 16 maja 2022 r. (k. 445 – 486 akt adm.) oraz z 21 września 2022 r. (k. 999 – 1042 akt adm.) przedsiębiorca przedstawił swoje stanowisko w sprawie.

W odniesieniu do zarzutu z pkt I.[1.] sentencji decyzji, spółka wskazała, że użycie przez nią określenia „zapas roczny” miało na celu podkreślenie faktu, że konsument od razu otrzymuje zapas danego suplementu diety na cały rok (a nie np. tylko na miesiąc), oraz że podana cena obejmuje całoroczny zapas danego suplementu diety (przy czym istnieje możliwość uiszczania tej ceny w miesięcznych ratach). Spółka podniosła także, że wyeksponowanie przez nią informacji dotyczącej możliwości zakupu rocznego suplementu diety wynikało z faktu, że na rynku niewiele podmiotów oferuje możliwość zakupu większego zapasu suplementów diety. Zazwyczaj bowiem, możliwe jest zakupienie opakowania zawierającego zapas na 30, 60 lub 90 dni, co wymaga konieczności zapamiętywania przez klienta, że dany suplement mu się kończy i zaplanowania kupienia nowego lub nowych opakowań, co zazwyczaj wiąże się z większymi kosztami po stronie konsumenta. Przedsiębiorca wskazał, że podkreślając ofertę na zapas roczny danego suplementu diety, zyskuje przewagę konkurencyjną na rynku, ponieważ jako jeden z nielicznych (lub jedyny podmiot) oferuje duży zapas produktu w stosunkowo niskiej cenie. Ponadto zdaniem spółki wyeksponowanie informacji o rocznym zapasie suplementu diety odnosiło się wyłącznie do wielkości opakowania, a nie miało na celu zmniejszenia uwagi klienta na udział w modelu corocznych dostaw (subskrypcji).

Spółka wskazała również, że istotna jest kolejność przedstawiania klientom poszczególnych informacji – na samym początku wskazywane jest jakiego produktu dotyczy oferta, następnie informacja o zasadach płatności za produkt, a wreszcie informacja, że zamówienie produktu następuje w ramach programu regularnych dostaw. Zdaniem spółki jest to istotne, gdyż pozwala wyeksponować „odmienność” i „wyjątkowość” jej oferty, że zamówienie dotyczy produktu w opakowaniu zawierającym roczny zapas produktu. Dzięki temu konsument jest też świadomy, że cena dotyczy właśnie rocznego zapasu produktu, a nie przykładowo zapasu suplementu diety na 1 lub 3 miesiące.

Przedsiębiorca wskazał także, że model subskrypcji polega na możliwości rezygnacji z jego kontynuowania, a nie na aktywnym potwierdzaniu w danym okresie chęci kontynuacji tej subskrypcji. W ocenie spółki, stosowanie modelu subskrypcji jest powszechnym modelem biznesowym w różnych branżach – dotyczy m.in. prenumeraty czasopism, abonamentu do platformy streamingowej, dostępu do książek, e-booków lub audiobooków, karnetu na siłownię etc. Zdaniem spółki, konsumenci są przyzwyczajeni to stosowania modelu subskrypcji, który dodatkowo uważany jest za komfortowy. Przedsiębiorca podkreślił także, że w pełni realizuje założenia modelu subskrypcji, w tym także poprzez umożliwienie klientom – w każdym czasie – rezygnacji z programu regularnych dostaw. Spółka wskazała w tym kontekście, że dostarcza klientom, którzy zapisali się do programu subskrypcji, pismo informujące o planowanej kolejnej dostawie rocznej. Także to pismo umożliwia konsumentom rezygnację z subskrypcji, jeśli nie zamierzają oni skorzystać z kolejnej dostawy. Jednocześnie doręczenie konsumentom tego pisma nie ma celu przedstawiania konsumentom innych informacji, niż te, które pozyskali przed lub w toku zamówienia produktów. Przedsiębiorca wskazał także, że doręczenie ww. listu nie jest także obligatoryjne w świetle obowiązujących przepisów prawa, a stanowi wyraz proaktywnej postawy spółki względem swoich klientów. Spółka podniosła, że część z jej klientów może nie pamiętać o kolejnej nadchodzącej dostawie, dlatego też wysłanie tego pisma na ok. 10 miesięcy po pierwszej dostawie, stanowi przypomnienie i umożliwia klientowi podjęcie decyzji, czy zrezygnować z udziału w programie regularnych dostaw, czy nadal w nim pozostać. Przedsiębiorca wskazał także, że według jego wiedzy, żaden z podmiotów konkurujących z nią na rynku nie wysyła swoim klientom pisma przypominającego, a tym samym nie działa w podobny sposób, mając na uwadze interes klienta. Ponadto spółka za nieuprawnione uznała twierdzenie jakoby konsumenci zasadniczo nie otrzymywali podobnych listów. Spółka podniosła także, że przesyłanie listów jest wyraźnie wskazane w jej procedurach, a ponadto spółka otrzymuje wiadomości (reakcje) konsumentów w związku z doręczeniem takiego listu, co również nie pozwala na przyjęcie, iż nie jest on im doręczany.

Spółka zwróciła także uwagę, że bierze udział w niezależnym badaniu – (...), w którym uzyskuje wysokie wyniki. Zdaniem Przedsiębiorcy oznacza to, że klienci pozytywnie odbierają spółkę, jej działania marketingowe (jasność komunikacji), rzetelność wywiązywania się ze zobowiązań, uczciwe traktowanie, dbałość o klienta, jego indywidualne traktowanie, zaspokajanie potrzeb, itp. Dlatego też, zdaniem spółki, nieuzasadnione jest twierdzenie, że klienci są nietransparentnie informowani o udziale w subskrypcji suplementów diety.

W zakresie kuponów zamówienia, spółka wyjaśniła, że po analizie materiałów drukowanych, wskazanych w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, jedynie oferty dotyczące produktu (...) nie zawierają informacji dotyczącej corocznych subskrypcji w pierwszej części oferty, a zawierają ją jedynie w części podsumowującej zamówienie (kuponie zamówienia). Spółka wskazała, że w przypadku pozostałych produktów informacje o udziale w subskrypcji są widoczne w treści oferty oraz na kuponie zamówienia. Spółka podkreśliła przy tym, że w przypadku każdego produktu informacja o tym, że wypełnienie kuponu wiąże się z subskrypcją jest zawarta w części opisującej przedmiot zamówienia, gdzie w sposób czytelny i zrozumiały jest wskazane, że zamawiający będzie otrzymywał w tej samej cenie dostawy co 12 miesięcy. Przedsiębiorca nie zgodził się z zarzutem, że taka informacja jest niedostatecznie wyeksponowana, gdyż jest ona zamieszczana na samym kuponie zamówienia, bezpośrednio nad miejscem, gdzie klient wypełnia dane zamówienia oraz zapisana jest czcionką nawet większą niż czcionka stanowiąca instrukcję wypełnienia kuponu zamówienia. Nie można zatem uznać, że przeciętny konsument dokonując zamówienia nie dostrzega tej informacji i tym samym jest wprowadzany w błąd.

W odniesieniu do stron internetowych spółka podniosła, że na tych stronach pojawia się informacja o udziale w programie corocznych dostaw. Nie można wobec tego zarzucić przedsiębiorcy braku informowania o udziale konsumenta w subskrypcji corocznych dostaw suplementów diety.

W przypadku telefonu, spółka podniosła, że szybkość odczytywania przez konsultanta formuły związanej z zamówieniem towaru jest kwestią indywidualną. Zdaniem spółki, analiza skryptów oraz samych rozmów z klientami nie pozwala na uznanie, że konsumentom nie zostaje przekazana informacja o tym, że zamówienie nie dotyczy udziału w programie corocznych dostaw. Przedsiębiorca podkreślił przy tym, że konsument ma możliwość – w każdym czasie – zadania pytania, jeżeli jakieś kwestie lub informacje są dla niego niejasne. Konsultant zadaje też pytania, czy wszystko się zgadza, aby umożliwić klientowi odniesienie się do przedstawianych mu informacji.

Spółka podniosła również, że w kontekście rozmów wychodzących przedłożyła w toku postępowania trzy skrypty rozmów, z czego, w ramach zarzutu, Prezes UOKiK odniósł się tylko do skryptu nr 1 i 3. W tym kontekście spółka wyjaśniła, że konsument w trakcie rozmowy sprzedażowej, która prowadzona jest na etapie przed podjęciem decyzji o złożeniu zamówienia, ma możliwość zadecydowania, czy zamawia zapas produktu jedynie na rok (i wówczas właściwy jest skrypt rozmowy nr 2), czy zamawia zapas roczny tego produktu w modelu subskrypcji. Wbrew zatem twierdzeniem Prezesa Urzędu klient ma możliwość rezygnacji z modelu subskrypcji, a jego brak zgody nie jest równoznaczny z brakiem zawarcia umowy, ponieważ klient może alternatywnie wybrać zakup rocznego produktu.

(k. 458 – 465, 1020 –1027 akt administracyjnych)

W zakresie praktyki dotyczącej mechanizmu przekierowania, spółka na wstępie zaznaczyła, że nie istnieje zakaz składania klientom równoległej oferty, polegającej na jednoczesnym lub następczym oferowaniu tożsamych produktów w wersji bezpłatnej oraz (następnie) odpłatnej. Przedsiębiorca podniósł, że oferowana przez niego w zakwestionowanych materiałach bezpłatna wersja produktu, obejmowała zasadniczo jego mniejsze opakowanie (np. zapas miesięczny), natomiast odpłatne wersje produktu obejmowały opakowanie większe (np. zapas roczny). Zdaniem spółki, brak jest jakichkolwiek podstaw do zakazania proponowania klientowi po zamówieniu przez niego bezpłatnej wersji produktu, jego większego opakowania. Konsument w takiej sytuacji może swobodnie zdecydować, czy od razu po zamówieniu bezpłatnej wersji produktu chce dodatkowo zamówić odpłatnie większy zapas produktu, czy też nie. Konkludując, spółka podniosła, że ze stanowiska Prezesa Urzędu wynika, że z zasady niedopuszczalna jest możliwość prezentacji oferty odpłatnego nabycia, po zamówieniu bezpłatnej próbki produktu.

Zdaniem Przedsiębiorcy możliwość otrzymania małego lub mniejszego opakowania danego produktu (którym klient i tak jest zasadniczo zainteresowany), stanowi korzyść dla klienta, a okoliczność, że klient może kupić przy okazji większy zapas produktu w specjalnej cenie, stanowi dla niego dodatkowe udogodnienie i oszczędność. Niezasadne jest zatem twierdzenie, że Spółka nie powinna w tym samym czasie oferować klientom obu wersji produktu – brak oparcia takich twierdzeń zarówno w praktyce, jak i w przepisach.

W odniesieniu do kwestionowanych przekierowań typu THP (z ang.

thank you page – strona z podziękowaniem) i „zlewania się” potwierdzenia zamówienia na bezpłatną wersję produktu, z treścią oferty na wersję płatną pod względem produktowym, spółka wskazała, że w takich sytuacjach, po pierwsze występują odmienne opakowania, a po drugie różna jest ich prezentacja. Mechanizm przekierowania zarówno w wersji strony „bez licznika”, ale też „z licznikiem” wyświetla stronę, na której widoczne jest podziękowanie za złożone zamówienie wraz z informacją, że bezpłatny produkt zostanie wysłany na wskazany adres. Zdaniem przedsiębiorcy, klient zostaje zatem wyraźnie poinformowany, że proces zamówienia bezpłatnej wersji produktu został sfinalizowany. Ponadto, produkt w ramach oferty specjalnej znajduje się w odrębnej ramce, z osobnym nagłówkiem, a w samej ramce znajduje się wyraźna informacja o jego cenie. W ocenie spółki, z uwagi na powyższe różnice, informacje te nie „zlewają się” z treścią nowej odrębnej oferty. Wobec tego klient nie jest w żaden sposób wprowadzany w błąd co do tego, że zamówienie na kolejnej stronie (na której następuje przekierowanie) stanowi niejako kontynuację procesu zamawiania bezpłatnej wersji produktu

(k. 465 – 467, 1027 –1030 akt administracyjnych)

W przypadku praktyki dotyczącej wprowadzania konsumentów w błąd w zakresie liczby zadowolonych klientów, korzystających z danego suplementu diety, podczas gdy prezentowana w materiałach marketingowych informacja dotyczy liczby zadowolonych klientów przedsiębiorcy ogółem, spółka wyjaśniła, że stosowana przez nią informacja, to ogólne sformułowanie, nieodnoszące się do konkretnego produktu. Przedsiębiorca wskazał, że informacja o liczbie klientów dotyczy zadowolonych klientów przedsiębiorcy w Polsce. Zdaniem spółki, tak ogólne sformułowanie wskazuje, zgodnie z jej potocznym rozumieniem, na relację przedsiębiorcy z całością jego klienteli. Spółka podkreśliła, że w żadnym miejscu nie wskazywała, że chodzi o 1 milion nabywców danego produktu. W ocenie spółki odniesienie powyższego hasła do całości klienteli jest zgodne zarówno w znaczeniu semantycznym, jak również typowym używaniem podobnych odniesień w działalności reklamowej. Tym samym przekaz ten nie może wprowadzać w błąd.

(k. 474, 1037 akt administracyjnych)

W zakresie zarzutów z pkt II.[1.] sentencji decyzji, spółka wskazała, że zgodnie z art. 17 ust. 3 ustawy z 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta (Dz.U. z 2020 r. poz. 287 ze zm.), przycisk (lub podobna funkcja), służący do złożenia zamówienia, powinien być oznaczony wyraźnie słowami „zamówienie z obowiązkiem zapłaty” lub innym równoważnym jednoznacznym sformułowaniem. Zdaniem przedsiębiorcy, powyższy przepis nie stanowi, że informacje te muszą znajdować się bezpośrednio na przycisku. W ocenie spółki nie jest wykluczone oznaczanie przycisku (lub podobnej funkcji) do składania zamówienia poprzez przedstawianie informacji w tym zakresie nie tylko bezpośrednio na przycisku, lecz również obok niego, o ile są one jasne, czytelne, widoczne i jako całość spełniają swoją funkcję informacyjną. Zdaniem przedsiębiorcy, dotychczasowe oznaczanie przycisku do składania zamówienia w przypadku płatnych produktów: „Zamawiam”, a bezpośrednio pod nim informacja „Zamówienie wiąże się z obowiązkiem zapłaty”, a w przypadku bezpłatnych produktów: „Zamawiam”, a bezpośrednio pod nim informacja: „30-dniowe opakowanie [nazwa suplementu diety] jest darmowe. Opłacają Państwo tylko koszty związane z przesyłką w wysokości 9,95 zł”, były przedstawiane w sposób jasny i czytelny. Spółka zwróciła również uwagę, że w przypadku zamówień bezpłatnego produktu, oznaczenie przycisku jako „Zamawiam z obowiązkiem zapłaty” mogłoby potencjalnie wprowadzać konsumentów w błąd, ponieważ mogliby oni mieć wątpliwość co do tego, czy produkt, który zamawiają jest rzeczywiście nieodpłatny.

(k. 456 – 457, 1018 –1020 akt administracyjnych)

W zakresie zarzutu dotyczącego emitowanej reklamy telewizyjnej, spółka wskazała, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, reklamę należy oceniać i odczytywać w całym kontekście, tj. zarówno wizualnym, jak i werbalnym. Zdaniem spółki, z istoty reklamy telewizyjnej wynika, że lektor ma określony czas na przedstawienie danych informacji, a sam czas reklamy jest ograniczony. W przypadku odczytywania przez lektora większej ilości informacji w danym czasie przewidzianym na reklamę, informacje te, w efekcie, mogłyby być niezrozumiałe dla odbiorców (odczytane zbyt szybko). Przedsiębiorca podniósł również, że przez cały czas emisji, w dolnej belce, zawarta była informacja o dostawie za 9,95 zł, a ponadto informacja ta pojawiała się drugi raz pod koniec spotu reklamowego, w jego środkowej części. W kontekście braku zwerbalizowania informacji o koszcie przesyłki, spółka wskazała także, że nie każde pominięcie istotnych informacji może zostać uznane, w świetle art. 6 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym, za praktykę wprowadzającą w błąd, a jedynie takie pominięcie, które wywiera wpływ na podjęcie decyzji transakcyjnej przez konsumenta. Zdaniem przedsiębiorcy, nawet gdyby traktować brak zwerbalizowania powyższej informacji za pominięcie to trudno jest uznać, by informacja ta była na tyle kluczowa, aby mogła mieć wpływ na podjęcie decyzji o nabyciu przez konsumenta nieodpłatnego produktu. W ocenie spółki, można powziąć również wątpliwość, czy przekaz reklamowy stanowi bezpośrednie źródło informacji niezbędnych do podjęcia decyzji odnośnie zawarcia umowy.

(k. 467 – 469, 1030 –1032 akt administracyjnych)

W odniesieniu do praktyki dotyczącej wskazywania, że produkt (...) jest rekomendowany dla wszystkich mężczyzn po 50 roku życia w ramach Ogólnopolskiej Kampanii dla (...), spółka wyjaśniła, że w swoim przekazie nie sugerowała, ani nie miała na celu sugestii, że kampania ta organizowana jest przez podmioty lub organy państwowe, ani też spowodowania skojarzenia lub utożsamiania powyższej kampanii z inicjatywą odbywającą się w sferze publicznej – rekomendowaną i refundowaną przez podmioty państwowe. Zdaniem spółki nazwa kampanii odnosi się do jej zakresu terytorialnego („Ogólnopolska”), co uzasadnione jest faktem możliwości zamówienia produktów na terenie całego kraju. Przedsiębiorca wskazał, iż celowo nie użył określeń np. „narodowa”, z uwagi na możliwości skojarzenia z organami państwowymi i realizowanymi przez nie programami ochrony zdrowia publicznego. W ocenie spółki zwrot „Ogólnopolska” lub „Ogólnopolska Kampania” nie jest zarezerwowany wyłącznie dla kampanii publicznych (organizowanych przez podmioty państwowe). Nie sposób zatem uznać, że informowanie o takiej kampanii, bez jakiegokolwiek odniesienia w jej treści do organów publicznych, może być przez konsumentów rozumiane jako informacja wskazująca na to, że kampania jest powiązana z podmiotami publicznymi. Przyjęcie takiej restrykcyjnej interpretacji prowadziłoby do niedopuszczalnego wniosku, że tylko podmioty publiczne mogą prowadzić „Ogólnopolskie kampanie”. Spółka wskazała ponadto, że niezrozumiałe jest dla niej, z jakiego powodu konsument miałby kojarzyć jej kampanię z inicjatywą publiczną „Narodowa Strategia Onkologiczna”. W konsekwencji nie ma podstaw do utożsamiania kampanii spółki z jakąkolwiek inicjatywą odbywającą się w sferze publicznej.

(k. 469 – 470, 987 – 989 akt administracyjnych)

Spółka nie zgodziła się również z zarzutem związanym z powoływaniem się przez nią na autorytet Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności (dalej: EFSA), w zakresie zaleceń i oświadczeń zdrowotnych zatwierdzonych przez ten organ. Przedsiębiorca podniósł, że w swoich materiałach marketingowych nie wskazywał ani nie sugerował, że EFSA zatwierdziła, zaaprobowała lub w jakikolwiek inny sposób rekomenduje produkty spółki. Przedsiębiorca wskazał, że odwoływał się jedynie do stanowiska EFSA w kontekście substancji będących składnikami oferowanych suplementów diety. Spółka podniosła również, że rolą EFSA jest opiniowanie i przedstawianie rekomendacji w zakresie oświadczeń zdrowotnych. Z rozporządzenia (WE) nr 1924/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z 20 grudnia 2006 r., w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności (Dz. Urz. UE. L nr 404, str. 9 – dalej: rozporządzenie nr 1924/2006), wynika że uzyskanie pozytywnej oceny EFSA jest elementem procedury zatwierdzenia oświadczenia zdrowotnego (zatwierdzenie określonego oświadczenia zdrowotnego dla określonego składnika suplementu diety nie może nastąpić bez pozytywnej rekomendacji tego organu).

Spółka wskazała także na Rozporządzenie Komisji (UE) nr 432/2012 z 16 maja 2012 r., ustanawiające wykaz dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych, dotyczących żywności, innych niż oświadczenia odnoszące się do zmniejszenia ryzyka choroby oraz rozwoju i zdrowia dzieci (Dz. Urz. UE. L Nr 136, str. 1 – dalej: rozporządzenie nr 432/2012), które w art. 1 ust. 1 ustanawia wykaz oświadczeń zdrowotnych, o których mowa w art. 13 ust. 3 rozporządzenia nr 1924/2006, które mogą być stosowane w odniesieniu do środków spożywczych, znajduje się w załączniku do niniejszego rozporządzenia, a art. 1 ust. 2 tego rozporządzenia wprost stanowi, że oświadczenia zdrowotne, o których mowa w ust. 1, mogą być stosowane w odniesieniu do żywności zgodnie z warunkami określonymi w załączniku. Dodatkowo z pkt. 3 preambuły do rozporządzenia nr 432/2012 wynika, że „art. 13 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1924/2006 stanowi, że po zasięgnięciu opinii Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności, zwanego dalej Urzędem, Komisja w terminie najpóźniej do dnia 31 stycznia 2010 r. przyjmuje wykaz dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych dotyczących żywności, o których mowa w art. 13 ust. 1 tego rozporządzenia, oraz wszelkie niezbędne warunki stosowania tych oświadczeń”. Z powyższego zdaniem spółki wynika, że dozwolone jest stosowanie w odniesieniu do żywności określonych oświadczeń zdrowotnych, zgodnie z przepisami tego rozporządzenia, które zostały przyjęte po uzyskaniu opinii EFSA.

Spółka wskazała, że z publicznie dostępnych dokumentów urzędowych wynika, iż tego rodzaju pozytywne oceny EFSA udzieliła wobec substancji stanowiących element reklamowanych przez spółkę suplementów. Zdaniem przedsiębiorcy można więc zasadnie stwierdzić, że będąca przedmiotem zarzutu informacja nie wprowadza w błąd, a spółka, wskazując na zatwierdzenie oświadczeń zdrowotnych przez EFSA w odniesieniu do składników odżywczych (będących składnikami produktów spółki), przekazuje w pełni prawdziwą informację, znajdującą pokrycie w publicznie dostępnych dokumentach, związanych z procesem akceptacji oświadczeń zdrowotnych dla danych składników. W ocenie spółki, informacja o tym, że EFSA pozytywnie zaopiniowała oświadczenie zdrowotne w odniesieniu do danego składnika ma na celu rzetelne wskazanie źródła danego stwierdzenia, czy też oświadczenia zdrowotnego i nie może zostać uznane za wprowadzające w błąd.

Spółka podniosła, że nawet, jeśli nieprecyzyjne było zawarte w materiałach reklamowych stwierdzenie, że EFSA „zatwierdziła” oświadczenia zdrowotne, to z punktu widzenia konsumenta taki brak precyzji wydaje się nie mieć znaczenia – z perspektywy informacji istotnych dla przeciętnego konsumenta (jego oceny w kontekście walorów składnika) nie ma większego znaczenia czy EFSA „zatwierdziła” czy „pozytywnie oceniła” oświadczenie dla danego składnika (uwzględniając fakt, że pozytywna ocena jest koniecznym warunkiem późniejszego formalnego „zatwierdzenia” oświadczeń).

Przedsiębiorca wskazał, że EFSA jest organem publicznym i publikowane przez ten organ opinie, badania lub rekomendacje są publicznie dostępne (na stronach internetowych oraz w mediach społecznościowych). Z tego względu możliwe jest zatem umieszczanie odniesień do publicznie dostępnych informacji, jak i wskazywanie ich źródeł. Spółka zwróciła również uwagę, że z obowiązującego prawa nie wynika zakaz powoływania się w reklamie na informacje pochodzące od organów publicznych, w tym od EFSA. Nie ma też przepisów, które generalnie wykluczałyby takie referencje.

Ponadto spółka wskazała, że w odniesieniu do suplementów diety dobrą i powszechnie przyjętą praktyką jest przedstawienie korzyści zdrowotnych płynących ze spożycia określonych witamin oraz wskazanie źródeł wiedzy na temat powyższych korzyści zdrowotnych, pochodzących z piśmiennictwa, prac lub badań naukowych. Zdaniem przedsiębiorcy, do takich informacji można zaliczyć np. zalecenia lub rekomendacje dotyczące spożycia określonej ilości składników odżywczych (witamin). Spółka podkreśliła, że obowiązek zawierania tego typu informacji, w przypadku reklamy produktów leczniczych, został wprost uregulowany w art. 54 ust. 2 ustawy z 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne (Dz.U. z 2022 r. poz. 2301), zgodnie, z którym dokumentacja przekazywana osobom, o których mowa w ust. 1 [tj. osobom uprawnionym do wystawiania recept lub osobom prowadzącym obrót produktami leczniczymi], powinna zawierać informacje rzetelne, aktualne, sprawdzalne i na tyle kompletne, aby umożliwić odbiorcy dokonanie własnej oceny wartości terapeutycznej produktu leczniczego, oraz informację o dacie jej sporządzenia lub ostatniej aktualizacji, a cytaty, tabele i inne ilustracje pochodzące z piśmiennictwa naukowego lub innych prac naukowych powinny być wiernie odtworzone oraz zawierać wskazanie źródła. W związku z tym, zdaniem spółki, nie można czynić jej zarzutu, że przedstawia powszechnie przyjęte, zaaprobowane informacje wraz z podaniem źródeł w zakresie suplementów diety z zachowaniem wyższych standardów (takich jakie obowiązują w przypadku produktów leczniczych).

