- Sygnatura akt
- I GSK 26/26
- Sąd
- Naczelny Sąd Administracyjny
- Rodzaj
- Wyrok
- Data orzeczenia
- 2 września 2026 r.
- Rozstrzygnięcie
- Oddalono skargę kasacyjną
- W serwisie od
Zestawienie z tego dnia- Kategorie
- Sądy administracyjne
© autorzy OpenStreetMap
Fundacja z niezwróconym dofinansowaniem nie dostanie umowy. NSA oddalił skargę kasacyjną
Przejdź do orzeczenia, 16 min czytania
Spór
Fundacja P. w D. zaskarżyła informację Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Szczecinie z 6 września 2024 r. o odstąpieniu od zawarcia umowy o dofinansowanie projektu. Urząd powołał się na nieuregulowany dług fundacji z tytułu zwrotu dofinansowania oraz na relację między byłym prezesem a obecną prezes.
Ustalenia sądu
Fundacja nie zwróciła 222 675,75 zł wraz z odsetkami, mimo wezwania. Sąd uznał, że były prezes, jako przedsiębiorca, został uznany za nierzetelnego na podstawie dwóch prawomocnych decyzji z 2022 r. Twierdzenia skarżącej o braku obiektywnych przesłanek do odmowy są jej stanowiskiem, nie ustaleniem sądu.
Rozstrzygnięcie
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną fundacji i zasądził od niej 360 zł kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Szczecinie.
Dlaczego
Sąd uznał, że obawa wyrządzenia szkody w mieniu publicznym jest w tej sprawie w pełni uzasadniona, a informacja o późniejszej wpłacie nie miała znaczenia, bo sąd kontroluje akt na dzień jego wydania. Skoro dla odmowy wystarcza obawa, nie trzeba czekać na prawomocne rozstrzygnięcie o szkodzie.
Dla firm
Według NSA do odmowy zawarcia umowy wystarcza sama obawa wyrządzenia szkody w mieniu publicznym, a nie prawomocne ustalenie szkody. Powiązania rodzinne między osobami zasiadającymi w organach wnioskodawcy mogą budzić wątpliwości, zwłaszcza gdy wobec jednej z nich stwierdzono nierzetelność.
Więcej o sprawie
Fundacja nie wpłaciła 222 675,75 zł mimo wezwania, a jej prezes M. P. jest żoną byłego prezesa Ł. P., który został wykluczony z dofinansowań ze środków europejskich.
- Rozstrzygnięcie
- Oddalono skargę kasacyjną
- Sąd
- Naczelny Sąd Administracyjny
- Sygnatura
- I GSK 26/26
Treść orzeczenia około 16 minut czytania
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia NSA Bogdan Fischer Sędzia del. WSA Marek Krawczak (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Maja Wiercińska po rozpoznaniu w dniu 2 września 2026 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Fundacji "P." w D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 8 października 2025 r. sygn. akt I SA/Sz 343/25 w sprawie ze skargi Fundacji "P." w D. na informację Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Szczecinie z dnia 6 września 2024 r. nr WUP.XVII.A.5004.38.2024.JCi w przedmiocie odstąpienia od zawarcia umowy o dofinansowanie projektu 1. postanawia sprostować z urzędu oczywistą omyłkę w komparycji wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 8 października 2025 r. sygn. akt I SA/Sz 343/25, w ten sposób, że w wierszu 13 od góry błędną datę: "13 stycznia 2025 r." zastąpić prawidłową: "6 września 2024 r."; 2. oddala skargę kasacyjną; 3. zasądza od Fundacji "P." w D. na rzecz Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Szczecinie 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 8 października 2025 r., sygn. akt I SA/Sz 343/25, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Fundacji "P." z siedzibą w D. ("skarżąca", "Fundacja") na informację Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Szczecinie z dnia 6 września 2024 r. nr WUP.XVII.A.5004.38.2024.JCi w przedmiocie odstąpienia od zawarcia umowy o dofinansowanie projektu, oddalił skargę.
Skargę kasacyjną od wyroku powyższego wyroku złożył pełnomocnik Fundacji, w której zaskarżając wyrok w całości zarzucił:
Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 61 ust. 4, ust. 5 oraz ust. 7 pkt 4 ustawy z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027 (Dz.U. z 2022 r. poz. 1079; dalej jako: "Ustawa"), przez błędną ich wykładnię polegającą na przyjęciu, że w świetle art. 61 ust. 4 i ust. 5 Ustawy:
a. "uzasadnionym przypadkiem rodzącym obawę wyrządzenia szkody w mieniu publicznym w następstwie zawarcia umowy o dofinansowanie projektu albo podjęcia decyzji o dofinansowaniu projektu", może być każda okoliczność (zestaw okoliczności; w tym m.in. wszczęcie i prowadzenie