Przedsiębiorca podniósł również, że w świetle art. 36 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z 25 października 2011 r., w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, dyrektyw Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/2004 (Dz. Urz. UE. L nr 304, str. 18), w przypadku dobrowolnego przekazywania określonych informacji na temat żywności, konieczne jest spełnienie następujących wymogów, informacje te: a) nie mogą wprowadzać konsumenta w błąd, b) nie mogą być niejednoznaczne ani dezorientować konsumenta oraz c) muszą być, w stosownych przypadkach, oparte na odpowiednich danych naukowych. Zdaniem przedsiębiorcy, wszystkie wskazywane przez niego informacje w materiałach marketingowych, w szczególności poprzez odwołanie do źródła, spełniają powyższe wymogi. Spółka wskazała także, że w świetle prawa autorskiego, możliwe jest cytowanie stwierdzeń, fragmentów utworów m.in. w celach wyjaśnienia lub naukowych. Przedsiębiorca podkreślił, że powołuje w swoich materiałach marketingowych źródła wiedzy, w tym fragmenty prac lub wyników badań naukowych w celu zwiększenia wiedzy oraz świadomości konsumentów.

Spółka wskazała wreszcie, że powyższe wątpliwości zostały wyjaśnione w toku korespondencji prowadzonej z EFSA.

(k. 470 – 473, 1033 – 1036 akt administracyjnych)

W piśmie z 16 maja 2022 r. spółka oraz osoba zarządzająca wnieśli o wydanie w niniejszej sprawie decyzji zobowiązującej. Wniosek o zobowiązanie stron postępowania został następnie rozszerzony w piśmie z 21 września 2022 r.

Na wypadek nieprzyjęcia przez organ propozycji wydania decyzji zobowiązującej, obie strony postępowania wniosły o odstąpienie od wymierzenia kary lub o złagodzenie jej wymiaru. Strony wskazały, że nałożenie kar pieniężnych jest fakultatywne, a przy nakładaniu sankcji finansowych Prezes UOKiK powinien kierować się zasadą równości i proporcjonalności, jak również kryteriami określonymi w art. 111 ustawy o.k.i.k. Strony postępowania podniosły także, że kwestionowane działania, zarówno przedsiębiorcy, jak i osoby zarządzającej nie były przejawem umyślnego działania wymierzonego w interesy konsumentów, a w szczególności nie były podyktowane chęcią zwiększenia swoich zysków kosztem konsumentów.

Spółka zwróciła także uwagę na szereg okoliczności łagodzących, takich jak: aktywna współpraca w ramach postępowania, niezwłoczne dostarczanie wszelkich niezbędnych informacji i dokumentów, dobrowolne zobowiązanie się do usunięcia stwierdzonych naruszeń oraz zmiany lub zaniechania kwestionowanych praktyk, brak umyślności oraz deklaracja spółki co do współpracy w ramach postępowania, celem jego szybkiego i sprawnego zakończenia. Zdaniem stron postępowania nałożenie kar pieniężnych nie spełniłoby swoich celów (represyjnego, prewencyjnego i edukacyjnego), a nałożenie kary albo kar w wysokim wymiarze byłoby środkiem nieprzydatnym, a zwłaszcza niekoniecznym do osiągniecia celu tj. wyegzekwowania stosowania przepisów ustawy o.k.i.k.

(k. 474 – 476, 1040 –1041 akt administracyjnych)

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego umyślnego dopuszczenia przez C. T. (1) do naruszenia przez spółkę zakazów określonych w ustawie o.k.i.k., strony postępowania wskazały, że nałożenie kary pieniężnej na osobę zarządzającą jest fakultatywne, a ponadto muszą być spełnione przesłanki umyślności działań takiej osoby w doprowadzeniu do naruszenia przez dany podmiot art. 24 ustawy o.k.i.k. Strony wyjaśniły, że C. T. (1) jest jedyną osobą zasiadającą w zarządzie spółki oraz prezesem zarządu, a tym samym osobą zarządzającą w rozumieniu art. 4 pkt 3a ustawy o.k.i.k. W odniesieniu do zatwierdzania czy też akceptowania działań związanych ze sposobem zawierania z konsumentami umów na odległość oraz wykorzystywania w tym celu materiałów reklamowych, strony wskazały, że osoba zarządzająca nie zajmuje się bezpośrednio takimi sprawami – elementy materiałów, będące przedmiotem zarzutów Prezesa UOKiK, nie były opracowywane, ani zatwierdzane przez prezesa zarządu spółki. Dodano również, że ze względu na podział obowiązków, a także z uwagi na fakt, że osoba zarządzająca nie posługuje się językiem polskim, nie mogła ona zatwierdzać, czy też akceptować dokładnych treści materiałów marketingowych spółki, czy też sposobu zawierania z konsumentami umów na odległość. Strony postępowania wskazały także, że prezes zarządu spółki wyznacza jej ogólne kierunki działania, a w tym kierunki i cele marketingowo-sprzedażowe. Nie zajmuje się on jednak analizą i weryfikacją treści marketingowych, nad którymi pracuje cały dział marketingowy spółki. Prezes zarządu nie odpowiada również za samodzielne przygotowanie szczegółowych procedur zawierania umów z konsumentami, przez co nie jest możliwe jednoznaczne wskazanie osoby odpowiadającej za dokonanie przez spółkę naruszeń kwestionowanych przez Prezesa Urzędu. W sytuacji, gdy prezes zarządu nie zajmuje się opracowaniem szczegółowych rozwiązań w materiałach marketingowych, takich jak te będące przedmiotem postępowania, to z pewnością nie może odpowiadać za ich treść.

Strony podniosły, że zgodnie z art. 106 ust. 1 ustawy o.k.i.k. prezes zarządu spółki musiałby działać umyślnie, co nie sposób przyjąć w świetle powyższych okoliczności. Umyślne działanie lub zaniechanie obejmuje zamiar bezpośredni lub zamiar ewentualny, w związku z tym prezes zarządu musiałby co najmniej przewidywać możliwość, że przyjęte przez niego ogólne kierunki działań doprowadzą do naruszenia ustawy o.k.i.k. oraz godzić się na takie naruszenia, co nie miało miejsca. W postępowaniu w niniejszej sprawie nie znalazło się jakiekolwiek wskazanie, czy też uzasadnienie dla przyjęcia tezy, że prezes zarządu spółki podejmował zarzucane działania w sposób umyślny. W stanowisku stron wskazano także, że prezes zarządu podejmuje działania oraz inne starania celem usunięcia skutków kwestionowanych zachowań spółki, w tym przyczynia się do zaniechania ich stosowania.

(k. 476 – 478, 1317 –1319 akt administracyjnych)

W piśmie z 21 września 2022 r. spółka podtrzymała złożony uprzednio wniosek o umorzenie postępowania wobec osoby zarządzającej, z uwagi na fakt, że w czasie sprawowania swojej funkcji, w czasie trwania stwierdzonego naruszenia, nie dopuściła umyślnie, przez swoje działania lub zaniechania, do naruszenia przez przedsiębiorcę zakazów określonych w art. 24 ustawy o.k.i.k.

(k. 1012 –1013 akt administracyjnych)

W toku postępowania ustalono, że przedsiębiorca w 2022 r. uzyskał obrót w wysokości (...)zł ((...) złotych), obliczony zgodnie z art. 106 ust. 3 pkt 1 ustawy o.k.i.k., jako suma przychodów wykazanych w rachunku zysków i strat. Obrót wykazany w rachunku zysków i strat obejmuje przychody wykazane we wszystkich terytoriach objętych sprzedażą, tj. dotyczy np. rynku (...), (...), itd. Wysokość przychodów netto ze sprzedaży detalicznej towarów spółki wyniosła ogółem (...) zł ((...) złotych), z czego na terytorium Polski wartość ta wyniosła (...)zł ((...) złotych), co stanowi ok. (...) % przychodów ze sprzedaży detalicznej ogółem.

(pismo spółki z 28.06.2023 r., k. 1357 – 1358 , rachunek zysków i strat w wariancie porównawczym – k. 1381 – 1382, nota nr (...) do sprawozdania finansowego: „(...)” – k. 1399 akt administracyjnych)

19 kwietnia 2019 r. spółka rozpoczęła program regularnych, corocznych dostaw suplementów diety (dalej: subskrypcja). W materiałach marketingowych określonych suplementów diety pojawiło się następujące zastrzeżenie: „W ramach oferty, co 12 miesięcy otrzymasz kolejne zapasy roczne (nazwa danego suplementu diety), razem z atrakcyjnym upominkiem, a płatność za nie będzie odbywała się na takich samych zasadach jak w przypadku pierwszej przesyłki”. Powyższe zastrzeżenie znajdowało się w kierowanej do konsumentów korespondencji, związanej z zakupem rocznego zapasu suplementu diety (kupon zamówienia) oraz w ofercie znajdującej się na stronach internetowych, dedykowanym poszczególnym produktom. Program regularnych dostaw dotyczył następujących produktów: (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...).

(k. 862 –863 akt administracyjnych)

Przykładowe fragmenty oferty, zawierające informacje o zakupie rocznego zapasu suplementu diety oraz informacje w zakresie subskrypcji – dla produktu (...) oraz (...), na podstawie dokumentów przedstawionych przez spółkę w piśmie z 11 lutego 2021 r. zawiera załącznik na płycie CD. Każda z powyższych ofert zawiera umieszczoną w dolnej części informację – odpowiednio do danego produktu, zapisaną mniejszą czcionką, o treści: „(...)”.

(pismo spółki z 11.02.2022 r., dot. (...) - ścieżka: Załącznik nr (...), plik: (...); dot. (...) - ścieżka: Załącznik nr (...), plik: (...)

Tego typu strony internetowe (Landing Pages) były przez spółkę promowane w ramach korespondencji e-mailowej, z której nie wynika, aby przedstawiona oferta mogła dotyczyć udziału w programie regularnych dostaw. Poniżej fragmenty wizualizacji przykładowych wiadomości e-mail. Aktywne przyciski „(...)” oraz „(...)”, kierują do stron internetowych produktów, gdzie przedstawiana jest oferta suplementu diety w ramach udziału w programie regularnych dostaw.

(pismo spółki z 11.02.2022 r. – załącznik nr (...) na płycie CD - ścieżka: Załącznik nr (...), plik „(...)” oraz ścieżka: Załącznik nr (...)

Podobnej treści informacja, jak wskazana wyżej, znajdowała się w potwierdzeniu zawarcia umowy na odległość, które konsument otrzymywał drogą listowną lub pocztą elektroniczną: „(...)”. Powyższe zastrzeżenie przekazywane jest przez spółkę od 6 lipca 2020 r. - do tej daty konsumenci takiej informacji nie otrzymywali.

(k. 485 akt administracyjnych)

Subskrypcja pojawiała się także w przypadku przekierowania ze stron potwierdzających zamówienie bezpłatnego, rocznego zapasu (...) ((...), (...), (...) oraz (...)) z ofertą (...) ((...)). Subskrypcja dotyczyła przekierowań produktów tożsamych pod względem produktowym oraz różnych (przekierowania ze stron z potwierdzeniem ww. zamówienia bezpłatnego rocznego zapasu poszczególnych produktów)

(pismo spółki z 18.10.2021 r. - (...)- załącznik na płycie CD, plik „(...)” (s. 3), k. 337 akt administracyjnych; (...)- załącznik na płycie CD, plik „(...)” (s. 3), k. 402 akt administracyjnych)

Sprzedaż była również prowadzona przez spółkę telefonicznie. Formuła związana z udziałem w programie regularnych dostaw była odczytywana przez konsultanta w trakcie telefonicznej rozmowy sprzedażowej. W obszarze wychodzących rozmów sprzedażowych spółka stosowała trzy rodzaje skryptów. Skrypt nr (...) i (...) dotyczył programu regularnych dostaw.

Skrypt (...) - program regularnych dostaw, klient zapoznał się wcześniej z warunkami oferty;

Skrypt(...) - wersja płatna, klient nie zapoznał się wcześniej z warunkami oferty. Skrypt ten dotyczył zamówień złożonych drogą telefoniczną na zapas roczny danego produktu, a klient dokonywał zakupu jednorazowego (bez subskrypcji) (k. 861 akt adm.).

Skrypt(...)- program regularnych dostaw, klient nie zapoznał się wcześniej z warunkami oferty.

(pismo spółki z 16.09.2021, załącznik na płycie CD plik: „(...)” w folderze „(...)”, k. 214 – 215, 260 – 263 akt administracyjnych)

W przypadku rozmów przychodzących, program regularnych dostaw dotyczył skryptu nr (...) i (...). Schemat rozmowy sprzedażowej ze skryptu (...)., obejmował program regularnych dostaw, gdzie klient nie zapoznał się wcześniej z warunkami oferty. Schemat rozmowy sprzedażowej ze skryptu (...)., dotyczył programu regularnych dostaw, w którym klient zapoznawał się wcześniej z warunkami oferty.

(pismo spółki z 16.09.2021 r., załącznik na płycie CD - plik: „(...)” w folderze „(...)”, k. 214 – 215, 249 – 259 akt administracyjnych)

W piśmie z 16 sierpnia 2022 r. spółka wyjaśniła, że skrypt o nazwie „Klient zapoznał się wcześniej z warunkami oferty”, stosowany był w przypadku kampanii wychodzących, w których do klientów zostały wysłane materiały drukowane w formie pisemnej (tzw. Direct Mail). W materiałach tych przedstawiane były pełne warunki oferty (m.in. cena produktu, warunki odstąpienia od umowy, reklamacji, dostarczenia produktu, zapłaty). Z kolei skrypt o nazwie „Klient nie zapoznał się wcześniej z warunkami oferty”, stosowany był przez spółkę wówczas, gdy klient nie otrzymał wcześniej materiałów marketingowych w formie pisemnej

(k. 860 akt administracyjnych)

Treść rozmów - na podstawie skryptu nr (...) i (...), tj. rozmów wychodzących oraz skryptu nr (...) i (...), dotyczących rozmów przychodzących została przedstawiona przez spółkę w piśmie z 16 września 2021 r. W nagranych przez spółkę rozmowach sprzedażowych wychodzących, spółka, kontaktując się z konsumentem przedstawiała ofertę rocznego zapasu suplementu diety i nie wspominała o programie regularnych corocznych dostaw. Dopiero w momencie, gdy konsument wyrażał zgodę na zapas roczny danego produktu, konsultanci przedsiębiorcy, gratulując doskonałego wyboru, stwierdzali, że produkt ten będzie dostarczany w ramach programu regularnych dostaw.

(pismo z 6.09.2021 r., załącznik na płycie CD, folder: „(...)”)

Załącznik nr (...) do pisma z 16 maja 2022 r. oraz załącznik nr (...) do pisma z 21 września 2022 r., spółka przedstawiła przykładowe pismo zawierające przypomnienie o planowanej kolejnej dostawie w ramach subskrypcji.

(k. 460, 544 – 546, 1022, 1064 – 1066 akt administracyjnych)

(pismo spółki z 21.09.2022 r., załącznik nr (...) znajdujący się na płycie CD, w folderze nr (...) - plik: „(...)

W piśmie spółki z 16 maja 2022 r. (załącznik nr (...)) oraz w piśmie spółki z 21 września 2022 r. (załącznik nr (...)), przedsiębiorstwo przedstawiło przykładowe reakcje klientów na pismo przypominające.

(k. 460, 547 – 555, 1022, 1067 – 1075 akt administracyjnych)

Fragment jednej z odpowiedzi konsumentów w reakcji na pismo przypominające spółki brzmiał: „(...).” Wiadomości od klientów, którzy byli niezadowoleni z otrzymaniem kolejnej, ich zdaniem niezamówionej dostawy było znacznie więcej.

(pismo spółki z 21.09.2022 r., treść odpowiedzi konsumenta na podstawie zdjęcia umieszczonego na płycie CD, w folderze nr (...) - plik: „(...)”)

W związku z realizacją programu regularnych corocznych dostaw, spółka, w okresie od 19 kwietnia 2019 r. do 10 marca 2023 r. osiągnęła przychody w wysokości ok. (...) zł, co dotyczy przychodów z tytułu odnowienia oferty, tj. na drugą lub kolejną przesyłkę, w ramach zamówienia w programie regularnych dostaw. We wskazanym okresie program regularnych dostaw został uruchomiony w prawie (...) przypadków.

(k. 1298 – 1299 akt administracyjnych)

Pisma spółki z 29 października 2020 r. oraz z 24 marca 2021 r. zawierają zestawienie skarg lub reklamacji związanych z żądaniem zapłaty za dostarczone przez przedsiębiorcę produkty, które w ocenie konsumentów nie zostały przez nich zamówione. W ramach prowadzonych statystyk, spółka posiadała tylko zestawienie osób, które nie otrzymały przesyłki i oświadczyły, że nie chcą już jej otrzymać, bez podziału na to, czy dana przesyłka została w rzeczywistości przez te osoby zamówiona. Przesłane przez spółkę zestawienie zawiera wykaz osób, które jednocześnie odstąpiły od umowy, a także osób, które twierdziły, że nie składały zamówienia. Największa liczba skarg dotyczyła następujących suplementów diety: (...), (...) oraz (...). Spółka wskazała przy tym, że większość ze zgłoszonych skarg lub reklamacji okazała się niezasadna.

(k. 76 – 77, 163 – 164 akt administracyjnych)

W toku postępowania wyjaśniającego, na wezwanie Prezesa Urzędu, spółka przedstawiła łącznie 70 ostatnio otrzymanych skarg lub reklamacji, przesłanych przez konsumentów (wraz z dalszą kompletną obustronną korespondencją), związanych z żądaniem natychmiastowej lub odroczonej zapłaty za dostarczone przez przedsiębiorcę, w ramach sprzedaży wysyłkowej, suplementy diety (bądź zwrotu lub przechowania produktów), które w ocenie konsumentów nie zostały przez nich zamówione - 30 dla zamówień internetowych, a także po 20 dla zamówień telefonicznych oraz z wykorzystaniem kuponów zamówienia.

Wśród sygnałów odnoszących się do zamówień internetowych dominowały te, w których do złożenia zamówienia - równocześnie z zamówieniem próbki produktu - doszło poprzez mechanizm przekierowania, a także te zamówienia, które zostały złożone w ramach subskrypcji. Zamówienia, których dotyczyło przekierowanie, zostały złożone co do zasady o tej samej godzinie, a niektóre dzieli wyłącznie 1 minuta.

(załącznik nr 1 - płyta CD - do pisma spółki z 24 marca 2021 r. - folder (...), załącznik nr 1 - płyta CD - do pisma spółki z 16 września 2021 r. - folder (...)oraz (...)).

Spółka, 24 marca 2021 r. wdrożyła system raportowania, pozwalający na wyselekcjonowanie reklamacji związanych z żądaniem zapłaty za produkty, które w ocenie konsumentów nie zostały przez nich zamówione. Na tej podstawie ustalono, że w okresie od 24 marca 2021 r. do 21 lutego 2023 r. otrzymała łącznie 2.097 skarg lub reklamacji (pisemnych, elektronicznych, telefonicznych, itp.) konsumentów (w tym także od podmiotów działających w ich imieniu – np. wstępnych, zstępnych, rzeczników konsumentów, profesjonalnych pełnomocników, itp.), związanych z udziałem konsumentów w programie rocznych dostaw danego suplementu diety, na podstawie umowy na odległość za pośrednictwem internetu, korespondencji pocztowej lub telefonu. W okresie od 24 marca 2021 r. do 31 grudnia 2021 r. liczba wysłanych zamówień w ramach programu regularnych rocznych dostaw wyniosła (...). Relacja skarg konsumentów do ogółu zamówień wynosiła 1,20 %. Natomiast dla okresu od 1 stycznia 2022 r. do 22 lipca 2022 r., liczba zamówień ogółem wyniosła (...), a liczba skarg 529, wobec czego relacja skarg do ogółu zamówień wynosiła 1,55 %.

(k. 869 – 870, 1276 –1277 akt administracyjnych)

W piśmie spółki z 24 marca 2021 r., powódka przedstawiła po 10 ostatnio otrzymanych skarg lub reklamacji związanych z udziałem konsumentów w programie rocznych dostaw danego suplementu diety (co konsumenci kwestionowali), odrębnie dla zamówień internetowych, telefonicznych oraz z wykorzystaniem kuponów zamówienia.

(pismo spółki z 24.03.2021 r., załącznik nr 1 na płycie CD - ścieżka:(...) oraz(...))

Z kolei w piśmie z 16 września 2021 r., spółka przesłała dodatkowe 10 skarg lub reklamacji dotyczących zamówień internetowych.

(pismo spółki z 16.09.2021 r., załącznik na płycie CD, folder: (...))

W piśmie z 16 sierpnia 2022 r. spółka przesłała kolejne 10 ostatnio otrzymanych skarg lub reklamacji, związanych z udziałem konsumentów w programie rocznych dostaw danego suplementu diety (co konsumenci kwestionowali), odrębnie dla zamówień internetowych, telefonicznych oraz z wykorzystaniem kuponów zamówienia.

(pismo spółki z 16.08.2022 r., folder (...))

Poniżej przykładowe skargi e-mailowe konsumentów (pisownia oryginalna):

1. „(...)”

(pismo spółki z 16.08.2022 r., ścieżka: (...), plik: „(...))

2. „(...)”

(pismo spółki z 16.08.2022 r., ścieżka: (...), plik: (...))

3. „(...)”

(pismo spółki z 16.08.2022 r., - ścieżka: (...), plik:(...))

4. „(...)”

(pismo spółki z 16.08.2022 r., - ścieżka: (...), plik: (...))

5. „(...)”

(pismo spółki z 16.08.2022 r., - ścieżka: (...), plik: (...))

Przynajmniej od dnia 7 sierpnia 2018 r., spółka stosowała mechanizm przekierowania, który polegał na tym, że po złożeniu zamówienia na darmową próbkę produktu, konsumentowi wyświetlana była strona z potwierdzeniem złożenia zamówienia (dodatkowo wysyłany był e-mail) i pokazywała się oferta specjalna – co do zasady – na roczny zapas produktu w obniżonej cenie wraz z upominkiem (np. zegarkiem, klockami, ekspresem do kawy, nożami, itp.). W zależności od typu przekierowania – po upływie ok. 1,5 minuty, jeżeli konsument nie skorzystał z oferty specjalnej oraz nie zamknął strony z potwierdzeniem zamówienia na darmową próbkę, następowało przekierowanie na stronę z pełnopłatnym produktem. Dotyczy to przekierowań „z licznikiem”. Ponadto, spółka stosowała także dwa inne typy przekierowań, uzależnione od sposobu dokonania dodatkowego zamówienia: „Thankyou page” (dalej: THP) oraz „Landing Page” (dalej: LP),

Zamawianie produktów na stronach „z licznikiem” odbywało się w ten sposób, że:

a.

konsument wchodził na stronę z bezpłatnym produktem, wypełniał formularz zamówienia i naciskał przycisk „Zamawiam”;

b.

po naciśnięciu przycisku „Zamawiam” następowało przekierowanie do strony z potwierdzeniem złożenia zamówienia bezpłatnego produktu;

c.

na tej samej stronie, pod potwierdzeniem złożenia zamówienia, przedstawiona była oferta specjalna, w przypadku której konsument otrzymywał informacje dotyczące tej oferty (cena, opis produktu, informacje o dostawie);

d.

tu, konsument miał dwie możliwości:

1. nic nie zrobić - wówczas po upłynięciu czasu, na jaki ustawiony był licznik, został on przekierowany do strony z ofertą na produkt specjalny (adresy przekierowania opisane w tabeli w nb. 94 decyzji), przy czym jeśli klient chciał z niej skorzystać, to musiał ponownie wypełnić od początku cały formularz zamówienia podając swoje dane – w tym przypadku złożenie takiego zamówienia traktowane było jako LP (konieczność ponownego wypełnienia całego formularza);

2. nacisnąć przycisk „Zamawiam”, co wiązało się z zamówieniem nowego produktu, z oferty specjalnej – w tym przypadku złożenie zamówienia traktowane było jako THP (wystarczyło kliknąć przycisk „Zamawiam” – bez konieczności ponownego wypełniania formularza).

Powyższe obrazują załączone niżej wizualizacje dla produktu (...), przesłane przez spółkę w piśmie z 18 października 2021 r.

1. widok ze strony(...) - zachęcającej do skorzystania z oferty bezpłatnej wersji produktu.

2. widok ze strony (...) - etap wypełniania formularza zamówienia.

3. widok ze strony (...) z potwierdzeniem zamówienia oraz ofertą specjalną.

4. widok strony (...) - potwierdzenie zamówienia odpłatnej rocznej wersji produktu:

Następnie klient przekierowywany był do strony: (...)

(pismo spółki z w piśmie z dnia 18.10.2021 r., załącznik nr 2 na płycie CD - plik: „(...)” oraz k. 301 – 305 akt administracyjnych)

Zamawianie produktów na stronach „bez licznika” odbywało się w taki sposób, że:

a.

konsument wchodził na stronę z bezpłatnym produktem, wypełniał formularz zamówienia i naciskał przycisk „Tak, odbieram darmowe opakowanie”;

b.

po naciśnięciu przycisku „Tak, odbieram darmowe opakowanie” następowało przekierowanie do strony z potwierdzeniem złożenia zamówienia bezpłatnego produktu;

c.

na tej samej stronie, pod potwierdzeniem złożenia zamówienia, przedstawiona była oferta specjalna, w przypadku której konsument otrzymywał informacje dotyczące tej oferty (cena, opis produktu, informacje o dostawie);

d.

tu, konsument miał dwie możliwości:

1. nic nie zrobić - wówczas, z uwagi na brak licznika, konsument pozostawał dalej na stronie, na którą nastąpiło przekierowanie, aż do jej zamknięcia - i jeżeli nic nie kliknął, to nie nastąpiło złożenie zamówienia;

2. nacisnąć przycisk z potwierdzeniem zamówienia, co wiązało się z zamówieniem nowego produktu z oferty specjalnej – było to wówczas przekierowanie typu THP (złożenie zamówienia następowało bez konieczności ponownego wypełniania formularza).

Przykładowe wizualizacje powyższej metody składania zamówienia, dla produktu (...)znajdują się w piśmie spółki z 18 października 2021 r. - załącznik nr 2 na płycie CD - plik: „(...)” oraz k. 379 – 384 akt administracyjnych).

Co do zasady, przekierowanie dotyczyło suplementów diety tożsamych produktowo. Przedstawione niżej zestawienie zawiera strony internetowe, których dotyczyło przekierowanie oferowanych przez przedsiębiorcę suplementów diety (tożsamych pod względem produktowym).

LP-

Adres strony z przekierowaniem

Strona, do której prowadzi przekierowanie

1. (...)

(...)

2. (...)

(...)

3. (...)

(...)

4. (...)

(...)

5. (...)

(...)

6. (...)

(...)

7. (...)

(...)

8. (...)

(...)

9. (...)

(...)

10. (...)

(...)

11. (...)

(...)

12. (...)

(...)

13. (...)

(...)

14. (...)

(...)

15. (...)

(...)

16. (...)

(...)

(k. 196 – 200 akt administracyjnych)

Wskazane wyżej strony internetowe były promowane poprzez e-maile, reklamę graficzną (display)/ (...) oraz w formie druku (kuponu zamówienia), przy czym niektóre mogły być promowane wyłącznie z wykorzystaniem jednego lub dwóch kanałów marketingowych.

(k. 1314, 1322 – 1323 akt administracyjnych)

W piśmie z 24 marca 2023 r. spółka informowała, że w okresie od stycznia 2021 r. do marca 2023 r. wysłano do konsumentów 118 mln e-maili, związanych z promowaniem stron internetowych dotyczących mechanizmu przekierowania, z czego wejść na stronę, w wyniku wysłanych e-maili, było ok. 0,5 mln.

(k. 1314 akt administracyjnych)

W piśmie spółki z 18 października 2022 r., przedsiębiorstwo wskazało, że łączna liczba zamówień złożonych w wyniku zastosowania mechanizmu przekierowania, (czyli obejmująca sytuacje, w której konsumenci tego samego dnia zamówili darmową próbkę produktu, a następnie skorzystali z oferty specjalnej), wynosi (...), a w przypadku produktów tożsamych produktowe – (...). Na wskazane liczby składają się: zamówienia w wyniku przekierowania THP – (...), a przy produktach tożsamych produktowe – (...) oraz zamówienia w wyniku przekierowania LP – (...).

Łączna liczba złożonych zamówień na próbkę suplementu diety (gdzie aktywowano przekierowanie) wyniosła (...) – z czego (...) dla zamówień tożsamych produktowo. Łączna liczba złożonych zamówień w ramach przekierowań stanowi ok. 7,6 % wszystkich zamówień, a w przypadku produktów tożsamych produktowo, stanowi ponad 9,5 %. W przypadku zamówień w wyniku przekierowania THP „z Licznikiem”, całkowita liczba zamówień na bezpłatną próbkę produktu (przy przekierowaniu dotyczącym tożsamych produktów), wyniosła (...), a łączna liczba zamówień w wyniku zastosowania mechanizmu przekierowania (skorzystanie z oferty specjalnej), wyniosła (...), co stanowi ok. 9 % wszystkich zamówień. Dla przekierowań THP „bez licznika” wartości te wyniosły odpowiednio: (...) – łączna liczba zamówień na darmową próbkę produktu, (...) – zamówienia złożone w wyniku zastosowania mechanizmu przekierowania, co stanowi ok. 8 % zamówień.

(pismo spółki z 18.10.2022 r., zestawienia na płycie CD, plik: (...))

W piśmie z 16 sierpnia 2022 r., spółka wskazała, że łączna (zaktualizowana) liczba zamówień złożonych w wyniku mechanizmu przekierowania, czyli obejmująca sytuacje, w których konsumenci tego samego dnia zamówili darmową próbkę produktu, a następnie skorzystali z oferty specjalnej dla tego samego produktu, wynosi dla przekierowań THP (z licznikiem i bez licznika) (...). W przedmiotowym piśmie, powódka wskazała, że obecnie nie i stosuje stron THP z licznikiem i nie ma planów, aby ponownie je stosować.

(pismo spółki z 16.08.2022 r., k. 482 akt administracyjnych)

W piśmie z 10 marca 2023 r., przedsiębiorca wyjaśnił, że nie stosuje THP z licznikiem od 13 maja 2022 r. Zmiana, polegająca na rezygnacji ze stron THP z licznikiem, była stopniowo wdrażana na (poszczególnych stronach internetowych już od 2021 r., natomiast od dnia 13 maja 2022 r., na żadnej stronie internetowej spółka nie stosuje tego rozwiązania.

(pismo spółki z 10.03.2023 r., k. 467, 1030, 1274 akt administracyjnych)

Od sierpnia 2022 r., spółka stosuje nowy mechanizm przekierowania w miejsce stosowanego wcześniej mechanizmu THP.

(k. 1274 – 1275 akt administracyjnych)

W okresie od 7 sierpnia 2018 r. do 16 maja 2022 r., w związku ze stosowaniem mechanizmu przekierowania dotyczącego produktów tożsamych pod względem produktowym, spółka osiągnęła przychody w wysokości ponad (...) zł.

(k. 482 – 483 akt administracyjnych)

W związku z wdrożeniem przez spółkę z dniem 24 marca 2021 r. systemu raportowania, wspominanym wyżej w niniejszym uzasadnieniu, możliwym stało się wyselekcjonowanie reklamacji związanych z żądaniem zapłaty za produkty, które w ocenie konsumentów nie zostały przez nich zamówione. W okresie od 24 marca 2021 r. do 21 lutego 2023 r., spółka otrzymała łącznie 808 skarg lub reklamacji (pisemnych, elektronicznych, telefonicznych) konsumentów (w tym także od podmiotów działających w ich imieniu – np. wstępnych, zstępnych, rzeczników konsumentów, profesjonalnych pełnomocników, itp.), związanych z mechanizmem przekierowania, dotyczącego oferowanych przez przedsiębiorcę suplementów diety tożsamych pod względem produktowym.

(k. 869 – 870, 1276 -1277 akt administracyjnych)

W piśmie z 16 sierpnia 2022 r., spółka przedstawiła 30 ostatnio otrzymanych skarg lub reklamacji związanych z mechanizmem przekierowania (wraz z dalszą obustronną korespondencją), dotyczących oferowanych przez przedsiębiorcę suplementów diety tożsamych pod względem produktowym. Poniżej, przykładowe skargi e-mailowe konsumentów (pisownia oryginalna).

(pismo spółki z 16.08.2022 r., załącznik nr 2 na płycie CD - folder: „(...)”)

1. „(...)”

(pismo spółki z 16.08.2022 r., ścieżka: (...), plik: „(...)”)

2. „(...)”

(pismo spółki z 16.08.2022 r., ścieżka: (...)plik: „(...)”.

3. „(...)”

(pismo spółki z 16.08.2022 r., ścieżka: (...), plik: „(...)”)

4. „(...)”

(pismo spółki z 16.08.2022 r., - ścieżka: (...), plik: „(...)”)

5. „(...)”

(pismo spółki z 16.08.2022 r., ścieżka: (...), plik: „(...)”)

Spółka, według stanu na dzień 5 października 2020 r. posiadała w Polsce (...) klientów. Przedsiębiorstwo rokrocznie poddaje się badaniu certyfikującemu: (...). Badanie prowadzone jest na próbie 500 klientów metodą CATI (wywiady telefoniczne wspierane komputerowo). Jednym z badanych parametrów jest poziom zadowolenia klientów z usług spółki, który na podstawie tego badania wyniósł 98 %. Zdaniem przedsiębiorcy, uwzględnienie tego parametru w relacji do liczby klientów ogółem, daje liczbę (...)zadowolonych klientów, czyli ponad (...) zadowolonych klientów.

(k. 91 – 92 akt administracyjnych)

Zgodnie z treścią pisma spółki z 16 maja 2022 r., przedsiębiorca przekazuje firmie badającej bazę ok. 5000 losowo wybranych klientów, a firma badająca kontaktuje się następnie z wybranymi przez siebie losowo klientami spółki. Firma przeprowadzająca badanie zadaje klientom różnego rodzaju pytania, związane z procesem zamówienia, komunikacją marketingową, procesem obsługi itp., po czym przedstawia raport z wyników badania.

(k. 460 akt administracyjnych)

W załączniku nr (...) do pisma z 16 maja 2022 r. oraz w załączniku nr (...)do pisma z 21 września 2022 r., spółka przedstawiła w formie prezentacji raport z ilościowego badania certyfikacyjnego pod nazwą: (...), za okres maj – czerwiec 2021 r. Z przedstawionej prezentacji wynika, że badanie zostało przeprowadzone przez zewnętrzny podmiot, w okresie od 24 maja do 15 czerwca 2021 r., na próbie badawczej 500 klientów spółki, na podstawie bazy przekazanej przez przedsiębiorcę. Z badania wynika, że ogólne zadowolenie wśród klientów spółki wyniosło 99 %.

(k. 474, 556 – 634, 1037, 1076 – 1155 akt administracyjnych)

W materiałach marketingowych spółka informowała o ponad milionie zadowolonych klientów: „(...)”. Informacja ta nie dotyczy liczby nabywców poszczególnego produktu, a odnosi się do liczby klientów spółki ogółem (w Polsce).

(k. 91 – 92 akt administracyjnych)

Informacje te prezentowane były w materiałach marketingowych następujących suplementów diety: (...), (...), (...), (...), (...) oraz (...). W przypadku kuponów zamówienia tych produktów, ww. informacje były w nich prezentowane w okresie od lipca 2019 r., z wyjątkiem produktu (...), w przypadku którego informacja ta podawana była w kuponach zamówienia od lipca 2021 r. Informacja o ponad milionie zadowolonych klientów była przez spółkę prezentowana również na stronach internetowych produktu (...): (...), (...),(...), (...)

Informacja o ponad milionie zadowolonych klientów była prezentowana na ww. stronach internetowych nie wcześniej jak w lipcu 2019 r.

(k. 863 – 864 akt administracyjnych)

Fragment przykładowych wizualizacji kuponu zamówienia (...)oraz strony internetowej (...)dla produktu (...), zawiera pismo spółki z 11 lutego 2021 r.

(pismo spółki z 11.02.2021 r., załącznik na płycie CD, a.(...) - ścieżka: Załącznik nr (...), plik: „

(...); b. strona internetowa (...) - Ścieżka: Załącznik nr (...), plik: „(...)”)

W czerwcu 2022 r. spółka w kuponach zamówienia oraz na stronach internetowych nieznacznie zmodyfikowała przekaz mówiący o ponad milionie zadowolonych klientów, który brzmiał: „(...)” oraz „(...)” lub „(...)” (przekaz wprowadzony w maju 2022 r.). Powyższe hasła stosowane są przez spółkę w materiałach drukowanych, dotyczących (...), (...), (...), (...)oraz (...).

(k. 1231 akt administracyjnych)

Poniżej, przykładowy fragment wizualizacji kuponów zamówienia, na podstawie przedstawionych przez spółkę materiałów marketingowych.

(pismo spółki z 16.08.2022 r., załącznik na płycie CD, ścieżka: (...)plik: „(...), ścieżka: (...)plik: „(...)”)

Na dzień 28 lipca 2022 r. spółka posiadała (...) klientów zarejestrowanych w swoim systemie, z czego (...) klientów skorzystało wyłącznie jednorazowo z oferty przedsiębiorcy, nabywając darmową wersję produktu.

(k. 864 – 865 akt administracyjnych)

W piśmie z 11 lutego 2021 r. spółka przedstawiła materiały reklamowe, dotyczące wysyłkowej sprzedaży suplementów diety, wykorzystywane od dnia 1 października 2020 r. W zakresie sprzedaży internetowej Spółka przedstawiła wizualizacje dla jednej strony internetowej dotyczącej danego suplementu diety – w wersji bezpłatnej i płatnej tego produktu (przy czym niektóre produkty występowały wyłącznie w wersji bezpłatnej - np. (...) lub płatnej – np. (...)).

(pismo z 11.02.2021 r., folder na płycie CD – ścieżka: Załącznik nr (...))

Fragmenty wizualizacji ze stron internetowych spółki, wraz z oznaczeniem przycisku do składania zamówień, dla zamówień bezpłatnych i płatnych produktu (...), zawiera załącznik nr (...)na płycie CD, pisma z 11 lutego 2021 r. Natomiast zapisy ze stron internetowych (...) oraz (...) znajdują się na karcie 130 – 132 akt administracyjnych.

W przypadku wersji bezpłatnej produktu, przycisk do składania zamówień oznaczony jest słowem „ZAMAWIAM”. Pod przyciskiem znajduje się sporządzony niewielką czcionką dopisek „30-dniowe opakowanie(...) jest darmowe. Opłacają Państwo tylko koszty związane z przesyłką w wysokości 9,95 zł”. W przypadku wersji płatnej produktu, przycisk do składania zamówień również oznaczony jest słowem „ZAMAWIAM”. Pod przyciskiem znajduje się sporządzony niewielką czcionką dopisek: „Zamówienie wiąże się z obowiązkiem zapłaty”. Spółka wykorzystywała również inne, podobne oznaczenia, np.: „Tak, odbieram natychmiast …”, „Kliknij, aby zamówić natychmiast”, „Tak, odbieram darmowe opakowanie (...), „Chcę skorzystać z promocji! ZAMAWIAM!” – (...).

(pismo spółki z 11.02.2021 r., załącznik nr (...)na płycie CD, ścieżka: Załącznik nr (...))

Spółka rozpoczęła oznaczanie przycisków do składania zamówień, oznaczonych słowem „Zamawiam” – tj. niezawierających bezpośrednio na tym przycisku informacji o zamówieniu z obowiązkiem zapłaty – od 14 lutego 2017 r.

(k. 481 akt administracyjnych)

Spółka zmieniła oznaczenie znajdujące się na przycisku do składania zamówień na stronach internetowych (w odniesieniu do wszystkich produktów), służących do prowadzenia sprzedaży suplementów diety. W piśmie spółki z 28 kwietnia 2023 r., przedłożono informację, że obecnie powódka oznacza przycisk do składania zamówienia słowami: „ZAMAWIAM. Zamówienie wiąże się z obowiązkiem zapłaty”, „TAK, odbieram darmowe opakowanie. Płacę 9,95 zł za przesyłkę”, „Kliknij, aby zamówić natychmiast. Zamówienie wiąże się z obowiązkiem zapłaty”, „WYBIERAM Zamówienie wiąże się z obowiązkiem zapłaty”, „TAK, odbieram darmowe opakowanie. Po otrzymaniu opłacam jedynie koszty przesyłki – 12,95 zł”, „TAK, odbieram darmowy, roczny zapas (...). Po otrzymaniu opłacam jedynie koszty przesyłki – 9,95 zł” oraz „TAK, odbieram darmowe opakowanie. Po otrzymaniu opłacam jedynie koszty przesyłki – 12,95 zł”.

(pismo spółki z 28.04.2023 r., k. 1340 – 1341 akt administracyjnych)

Ze względu na liczbę stron zarządzanych przez spółkę, zmiana nie została dokonana na wszystkich stronach internetowych w tym samym czasie: na podstronach (Landing Page) z możliwością złożenia zamówienia – zmiana została wdrożona 17 maja 2022 r., a na stronie głównej (...), zmiana została dokonana 27 października 2022 r. W piśmie z 10 marca 2023 r. spółka przedstawiła przykładowe wizualizacje oznaczenia przycisku zamówienia dla trzech produktów z największą liczbą zamówień, odpowiednio dla wersji płatnej i bezpłatnej produktu.

(pismo spółki z 10.03.2023 r., 1252 – 1253, 1255, 1259 akt administracyjnych)

W piśmie z 11 lutego 2021 r. oraz w piśmie z 10 marca 2023 r., spółka przedstawiła trzy spoty reklamowe, wykorzystywane w kampanii telewizyjnej. Spoty telewizyjne dotyczyły (...) ((...)) i trwały 30 sekund. W ich trakcie lektor odczytywał następujący tekst: „(...)”.

(pismo spółki z 11.02.2021 r., załącznik nr 2 na płycie CD – ścieżka: „Załącznik nr (...)”; pismo spółki z 10. 03. 2023 k. 1276 – załącznik (...) na płycie CD – foldery: (...), (...) oraz (...), k. 132 akt administracyjnych)

Na ekranie znajdowała się informacja, iż konsument zobligowany jest do poniesienia kosztów przesyłki w wysokości 9,95 zł, sporządzona mniejszą czcionką od reszty tekstu. Poniżej stosowne kadry ze spotu:

Dolna belka na kadrze po lewej stronie, gdzie znajduje się m.in. informacja: „Cena 0 zł (+9,95 zł za przesyłkę)”, pojawia się w spocie reklamowym od 6 do 16 sekundy. Z kolei na kadrze po prawej stronie, informująca o cenie produktu oraz kosztach przesyłki, pojawia się w spocie od 23 do 30 sekundy (wizualizacje powyżej).

Spoty były emitowane m.in. na następujących kanałach: (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...).

(pismo spółki z 11.02.2021 r., k. 132 akt administracyjnych; pismo spółki z 24.03.2021 r., k. 170 akt administracyjnych wraz z załącznikiem nr (...) na płycie CD, plik o nazwie: „(...)” w folderze „(...)”; pismo spółki z 16.05.2022 r., k. 484 – 485 akt administracyjnych; pismo spółki z 10.03.2023 r., k. 1276 akt administracyjnych wraz załącznikiem nr (...) na płycie CD - foldery: (...), (...) oraz (...))

W pismach z 16 maja 2022 r. oraz 21 września 2022 r. spółka oświadczyła, że nie ma planów wznowienia emisji tej reklamy, a w przypadku zamiaru emisji podobnych reklam zostaną one uzupełnione o zwerbalizowaną informację dotyczącą kosztów wysyłki.

(pismo spółki z 16.05.2025 r., k. 469 akt administracyjnych; pismo spółki z 21.09.2022 r., k. 1032 akt administracyjnych)

Spółka prowadziła Ogólnopolską Kampanię (...) (dalej : Kampania). Była to akcja promocyjna, w ramach której oferowano konsumentom bezpłatne miesięczne opakowanie suplementu diety dla mężczyzn – (...) (30 tabletek), a klient opłacał wyłącznie koszt przesyłki w wysokości 9,95 zł. Ogólnopolska Kampania (...)była przez spółkę prowadzona na stronach internetowych oraz w ramach dystrybuowanych kuponów zamówienia. Ogólnopolska Kampania (...) prowadzona była pod szyldem spółki, tj. przedsiębiorca był organizatorem tej kampanii.

(k. 90 akt administracyjnych)

Kampania był organizowana w kilku edycjach – m.in. w okresie od 27 czerwca 2019 r. do 31 grudnia 2019 r. oraz od 1 stycznia 2020 r. do 31 grudnia 2020 r. Ostatnia kampania została przeprowadzona i zakończona w lutym 2022 r.

(k. 90, 867 akt administracyjnych)

W internecie Kampania prowadzona była z wykorzystaniem czterech serwisów internetowych: (...), (...), (...)oraz (...). Konsumenci dowiadywali się o poszczególnych stronach za pośrednictwem korespondencji elektronicznej (wysyłanej wiadomości e-mail), poprzez odniesienia do strony internetowej, wskazanej w przesyłanym materiale drukowanym, a także za pośrednictwem reklamy internetowej ((...), (...), (...)). Nie do wszystkich ww. stron internetowych stosowane były te same formy komunikacji. Z wykorzystaniem wszystkich ww. kanałów marketingowych promowana była strona (...), a w przypadku stron (...) oraz (...) za pośrednictwem odniesienia w materiale drukowanym.

(k. 1264 akt administracyjnych)

Kupony zamówienia, związane z Kampanią były dystrybuowane w czasopismach albo były otrzymywane przez klientów podmiotów współpracujących ze spółką w formie wrzutek (insertów/ofert) do paczek z produktami tych firm, zamówionymi przez ich klientów. Ogólnopolska Kampania (...) obejmowała 8 kampanii insertowych, organizowanych przez spółkę, które zostały przeprowadzone w następujących terminach: od 27 czerwca 2019 r. do 1 lipca 2019 r., od 27 grudnia 2019 r. do 2 stycznia 2020 r. od 1 września 2020 r. do 20 września 2020 r., od 31 grudnia 2020 r. do 15 stycznia 2021 r., od 1 lutego 2021 r. do 8 lutego 2021 r., od 27 sierpnia 2021 r. do 30 sierpnia 2021 r., od 3 stycznia 2022 r. do 7 stycznia 2022 r. oraz od 3 lutego 2022 r. do 4 lutego 2022 r.

(k. 1265 akt administracyjnych)

Począwszy od 27 czerwca 2019 r. do końca lutego 2022 r., do wydawnictw (wydawców czasopism) oraz do podmiotów współpracujących ze spółką, zostało wysłanych ponad 2,8 mln kuponów zamówienia, z czego ponad 2,7 mln dotyczyło kuponów zamieszczonych w czasopismach. Spółka jednocześnie wyjaśniła w odniesieniu do wykazu liczbowego ilości materiałów, które zostały wysłane do wydawnictw, że w rzeczywistości do klientów dotarło mniej kuponów, aniżeli wynikałoby to z podanej wielkości, bowiem każde czasopismo ma pewien procent sprzedaży – zazwyczaj waha się on od 50% do 60% nakładu czasopisma. W związku z tym realna ilość kuponów, które dotarły do klientów jest znacząco niższa niż wynikająca z danych wskazanych powyżej.

(k. 1316-1317 akt administracyjnych)

W materiałach reklamowych w formie kuponów zamówienia oraz na stronach internetowych, dotyczących ww. suplementu diety, przedsiębiorca informował m.in. o Ogólnopolskiej Kampanii (...), jak również o tym, że ww. produkt jest rekomendowany dla wszystkich mężczyzn po 50 roku życia.

Fragmenty wizualizacji kuponów zamówienia wraz z kopertą, na których znajdują się ww. informacje, stanowią treść pisma spółki z 11 lutego 2021 r.

(pismo spółki z 11.02.2021 r., załącznik nr (...) na płycie CD, ścieżka: Załącznik nr (...)

Podobnej treści informacje można było odnaleźć na stronie internetowej (...). Fragment wizualizacji z przedmiotowej strony internetowej, stanowią treść pisma spółki z 11 lutego 2021 r.

(pismo spółki z 11.02.2021 r., załącznik nr (...) na płycie CD, ścieżka: Załącznik nr (...)

Hasło w brzmieniu „Rekomendowany dla wszystkich mężczyzn po 50. roku życia” w odniesieniu do produktu (...) nie było stosowane przez spółkę:

a.

w materiach marketingowych w postaci kuponów zamówienia na produkty bezpłatne - od marca 2022 r.;

b.

w materiach marketingowych w postaci kuponów zamówienia na produkty płatne – nigdy hasło to nie było stosowane;

c.

na stronach internetowych - od grudnia 2021 r.

Pomiędzy poszczególnymi edycjami tej kampanii nie zachodziły różnice w tekście i szacie graficznej w zakresie informowania, że produkt ten jest rekomendowany dla wszystkich mężczyzn po 50 roku życia w ramach Ogólnopolskiej Kampanii (...).

(k. 1263, 1265 –1266 akt administracyjnych, załącznik nr (...) na płycie CD, plik: „(...)”)

W piśmie z 16 maja 2022 r. oraz 21 września 2022 r. spółka wskazała, że nie ma planów kontynuowania powyższej kampanii.

(pismo z 16.05.2022 oraz 21.09.2022 k. 470, 1033 akt administracyjnych )

W materiałach marketingowych (kupony zamówienia oraz strony internetowe) dziewięciu oferowanych przez przedsiębiorcę suplementów diety ((...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...) oraz (...)), spółka powoływała się na autorytet Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności w zakresie zaleceń lub oświadczeń zdrowotnych zatwierdzonych przez ten organ. W styczniu 2019 r. po raz pierwszy miało miejsce przywołanie w materiałach drukowanych ww. organu w kontekście zaleceń i oświadczeń zdrowotnych. Powyższe dotyczyło produktów: (...), (...) oraz (...).

(k. 862, 1279 akt administracyjnych)

Poniżej przykładowy fragment wizualizacji na podstawie przedstawionych przez spółkę w piśmie z 11 lutego 2021 r. kuponów zamówienia produktu (...) oraz (...).

(pismo spółki z 11.02.2021, wizualizacja (...) - ścieżka: Załącznik nr (...), plik: ,,(...)”)

Na bezprawne wykorzystywanie nazwy EFSA oraz powoływanie się bez zgody na wyniki jego badań zwrócono uwagę spółce w piśmie z 5 lutego 2021 r. Nadawcą wystąpienia była EFSA i dotyczyło ono stosowanych przez spółkę materiałów marketingowych dotyczących (...) – rozpowszechnianych na rynku (...). Przedmiotowe wystąpienie zostało również skierowane do wiadomości Prezesa UOKiK oraz do Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego. W piśmie z 16 maja 2022 r. (załącznik nr (...)), spółka przesłała obustronną korespondencję z EFSA w zakresie ww. wystąpienia z 5 lutego 2021 r. W związku z zaistniałą sytuacją, 24 lutego 2021 r. spółka odniosła się do zastrzeżeń ww. organu, a także dobrowolnie wprowadziła zmiany w swoich materiałach reklamowych oraz na stronach internetowych.

(k. 661 – 670 akt administracyjnych)

Spółka edytowała m.in. treść materiałów reklamowych, odnoszących się do oświadczeń zdrowotnych poprzez wskazanie, że „(...) 28 oficjalnych oświadczeń zdrowotnych pozytywnie zaopiniowanych przez EFSA (z ang. Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności)”. Treść zmodyfikowanych materiałów dotycząca produktu (...) oraz (...) została przez spółkę przedstawiona w załączniku nr (...) na płycie CD do pisma z 16 maja 2022 r. oraz w pkt. (...)załącznika na płycie CD do pisma z 16 sierpnia 2022 r. [ścieżka: (...).

(k. 484 akt administracyjnych)

W piśmie z 10 marca 2023 r. – w załączniku nr (...) – przedsiębiorca przedstawił wykaz zmian będących skutkiem wystąpienia EFSA, zestawiając w tabeli treści reklam w: „Brzmieniu sprzed zmiany” oraz „Brzmieniu po zmianie”

(pismo spółki z 10.03.2023 r., nr (...), k. 1214 – 1250 akt administarcyjnych )

W piśmie z 28 kwietnia 2023 r. spółka wskazała, że zmiany w zakresie powoływania się na autorytet Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności odnośnie zaleceń i oświadczeń zdrowotnych, zatwierdzonych przez ten organ, zostały wprowadzone na przełomie lutego/marca 2021 r.

( pismo spółki z 28.04.2023r., k. 1352 akt administracyjnych)

Pismem z 2 sierpnia 2023 r. przedsiębiorca oraz osoba zarządzająca zostali zawiadomieni o zakończeniu zbierania materiału dowodowego.

(zawiadomienie organu, k. 1417 – 1418 akt administracyjnych)

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie

dokumentów złożonych w trakcie postępowania administracyjnego i sądowego, których autentyczność nie była podważana przez żadną ze stron postępowania, jak też w oparciu o niekwestionowane twierdzenia stron.

Na rozprawie 12 sierpnia 2025 r., Sąd postanowił:

1. prowadzić rozprawy w niniejszym postępowaniu przy drzwiach zamkniętych;

2. pominąć wnioski dowodowe powodów z pkt C 4 i 5 odwołania spółki oraz wniosek o powołanie świadka A. K. (2), na podstawie art. 235

2

§ 1 pkt 2 i 3 k.p.c.;

3. nie uwzględnić wniosku pozwanego o pominięcie dowodów z dokumentów i wydruków załączonych do odwołań;

4. dopuścić dowód z dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych.

Dowody znajdujące się w aktach administracyjnych, a także dołączone do odwołań są wystarczające do wydania rozstrzygnięcia, zaś pozostałe wnioskowane dowody są zbędne. Zapisy z przykładowych rozmów z klientami nie mógłyby wpłynąć na całościową ocenę, zaś zeznania świadka na fakt podziału obowiązków w spółce są nieistotne, zważywszy na to że: C. T. (1) jest jedynym członkiem zarządu spółki, a na etapie postępowania administracyjnego spółka przedstawiła swój schemat organizacyjny, który nie był kwestionowany przez organ.

Sąd zważył, co następuje.

Odwołania są zasadne tylko w części dotyczącej wysokości kar nałożonych przez Prezesa Urzędu na Powodów.

Stosownie do treści przepisu art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ochrona interesów przedsiębiorców i konsumentów podejmowana w ramach działań Prezesa Urzędu prowadzona jest w interesie publicznym. Naruszenie interesu publicznego stanowi podstawę do rozstrzygnięcia przez Prezesa Urzędu sprawy w oparciu o przepisy ustawy. Interes publiczny zostaje naruszony w szczególności wówczas, gdy określonymi działaniami przedsiębiorcy dotknięty jest szerszy krąg uczestników rynku, względnie, gdy wywołują one na rynku niekorzystne zjawiska, powodując zaburzenia w jego prawidłowym funkcjonowaniu. Ingerencja Prezesa Urzędu ma na celu ochronę interesów zbiorowości, a nie poszczególnych, indywidualnych uczestników rynku.

W ocenie Sądu, rozpatrywana sprawa wiąże się z ochroną praw potencjalnie nieograniczonej liczby konsumentów, którzy zostali lub mogli zostać narażeni na negatywne skutki praktyk stosowanych przez Przedsiębiorcę. Działania Spółki nie dotyczą interesów poszczególnych osób, których sprawy miałyby charakter jednostkowy, indywidualny i niedający się porównać z innymi, ale kręgu konsumentów, którzy byli zainteresowani suplementami diety oferowanymi przez Spółkę. Oznacza to, że potencjalnie każdy konsument zainteresowany oferowanymi przez Spółkę produktami mógł zostać dotknięty stosowanymi przez nią praktykami, co wskazuje na występowanie interesu publicznego.

Interes publiczny przejawia się także w postaci zbiorowego interesu konsumentów. Z uwagi na to, że w niniejszej sprawie miało miejsce naruszenie przez Przedsiębiorcę interesu publicznego, możliwe jest poddanie kwestionowanych działań Przedsiębiorcy ocenie w świetle przepisów u.o.k.i.k. pod kątem stosowania przez niego praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów.

Wskazać należy, iż podstawę do ustalenia przez Prezesa Urzędu, że Powód - (...) Sp. z o.o. w W. naruszył zbiorowe interesy konsumentów stanowił przepis art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 u.o.k.i.k..

Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami zachowanie przedsiębiorcy. Stwierdzenie stosowania przez przedsiębiorcę praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów wymaga zatem stwierdzenia łącznego zaistnienia następujących przesłanek:

1. kwestionowane zachowania są działaniami przedsiębiorcy,

2. zachowania są sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami,

3. zachowania naruszają zbiorowe interesy konsumentów.

Nie budziło wątpliwości Sądu, iż na gruncie niniejszej sprawy, wszystkie trzy przesłanki zostały spełnione.

Pod pojęciem przedsiębiorcy z art. 4 pkt 1 u.o.k.i.k. należy rozumieć m.in. przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2023 r. poz. 221 ze zm.). W myśl art. 4 ust. 1 ww. ustawy, przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, wykonująca działalność gospodarczą.

(...) sp. z o.o. z siedzibą w W. wpisana jest do Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla Miasta Stołecznego Warszawy w Warszawie, XIII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem (...). Prowadzi m.in. działalność gospodarczą związaną ze sprzedażą detaliczną suplementów diety w formie wysyłkowej - sprzedaż detaliczna prowadzona przez domy sprzedaży wysyłkowej lub Internet – (...) Przedmiotem przeważającej działalności Spółki jest działalność agentów zajmujących się sprzedażą żywności, napojów i wyrobów tytoniowych – (...) Spółka jest tym samym przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów u.o.k.i.k., a zatem jej działania podlegają kontroli z punktu widzenia przepisów tej ustawy.

Druga z przesłanek, sprzeczność z prawem działania lub zaniechania przedsiębiorcy może być ujmowana jako zachowanie niezgodne z obowiązującymi przepisami prawa stanowionego. Dobre obyczaje natomiast pozostają klauzulą generalną, która podlega konkretyzacji w okolicznościach danego stanu faktycznego. Naruszenie przez przedsiębiorcę przepisów prawa stanowionego lub dobrych obyczajów jest jednocześnie wyrazem naruszenia obowiązującego porządku prawnego, który obejmuje zarówno nakazy i zakazy wynikające z norm prawa powszechnie obowiązującego, jak i wynikające z zasad współżycia społecznego oraz dobrych obyczajów, bez znaczenia pozostaje przy tym strona podmiotowa czynu. Dla stwierdzenia naruszenia przez przedsiębiorcę zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 ustawy wystarczy więc stwierdzenie sprzeczności zachowania przedsiębiorcy z prawem lub dobrymi obyczajami.

Wobec zarzutów Powodów rozstrzygnięcia wymagały kwestie, czy zakwestionowane zachowania Spółki są sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami i czy naruszają zbiorowe interesy konsumentów.

W przypadku praktyki określonej w pkt II.[1.] decyzji, sprzeczność z prawem polega na naruszeniu przez Przedsiębiorcę regulacji zawartej w ustawie z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta (Dz.U.2020.287), dalej: upk. Natomiast zachowania z pkt. I. oraz II.[2.]-[4.] dotyczą stosowania nieuczciwych praktyk rynkowych, o których mowa w przepisach ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 845), dalej upnpr.

Zgodnie z art. 2 pkt 4 upnpr przez praktykę rynkową rozumie się działanie lub zaniechanie przedsiębiorcy, sposób postępowania, oświadczenie lub informację handlową, w szczególności reklamę i marketing, bezpośrednio związane z promocją lub nabyciem produktu przez konsumenta. Natomiast, art. 2 pkt 3 upnpr stanowi, że przez produkt rozumie się każdy towar lub usługę, w tym nieruchomości, prawa i obowiązki wynikające ze stosunków prawnych. Dalej w myśl art. 4 ust. 1 upnpr praktyka rynkowa stosowana przez przedsiębiorców wobec konsumentów jest nieuczciwa, jeżeli jest sprzeczna z dobrymi obyczajami i w istotny sposób zniekształca lub może zniekształcić zachowanie rynkowe przeciętnego konsumenta przed zawarciem umowy dotyczącej produktu, w trakcie jej zawierania lub po jej zawarciu. Stosownie do brzmienia art. 4 ust. 2 zdanie pierwsze upnpr za nieuczciwą praktykę rynkową uznaje się w szczególności praktykę rynkową wprowadzającą w błąd oraz agresywną praktykę rynkową, a także stosowanie sprzecznego z prawem kodeksu dobrych praktyk.

Ustawodawca dokonał konkretyzacji ogólnego zakazu nieuczciwych praktyk rynkowych przez wskazanie nazwanych praktyk rynkowych. Zalicza się do nich m.in. praktyki rynkowe wprowadzające w błąd poprzez działanie lub zaniechanie. Praktykę rynkową uznaje się za działanie wprowadzające w błąd, jeżeli działanie to w jakikolwiek sposób powoduje lub może powodować podjęcie przez przeciętnego konsumenta decyzji dotyczącej umowy, której inaczej by nie podjął (art. 5 ust. 1 upnpr). Interpretując pojęcie praktyki wprowadzającej w błąd należy stwierdzić, że jest to każda praktyka, która w jakikolwiek sposób, w tym również przez swoją formę, wywołuje skutek w postaci co najmniej możliwości wprowadzenia w błąd przeciętnego konsumenta, do którego jest skierowana i która może zniekształcić jego zachowanie rynkowe

(zob.: Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 10 lutego 2015 r., sygn. akt: VI ACa 567/14). Z kolei zgodnie z art. 6 ust. 1 upnpr praktykę rynkową uznaje się za zaniechanie wprowadzające w błąd, jeżeli pomija istotne informacje potrzebne przeciętnemu konsumentowi do podjęcia decyzji dotyczącej umowy i tym samym powoduje lub może powodować podjęcie przez przeciętnego konsumenta decyzji dotyczącej umowy, której inaczej by nie podjął. W literaturze przyjmuje się, że wprowadzenie w błąd ma charakter abstrakcyjny,

a jego stwierdzenie nie wymaga zaistnienia jednostkowej dezinformacji. Dokonanie oceny wprowadzenia w błąd zawsze wymaga odniesienia do adresata, którym jest przeciętny konsument. Jeśli zatem w przeświadczeniu przeciętnego konsumenta powstaną wyobrażenia (obiektywnie sprawdzalne, a nie wyłącznie subiektywnie odczuwalne) dotyczące praktyki rynkowej stosowanej przez przedsiębiorcę, które nie odpowiadają rzeczywistości, mamy do czynienia z wprowadzeniem w błąd. Wprowadzenie w błąd przez praktykę rynkową zawsze zmierza do wytworzenia w świadomości konsumenta mylnego obrazu rzeczywistości. Zawsze też jest ono związane z określonymi elementami, które wprowadzają w błąd.

W myśl art. 2 pkt 7 upnpr za decyzję dotyczącą umowy rozumie się podejmowaną przez konsumenta decyzję, co do tego, czy, w jaki sposób i na jakich warunkach dokona zakupu, zapłaci za produkt w całości lub w części, zatrzyma produkt, rozporządzi nim lub wykona uprawnienie umowne związane z produktem, bez względu na to, czy konsument postanowi dokonać określonej czynności, czy też powstrzymać się od jej dokonania. Decyzja dotycząca umowy obejmuje nie tylko rzeczywiste zawarcie umowy, lecz także potencjalną możliwość jej zawarcia. W świetle art. 5 ust. 1 oraz 6 ust. 1 upnpr, skutek w postaci podjęcia decyzji o zakupie nie jest wymagany. Zainteresowanie się ofertą i rozpoczęcie dalszych poszukiwań informacji na jej temat jest podjęciem przez konsumenta decyzji w rozumieniu art. 2 pkt 7 upnpr. Decyzją dotyczącą transakcji jest „każda podejmowana przez konsumenta decyzja co do tego, czy, jak i na jakich warunkach dokona zakupu”. Pojęcie to obejmuje zatem nie tylko decyzję o dokonaniu bądź nie dokonaniu zakupu produktu, lecz również decyzję, która ma z nią bezpośredni związek, w szczególności decyzję o wejściu do sklepu

(zob: Wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 19 grudnia 2013 r., C-281/12).

Wskazać należy, iż możliwość wprowadzenia w błąd ma miejsce w szczególności wtedy, gdy przedsiębiorca przedstawia istotne dla podjęcia przez konsumenta racjonalnej decyzji rynkowej informacje w niejasny, niezrozumiały lub dwuznaczny sposób. W wyniku takich praktyk przeciętny konsument może wyrobić sobie mylne wyobrażenie o warunkach umowy, specyfice produktu, jego odpłatności, które nie znajdują odzwierciedlenia w rzeczywistości. Wprowadzenie w błąd polega na zniekształceniu procesu decyzyjnego konsumenta poprzez wytworzenie mylnego przekonania co do transakcji, w którą chce się zaangażować. W rezultacie wytworzenia się tego mylnego przekonania, konsument podejmuje decyzję o zaangażowaniu lub wycofaniu się z danej decyzji, przy czym istotne jest to, że takiej decyzji by nie podjął, gdyby nie nieuczciwe, wprowadzające w błąd działania lub zaniechania przedsiębiorcy. Ponadto, dla prawidłowego zinterpretowania celu ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym należy wskazać, iż przedsiębiorca nie tyle musi faktycznie spowodować, iż przeciętny konsument podejmie decyzję, której przy braku wprowadzenia w błąd by nie podjął, co wystarczy już samo wystąpienie takiej możliwości wprowadzenia w błąd.

Ponadto art. 7 upnpr zawiera listę praktyk handlowych uznawanych za nieuczciwe w każdych okolicznościach.

Trzecia z przesłanek dotyczy zbiorowych interesów konsumentów.

Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie zawiera definicji zbiorowego interesu konsumentów, wskazując jednak w art. 24 ust. 3, że nie jest nim suma indywidualnych interesów konsumentów. Godzenie w zbiorowe interesy konsumentów oznacza zatem narażenie na uszczerbek interesów pewnej grupy lub wszystkich konsumentów poprzez stosowaną przez przedsiębiorcę praktykę. Ponadto, godzenie w zbiorowe interesy konsumentów może polegać zarówno na ich naruszeniu, jak i na zagrożeniu ich naruszenia. Nie ulega wątpliwości, że działanie przedsiębiorcy godzi w interesy konsumentów wtedy, gdy wywołuje negatywne skutki w sferze ich praw i obowiązków. Ochrona zbiorowych interesów konsumentów ma miejsce wówczas, gdy działania przedsiębiorcy są powszechne w tym znaczeniu, że mogą dotknąć każdego konsumenta będącego lub mogącego być potencjalnie kontrahentem przedsiębiorcy.

Zgodnie z definicją słownikową "zbiorowy" to "odnoszący się do pewnej grupy osób lub zbioru rzeczy, właściwy jakiemuś zbiorowi, złożony z wielu jednostek, składający się na jakiś zbiór; gromadny, kolektywny, wspólny". Wykładnia językowa prowadzi do wniosku, że chodzi o zachowanie przedsiębiorcy, które godzi w interesy grupy osób stanowiącej określony zbiór.

Przesłanka godzenia zachowania przedsiębiorcy w zbiorowe interesy konsumentów, o istnieniu których nie świadczy suma interesów jednostkowych, powoduje, że zakaz z art. 24 ustawy obejmuje takie zachowanie przedsiębiorcy, które można określić przymiotnikiem "generalny", czyli zasadniczo dotyczące każdego konsumenta znajdującego się w określonej sytuacji. Dlatego praktyka może mieć charakter naruszającej zbiorowe interesy konsumentów zarówno wówczas, gdy jej adresatem jest nieoznaczony krąg podmiotów, jak i wtedy, gdy adresatem jest konkretna grupa odbiorców, złożona z nieoznaczonych indywidualnie konsumentów, wyodrębnionych z ich ogółu na podstawie wspólnego dla nich kryterium.

Dla stwierdzenia godzenia w zbiorowe interesy konsumentów istotne jest ustalenie, że konkretne działanie przedsiębiorcy nie ma ściśle określonego adresata, lecz jest kierowane do nieoznaczonego z góry kręgu podmiotów.

Oceniając działanie przedsiębiorcy przez pryzmat definicji zawartej w art. 24 ust. 2 u.o.k.i.k., należy ustalić, czy jego działania mogą naruszać interesy nieoznaczonego kręgu potencjalnych klientów. Tego typu naruszenie wystąpi wówczas, gdy działania przedsiębiorcy dotyczą zbiorowości i mogą dotknąć każdego potencjalnego klienta, czyli gdy są powszechne.

Przedmiotem ochrony nie są interesy indywidualnego konsumenta lub grupy indywidualnych konsumentów, ale wszystkich – aktualnych lub potencjalnych – klientów traktowanych jako grupa uczestników rynku zasługująca na szczególną ochronę.

„

Praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów jest bowiem takie zachowanie przedsiębiorcy, które podejmowane jest w warunkach wskazujących na powtarzalność zachowania w stosunku do indywidualnych konsumentów wchodzących w skład grupy, do której adresowane są zachowania przedsiębiorcy, w taki sposób, że potencjalnie ofiarą takiego zachowania może być każdy konsument będący klientem lub potencjalnym klientem przedsiębiorcy.”

Tak: w Wyroku Sądu Najwyższego - Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych z dnia 10 kwietnia 2008 r. III SK 27/07

Nie ma przy tym znaczenia, iż konsumenci nie ponieśli jakiejkolwiek szkody. Godzenie w zbiorowe interesy konsumentów może polegać zarówno na ich naruszeniu, jak i na zagrożeniu ich naruszenia (tak m.in. Wyrok Sądu Okręgowego - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 6 grudnia 2022 r., XVII AmA 22/21, Wyrok SOKIK z dnia 18 listopada 2022 r., XVII AmA 78/20, Wyrok SOKIK z dnia 23 lutego 2023 r., XVII AmA 12/22).

Nie jest zatem konieczne ustalenie, że którykolwiek z konsumentów został rzeczywiście poszkodowany wskutek stosowanej przez przedsiębiorcę praktyki.

Zachowania Przedsiębiorcy niewątpliwie godzą w zbiorowe interesy konsumentów. Skutkami działań Przedsiębiorcy dotknięty jest lub był określony krąg podmiotów, co w odniesieniu do zarzucanych Przedsiębiorcy praktyk oznacza konsumentów, którzy zawarli z Przedsiębiorcę umowę na odległość w zakresie sprzedaży suplementów diety. Jednakże podkreślić należy, że w tym kręgu mógł znaleźć się każdy konsument, który zdecydowałby się zawrzeć umowę sprzedaży oraz każdy z konsumentów, do których kierowana była oferta Przedsiębiorcy w formie materiałów marketingowych dystrybuowanych w postaci papierowej, stron internetowych, prezentowana w kontakcie telefonicznym przez konsultantów lub reklama telewizyjna. Potencjalnie zatem każdy z konsumentów mógłby być dotknięty zachowaniami rynkowymi Przedsiębiorcy zakwestionowanymi przez Prezesa Urzędu w zaskarżonej decyzji. W niniejszej sprawie skutkami działań Przedsiębiorcy dotknięty mógł zostać zatem nieoznaczony z góry krąg konsumentów – wszyscy konsumenci, do których kieruje on swoją ofertę wysyłkowej sprzedaży suplementów diety. W świetle przedstawionych powyżej okoliczności nie ulega wątpliwości, iż kwestionowane zachowania Spółki były dla konsumentów szkodliwe i godziły w ich chronione prawem interesy.

Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów powiązane jest z naruszaniem interesów gospodarczych konsumentów. Pod tym pojęciem należy rozumieć zarówno naruszenie interesów

stricte ekonomicznych (o wymiarze majątkowym), jak również prawo konsumentów do uczestniczenia w przejrzystych i niezakłóconych przez Przedsiębiorcę warunkach rynkowych, zapewniających konsumentom dokonywanie transakcji handlowych z przedsiębiorcami przy całkowitym zrozumieniu rzeczywistego sensu ekonomicznego i prawnego warunków dokonywanych czynności na etapie przedkontraktowym oraz w czasie wykonywania umowy, czego urzeczywistnieniem jest m.in. abstrakcyjnie pojmowane prawo do rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji w komunikacji pomiędzy Przedsiębiorcą a konsumentem. Na skutek praktyk Spółki doszło zatem do naruszenia interesu konsumentów rozumianego w szczególności jako prawo do rzetelnej i prawdziwej informacji. Jednocześnie działania Spółki mogły wpływać na decyzje konsumentów dotyczące nabycia oferowanych produktów. W konsekwencji mogły one prowadzić do uszczerbku finansowego konsumentów, którzy odpowiadając na praktyki rynkowe Przedsiębiorcy mogli nieświadomie nabyć produkty (związać się ofertą), a czego na etapie przedkontraktowym nie planowali. Naruszony został zatem również ich interes

stricte ekonomiczny. Naruszony mógł zostać również ich interes niemajątkowy przejawiający się w szczególności mitręgą lub stratą czasu przy analizie oferty, która finalnie nie odzwierciedlała pierwotnych zapewnień Przedsiębiorcy i oczekiwań konsumentów.

Pojęcie „interesów konsumenta” należy rozumieć szeroko, nie tylko jako interes ekonomiczny, ale mogą tu wejść w grę także inne aspekty: zdrowia konsumenta (i jego bliskich), jego czasu zbędnie traconego, dezorganizacji toku życia, przykrości, zawodu itp. tak: Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie - V Wydział Cywilny z dnia 15 lutego 2017 r. VI ACa 1918/15.

Zarzucone Spółce praktyki podlegają również ocenie z punktu widzenia ustalonego modelu przeciętnego konsumenta. Zgodnie z art. 2 pkt 8 upnpr, ilekroć w ustawie jest mowa o przeciętnym konsumencie rozumie się przez to konsumenta, który jest dostatecznie dobrze poinformowany, uważny i ostrożny; oceny dokonuje się z uwzględnieniem czynników społecznych, kulturowych, językowych i przynależności danego konsumenta do szczególnej grupy konsumentów, przez którą rozumie się dającą się jednoznacznie zidentyfikować grupę konsumentów, szczególnie podatną na oddziaływanie praktyki rynkowej lub na produkt, którego praktyka rynkowa dotyczy, ze względu na szczególne cechy, takie jak wiek, niepełnosprawność fizyczna lub umysłowa. Wzorzec przeciętnego konsumenta nie jest więc stały, zmienia się bowiem w zależności od okoliczności konkretnego przypadku.

Definicja przeciętnego konsumenta zamieszczona w ustawie o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym jest wynikiem dorobku orzeczniczego Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej również: TSUE). Stopniowy rozwój orzecznictwa TSUE doprowadził do utrwalenia modelu konsumenta jako konsumenta rozważnego, przeciętnie zorientowanego, mającego prawo do rzetelnej informacji niewprowadzającej w błąd, zawierającej wszelkie niezbędne dane wynikające z funkcji i przeznaczenia danego towaru. Na każdym etapie zawarcia umowy przeciętny konsument ma prawo odbierać kierowane do niego przekazy w sposób dosłowny zakładając, że przedsiębiorca, od którego pochodzą, przekazuje mu informacje w sposób dostatecznie jasny, jednoznaczny i niewprowadzający w błąd.

Polski ustawodawca przyjął wzorzec konsumenta „świadomego oraz rozważnego” z możliwością dokonania oceny danej praktyki ze względu na szczególne kategorie konsumentów, wprowadzając tym samym segmentację konsumentów. W piśmiennictwie wskazuje się zarazem, że „Zarówno przedstawiciele doktryny jak i sądów w Polsce opowiadają się za przyjęciem wzorca adresata nieuważnego i łatwo poddającego się sugestiom. Liczne badania potwierdzają negatywny wpływ reklamy na decyzje konsumenta” .

Dodatkowo przy rozstrzyganiu, jakimi cechami charakteryzuje się w danej sprawie przeciętny konsument, ustawodawca zwrócił uwagę na konieczność każdorazowego uwzględniania czynników społecznych, kulturowych, językowych. W związku z powyższym, pomimo iż model przeciętnego konsumenta jest modelem normatywnym, nie może być definiowany w oderwaniu od ustalonych – odrębnie dla każdej sprawy – warunków obrotu i realiów życia gospodarczego. Dlatego przy dokonywaniu rekonstrukcji modelu przeciętnego konsumenta należy wziąć pod uwagę rodzaj oferowanych towarów/usług, a także warunki rynkowe wprowadzania tego towaru/usługi do obrotu oraz krąg odbiorców oferty.

Jak wynika z powyższej definicji przeciętnego konsumenta, ustawodawca wymaga od konsumenta rozsądku i uwagi, jednakże daje mu jednocześnie prawo do rzetelnej, niewprowadzającej w błąd informacji, zawierającej wszelkie niezbędne dane wynikające z wytworzenia, funkcji i przeznaczenia produktu. W doktrynie wskazuje się, że „Aby ustalić model przeciętnego konsumenta, należy dokonać oceny jego sytuacji w kilku aspektach. Przede wszystkim należy stwierdzić, czy jest on dostatecznie dobrze poinformowany. Z tego założenia nie wynika, że konsumenci powinni samodzielnie dążyć do uzyskania wiedzy niezbędnej do zawarcia umowy – informacji dotyczących przedsiębiorcy lub cech produktu. Ciężar przekazania informacji o produkcie spoczywa na przedsiębiorcy, który występując na rynku w roli profesjonalisty powinien zadbać o to, żeby jego klient uzyskał pełną informację pozwalającą na podjęcie świadomej decyzji. Z tego powodu prawo do informacji uznawane jest za fundament ochrony konsumenta w Unii Europejskiej ”.

W ocenie Sądu - model przeciętnego konsumenta należy odnieść do wrażliwej grupy konsumentów – osób zainteresowanych nabyciem produktów, które mogą poprawić ich samopoczucie, zdrowie, komfort życia, zwiększać odporność, wspierać i odbudowywać normalną funkcję określonych narządów (aparatu ruchowego, układu moczowego etc.). Osoby takie mogą być szczególnie podatne na sugestie i mogą być mniej krytyczne w przypadku przekazów reklamowych lub warunków umowy dotyczących produktów, które mogą pomóc w zwalczaniu ich dolegliwości. Rozpatrywane w niniejszym postępowaniu praktyki powinny być zatem oceniane pod kątem możliwości wprowadzenia w błąd takiego właśnie konsumenta (podatnego na sugestie i mniej krytycznego).

Należy także podkreślić, że przeciętny konsument może nie posiadać dostatecznego rozeznania co do rzeczywistych właściwości suplementów diety, nie posiada także wystarczającego poziomu wiedzy na temat różnic między produktami leczniczymi dostępnymi bez recepty, a suplementami diety będącymi w rzeczywistości środkami spożywczymi.

Ponadto, należy zauważyć, iż nawet przyjęcie wzorca przeciętnego konsumenta jako osoby poinformowanej, uważnej i racjonalnej nie oznacza, iż ze względu na te cechy nie może on zostać wprowadzony w błąd. Nawet ostrożny, uważny konsument ma prawo do rzetelnej informacji, która nie będzie wprowadzać w błąd. Naruszenie tego prawa (brak transparentności, nienależyte przekazanie informacji) może skutkować bowiem podjęciem przez konsumenta decyzji dotyczącej umowy, której inaczej by nie podjął.

Sąd w pełni podziela ocenę Prezesa UOKiK w zakresie zakwestionowanych praktyk.

PRAKTYKA nr 1 (pkt I.1. decyzji)

W ocenie Sądu Przedsiębiorca w sposób nietransparentny informował konsumentów o udziale w programie corocznych dostaw danego suplementu diety, a poprzez to wprowadzał ich w błąd. Co do zasady to konsument w sposób transparentny powinien zdecydować, czy ma zamiar wziąć udział w programie regularnych dostaw rocznego zapasu, otrzymywać cyklicznie dostawy z obowiązkiem zapłaty.

W odniesieniu do ofert dostępnych na dedykowanych stronach internetowych, konsumenci zachowują się inaczej, wobec czego mogą być podatni na różne taktyki stosowane przez przedsiębiorców w celu wpłynięcia na ich decyzje dotyczące zakupów.

Równocześnie w niniejszej sprawie konsumenci doświadczają podwyższonego stanu emocjonalnego związanego z oferowanymi im produktami – inaczej bowiem konsumenci traktują produkty neutralne z punktu widzenia ich zdrowia, a inaczej podchodzą do preparatów, które potencjalnie mogą poprawić ich samopoczucie lub kondycję fizyczną. Konsumenci mogą zarazem odczuwać wstyd lub zażenowanie, że z takich ofert nie korzystają. Należy zarazem zaznaczyć, że kierowana do konsumentów korespondencja e-mailowa dotycząca stron Landing Pages nie informuje, iż oferta przedstawiana na tych stronach będzie dotyczyła programu regularnych dostaw.

Sama informacja o udziale w programie regularnych dostaw nie jest dostatecznie wyeksponowana na stronach internetowych. Uwagę konsumenta przykuwa głównie propozycja rocznego zapasu suplementu diety („Twoja ekskluzywna oferta”), promocyjna cena oraz atrakcyjny (zdaniem Spółki) upominek. W materiałach reklamowych spółka stosowała również hasło „(...)”.

Informacja w zakresie udziału w programie regularnych dostaw nie znajdowała się we właściwym formularzu zamówienia, ale przedstawiona była po lewej stronie w zakładce „Oferta” oraz „Warunki zamówienia” - stosowne przykłady zostały zaprezentowane w nb. 69 decyzji, przy czym zakładki „Warunki zamówienia” konsument nie musi wcale otwierać, aby skutecznie złożyć zamówienie. Z kolei pod właściwym formularzem znajdują się drugorzędne (aczkolwiek obligatoryjne) informacje z punktu widzenia zamawianego produktu takie jak „Chcę otrzymywać od (...) informacje o nowych ofertach emailem” lub „Chcę otrzymywać od (...)informacje o nowych ofertach telefonicznie”. W istocie doszło do „zatajenia” istotnych informacji, które po stronie konsumentów mogły generować niebagatelne zobowiązania finansowe.

Ponadto sama architektura strony internetowej, dotycząca subskrypcji, była nieuczciwa, nosząca cechy tzw. dark patterns (zwodniczych interfejsów). Są to praktyki biznesowe, wykorzystujące elementy architektury cyfrowej umożliwiającej konsumentom wybór, zwłaszcza interfejsy stron internetowych, które wpływają negatywnie na autonomię konsumentów, podejmowanie przez nich decyzji lub dokonywanie wyboru. Często praktyki te mają manipulacyjny charakter co zakłóca lub ogranicza zdolność odbiorców do podejmowania wolnych i świadomych decyzji. Prowadzi to do tego, że konsumenci robią rzeczy, których nie chcieli zrobić, w tym przypadku zamówienie innej usługi niż chcieli – tj. subskrypcji dostaw – a nie jednej dostawy.

W przypadku zamówień telefonicznych to konsultant powinien uzyskać od konsumenta wyraźną akceptację na automatyczne odnowienie oferty, zamiast odczytywać formułę subskrypcyjną, nie wymagając reakcji konsumenta w tym zakresie. Wbrew twierdzeniom Spółki rozmowa telefoniczna nie przewiduje możliwości wyrażenia przez konsumenta odrębnej zgody na udział w subskrypcji danego produktu. Innymi słowy zamówienie związane z dostawą danego suplementu powinno przewidywać dla konsumenta wybór odnowienia oferty. Przedstawione przez Spółkę rozmowy sprzedażowe wychodzące wskazują, iż dopiero, gdy konsument już wyrazi zgodę na zamówienie rocznego zapasu suplementu diety to konsultanci stwierdzają, że produkt ten będzie dostarczany w ramach programu regularnych dostaw. Spółka miała świadomość, iż informowanie konsumentów o prezentowanym produkcie w ramach programu regularnych dostaw mogło zdecydowanie zmniejszyć responsywność konsumentów na oferowany towar. Skoro intencją Spółki jest sprzedaż suplementów diety w ramach programu regularnych dostaw to informacja przekazywana w tym zakresie konsumentom powinna już na samym początku wskazywać, iż przedmiotem oferty jest udział w programie regularnych wysyłek suplementu diety. Przy czym należy zaznaczyć, iż jeśli kontakt w sprawie zawarcia umowy jest inicjowany przez konsumentów to dzwonią oni do Spółki w przeświadczeniu, iż złożenie zamówienia będzie dotyczyło tylko jednorazowego, rocznego zapasu produktu. W takim przekonaniu mogą pozostawać otrzymując ofertę marketingową Spółki, w której w nierzetelny sposób przedstawia się im informację o udziale w programie regularnych dostaw.

Tożsame zastrzeżenia dotyczą materiałów drukowanych – kuponów zamówienia. Materiały te, w zakresie informacji o programie regularnych dostaw, nie zostały skonstruowane w sposób transparentny. Kwestia ta nie dotyczy tyle zrozumiałości językowej, ale głównie kwestii technicznych (formy graficznej, rozplanowania przestrzennego tekstu, wielkości i koloru użytej czcionki). Przedsiębiorca w taki sposób zebrał informacje o rocznym zapasie produktu oraz programie regularnych dostaw, aby tą pierwszą informacją przyciągnąć uwagę konsumentów, a tę drugą pozostawić niezauważoną (nawet jeśli obiektywnie ona w materiałach marketingowych się znajduje). Należy zgodzić się z oceną Pozwanego, że każdy element kwestionowanych materiałów (w tym elementy graficzne i słowne) został dobrany pod kątem wpływu na odbiorcę (potencjalnego konsumenta), aby wytworzyć u niego przekonanie, że oferta dotyczy tylko zapasu rocznego (w promocyjnej cenie wraz z upominkiem).

Treść kwestionowanych materiałów kładzie wyraźny nacisk na roczny zapas produktu, a wręcz tymi informacjami epatuje – taka informacja pojawia się nawet dwunastokrotnie, podczas gdy informacja o udziale w programie regularnych dostaw jest przedstawiana tylko dwukrotnie, a w przypadku produktu (...) tylko raz. Na właściwym kuponie zamówienia informacja ta została przedstawiona z użyciem mniejszej czcionki, niż ta informująca o rocznym zapasie produktu. Spółka poprzez swoje działania wytworzyła w świadomości przeciętnego konsumenta nieprawdziwy obraz prezentowanej oferty, tym samym wprowadziła konsumenta w błąd co do warunków potencjalnej umowy.

Późniejsza możliwość anulowania programu, bez ponoszenia dodatkowych kosztów nie może sanować wprowadzenia konsumentów w błąd na etapie zawarcia umowy, gdyż po stronie konsumentów rodzi to dodatkowe niedogodności, a przekaz marketingowy Spółki nie zapewnia konsumentom pierwotnej, rzetelnej informacji w zakresie udziału w programie regularnych dostaw. Propozycja zawarcia umowy powinna jednoznacznie i w zrozumiały sposób informować konsumenta o zamiarze zawarcia umowy w określonym kształcie przez podmiot składający taką propozycję. Przekaz Przedsiębiorcy nie został zaś sformułowany w sposób przejrzysty co do udziału w programie regularnych corocznych dostaw. Należy zwrócić uwagę, iż informacje zawarte w materiałach marketingowych Przedsiębiorcy koncentrują się przede wszystkim na rocznym zapasie danego produktu, a uwagę konsumentów przykuwają promocje oraz upominki związane z nabyciem danego produktu.

W świetle powyższego uznać należy, że Spółka stosowała nieuczciwą praktykę rynkową polegającą na wprowadzaniu konsumentów w błąd w zakresie sprzedaży suplementów diety przy wykorzystaniu środków porozumiewania się na odległość w postaci kuponu zamówienia, stron internetowych oraz telefonu, poprzez nietransparentne informowanie konsumentów, że elementem złożonego przez nich zamówienia jest subskrypcja suplementów diety polegająca na udziale w programie corocznych dostaw danego produktu, co stanowi nieuczciwą praktykę rynkową zdefiniowaną w art. 5 ust. 1 upnpr i narusza zbiorowe interesy konsumentów i stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 u.o.k.i.k.

Spółka nie przedstawiła jednoznacznych informacji i dokumentów, które mogłyby wskazywać na zaniechanie stosowania tej praktyki. W związku z tym w niniejszym przypadku nakazano Spółce zaniechanie jej stosowania.

Tym samym zarzut z pkt B. I. 1 odwołania Spółki i z punkt B. 1 odwołania C. T. (1) okazały się chybione.

PRAKTYKA nr 2 (pkt I.2 decyzji)

Kolejny zarzut wprowadzania konsumentów w błąd odnosi się do stosowanego przez Spółkę mechanizmu przekierowań. Przekierowania typu THP zarówno „z licznikiem”, jak i „bez licznika”, dotyczyły tożsamych pod względem produktowym suplementów diety. W odniesieniu do tego typu przekierowań potwierdzenie zamówienia na bezpłatną wersję produktu „zlewa się” z treścią oferty. Mogło to powodować, iż konsumenci w sposób przypadkowy lub nieświadomy składali zamówienie także na odpłatną wersję produktu w ofercie specjalnej (wraz z udziałem w programie corocznych dostaw).

Zwrócić należy uwagę, iż w przypadku przekierowań „z licznikiem” przycisk do złożenia zamówienia został przedstawiony w ten sam sposób – w ofercie bezpłatnej i specjalnej. Pewne rozróżnienie występuje w przypadku przekierowań „bez licznika”. Okoliczność ta świadczy o tym, iż spora grupa konsumentów (a nie wyłącznie pojedynczy konsumenci) mogła zamówić produkt w nieodpowiadającym im wariancie – obok wersji bezpłatnej, także płatną wersję produktu. Należy także zaznaczyć, że w przypadku przekierowań „bez licznika” przycisk do złożenia zamówienia został oznaczony frazą: „TAK, odbieram darmowe opakowanie (...). Nie jest to oznaczenie na tyle jednoznaczne, aby można było stwierdzić, że konsument mógł nabrać przekonania, że skutecznie zamówił oferowany produkt (pomijając już kwestię dotyczącą odpłatności za produkt). W związku z tym, konsument miał prawo założyć, że dopiero przycisk widoczny na stronie z potwierdzeniem zamówienia (z ofertą specjalną) – „Kliknij, aby zamówić natychmiast” – umożliwi mu wiążące złożenie dyspozycji. Analizowane przekierowania miały, w intencji Spółki, zakłócić percepcję interfejsu widocznego po złożeniu zamówienia – manipulować konsumentem w kierunku pożądanego przez Przedsiębiorcę wyboru. Elementem tego zabiegu było wyeksponowanie przycisku do złożenia zamówienia na wersję płatną produktu w ofercie specjalnej. To działanie Przedsiębiorcy należy traktować również przez wspomniany już wyżej pryzmat dark patterns (interface interference). Przedsiębiorca zaprojektował strony internetowe w taki sposób, aby możliwe było płynne przejście z jednego widoku strony internetowej (wersja bezpłatna produktu), do podstrony oferującej płatną wersję suplementu diety. Co istotne, wypełnienie formularza zamówienia przy widoku strony z odpłatną wersją produktu nie było już konieczne. Konsument mógł zarazem pozostawać w przekonaniu, iż późniejszy widok strony stanowi kontynuację procesu zakupowego dla wersji bezpłatnej.

Sąd podziela stanowisko Prezesa UOKiK, iż skoro Spółka oferowała konsumentom skorzystanie z bezpłatnego miesięcznego zapasu produktu m.in. celem jego wypróbowania, to powinna staranniej informować o możliwości nabycia odpłatnej wersji produktu – w widoku strony z podziękowaniem za złożenie zamówienia. W takim przypadku oferowanie wersji płatnej produktu należy uznać w ogóle za wątpliwe – skoro pierwotnym celem Spółki w prezentowaniu oferty było nakłonienie konsumenta do wypróbowania produktu. Jeśli jednak Przedsiębiorca z taką ofertą wychodzi do konsumentów, to powinien ją wyraźnie odróżnić od oferty wersji bezpłatnej produktu. Informacje, które otrzymuje konsument na etapie przedkontraktowym w zakresie zamówienia bezpłatnego zapasu produktu mogły zaś wprowadzać go w błąd i skutkować tym, iż w celu potwierdzenia zamówienia dokona zakupu płatnej wersji produktu. Nie bez znaczenia jest bowiem okoliczność, iż informacja z potwierdzeniem zamówienia bezpłatnej wersji produktu została przedstawiona niewielką czcionką, a równocześnie wyeksponowany został przycisk do złożenia zamówienia na odpłatną wersję produktu. Niewątpliwie praktyka Spółki miała na celu nakłonienie potencjalnego nabywcy-konsumenta do podjęcia nieświadomej decyzji zakupowej, której mógłby nie podjąć, gdyby nie wyżej opisany mechanizm przekierowania.

Stosowany przez Spółkę mechanizm ze stronami THP odbiega zasadniczo od klasycznej strony z podziękowaniem za złożone zamówienie. Spółka w sposób nietypowy prezentuje płatną wersję produktu, gdzie do złożenia zamówienia wystarczy tylko jedno kliknięcie – Przedsiębiorca w odpowiedziach na skargi i reklamacje określał tę możliwość jako „szybkie złożenie zamówienia rocznego zapasu”. Typowa mnogość czynności jaką należy wykonać, aby skutecznie złożyć dane zamówienie w klasycznych sklepach internetowych (dodanie produktu do koszyka, potwierdzenie złożenia zamówienia z obowiązkiem zapłaty, opłacenie zamówienia) mogła wywoływać u przeciętnego konsumenta wrażenie, że widok strony z potwierdzeniem zamówienia jest kontynuacją procesu składania zamówienia na próbkę. Nie bez znaczenia jest także podobna szata graficzna prezentowanych stron, wielkość użytych czcionek, podobny wygląd opakowania etc. Ponadto, konsument - w związku z przekazem marketingowym na etapie przedkontraktowym (e-maile, reklamy graficzne oraz (...)) - mógł słusznie pozostawać w przekonaniu, iż prezentowana mu oferta będzie dotyczyła wyłącznie bezpłatnej wersji produktu. Skuteczne złożenie zamówienia na próbkę produktu mogło więc uśpić czujność konsumenta, gdy przedstawiano mu stronę z podziękowaniem za złożenie zamówienia. Potwierdzenie zamówienia na bezpłatną dostawę „zlewało się” z ofertą odpłatnego nabywania suplementów, przez co konsumenci zamawiali oba warianty. Stosowane przekierowanie służyło zakłócaniu odbioru poprzez stronę z podziękowaniem za złożone zamówienie.

W analizowanym przypadku wymóg niewprowadzającego w błąd przedstawiania oferty odpłatnej wersji produktu jest szczególnie istotny, gdyż Przedsiębiorca oczekuje, iż konsument „pogodzi” się z faktem zamówienia niechcianego produktu oraz że ewentualne niedogodności organizacyjne związane z koniecznością odesłania produktu będą ostatecznie skutkować opłaceniem przez niego wersji płatnej produktu. Świadczą o tym także skargi konsumentów, którzy byli zaskoczeni, że zamówili odpłatny produkt, zaprzeczali temu.

Z powyższych względów Sąd uznał, że Spółka stosuje nieuczciwą praktykę rynkową polegającą na wprowadzaniu konsumentów w błąd poprzez stosowanie mechanizmu przekierowania, dotyczącego oferowanych przez Przedsiębiorcę suplementów diety tożsamych pod względem produktowym, polegającego na przedstawianiu konsumentom, w ramach zamówień składanych przez strony internetowe, potwierdzenia zamówienia darmowej próbki danego produktu z równoczesną ofertą specjalną odpłatnej wersji produktu, w sposób mogący sugerować, iż naciśnięcie przycisku z potwierdzeniem zamówienia odnosi się do pierwotnej oferty nabycia darmowej próbki danego produktu, co stanowi nieuczciwą praktykę rynkową zdefiniowaną w art. 5 ust. 1 upnpr i narusza zbiorowe interesy konsumentów, a poprzez to stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 u. o.k.i.k.

Tym samym zarzut z pkt B. I.2. odwołania Spółki należy uznać za chybiony.

Jednocześnie przedstawiony przez Przedsiębiorcę nowy mechanizm przekierowania w miejsce stosowanego wcześniej mechanizmu THP nie pozwala na przyjęcie, iż Spółka zaniechała stosowania zakwestionowanej praktyki. W pierwszej kolejności należy wskazać, iż po kliknięciu przez konsumenta w zielony przycisk dotyczący zamówienia bezpłatnej wersji produktu, nie następuje finalizacja transakcji, ale wyświetlane są konsumentowi trzy warianty zamówienia związane z oferowanym produktem. Jest to oferta podstawowa, standard oraz premium. Należy przy tym podkreślić, iż oferta standard oraz premium nie różnią się między sobą. Jedyna dystynkcja polega na tym, że w ofercie premium konsument otrzymuje dodatkowo prezent – w przypadku produktu (...) są to kijki Nordic Walking. W związku z tym należy podkreślić, że z punktu widzenia racjonalnego konsumenta oferta środkowa (standard) nie ma racji bytu – konsument płaci tę samą kwotę, zyskując jednak mniej (brak prezentu). Obie oferty przewidują również udział w programie regularnych dostaw. Analizując zmodyfikowany przez Przedsiębiorcę mechanizm przekierowań należy zaznaczyć, iż w widoku wariantowych ofert jako domyślna została wybrana opcja premium – z udziałem w programie regularnych dostaw wraz z darmowym upominkiem. Już na tym etapie zasadne są zastrzeżenia do interfejsu przygotowanego przez Spółkę. Pomimo bowiem, iż pierwotna oferta dedykowana konsumentom dotyczyła bezpłatnej wersji produktu to w kolejnym etapie nastąpiła preselekcja korzystna dla Przedsiębiorcy – udział w programie regularnych dostaw. Co więcej, konsumenci którzy zorientowali się, iż domyślnie Przedsiębiorca zaznaczył wariant oferty korzystny ze swojego punktu widzenia, mogli na tym etapie wybrać pierwotnie prezentowaną im ofertę (podstawową). W tym momencie konsumenci mogli już założyć, iż do żadnych manipulacji interfejsem strony internetowej ze strony Przedsiębiorcy już nie dojdzie. Tymczasem po wypełnieniu formularza zamówienia dla bezpłatnej (podstawowej) wersji produktu konsumentom wyświetla się strona z podziękowaniem za złożenie zamówienia, na której równocześnie prezentowana jest „oferta specjalna”. Praktykę Spółki w tym zakresie należy ocenić w ten sam sposób jak kwestionowane przekierowania THP z licznikiem i bez licznika – dla tożsamych pod względem produktowym suplementów diety. Zastosowany mechanizm zakłóca przeciętnemu konsumentowi odbiór interfejsu i powoduje, iż konsument będąc przekonanym o kontynuacji procesu zakupowego kliknie w przycisk, który spowoduje udział w programie regularnych dostaw. Praktyka ta jest tym bardziej nieakceptowalna, iż już na etapie z trzema wariantami oferty konsument mógł założyć, iż procedowana będzie wyłącznie transakcja dotycząca bezpłatnej wersji produktu. W związku z tym słusznie nakazano Przedsiębiorcy zaniechanie stosowania zakwestionowanej praktyki.

PRAKTYKA nr 3 (pkt I.3 decyzji)

W toku postępowania prowadzonego przez Prezesa ustalono, że Przedsiębiorca informował konsumentów w treści materiałów reklamowych w postaci kuponów zamówienia oraz na stronach internetowych dotyczących suplementów diety (...), (...), (...), (...), (...) oraz (...) o ponad milionie zadowolonych klientów. Spółka stosowała następujące hasła marketingowe:



„(...)” oraz



„(...)”.

Powyższe informacje znajdowały się na kuponach zamówienia oraz na stronach internetowych. W przypadku kuponów zamówienia informacja w tym względzie pojawiała się nawet czterokrotnie, co dokumentują wizualizacje kuponu zamówienia (...)przedstawione w nb. 115 decyzji. Informacja o treści „(...)” pojawiła się jako jedna z pierwszych informacji w liście adresowanym do konsumenta:

(...)

(...)

Następnie informacja ta pojawia się na stronie kuponu, gdzie konsument dokonuje wyboru, tj. rezygnuje z rocznej oferty zapasu produktu (...) i opłaca koszty przesyłki na podstawie blankietu wpłaty – informacja z szarego boksu:

„

NIE , nie chcę skorzystać ze specjalnie dla mnie przygotowanje oferty.

(...)

”.

Konsument mógł też zaakceptować ofertę Przedsiębiorcy na zapas roczny tego produktu (i nie płacić za przesyłkę (...)) – informacja z żółtego boksu:

„

TAK , chcę skorzystać z tej ekskluzywnej oferty. (...)

”.

Powyższa informacja o liczbie zadowolonych klientów została przez Przedsiębiorcę przedstawiona w taki sposób, iż konsument może odnieść wrażenie, że liczba zadowolonych klientów dotyczy nabywców konkretnego produktu, a nie grupy klientów Spółki ogółem. Spółka posłużyła się mechanizmem polegającym na wyeksponowaniu liczby zadowolonych klientów, co w ocenie Przedsiębiorcy ma zwiększać w oczach potencjalnych nabywców wiarygodność oferowanego preparatu. Celem tego zabiegu jest wykreowanie w świadomości konsumentów pozytywnych emocji związanych z prezentowym produktem – z racji tego, że ponad 1 milion klientów, którzy zakupili dany produkt i są z niego zadowoleni, nie może się mylić. Manipulacyjny język („bawienie się emocjami”) widoczny jest także w boksach dotyczących rezygnacji lub skorzystania z oferty. Stosowane przez Spółkę frazy mają na celu wywołanie u konsumenta określonych emocji (np. pozytywnych: „TAK, chcę skorzystać z tej ekskluzywnej oferty” - konsument przez to może się poczuć wyróżniony, ważny, ponieważ Przedsiębiorca właśnie jemu przedstawia specjalną, wyjątkową ofertę), w tym także poczucie winy, lęku czy zawstydzenia („NIE, nie chcę skorzystać ze specjalnie dla mnie przygotowanej oferty” – stosowanie tego hasła ma na celu zwiększenie prawdopodobieństwa, że konsument podda się pożądanemu działaniu - „skorzysta z ekskluzywnej oferty” – co ostatecznie przyniesie korzyści Przedsiębiorcy). Celem tych komunikatów jest odwiedzenie konsumenta od rezygnacji z zakupu danego produktu. Również to działanie Przedsiębiorcy należy traktować przez pryzmat dark patterns (social proof oraz confirmshaming – w tym przypadki przedstawiania fałszywych opinii.).

Zwroty „Ponad 1 000 000 zadowolonych Klientów (...)”, „Ponad 1 000 000 zadowolonych Klientów (...)” lub „(...)”, są co najmniej dwuznaczne. Z kolei ostatni ze wskazanych fragmentów („(...)”) należy uznać za tożsamy do przekazu: „Ponad 1 000 000 zadowolonych Klientów (...)”. Prezentacja przez Spółkę powyższych informacji w materiałach marketingowych wprowadza konsumentów w błąd oraz wpływa na zniekształcenie przedkontraktowego zachowania rynkowego przeciętnego konsumenta, a w konsekwencji podjęcie przez niego decyzji dotyczącej ewentualnego nabycia oferowanych przez Spółkę suplementów diety, której inaczej mógłby nie podjąć (gdyby wiedział, że prezentowana liczba dotyczy ogółu klientów Przedsiębiorcy).

Należy także wskazać, iż konsumenci nie muszą być w ogóle świadomi, że Spółka poza prezentowanym im suplementem diety (w formie kuponu zamówienia lub strony internetowej) zajmuje się sprzedażą także innych produktów. Dość stwierdzić, że informacja o ponad milionie zadowolonych klientów znajduje się bezpośrednio nad opiniami klientów dotyczących reklamowanego produktu. Opinie te dotyczą zaś tylko produktu prezentowanego w treści materiałów reklamowych w postaci kuponów zamówienia oraz stron internetowych.

W związku z powyższym, uznać należy, że Spółka niewątpliwie stosowała ww. działania.

W postawionym przez spółkę stanowisku wskazano, że informacja dotyczyła liczby ogółu zadowolonych klientów spółki, a nie danego produktu. Tym samym spółka przyznała, iż informacja dotyczyła klientów spółki ogółem, podczas gdy sugerowała odniesienie tej informacji jedynie reklamowanego suplementu. Przez to klienci mogli odnieść mylne wrażenie, iż milion zadowolonych klientów dotyczy określonego suplementu.

Z powyższych względów należało uznać, iż Spółka stosowała nieuczciwą praktykę rynkową polegającą na wprowadzaniu konsumentów w błąd w treści materiałów reklamowych w postaci kuponów zamówienia oraz stron internetowych dotyczących poszczególnych suplementów diety odnośnie liczby zadowolonych klientów korzystających z danego suplementu diety, podczas gdy informacja ta dotyczyła liczby zadowolonych klientów przedsiębiorcy ogółem, co stanowi nieuczciwą praktykę rynkową zdefiniowaną w art. 5 ust. 1 upnpr i narusza zbiorowe interesy konsumentów, a poprzez to stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 u.o.k.i.k.

Zarzut powoda z pkt B.I.3 odwołania okazał się niezasadny.

Przedstawione przez Przedsiębiorcę zmodyfikowane materiały marketingowe nie pozwoliły zarazem na stwierdzenie zaniechania stosowania przez Spółkę zakwestionowanej praktyki, co prawidłowo zaznaczono w decyzji.

PRAKTYKA nr 4 (pkt II. 1 decyzji)

W toku postępowania ustalono, że w przypadku wersji bezpłatnej produktu przycisk do składania zamówień oznaczony jest słowem

„ZAMAWIAM”. Pod przyciskiem znajduje się sporządzony niewielką czcionką dopisek „30-dniowe opakowanie (...) jest darmowe. Opłacają Państwo tylko koszty związane z przesyłką w wysokości 9,95 zł”. W przypadku wersji płatnej produktu przycisk do składania zamówień również oznaczony jest słowem „ZAMAWIAM”. Pod przyciskiem znajduje się sporządzony niewielką czcionką dopisek: „Zamówienie wiąże się z obowiązkiem zapłaty”. Spółka wykorzystywała również inne podobne oznaczenia, np.: „Tak, odbieram natychmiast …”, „Kliknij, aby zamówić natychmiast”, „Tak, odbieram darmowe opakowanie (...), „Chcę skorzystać z promocji! ZAMAWIAM!”.

Powyższą praktykę Spółki uznano za niezgodną z art. 17 ust. 3 upk. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli do złożenia zamówienia używa się przycisku lub podobnej funkcji, muszą być one oznaczone w łatwo czytelny sposób słowami „zamówienie z obowiązkiem zapłaty” lub innego równoważnego jednoznacznego sformułowania. Tymczasem, samo sformułowanie „zamawiam” lub inne podobne („Tak, odbieram natychmiast …”, „Kliknij, aby zamówić natychmiast”, „Tak, odbieram darmowe opakowanie (...), „Chcę skorzystać z promocji! ZAMAWIAM!) nie spełniają ww. wymogów ustawowych. Jako niewystarczające są zastrzeżenia typu: „Zamówienie wiąże się z obowiązkiem zapłaty”, które znajdują się pod lub nad przyciskiem. Ww. przepis art. 17 ust. 3 upk jasno wskazuje bowiem, że „w łatwo czytelny sposób” należy oznaczyć przycisk do składania zamówienia – pozostałe elementy architektury strony internetowej nie decydują, czy Przedsiębiorca realizuje ten obowiązek, czy też nie. Dotyczy to także treści zamieszczonych w bliskiej odległości od właściwego przycisku, w tym zwłaszcza sporządzonych niewielką czcionką dopisków: „Zamówienie wiąże się z obowiązkiem zapłaty” itp. Wyeksponowanie przycisku do składania zamówienia, zarówno pod względem szaty graficznej oraz wielkości użytej czcionki, powoduje, iż tych dodatkowych informacji konsument nie odczyta w ogóle, bądź też nie odczyta ich we właściwej korelacji z kontestowanym napisem na przycisku. Powyższe uregulowanie upk ma zastosowanie również w przypadku zamówień na bezpłatne próbki produktu. W przypadku tych zamówień także powstaje „obowiązek zapłaty” po stronie konsumenta – kwestią irrelewantną jest, iż został on ograniczony do kosztów przesyłki towaru. Ponadto, właściwe oznaczenie przez Spółkę przycisku do składania zamówienia jest w szczególności istotne w przypadku sprzedaży suplementów diety. Wycofanie się z transakcji przez konsumenta (pomimo ustawowego uprawnienia) może być zadaniem, do wykonania którego niejednokrotnie niezbędne będzie podjęcie przez niego nadmiernego wysiłku organizacyjnego i technicznego, aniżeli jego opłacenie. Dotyczy to w szczególności zamówień składanych przez seniorów, na terenach wiejskich, gdzie dostęp do placówek pocztowych jest utrudniony. Zdecydowanie bowiem łatwiej jest kliknąć i „zamówić” określony produkt, niż go następnie zwracać – wypełnić oświadczenie o odstąpieniu od umowy i odsyłać produkt do przedsiębiorcy. Do tego wszystkiego konsumenci nie byliby zaś „przymuszani” gdyby Spółka w sposób właściwy oznaczała przycisk do składania zamówienia.

Możliwość prezentowania produktu jako darmowy, bezpłatny etc. (mimo m.in. obowiązku pokrycia bezpośrednich kosztów związanych dostarczeniem produktu) nie oznacza, iż informację o koszcie należy pomijać, ukrywać lub prezentować w nietransparentny sposób. Równocześnie, gdyby ustawodawca widział w tym zakresie potrzebę odmiennej regulacji to wprowadziłby analogiczne wyłączenie, jak to z art. 7 pkt 20 upnpr. Konsumenci są przyzwyczajeni do tego, iż niejednokrotnie otrzymują od przedsiębiorców bezpłatne próbki produktu i nie ponoszą z tego tytułu żadnych kosztów – w tym związanych z dostarczeniem produktu. Ponadto, nie budzi wątpliwości okoliczność, iż informację w zakresie kosztów przesyłki należy uznać za istotną z punktu widzenia przeciętnego konsumenta. Jest przy tym bez znaczenia, że koszt przesyłki może być nieznaczny w stosunku do wartości produktu oraz że może nie przynosić żadnego dochodu przedsiębiorcy. Powyższe wynika jednoznacznie z Wytycznych Komisji Europejskiej dotyczących wykonania/stosowania dyrektywy 2005/29 w sprawie nieuczciwych praktyk handlowych.

Należy także wskazać, że do problematyki oznaczania przycisku do składania zamówienia odniósł się TSUE w wyroku z dnia 7 kwietnia 2022 r., w sprawie o sygn. akt: C-249/21. Z tezy tego wyroku wynika, że „Artykuł 8 ust. 2 akapit drugi dyrektywy 2011/83/UE (którego odpowiednikiem jest art. 17 ust. 3 upk) należy interpretować w ten sposób, że w celu ustalenia – w kontekście procesu składania zamówienia dotyczącego zawarcia umowy na odległość przy użyciu środków elektronicznych – czy sformułowanie umieszczone na przycisku zamówienia lub podobnej funkcji, takie jak sformułowanie „Sfinalizuj rezerwację”, jest „równoważne” z wyrażeniem „zlecenie z obowiązkiem zapłaty” w rozumieniu tego przepisu, należy oprzeć się wyłącznie na treści sformułowania umieszczonego na tym przycisku lub podobnej funkcji”.

Zarzut odwołania w zakresie tej praktyki koncentrował się na nieprawidłowym przyjęciu, że opisanie przycisku do składania zamówienia na stronach internetowych, służących do prowadzenia sprzedaży suplementów diety w ten sposób, że przy przycisku służącym do zamówienia znajduje się łatwo czytelna i zrozumiała informacja o obowiązku zapłaty przez konsumenta za nabywany produkt, stanowi naruszenie przepisów.

Zarzut ten nie jest trafny. W istocie przy przycisku dot. bezpłatnego zamówienia znajdowała się nieczytelna informacja o obowiązku zapłaty. Tymczasem oznaczenie przycisku do składania zamówienia w sposób jasny i widoczny powinno nastąpić bezpośrednio przed złożeniem przez konsumenta zamówienia.

Z powyższych względów należy uznać, iż Spółka stosowała praktykę polegającą na niewłaściwym oznaczaniu przycisku do składania zamówienia na stronach internetowych przedsiębiorcy służących do prowadzenia sprzedaży suplementów diety, poprzez brak oznaczenia takiego przycisku w łatwo czytelny sposób słowami „zamówienie z obowiązkiem zapłaty” lub innego równoważnego jednoznacznego sformułowania, co jest niezgodne z art. 17 ust. 3 upk i narusza zbiorowe interesy konsumentów, a przez to stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 u. o.k.i.k.

Spółka zmieniła praktykę w tej części, wobec czego w decyzji stwierdzono zaniechanie stosowania ocenianej praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów z dniem 27 października 2022 r.

PRAKTYKA nr 5 (pkt II.2 decyzji)

Emitowane przez Spółkę spoty reklamowe (...) wprowadzały konsumentów w błąd, z racji tego, że w warstwie werbalnej pominięto w nich informację o koszcie przesyłki produktu w wysokości 9,95 zł. Nie bez znaczenia jest zarazem okoliczność, że w warstwie wizualnej informacja ta nie została zaprezentowana w sposób na tyle widoczny, aby uznać, że odbiorcy zapoznawali się z tą treścią. Konsumenci niejednokrotnie nie odpowiadaliby w ogóle na ofertę Przedsiębiorcy, gdyby mieli świadomość konieczności poniesienia kosztów przesyłki. Jeśli Spółka miała zamiar żądać od konsumentów poniesienia kosztów przesyłki to powinna w sposób wyraźny o tym informować. W niniejszej sprawie konsumenci mogli po prostu informacji o koszcie przesyłki nie odczytać z ekranu telewizora. Uwaga konsumenta mogła być raczej skoncentrowana na sformułowaniu „za darmo”. Zdaniem Sądu, nawet założenie odnoszące się do swoistego sposobu prezentacji przekazu reklamowego nie może zwalniać oferenta z przestrzegania wymogu rzetelnego przekazu informacji.

Z powyższych względów, ww. działania Przedsiębiorcy zakwalifikowano jako nieuczciwą praktykę rynkową wprowadzającą konsumentów w błąd, o której mowa w art. 6 ust. 1 i 4 pkt 3 upnpr. Zgodnie z art. 6 ust. 1 upnpr praktykę rynkową uznaje się za zaniechanie wprowadzające w błąd, jeżeli pomija istotne informacje potrzebne przeciętnemu konsumentowi do podjęcia decyzji dotyczącej umowy i tym samym powoduje lub może powodować podjęcie przez przeciętnego konsumenta decyzji dotyczącej umowy, której inaczej by nie podjął.

Taką istotną informacją jest niewątpliwie informacja o obciążającym konsumenta koszcie dostawy produktu, nawet jeśli sam produkt jest darmowy. Wynika to wprost z brzmienia regulacji zawartej w art. 6 ust. 4 pkt 3 upnpr, zgodnie z którą w przypadku propozycji nabycia produktu, za istotne informacje uznaje się w szczególności cenę uwzględniającą podatki lub w przypadku gdy charakter produktu nie pozwala w sposób racjonalny na wcześniejsze obliczenie ceny, sposób, w jaki cena jest obliczana, jak również wszelkie dodatkowe opłaty za transport, dostawę lub usługi pocztowe lub, w sytuacji gdy wcześniejsze obliczenie tych opłat nie jest w sposób racjonalny możliwe, informację o możliwości powstania takich dodatkowych kosztów. Niewątpliwie brak informacji o kosztach wysyłki w reklamie stanowi naruszenie przepisu.

Zastrzeżenie też budzi brak werbalnej informacji o koszcie przesyłki produktu, ale również niewystarczająco widoczna informacja graficzna w tym przedmiocie (o koszcie przesyłki). Nie jest też prawdą, że przez cały czas emisji w dolnej belce spotu reklamowego zawarta była informacja o dostawie za 9,95 zł. Cały kontekst emitowanej reklamy wskazuje, iż konsumenci do poniesienia żadnych kosztów nie będą zobligowani. W spocie reklamowym lektor zapewnia bowiem widza, że Spółka przekaże każdej rodzinie w Polsce roczny zapas (...) za darmo, a konsumenci już teraz mogą „odebrać” swoje darmowe opakowanie. Zarówno „przekazanie”, jak i „odebranie” sugeruje, że będzie to czynność prawna nieodpłatna – pod tytułem darmym. Ponadto przekaz ten utwierdza konsumenta w przekonaniu, że „prezent” w postaci rocznego zapasu suplementu diety otrzyma od Spółki bez konieczności ponoszenia jakichkolwiek kosztów, w szczególności z racji tego, że Przedsiębiorca jest zatroskany potencjalnie niskim poziomem tej witaminy w polskim społeczeństwie i ze względu na jej właściwości zamierza wspomóc gospodarstwa rodzinne w Polsce.

Z powyższych względów należy uznać, iż Spółka stosowała praktykę polegającą na wprowadzaniu konsumentów w błąd w treści reklamy telewizyjnej suplementu diety (...) odnośnie do obciążających ich kosztów związanych z zamówieniem produktu, poprzez brak werbalnego informowania konsumentów o kosztach przesyłki tego produktu, co stanowi nieuczciwą praktykę rynkową zdefiniowaną w art. 6 ust. 1 i 4 pkt 3 upnpr i narusza zbiorowe interesy konsumentów, a przez to stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy o.k.i.k.

Zarzut powoda z pkt B.II.7 odwołania nie zasługiwał na uwzględnienie.

Ostatnia z trzech emisji reklamy telewizyjnej produktu (...) miała miejsce w dniach 7-23 stycznia 2022 r., zatem stwierdzono jej zaniechanie z dniem 24 stycznia 2022 r.

PRAKTYKA nr 6 (pkt II. 3 decyzji)

Spółka w materiałach reklamowych w formie kuponów zamówienia oraz na stronach internetowych dotyczących suplementu diety (...) zamieszczała m.in. hasło „Ogólnopolska Kampania (...)”, jak również informowała o tym, że ww. produkt jest rekomendowany dla wszystkich mężczyzn po 50 roku życia. Ustalono zarazem, że organizatorem Ogólnopolskiej Kampanii (...) był Przedsiębiorca.

W kuponach zamówienia oraz na stronach internetowych znajdowały się m.in. następujące informacje:



„Ogólnopolska Kampania(...)” – zwrot ten eksponowany był już na kopercie z kuponem,



„Odbierz DARMOWE* opakowanie (...)!”,



„Szanowni Państwo,

Zapraszamy do odbioru DARMOWEGO* opakowania (...)!

W ramach Ogólnopolskiej Kampanii (...) dajemy wszystkim mężczyznom po 50 roku życia możliwość wypróbowania bez zobowiązań miesięcznego zapasu (...), suplementu diety z Norwegii”,



„Wypróbowany i rekomendowany przez wielu mężczyzn”,



„Rekomendowany dla wszystkich mężczyzn po 50. roku życia”,



„Rekomendowany dla wszystkich mężczyzn po 50. roku życia. Wystarczy 1 tabletka dziennie”.

Zdaniem Sądu powyższy przekaz marketingowy miał na celu uatrakcyjnienie oferty sprzedawanego przez Spółkę suplementu diety. Mógł jednak wprowadzać przeciętnego konsumenta w błąd poprzez utożsamienie przedstawianej przez Spółkę oferty z inicjatywą odbywającą się w sferze publicznej – refundowaną i rekomendowaną przez podmioty państwowe. W takiej sytuacji percepcja konsumentów jest z reguły uśpiona i z większą ufnością podchodzą oni do takich ofert. Celem stosowanego przez Spółkę przekazu reklamowego było legitymizowanie oferowanego suplementu diety jako specyfiku, który pomaga mężczyznom borykającymi się z problemami prawidłowego funkcjonowania prostaty i układu moczowego.

Należy także zauważyć, iż na mocy uchwały Rady Ministrów z dnia 4 lutego 2020 r. (M. P. z 2020 r. poz. 189) przyjęto wieloletni program pn. Narodowa Strategia Onkologiczna na lata 2020–2030, a jego wykonawcą jest minister właściwy do spraw zdrowia. Strategia obejmuje także problematykę nowotworu (...) -

(...). W ramach tej strategii organizowana jest również kampania społeczna (...) -

(...). Oficjalne programy zdrowotne (finansowane ze środków publicznych) bardzo często określane są słowem „kampania” w związku z czym w świadomości przeciętnego konsumenta „kampania (...)” może się kojarzyć właśnie z oficjalnym, rządowym programem. Jako przykłady można również wskazać na ogólnopolską kampanię społeczną „(...)” -

(...)

(...)

organizowaną przez Ministerstwo Zdrowia, której założeniem była poprawa stanu zdrowia całego społeczeństwa, czy kampania „(...)” - kampania społeczna Ministerstwa Zdrowia, której celem jest zwrócenie uwagi na problemy psychiczne dzieci i młodzieży -

(...). Zasadne jest zatem stwierdzenie, iż konsumenci mogli łączyć prowadzoną przez Spółkę „kampanię” właśnie z działaniami podejmowanymi w tym obszarze przez organy administracji rządowej.

Nie bez znaczenia jest także okoliczność, iż niektóre leki w Polsce są w całości refundowane, a seniorzy po 75 roku życia mogą otrzymać leki bezpłatnie (o ile schorzenie mieści się w zakresie wskazań objętych refundacją). Jest to nawiązanie do organizowanej przez Przedsiębiorcę kampanii w zakresie, w jakim oferowany produkt jest darmowy. Konsumenci mogą zatem dodatkowo powiązać tę kampanię z działaniami władz publicznych. Podmioty działające na rynku komercyjnym z reguły nie wychodzą z takimi inicjatywami (o ile dystrybuowany przez nie produkt lub oferowana usługa nie jest finansowana ze środków publicznych).

Wprowadzenie w błąd należy także łączyć z hasłem „Rekomendowany dla wszystkich mężczyzn po 50. roku życia”. Na tej podstawie bowiem konsumenci mogli uznać, iż oferowany produkt jest rekomendowany na podstawie określonych badań (np. klinicznych – na co może wskazywać fragment „Wystarczy 1 tabletka dziennie”) oraz opinii ekspertów. Pomimo, iż oceniany zwrot można uznać za „gołosłowny” (nie niesie za sobą żadnej wartości dodanej) to mógł on jednak wywołać w świadomości konsumentów określone skojarzenia z oferowanym specyfikiem. O wprowadzeniu w błąd świadczy także sama architektura kuponu, a w tym oznaczenie koperty, w której się znajduje. Gdyby Spółka dookreśliła organizowaną kampanię już na kopercie to konsumenci mogliby jej (koperty) w ogóle nie otwierać i nie zapoznać się z ofertą. Spółka była zaś świadoma tego ryzyka i postanowiła nie zdradzać faktycznego autora kampanii. Na oficjalność przekazu Przedsiębiorcy wskazuje także określenie na kopercie terminu oraz sprecyzowanie grupy docelowej. Zaproszenia na bezpłatne badania są bowiem praktykowane także w sferze publicznej i adresowane do wybranych grup ludności m.in. pod względem wieku i płci. Należy także zwrócić uwagę, iż spółka jest podmiotem nastawionym na osiągnięcie zysku, co przy transparentnym działaniu spółki mogłoby wpłynąć na skorzystanie z oferty przez konsumentów.

Z powyższych względów należy uznać, iż Spółka stosowała praktykę polegającą na wprowadzaniu konsumentów w błąd w treści materiałów reklamowych w postaci kuponów zamówienia oraz stron internetowych dotyczących suplementu diety (...), poprzez wskazywanie, że produkt ten jest rekomendowany dla wszystkich mężczyzn po 50. roku życia w ramach Ogólnopolskiej Kampanii (...), co stanowi nieuczciwą praktykę rynkową zdefiniowaną w art. 5 ust. 1 upnpr i narusza zbiorowe interesy konsumentów, a poprzez to stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 u.o.k.i.k.

Zarzuty powodowej spółki opisane w pkt B.II.8-13 odwołania nie zasługiwały na uwzględnienie.

Przedstawione przez Przedsiębiorcę informacje pozwoliły na stwierdzenie zaniechania stosowania ocenianej praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów z dniem 1 marca 2022 r. Jeszcze w lutym 2022 r. była organizowana przez Spółkę ostatnia edycja Ogólnopolskiej Kampanii (...).

PRAKTYKA pkt 7 (pkt II. 4 decyzji)

W postępowaniu ustalono także, że w materiałach marketingowych (kupony zamówienia oraz strony internetowe) suplementów diety ((...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...) oraz (...)) Spółka powoływała się na autorytet Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności, dalej EFSA (European Food Safty Authority) w zakresie zaleceń lub oświadczeń zdrowotnych zatwierdzonych przez ten organ.

EFSA oferuje niezależne doradztwo naukowe w kwestiach zagrożeń związanych z żywnością, a także wydaje opinie na temat istniejących i pojawiających się zagrożeń związanych z żywnością. Opinie te są uwzględniane w unijnych przepisach i zasadach oraz procesie decyzyjnym i tym samym przyczyniają się do ochrony konsumentów przed zagrożeniami związanymi z łańcuchem żywnościowym. Instytucje Unii Europejskiej oraz organy państw członkowskich wykorzystują opinie naukowe EFSA do wspierania swoich decyzji politycznych i legislacyjnych dotyczących bezpieczeństwa żywności i pasz. W ten sposób EFSA pomaga chronić konsumentów przed zagrożeniami związanymi z żywnością - (...) W przypadku oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych, EFSA przeprowadza wyłącznie ocenę naukową odpowiednich wniosków, podczas gdy stosownym organom (Komisji Europejskiej, Parlamentowi Europejskiemu oraz krajowym organom ds. bezpieczeństwa żywności) powierza się decyzję w sprawie zezwolenia na takie oświadczenia.

Przepisy prawa żywnościowego dopuszczają możliwość znakowania środków spożywczych oświadczeniami zdrowotnymi. Zasady stosowania oświadczeń zdrowotnych przy etykietowaniu, prezentacji i w reklamie żywności zostały określone w przepisach rozporządzenia nr 1924/2006. Stosownie do art. 2 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia 1924/2006 oświadczenie zdrowotne oznacza każde oświadczenie, które stwierdza, sugeruje lub daje do zrozumienia, że istnieje związek pomiędzy kategorią żywności, daną żywnością lub jednym z jej składników, a zdrowiem.

Należy podkreślić, że przypisywanie bądź sugerowanie w reklamie suplementów diety, że posiadają one lecznicze właściwości, nie jest tożsame ze stosowaniem oświadczeń zdrowotnych, które mogą być używane pod warunkiem spełnienia ściśle określonych wymogów. Oświadczenia zdrowotne mogą być stosowane, o ile są zgodne z ogólnymi wymogami określonymi w rozporządzeniu 1924/2006 oraz, co do zasady, o ile zostało udzielone w odniesieniu do nich zezwolenie Komisji Europejskiej i figurują w unijnym wykazie dozwolonych oświadczeń zdrowotnych.

Stosownie do art. 3 rozporządzenia 1924/2006 oświadczenia żywieniowe i zdrowotne mogą być stosowane przy etykietowaniu, prezentacji i w reklamie żywności jedynie w przypadku, gdy są one zgodne z przepisami tego rozporządzenia, oświadczenia m.in. nie mogą być nieprawdziwe, niejednoznaczne lub wprowadzające w błąd. Należy jednocześnie zwrócić uwagę, że oświadczenia zdrowotne powinny odnosić się do składnika zawartego w produkcie (którego oświadczenie dotyczy), a nie do całego produktu.

Jak ustalono w toku postępowania Spółka wykorzystywała m.in. następujący przekaz marketingowy (nb. 147 decyzji):

„(...)

(...)”,

„(...)”,

„(...)”.

Powyższy przekaz marketingowy miał na celu uatrakcyjnienie oferty sprzedawanych przez Spółkę suplementów diety. Mógł jednak wprowadzać konsumentów w błąd poprzez nieuprawnione powoływanie się na zalecenia i oświadczenia zdrowotne Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności, który w żaden sposób nie autoryzował możliwości powoływania się na te zalecenia i oświadczenia przez Spółkę – w szczególności w kontekście ich zatwierdzenia. Nieprawidłowości z tym związane mogły dezinformować konsumentów co do właściwości oferowanych przez Spółkę produktów. Informacje dotyczące EFSA nie powinny być wyświetlane w sposób sugerujący promowanie jakiegokolwiek komercyjnego produktu lub usługi. Wydźwięk ocenianych materiałów marketingowych jest zaś taki, że EFSA mogła zbadać produkty oferowane przez Spółkę i zatwierdziła ich skład, a w tym zaleca spożywanie produktów Spółki.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że Prezes Urzędu nie kwestionował co do zasady braku możliwości powoływania przez przedsiębiorców w materiałach marketingowych nazwy EFSA. Wątpliwości dotyczyły wyłącznie kwestii związanych z prawidłowym przekazem, gdy nazwa tej instytucji już pojawia się w takich materiałach. Dotyczy to zaś w szczególności kwestii związanych z informowaniem konsumentów o zaleceniach lub zatwierdzaniu oświadczeń zdrowotnych przez ten organ (co do składników oraz zalecanej dziennej dawki). Konsumenci mogli odczytać przekaz Spółki w taki sposób jakby EFSA zatwierdziła lub zaleciła określone składniki suplementu diety w korelacji z oferowanym przez Spółkę produktem. Istotna jest różnica w znaczeniu słów „zaopiniowała” oraz „zatwierdziła”. To drugie może wywoływać u konsumentów pozytywne i przychylne skojarzenia – skoro europejski urząd zatwierdził składniki znajdujące się w produkcie Spółki. W takiej sytuacji percepcja konsumentów jest z reguły uśpiona i z większą ufnością podchodzą oni do takich ofert. Celem stosowanego przez Spółkę przekazu było legitymizowanie oferowanych suplementów diety jako produktów zalecanych lub zatwierdzonych przez EFSA.

Z powyższych względów, ww. zachowanie Przedsiębiorcy stanowi nieuczciwą praktykę rynkową, o której mowa w art. 7 pkt 4 lit. b upnpr. Zgodnie z tym uregulowaniem nieuczciwymi praktykami rynkowymi w każdych okolicznościach są następujące praktyki rynkowe wprowadzające w błąd: twierdzenie, że praktyki rynkowe lub produkt zostały zatwierdzone, zaaprobowane lub

uzyskały inne stosowne uprawnienie od organu publicznego lub podmiotu prywatnego - przy jednoczesnym niespełnieniu warunków zatwierdzenia, aprobaty lub warunków niezbędnych do uzyskania innego stosownego uprawnienia, a poprzez to stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 u.o.k.i.k.. Niewątpliwie również odwoływanie się do pozytywnie zaopiniowanych przez EFSA zaleceń lub oświadczeń zdrowotnych również stanowi praktykę wprowadzającą w błąd.

Przedstawione przez Przedsiębiorcę informacje pozwoliły na stwierdzenie zaniechania stosowania ocenianej praktyki z dniem 31 marca 2021 r., gdyż stosowne zmiany zostały przez Spółkę wprowadzone na przełomie lutego/marca 2021 r. (nb. 152 decyzji).

Podsumowując powyższą cześć rozważań, w ocenie Sądu, Powodowa Spółka stosowała nieuczciwe praktyki rynkowe opisane w pkt I oraz II zaskarżonej Decyzji. Podniesione zarówno przez nią jak i przez drugiego Powoda zarzuty odnoszące się do tego, że opisane w decyzji praktyki nie były przez nią stosowane lub nie naruszały zbiorowych interesów konsumentów (lit. B.I.1,2, B.II. 6, 7, 8, 9, 12, 13) odwołania spółki, nie mogły doprowadzić do zmiany decyzji w tym zakresie.

Podobnie chybiony był zarzut Powodów naruszenia art. 233 par. 1 i 2 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c. oraz art. 84 u.o.k.i.k. poprzez sprzeczną z zasadami doświadczenia życiowego i regułami logicznego rozumowania ocenę materiału dowodowego i wyciągnięcie nieprawidłowych wniosków z poszczególnych działań spółki. Argumentacja i ocena przedstawione w decyzji w zakresie opisu i oceny poszczególnych praktyk były prawidłowe, podobnie jak przywołane przepisy regulujące nieuczciwe praktyki.

Jednocześnie, z uwagi na stwierdzenie dopuszczenia się przez Spółkę zarzucanych jej praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, zasadne było nałożenie na nią obowiązków jak w pkt III zaskarżonej decyzji. Stosowanie do treści art. 26 ust. 2 ustawy o.k.i.k., w decyzji, o której mowa w art. 26 ust. 1 ustawy o.k.i.k., Prezes Urzędu może określić środki usunięcia trwających skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów w celu zapewnienia wykonania nakazu, w szczególności zobowiązać przedsiębiorcę do złożenia jednokrotnego lub wielokrotnego oświadczenia o treści i w formie określonej w decyzji. Art. 27 ust. 4 ustawy o.k.i.k. stanowi przy tym, że przepisy art. 26 ust. 2-4 ustawy o.k.i.k. stosuje się odpowiednio. Wbrew twierdzeniom powodowej spółki, podniesionym w zarzucie nr 15 odwołania, nałożone środki stanowią środki usunięcia trwających skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. Ponadto, nałożony środek ma na celu poinformowanie konsumentów o wydanej w przedmiotowej sprawie decyzji, przez co pozostaje w związku z trwającymi skutkami naruszeń. Prezes UOKIK nałożył na powódkę obowiązki określone w punkcie III. decyzji, polegające na obowiązku publikacji na koszt powódki oświadczenia informującego o decyzji w postaci: (a) pisma do osób, które od 14 lutego 2017 r. były lub są klientami spółki, (b) komunikatu na stronie internetowej spółki oraz (c) komunikatu na kontach spółki w mediach społecznościowych.

Z art. 26 ust. 2 ustawy o.k.i.k. wynika, że konsumenci powinni dowiedzieć się o uznaniu przez Prezesa UOKiK praktyk stosowanych przez Przedsiębiorcę za niezgodne z prawem i naruszające ich interesy. Jednym z celów określenia środków usunięcia trwających skutków naruszenia jest zwiększenie skuteczności administracyjnoprawnego trybu stwierdzania stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Środki te mogą mieć charakter informacyjny.

Istotą stwierdzonych w decyzji praktyk są bezprawne działania Spółki dlatego, zasadnym było powiadomienie konsumentów przez Przedsiębiorcę o tych praktykach w celu wyeliminowania stanu niewiedzy odnośnie niedozwolonego charakteru tych działań. Jest to o tyle istotne, że większość ze stosowanych przez Spółkę praktyk doprowadziła lub mogła doprowadzić do naruszenia interesu ekonomicznego konsumentów.

Nałożenie na Spółkę obowiązku określonego w pkt. III.

1. decyzji jest również proporcjonalne do wagi i rodzaju naruszeń oraz konieczny do usunięcia ich trwających skutków. Prezes UOKiK ustalił w decyzji, iż środek ten służy poinformowaniu konsumentów, którzy zawarli ze Spółką umowy sprzedaży suplementów diety, że ich kontrahent stosuje lub stosował niezgodne z prawem praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów. Co więcej, w wyniku realizacji powyższego obowiązku konsumenci uzyskają wiedzę o tym, które przepisy prawa i dlaczego zostały przez Przedsiębiorcę naruszone. Informacja o praktykach Spółki, spełni także funkcję edukacyjną. Ponadto, powyższy środek może mieć również znaczenie prewencyjne, zniechęcając Przedsiębiorcę oraz innych Przedsiębiorców do stosowania podobnego rodzaju praktyk. Środek ten jest zatem przydatny i niezbędny dla usunięcia skutków naruszenia zakazu z art. 24 ustawy o.k.i.k.. Ponadto nie wykracza poza to, co niezbędne do ich usunięcia.

Dwumiesięczny termin na wykonanie tego obowiązku jest terminem wystarczającym. Z kolei przesłanie ww. informacji listownie lub w innej formie zwyczajowej komunikacji z klientami Spółki ma na celu jak najpełniejszą realizację celu nałożenia niniejszego obowiązku i jego ewidencjonowanie. Co istotne, wybór innej formy komunikacji z klientem przy zastosowaniu trwałego nośnika innego niż na piśmie (listownie) możliwy jest tylko w sytuacji, w której Przedsiębiorca posiada odrębną zgodę klienta na tę inną formę komunikacji. Przez „odrębną zgodę” należy rozumieć wyraźne i jasne oświadczenie konsumenta, które nie wynika z samej akceptacji umowy bądź wzorca umowy (np. regulaminu). Ta formuła jest istotna zwłaszcza dla osób starszych, które o ofertach dowiedziały się z pracy, reklamy lub kontaktowały telefonicznie, nie korzystając ze stron internetowych Spółki czy nie mając dostępu do mediów społecznościowych.

Istotą opisanego w decyzji naruszenia jest stosowanie przez Przedsiębiorcę praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, w tym stosowanie nieuczciwych praktyk rynkowych, które ujawniały się także na stronach internetowych. W ocenie Sądu, powyższe okoliczności uzasadniają zastosowanie wskazanego w sentencji decyzji środka, jakim jest publikacja oświadczenia na stronie internetowej Spółki oraz w mediach społecznościowych. Spółka powinna, poinformować konsumentów o dokonanym naruszeniu, co spełni funkcję edukacyjną zarówno wobec pokrzywdzonych praktykami Spółki konsumentów, jak i wobec pozostałych uczestników rynku. Powyższy środek może mieć również znaczenie prewencyjne, (w obliczu ryzyka złożenia oświadczenia, które może wpłynąć na postrzeganie Przedsiębiorcy przez konsumentów).

Oświadczenia zamieszczone na stronie internetowej Spółki oraz w mediach społecznościowych mają za zadanie poinformowanie konsumentów o fakcie wydania decyzji, jej oznaczeniu i dacie wydania (w celu jej późniejszej identyfikacji lub ułatwieniu dotarcia do jej treści) oraz wskazanie, jakie działania kontrahenta zostały uznane za praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów. Oświadczenie to będzie wspierać obowiązki określone w punkcie III.1. sentencji decyzji, w postaci zawiadomienia konsumentów o treści decyzji i przysługujących im z tytułu jej wydania uprawnień do dochodzenia roszczeń. Określenie parametrów technicznych oświadczenia jest zaś niezbędne i ma za zadanie zapewnić jego widoczność i czytelność na stronie internetowej Spółki oraz w mediach społecznościowych.

Wśród ww. informacji powinno znaleźć się także hiperłącze (link) odsyłające do wersji jawnej decyzji zamieszczonej w bazie decyzji dostępnej na stronie internetowej Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów pod adresem (...).

Obowiązek usunięcia trwających skutków stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów nie powinien ulec modyfikacji w przypadku zmian organizacyjnych Spółki. Dlatego też powinien być wykonany także w razie zmiany nazwy przedsiębiorcy, jego przekształcenia lub przejścia praw i obowiązków na inny podmiot pod jakimkolwiek tytułem, zmiany adresu strony internetowej lub też w przypadku zmiany treści sentencji decyzji lub jej uzasadnienia przez Prezesa Urzędu lub sąd powszechny, w zakresie podlegającym obowiązkowi publikacji. Obowiązek ten w powyższych sytuacjach się nie dezaktualizuje i winien być wówczas wykonany z uwzględnieniem powyższych zmian i nie powinien zostać zaniechany.

Dzięki oświadczeniu w przestrzeni publicznej wiedza o rozstrzygnięciu będzie mogła dotrzeć do konsumentów, a także innych przedsiębiorców działających w branży oraz mediów. Strona internetowa oraz media społecznościowe to media o licznym gronie odbiorców, które poprzez swoją powszechność i możliwość zapoznania się z prezentowanymi tam treściami w dowolnym czasie, stosownym dla każdego odbiorcy, najskuteczniej są w stanie dotrzeć do świadomości odbiorców. Przez to zastosowany środek odniesie zamierzony skutek informacyjny. Wśród konsumentów opublikowane oświadczenia powinny zwiększyć wiedzę o przepisach chroniących ich prawa i krytycyzm względem działań podmiotów oferujących suplementy diety. Przedsiębiorcy powinni z kolei dowiedzieć się o negatywnych konsekwencjach naruszania praw konsumentów, co poza wychowawczą, spełni również funkcję prewencyjną.

Zakres obowiązków publikacyjnych jest proporcjonalny do możliwości Spółki i wagi naruszeń. Należy zwrócić uwagę, że kwestionowane praktyki są lub były stosowane od dłuższego czasu. Obowiązek publikacji oświadczenia na stronie internetowej oraz w mediach społecznościowych przez okres odpowiednio 6 i 3 miesięcy nie będzie znacząco uciążliwy dla Spółki, a jednocześnie jest odpowiednio długi dla realizacji celów postępowania, w tym funkcji represyjnej oraz koresponduje z kanałem marketingowym, w którym przejawiała się większość zakwestionowanych decyzją praktyk Przedsiębiorcy.

Dodatkowo konsumenci, którzy mogli zostać poszkodowani w wyniku działań Przedsiębiorcy, posiadając wiedzę o decyzji wydanej przez Prezesa UOKiK, będą mogli podjąć działania, zmierzające do ewentualnego dochodzenia swoich indywidualnych roszczeń, a w przypadku uprawomocnienia się decyzji, będzie mogła ona stanowić prejudykat dla dochodzenia roszczeń przez indywidualnych konsumentów.

Mając na uwadze powyższe, skala i rozmiar nałożonych na spółkę środków nie czyni z nich quasi-kary, jest uzasadniona, a zarzuty Spółki z pkt III. 14 i 15 odwołanie – niezasadne.

Rozstrzygnięcie o karze pieniężnej

Odnosząc się do zarzutów obojga Powodów związanych z wysokością nałożonych na powodów kar pieniężnych, Sąd uznał je częściowo za zasadne.

W pierwszej kolejności Sąd odniesie się do kar pieniężnych nałożonych na powodową spółkę.

Stwierdzenie stosowania przez spółkę opisanych w decyzji praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów stanowiło podstawę do nałożenia na tę spółkę kar pieniężnych na podstawie art. 111 oraz 106 ust. 1 pkt 4 u.o.k.i.k. Prawidłowo Prezes Urzędu uznał, iż w okolicznościach sprawy istnieją podstawy do nałożenia na Przedsiębiorcę kar pieniężnych z tytułu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, o których mowa w pkt. I.1-3 oraz II.1-4 sentencji decyzji.

Okoliczności naruszenia przepisów zostały już szczegółowo opisane powyżej. Stosowanie przez Przedsiębiorcę zakwestionowanych praktyk stanowiło poważne lub znaczne naruszenie przepisów ustaw. Prezes Urzędu uwzględnił, iż zakwestionowane praktyki ujawniły się na etapie zawierania kontraktu, jednakże rzutowały na etap jego wykonywania.

Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 4 u. o.k.i.k., Prezes Urzędu może nałożyć na przedsiębiorcę, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości nie większej niż 10 % obrotu osiągniętego w roku obrotowym poprzedzającym rok nałożenia kary, jeżeli przedsiębiorca ten, choćby nieumyślnie, dopuścił się naruszenia zakazu określonego w art. 24 u.o.k.i.k.. Art. 106 ust. 3 u.o.k.i.k., wskazujący sposób obliczania obrotu, przewiduje m.in. w pkt 1, że obrót oblicza się jako sumę przychodów wykazanych w rachunku zysków i strat - w przypadku przedsiębiorcy sporządzającego taki rachunek na podstawie przepisów o rachunkowości. Ponieważ Spółka sporządziła rachunek zysków i strat na podstawie przepisów ustawy o rachunkowości, do obliczenia wysokości nakładanych na nią kar należało wziąć pod uwagę wszystkie składniki jej przychodu wykazane w rachunku zysków i strat.

Ustalając wysokość kar pieniężnych Prezes Urzędu bierze pod uwagę okoliczności łagodzące lub obciążające, które wystąpiły w sprawie (art. 111 ust. 2 Ustawy).

Okolicznościami łagodzącymi są w szczególności:

-dobrowolne usunięcie skutków naruszenia,

-zaniechanie stosowania zakazanej praktyki przed wszczęciem postępowania lub niezwłocznie po jego wszczęciu,

-podjęcie z własnej inicjatywy działań w celu zaprzestania naruszenia lub usunięcia jego skutków,

-współpraca z Prezesem Urzędu w toku postępowania, w szczególności przyczynienie się do szybkiego i sprawnego przeprowadzenia postępowania,

Okolicznościami obciążającymi są:

-dokonanie uprzednio podobnego naruszenia,

-umyślność naruszenia;

-znaczny zasięg terytorialny naruszenia lub jego skutków,

-znaczne korzyści uzyskane przez przedsiębiorcę w związku z dokonanym naruszeniem.

Nakładając kary pieniężne na przedsiębiorców, Prezes Urzędu bierze pod uwagę konieczność ustalenia, czy naruszenie dokonane było umyślnie czy też nieumyślnie. Zgodnie z art. 106 ust. 1 u.o.k.i.k. kara pieniężna może być nałożona, gdy do naruszenia przepisów tej ustawy doszło choćby nieumyślnie. W świetle obowiązujących przepisów prawa, stwierdzenie nawet nieumyślnego naruszenia ustawy daje zatem podstawę do nałożenia kary pieniężnej.

W zakresie o jakim w mowa w pkt. I. oraz II. decyzji Przedsiębiorca umyślnie naruszył przepisy u.o.k.i.k. poprzez brak uwzględnienia w prowadzonej działalności regulacji zawartych w upk oraz stosowanie nieuczciwych praktyk rynkowych.

Spółka nie mogła być nieświadoma faktu, że stosowana przez nią praktyka związana z udziałem konsumentów w programie regularnych dostaw narusza interesy słabszej strony stosunku obligacyjnego. Przedsiębiorca celowo nie informował konsumentów w transparentny sposób o rzeczonym programie, aby zwiększyć responsywność odpowiedzi na jego ofertę marketingową. Spółka uwzględniała zarazem ewentualność, że konsumenci w związku z subskrypcją mogą doświadczyć przynajmniej znacznych niedogodności organizacyjnych związanych z rezygnacją z programu i/lub odesłania niechcianego produktu. Przedsiębiorca założył również, że konsumentom trudniej wycofać się z kontraktu, aniżeli zawrzeć określoną umowę. Na profesjonalnych uczestnikach rynku – sygnatariuszach kodeksów dobrych praktyk – spoczywa obowiązek dochowania należytej staranności przy ocenie zgodności ich działań z obowiązującymi przepisami prawa, co dotyczy w szczególności konstruowania warunków umów. W kontekście ocenianej praktyki nie sposób również nie zauważyć, iż podobną praktykę Prezes Urzędu kwestionował w decyzji (...). Pomimo, iż w decyzji tej poprzestano na uprawdopodobnieniu stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, to powinna ona być wyraźnym sygnałem dla Przedsiębiorcy, jakich działań Prezes UOKiK nie akceptuje (i jakich Spółka nie powinna powielać).

Spółka nie mogła być także nieświadoma faktu, że stosowana przez nią praktyka związana z mechanizmem przekierowania narusza interesy konsumentów. Co więcej, Przedsiębiorca celowo wykreował w taki sposób widok strony z potwierdzeniem zamówienia, aby zmaksymalizować swoje zyski - czerpać z tej działalności jak największe korzyści, kosztem swoich kontrahentów. Stosowane przez Spółkę przekierowania miały w jej intencji zakłócać odbiór strony z podziękowaniem za złożenie zamówienia, a tym samym manipulować konsumentem w kierunku pożądanego przez Przedsiębiorcę wyboru. Spółka przewidywała, że kliknięcie przez konsumenta w przycisk „Zamawiam” lub „Kliknij, aby zamówić natychmiast” wywoła bezpośrednio określone skutki w sferze obowiązków jej kontrahenta. Nie sposób zatem uznać, aby to działanie mogło być przypadkowe.

Ponadto, celowo epatowała liczbą zadowolonych klientów (milion lub 2,5 miliona klientów), co miało wpływać na emocje konsumentów i przekonywać ich, iż zakup oferowanych suplementów to sprawdzona inwestycja (w zdrowie – dobre samopoczucie). Przedsiębiorca zdawał sobie zarazem sprawę, że informacja ta nie była w pełni transparentna. Z kolei cel przedstawienia tej informacji był jasny – wykreowanie w świadomości konsumentów potrzeby nabycia określonego produktu, gdyż ponad milion (lub 2,5 miliona) zadowolonych klientów nie może się mylić w swoich decyzjach. Przedsiębiorca umyślnie wykreował zatem w świadomości konsumentów nierzeczywisty obraz liczby zadowolonych klientów dotyczący konkretnego produktu.

Spółka miała także świadomość, iż stosowane przez nią oznaczenie przycisku do składania zamówienia, pozbawione jednoznacznego sformułowania o konieczności poniesienia określonych kosztów, zwiększy konwersję z użytkownika zapoznającego się ze stroną internetową w nowego klienta Przedsiębiorcy. Spółka była zarazem świadoma, iż stosowana przez nią praktyka narusza interesy konsumentów, a w tym także przepisy upk. Przedsiębiorca jako profesjonalista – działający od ponad 10 lat na rynku wysyłkowej sprzedaży suplementów diety – nie tylko winien znać i stosować przepisy prawne ale także uwzględniać ich zmiany (wynikające z wprowadzenia ustawy o prawach konsumenta). Dotyczy to także architektury stron internetowych w poszanowaniu interesów konsumentów. Przedsiębiorca umyślnie naruszył zatem przepisy ustawy o.k.i.k. poprzez brak uwzględnienia w prowadzonej działalności regulacji zawartych w upk.

Ponadto, Przedsiębiorca jako profesjonalista powinien był zdawać sobie sprawę, iż w przypadku reklamy telewizyjnej niezbędne jest takie kreowanie przekazu marketingowego, który nie wprowadzałby w błąd potencjalnych odbiorców. Spółka miała świadomość, iż transparentne informowanie o kosztach przesyłki mogłoby zmniejszyć responsywność po stronie konsumentów, którzy nie skontaktowaliby się z Przedsiębiorcą telefonicznie lub nie odwiedziliby promowanej strony internetowej.

Nie może ulegać wątpliwości, że umyślny charakter ma również praktyka związana z Ogólnopolską Kampanią (...). Spółka celowo zataiła przed konsumentami informacje w zakresie faktycznego organizatora kampanii, aby skłonić do nabycia produktu jak największą grupę kontrahentów. Przedsiębiorca obiektywnie przewidywał także, że taka formuła organizowanej kampanii oraz używanie zwrotów wskazujących, iż produkt jest rekomendowany dla wszystkich mężczyzn po 50 roku życia zwiększy zainteresowanie konsumentów reklamowanym produktem.

Przedsiębiorca jako jeden z dystrybutorów suplementów diety o ugruntowanej pozycji na rynku, dysponujący znacznym potencjałem ekonomicznym, posiadający doświadczenie wynikające z wieloletniej obecności na rynku, a tym samym niemogący nie znać realiów prawnych, mający możliwość korzystania z profesjonalnej pomocy prawnej, miał możliwość prawidłowego określenia ryzyka prawnego związanego z powoływaniem się na autorytet Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności w zakresie zaleceń lub oświadczeń zdrowotnych zatwierdzonych przez ten organ. Spółka jako profesjonalista działający na rynku suplementów diety zdawała sobie sprawę, iż ewentualne opiniowanie przez EFSA oświadczeń zdrowotnych nie jest tożsame z faktem ich zatwierdzenia lub zalecania określonego składnika suplementu diety. Intencją Spółki było wywołanie w świadomości konsumentów wrażenia, że EFSA w jakiś sposób zatwierdzała lub zalecała oferowane przez Spółkę suplementy diety.

Podsumowując, kształtowanie przez Spółkę materiałów marketingowych nie jest przypadkowe, ani też nie jest efektem spontanicznych działań, ani też nie jest wynikiem błędu czy braku ostrożności w ich formułowaniu. Przeciwnie, doświadczenie życiowe wskazuje, że każde działania (lub zaniechanie) Przedsiębiorcy było szczegółowo analizowane i dobierane pod kątem wywoływanych nimi skutków, w tym pozyskiwania nowych klientów, utrzymywania obecnych i generowania z tego tytułu dodatkowych zysków.

Mając na uwadze wskazane powyżej okoliczności, Sąd uznał, że wszystkich naruszeń określonych w punkcie I. oraz II. sentencji decyzji dokonano umyślnie.

Umyślność została wymieniona w art. 111 ust. 4 pkt 1 lit. d) w zw. z ust. 2 u.o.k.i.k. jako okoliczność obciążająca, którą należy uwzględnić ustalając wysokość kary pieniężnej. W związku z tym okoliczność ta nie została uwzględniona przy obliczaniu kwoty bazowej, została natomiast uwzględniona jako okoliczność obciążająca, co będzie wskazane w dalszej części uzasadnienia.

Zdaniem Sądu, słusznie pozwany wskazał, iż wszystkie praktyki zarzucane Spółce zostały dokonane w warunkach umyślności, co uzasadniało podwyższenie kwoty bazowej o 50%.

Ponadto, ustalając wysokość nakładanej kary pieniężnej, organ uwzględnia w szczególności okoliczności naruszenia przepisów ustawy oraz uprzednie naruszenie przepisów ustawy, a także okres, stopień oraz skutki rynkowe naruszenia przepisów ustawy, przy czym stopień naruszenia Prezes Urzędu ocenia biorąc pod uwagę okoliczności dotyczące natury naruszenia, działalności przedsiębiorcy, która stanowiła przedmiot naruszenia oraz - w przypadkach, o których mowa w art. 106 ust. 1 pkt 1-3 i w art. 108 ust. 1 pkt 2 - specyfiki rynku, na którym doszło do naruszenia; (art. 111 ust. 1 pkt 1 Ustawy).

Zgodnie z przepisem art. 111 ust. 1 ustawy o.k.i.k., Prezes Urzędu, ustalając wysokość nakładanej kary pieniężnej, uwzględnia m.in. jakiekolwiek uprzednie naruszenie przepisów ustawy przez Przedsiębiorcę. W niniejszej sprawie taka okoliczność nie została uwzględniona.

Zgodnie z obowiązująca linią orzeczniczą, praktyki dotyczące produktów mających służyć poprawie stanu zdrowia należy uznać za szczególnie naganne i stanowiące podstawę do zwiększonego wymiaru kary. Dodatkowo, ustalając wartości bazowe dla wyliczenia poszczególnych kar Prezes Urzędu uwzględnił zakres podmiotowy tj. czy daną praktyką dotknięta została znaczna grupa konsumentów, a także oszacował niekorzystne skutki w sferze ekonomicznych interesów konsumentów. Pozwany również zwrócił uwagę na okres stosowania zakwestionowanych praktyk tj. ponad 3, 4, 5 oraz 5,5 roku. Okres ten więc należało uznać za długotrwały w przypadku praktyk 1-4 i 6 opisanych powyżej.

W odniesieniu do praktyki nr 5, to kwestionowana reklama telewizyjna emitowana była w trzech okresach: 20-31 sierpnia 2020 r., 7-24 stycznia 2021 r. oraz 7-23 stycznia 2022 r., tj. łącznie przez okres kilkunastu dni. Z tego względu okres jej stosowania był krótkotrwały.

Praktyka nr 7 stosowana była od 22 czerwca 2020 r. do 31 marca 2021 r. Z tego względu okres jej stosowania również był krótkotrwały.

Prezes UOKiK uwzględnił również zasięg terytorialny naruszeń i jak słusznie uznał, był on znaczny, gdyż spółka zawierała umowy z konsumentami na terenie całego kraju. Spółka wykorzystywała w tym celu m.in. strony internetowe, kupony zamówienia oraz drogą telefoniczną kontaktowała się z konsumentami, przekaz reklamowy dotyczący liczby zadowolonych klientów prezentowany był w kanałach komunikacji o zasięgu ogólnopolskim – na stronach internetowych oraz w kuponach zamówienia, reklama telewizyjna miała charakter ogólnopolski i była emitowana przez stacje telewizyjne, organizowana przez Spółkę kampania miała charakter ogólnopolski, kontestowany przekaz był prezentowany na stronach internetowych oraz w kuponach zamówienia dystrybuowanych na terenie całego kraju, tym samym przedsiębiorca mógł dotrzeć do bardzo dużej liczby konsumentów. Okoliczność ta w każdym przypadku uzasadniała podwyższenie kwoty bazowej - o 20%.

Warto również zwrócić uwagę na kwestie finansowe. W pkt I.1 oraz 2 kalkulując karę pieniężną, wzięto pod uwagę również jako okoliczność obciążającą znaczne korzyści uzyskane przez Przedsiębiorcę w związku ze stosowaniem zakwestionowanej praktyki. Jak ustalono w toku prowadzonego postępowania, Spółka tylko w okresie od 19 kwietnia 2019 r. do 31 marca 2022 r. osiągnęła przychody w wysokości ok. (...) zł – dotyczy przychodów z tytułu odnowienia oferty, tj. drugą lub kolejną przesyłkę w ramach zamówienia w programie regularnych dostaw. W pkt 2 Spółka tylko w okresie od 7 sierpnia 2018 r. do 31 marca 2022 r. w związku ze stosowaniem mechanizmu przekierowania dotyczącego produktów tożsamych pod względem produktowym osiągnęła przychody w wysokości ponad (...) zł, co uzasadniało podwyższenie kwoty bazowej w zakresie praktyk z pkt. 1 i 2 o 20 %.

Oceniono także okoliczności łagodzące - zaniechanie stosowania zakwestionowanej praktyki. Prezes Urzędu słusznie określił, że jeżeli nastąpiło to po wszczęciu postępowania, to uzasadniało obniżenie kwoty bazowej o 20 %., a jeżeli przed wszczęciem postępowania – obniżenie o 30 %.

W oparciu o rangę danego naruszenia, a także po uwzględnieniu, podzielając argumentacje Pozwanego, wszystkich okoliczności obciążających i łagodzących ustalono następujące progi dla wyliczenia kwot bazowych, a także zasadne procenty ich podwyższenia dla poszczególnych praktyk:

- nr 1- 0,5 % obrotu i podwyższenie kwoty bazowej łącznie o 90 % ze względu na umyślność (50%), znaczny zasięg terytorialny (20%) i osiągnięcie znacznych korzyści kosztem konsumentów (20%),

- nr 2 - 0,5 % obrotu i podwyższenie kwoty bazowej o 90 % (jak w punkcie 1.)

- nr 3 - 0,2 % obrotu i podwyższenie kwoty bazowej o 70 % (umyślność – 50%, zasięg terytorialny – 20%),

-nr 4 - 0,2 % obrotu i podwyższenie kwoty bazowej o 50 % (podwyższenia jak w punkcie 3 oraz obniżenie o 20% z racji zaniechania stosowania praktyki po wszczęciu postępowania),

- nr pkt 5 - 0,15 % obrotu i podwyższenie kwoty bazowej o 40 % (podwyższenia jak w punkcie 3 oraz obniżenie o 30% z racji zaniechania stosowania praktyki przed wszczęciem postępowania),

- nr 6 - 0,2 % obrotu i podwyższenie kwoty bazowej o 40 % (podwyższenia jak w punkcie 3 oraz obniżenie o 30% z racji zaniechania stosowania praktyki przed wszczęciem postępowania),.

- nr 7 - 0,15 % obrotu i podwyższenie kwoty bazowej o 40 % (podwyższenia jak w punkcie 3 oraz obniżenie o 30% z racji zaniechania stosowania praktyki przed wszczęciem postępowania).

W toku postępowania administracyjnego ustalono, że Przedsiębiorca w 2022 r. uzyskał obrót w wysokości (...) zł (słownie: (...) złotych) – obliczony zgodnie z art. 106 ust. 3 pkt 1 ustawy o.k.i.k. jako suma przychodów wykazanych w rachunku zysków i strat. Na wartość tę złożyła się suma przychodów netto ze sprzedaży produktów i zrównane z nimi ((...)zł), pozostałe przychody operacyjne ((...) zł) oraz przychody finansowe ((...) zł).

Uwzględniając średni kurs euro ogłoszony przez Narodowy Bank Polski w dniu 30 grudnia 2022 r., tj. 4,6899 zł, obrót Spółki stanowi po zaokrągleniu równowartość (...)euro. Obrót ten jest więc wyższy niż (...)euro, co uzasadnia zastosowanie przy nakładaniu kary pieniężnej art. 106 ust. 1 u.o.k.i.k., bez odniesienia do szczegółowych zasad ustalania wysokości kary przewidzianych w ust. 5 i 6 tego przepisu.

Co istotne w decyzji Prezes UOKiK wskazał, iż granice wymiaru kary są wyznaczane w odniesieniu do obrotu osiągniętego przez Spółkę z całej działalności gospodarczej.

Niemniej jednak przy ustalaniu kwoty bazowej stanowiącej punkt wyjścia przy kalkulowaniu kar pieniężnych

wzięte zostały pod uwagę przychody osiągnięte w związku z działalnością na terenie Polski oraz ich stosunek do całego obrotu (zob. k. 54 akt, pkt 283 uzasadnienia decyzji)

Użycie czasu dokonanego „wzięte zostały” sugeruje, że kwoty bazowe wyliczone już zostały w oparciu o przychód osiągnięty w związku z działalnością na terenie Polski.

Przychód Spółki osiągnięty na terenie Polski wynosił (...) zł (pkt 62 uzasadnienia decyzji). Tymczasem działania matematyczne przeprowadzone według danych zastosowanych przez Pozwanego wskazują jednoznacznie, iż wysokość wymierzonych w decyzji kar została wyliczona w oparciu o kwotę stanowiącą przychód osiągnięty z całej działalności gospodarczej Spółki tj. (...) zł, a więc niezgodnie z tym, co wskazano w uzasadnieniu Decyzji, a co miało zostać „wzięte pod uwagę” przy kalkulowaniu kwoty bazowej.

Okoliczność tę dostrzegli Powodowie, podnosząc to w swoich odwołaniach.

W odpowiedzi na odwołania Pozwany zbagatelizował tę kwestię, pisząc z jednej strony, że uwzględnienie przesłanki obrotu osiągniętego na terenie Polski jest zgodne z zasadą proporcjonalności miarkowania i stanowi jej przejaw aprobowany w orzecznictwie, a następnie jednym zdaniem podsumował, że „żadna z nałożonych kar nie przekracza 10% obrotu wygenerowanego na terenie Polski” (str. 282 akt). Tym samym doszło do wypaczenia założeń przedstawionych w uzasadnieniu decyzji, gdzie Pozwany zapewnił, że przy ustalaniu

kwoty bazowej

stanowiącej punkt wyjścia

przy kalkulowaniu kar pieniężnych wzięte zostały pod uwagę przychody osiągnięte w związku z działalnością na terenie Polski oraz ich stosunek do całego obrotu. W tej sytuacji argumentację przedstawioną w odpowiedzi na odwołanie, a zawartą w jednym zdaniu uznać należy za próbę obrony niewłaściwych wyliczeń, skoro maksymalny wymiar kary nie został przekroczony także w odniesieniu do obrotu osiągniętego w Polsce.

Dlatego też Sąd zaingerował w wymiar kar, gdyż kary zostały wyliczone od całości przychodu, wbrew temu co wynika z treści decyzji.

W ocenie Sądu, z uwagi na zaistnienie powyższej okoliczności należało obniżyć Powodowej Spółce poszczególne kary do kwot, które uwzględniały przy ustalaniu kwoty bazowej stanowiącej punkt wyjścia przy kalkulowaniu kar pieniężnych przychody osiągnięte w związku z działalnością na terenie Polski, gdyż Sąd podziela stanowisko Pozwanego, że uwzględnienie przesłanki obrotu osiągniętego na terenie Polski jest zgodne z zasadą proporcjonalności miarkowania. Przychód osiągnięty na terenie Polski wynosił (...) zł.

Sąd nie ingerował natomiast w pozostałą metodologię wyliczenia poszczególnych kar – to jest przyjętych dla wyliczenia kwoty bazowej procentów od obrotu, a także procentów podwyższenia i obniżenia kwoty bazowej z tytułu okoliczności obciążających i łagodzących, uznając je za prawidłowe.

Przykładowo - kwota bazowa określona na 0,15% obrotu (pkt 354 uzasadnienia decyzji) wyliczona od obrotu w Polsce wynosi (...) zł (a nie (...)zł – jak wskazano w decyzji, gdyż tam wyliczono ją od całości obrotu). Tak wyliczoną kwotę bazową następnie podwyższono o 50% i 20%, zaś obniżono o 30%. Czyli kwota bazowa podwyższona o 40% zaokrąglona do pełnego złotego stanowi należną karę opisywaną w pkt 354 i następnych uzasadnienia decyzji.

Takie same działania przeprowadzono, co do każdej z kar. Czyli, w każdym przypadku punkt wyjścia stanowi kwota bazowa, wyliczona od obrotu Spółki osiągniętego w Polsce, a kolejne działania matematyczne są tożsame z tymi przeprowadzonymi przez Prezesa.

Sąd, mając na uwadze prawidłowy sposób wyliczenia kar, prawidłowo uwzględnione okoliczności łagodzące oraz obciążające w przypadku 6 wymierzonych spółce kar, obniżył wymierzone spółce kary, odpowiednio z:

- pkt 1 z kwoty 2 073 280,00 zł do kwoty 494.608,00 zł,

- pkt 2 z kwoty 1.295.800,00 zł do kwoty 494.608,00 zł,

- pkt 3 z kwoty 463.760,00 zł do kwoty 177.018,00 zł,

- pkt 4 z kwoty 409.200,00 zł do kwoty 156.192,00 zł,

- pkt 5 z kwoty 286.440,00 zł do kwoty 109.334,00 zł,

- pkt 6 z kwoty 381.920,00 zł do kwoty 145.779,00 zł,

- pkt 7 z kwoty 286.440,00 zł do kwoty 109.334,00 zł.

Kara z pkt 1, oprócz obniżenia kwoty bazowej, została dodatkowo obniżona do wysokości kary z pkt 2, gdyż w ocenie Sądu praktyka nr 2 jest o podobnej randze naruszenia co praktyka nr 1, a przy zastosowaniu kwoty bazowej wyliczonej przez Prezesa na 0,8% i późniejszym podwyższeniu, kara z pkt. 1 była prawie dwukrotnie wyższa niż kara z pkt 2.

Praktyka nr 1 dotyczy ogólnie wprowadzenia w błąd szerokiego kręgu konsumentów, wskutek którego konsument mógł (ale wcale nie musiał) podjąć decyzję o zakupie produktu w oparciu o wypaczony proces decyzyjny, natomiast kara z pkt. 2 dotyczyła praktyki, gdzie poprzez umyślną konstrukcję przez Spółkę strony internetowej i system przekierowania, konsument dokonywał zakupu odpłatnego produktu, choć był on przekonany, że zamawia nieodpłatną próbkę.

Tutaj istotą zachowania Przedsiębiorcy było działanie polegające na wprowadzaniu konsumentów w błąd poprzez stosowanie mechanizmu przekierowania, a czego mogli być oni nieświadomi na etapie zawierania kontraktu. Nie ma wątpliwości, że stosowanie zakwestionowanej praktyki jest przejawem ewidentnego naruszania ekonomicznych i pozaekonomicznych interesów konsumentów. Kwestionowana praktyka powodowana była chęcią maksymalizacji zysków Przedsiębiorcy. Stosowana przez Spółkę praktyka prowadzi do dezinformacji konsumentów, przedstawiając im obraz strony z podziękowaniem za złożenie zamówienia, w taki sposób jakby była to kontynuacja procesu zakupowego bezpłatnej próbki produktu. Praktyka ta może powodować straty finansowe po stronie konsumentów, którzy nie dość, że zamówili niechciany sobie produkt (zapas roczny), to jeszcze zostali objęci programem jego regularnych dostaw.

W ocenie sądu skutki praktyki nr 2 dla konsumentów były poważniejsze, niż potencjalne (choć o znacznie szerszym zasięgu) skutki praktyki nr 1, a zatem procent dla wyliczenia kwoty bazowej za praktykę nr 1 winien być taki, jak przy praktyce nr 2 i wynosić 0,5% obrotu.

Kary obliczone w ww. sposób nie przewyższają kary w maksymalnej wysokości, jaka została przewidziana w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o.k.i.k.

Tak obliczone kary są adekwatne do okresu naruszenia, stopnia zawinienia oraz okoliczności naruszenia przepisów u.o.k.i.k., zaś ich wysokość jest na tyle dolegliwa dla Przedsiębiorcy, że skutecznie zapobiegnie podobnym naruszeniom w przyszłości (prewencja indywidualna), nadto podkreśla naganność ocenianych zachowań, spełni w wystarczającym stopniu funkcję odstraszającą i wychowawczą w stosunku do innych uczestników. Jednocześnie uwzględniają zasadę proporcjonalności miarkowania w oparciu o obrót osiągnięty na terenie Polski (jak trafnie wskazał Pozwany w odpowiedzi na odwołanie).

W zakresie odwołania C. T. (1).

Powyższe rozważania dotyczące oceny poszczególnych praktyk pozostają aktualne dla oceny zarzutów C. T. (1) w zakresie, w jakim pokrywają się one z zarzutami Spółki.

Zgodnie z art. 106b ust. 1 u.o.k.i.k. Prezes Urzędu może nałożyć na osobę zarządzającą karę pieniężną w wysokości do 2 000 000 zł, jeżeli osoba ta, w ramach sprawowania swojej funkcji w czasie trwania stwierdzonego naruszenia, umyślnie dopuściła przez swoje działanie lub zaniechanie do naruszenia przez przedsiębiorcę zakazów określonych w art. 23a lub art. 24 u.o.k.i.k.. Nałożenie na osobę zarządzającą kary pieniężnej może nastąpić wyłącznie w decyzji nakładającej na przedsiębiorcę karę pieniężną, o której mowa w art. 106 ust. 1 pkt 3a lub 4 ustawy o.k.i.k..

Kary pieniężne nałożone na Powoda (jako członka zarządu Powodowej Spółki) mieszczą się w granicy określonej powyższym przepisem, a kary te Pozwany nałożył w decyzji nakładającej kary na Powodową Spółkę (przedsiębiorcę). Mając na uwadze, że Sąd stwierdził umyślne naruszenie przez powodową spółkę przepisów wymienionych w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 oraz art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o.k.i.k., odpowiedzialności podlegają również osoby zarządzające.

Odnosząc powyższe do okoliczności niniejszej sprawy podkreślenia wymaga fakt, że zarząd powodowej Spółki jest jednoosobowy, a funkcję prezesa zarządu pełni nieprzerwanie od dnia 8 grudnia 2017 r. C. T. (1). Zgodnie z art. 293 § 2 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1467 ze zm.), członek zarządu, rady nadzorczej, komisji rewizyjnej oraz likwidator powinien przy wykonywaniu swoich obowiązków dołożyć staranności wynikającej z zawodowego charakteru swojej działalności.

Prezes Urzędu prawidłowo przypisał osobie zarządzającej odpowiedzialność za naruszenia dokonane przez Przedsiębiorcę, bowiem jeżeli osoba zarządzająca jest jedynym członkiem zarządu – nie może twierdzić, iż nie była świadoma naruszenia. Niewątpliwie taka osoba ponosi odpowiedzialność niezależnie od podziału zadań i obowiązków w Spółce, gdyż z łatwością mogła dowiedzieć się o naruszeniach, chociażby z tego względu, że wpływały skargi konsumentów.

Ustawodawca wymaga, żeby wymierzając osobie zarządzającej karę pieniężną Prezes Urzędu uwzględnił w szczególności okoliczności naruszenia przepisów ustawy oraz uprzednie naruszenie przepisów ustawy, a także stopień wpływu zachowania osoby zarządzającej na naruszenie, którego dokonał przedsiębiorca, przychody uzyskane przez osobę zarządzającą u danego przedsiębiorcy, z uwzględnieniem okresu trwania naruszenia, oraz okres i skutki rynkowe naruszenia lub skutki naruszenia dla konsumentów (art. 111 ust. 1 pkt 2 ustawy o.k.i.k.).

Sformułowanie w "szczególności" oznacza, że kryteria (dyrektywy), jakie Prezes Urzędu powinien wziąć pod uwagę, zostały wymienione jedynie przykładowo. Innymi słowy, skoro katalog dyrektyw jest katalogiem otwartym, to można uwzględnić również kryteria nie wymienione w tym przepisie.

Ocena zgromadzonego materiału dowodowego, w tym w szczególności analiza przedstawionych kuponów zamówienia, w których znajduje się informacja o udziale w programie regularnych corocznych dostaw wraz z sygnowaniem listów wysyłanych do konsumentów przez prezesa zarządu („Dyrektor Zarządzający (...)”) wskazuje na umyślne dopuszczenie przez osobę zarządzającą do naruszenia przepisów ustawy. Osoba zarządzająca przynajmniej obiektywnie przewidywała, że wprowadzony program regularnych corocznych dostaw danego produktu – w kształcie opisanym w uzasadnieniu decyzji – może skutkować naruszeniem przez Spółkę interesów konsumentów. Prezes zarządu przewidywał taką możliwość i na nią się godził - dopuszczenie do naruszenia przez Przedsiębiorcę przepisów uokik nastąpiło więc co najmniej z zamiarem ewentualnym. Nie sposób zarazem uznać, że postępowanie prezesa zarządu mogło się mieścić w granicach prawnego ryzyka gospodarczego. Ponadto, prezes zarządu powinien mieć świadomość i wiedzę, że zachowanie Spółki było już w przeszłości przedmiotem oceny Prezesa UOKiK – decyzja nr (...), gdzie kwestionowano podobną praktykę. Przy ocenie odpowiedzialności oraz umyślności działania osoby zarządzającej wzięto pod uwagę fakt, iż jest on prezesem zarządu oraz jego osobiste zaangażowanie w działalność Spółki w zakresie dystrybuowanych materiałów marketingowych. Z oświadczenia Spółki wynika bowiem, że prezes zarządu jest osobą, która w ramach sprawowania swojej funkcji zatwierdza lub akceptuje działania związane ze sposobem zawierania z konsumentami umów na odległość (dotyczących oferowanych suplementów diety) oraz wykorzystywanych w tym celu materiałów reklamowych.

W zakresie praktyki opisanej w pkt. I.[1.], Prezes Urzędu nałożył na osobę zarządzającą karę pieniężną w wysokości 35 000 zł za umyślne dopuszczenie poprzez swoje działania do naruszenia przez Spółkę art. 24 ustawy o.k.i.k. sentencji niniejszej decyzji, co stanowi 1,75 % maksymalnego wymiaru kary.

Niemniej z tych samych przyczyn, które zostały opisane w przypadku Spółki, sąd zważył, iż praktyki nr 1 i 2 są o podobnym ciężarze gatunkowym. W przypadku praktyki nr 2 klient po naciśnięciu przycisku wskutek przekierowania od dokonywał niechcianego zakupu. W przypadku praktyki nr 1 nie dochodziło od razu do takich samych skutków, skutki mogły dotknąć znacznie większa grupę osób, ale skutek w postaci zakupu był jedynie potencjalny. Z tych właśnie przyczyn obniżono % kwoty bazowej za praktykę nr 1 dla spółki, zatem należało też obniżyć karę za tę praktykę dla osoby zarządzającej.

W związku z tym, Sąd obniżył karę nałożoną na Powoda w pkt V.1 decyzji do wysokości jak w punkcie V.2.

W zakresie pozostałych kar nałożonych na członka zarządu, Sąd w pełni podzielił stanowisko Prezesa UOKiK, w szczególności co do ustalonych okoliczności naruszenia przepisów ustawy.

Nie sposób uznać, aby osoba zarządzająca nie miała wiedzy w zakresie którejkolwiek ze stosowanych przez Spółkę praktyk. Daje się wręcz zauważyć osobiste zaangażowanie Prezesa w działalność Spółki w zakresie dystrybuowanych materiałów marketingowych. Na części z nich przywołane jest jego nazwisko. Wewnętrzny schemat działalności i podział obowiązków mógłby mieć zastosowanie, gdyby członków zarządu było kilku. Powód był jedynym członkiem zarządu, świadomym wydania wcześniejszej decyzji nr (...), gdzie kwestionowano praktyki spółki.

Odmienne stanowisko co do okoliczności naruszenia przepisów przedstawione na etapie postępowania sformalizowanego podyktowane było wyłącznie groźbą nałożenia na osobę zarządzającą kary finansowej.

Nakładając na prezesa zarządu karę za umyślne dopuszczenie poprzez jego działania do naruszenia przez Spółkę art. 24 u.o.k.i.k. w zakresie opisanych praktyk sentencji decyzji uwzględniono wszystkie okoliczności rozpatrywane przy nakładaniu poszczególnych kar za daną praktykę na Spółkę, w tym jej szczególną szkodliwość, długotrwałość jej stosowania oraz negatywne skutki tego naruszenia dla konsumentów.

Przy wymierzaniu kar pieniężnych dla osób zarządzających uwzględnia się również okoliczności obciążające i łagodzące. W art. 111 ust. 3 pkt 2a ustawy o.k.i.k. jako okoliczności łagodzące wskazuje się na: działanie pod przymusem, przyczynienie się do dobrowolnego usunięcia przez przedsiębiorcę skutków naruszenia, przyczynienie się do zaniechania przez przedsiębiorcę z własnej inicjatywy stosowania niedozwolonej praktyki przed wszczęciem postępowania lub niezwłocznie po jego wszczęciu, podjęcie z własnej inicjatywy działań w celu zaprzestania naruszenia lub usunięcia jego skutków oraz współpracę z Prezesem Urzędu w toku postępowania, w szczególności przyczynienie się do szybkiego i sprawnego przeprowadzenia postępowania. Natomiast, za okoliczności obciążające ustawa w art. 111 ust. 4 pkt 2a uznaje w szczególności znaczne korzyści uzyskane przez osobę zarządzającą w związku z dokonanym naruszeniem oraz dokonanie uprzednio podobnego naruszenia. Prezes Urzędu, określając kary za umyślne dopuszczenie się do naruszenia art. 24 ustawy o.k.i.k. w zakresie opisanych praktyk sentencji decyzji, nie znalazł podstaw do zastosowania którejkolwiek z okoliczności łagodzących lub obciążających.

Należy także zauważyć, że przy nakładaniu kar uwzględniono okoliczność, że przepisy przewidujące odpowiedzialność osoby zarządzającej weszły w życie w dniu 15 grudnia 2018 r. W związku z tym przypisano odpowiedzialność osobie zarządzającej jedynie za okres po wejściu w życie tych przepisów.

Zdaniem Sądu, orzeczone kary na poziomie od 0,5% do 0.95% maksymalnego wymiaru kary są adekwatne do stopnia wpływu zachowania osoby zarządzającej na naruszenie, którego dokonał Przedsiębiorca. Kary te pełnią przede wszystkim funkcję represyjną, stanowiąc sankcję i dolegliwość za naruszenie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz prewencyjną, zapobiegającą ponownemu ich naruszeniu. Nie bez znaczenia jest ponadto ich walor wychowawczy, odstraszający dla innych osób zarządzających.

Podniesione przez powodową Spółkę oraz przez Powoda – członka zarządu zarzuty odnośnie naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego nie mogły odnieść skutku, albowiem do kognicji Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nie należy jedynie kontrola prawidłowości postępowania prowadzonego przed Prezesem Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (tak Sąd Najwyższy w uzasadnieniu do wyroku z 13/05/2004 r., sygn. akt III SK 44/04, Lex nr 137437), jest to bowiem postępowanie sądowe pierwszoinstancyjne, w którym strona może przedstawić wszystkie okoliczności faktyczne i dowody na potwierdzenie zasadności swojego stanowiska, tak więc co do zasady ewentualne uchybienia postępowania administracyjnego nie miały znaczenia dla rozpoznania sprawy przed tym Sądem.

Ponadto Pozwany słusznie obciążył Powodową Spółkę kosztami postępowania administracyjnego w oparciu o art. 77 ust. 1 w zw. z art. 80 u.o.o.k.i.k.

W tych okolicznościach, na podstawie art. 479

(

31a )

§ 3 zd. 1 k.p.c. Sąd zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że obniżył wszystkie kary pieniężne nałożone na Spółkę oraz jedną z kar nałożonych naC. T. (1) oraz oddalił odwołania w pozostałym zakresie.

W pkt I. 3, w pkt II. 3, orzeczono o kosztach procesu, mając na uwadze jego wynik. Podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 100 k.p.c. zgodnie z którym w razie częściowego tylko uwzględnienia żądań koszty będą wzajemnie zniesione lub stosunkowo rozdzielone (zd. 1). Zauważyć należy, iż pozwany słusznie nałożył na powodów kary (jest zatem stroną wygrywającą). Jednocześnie w przeważającej części wysokość nałożonych kar została uznana przez Sąd za nieprawidłową i stosownie obniżona, zatem w tej sytuacji, koszty pomiędzy stronami należało wzajemnie znieść.

Sędzia SO Monika Pawłowska

ZARZĄDZENIE

-(...)

(...),

(...),

(...)

Sędzia SO Monika Pawłowska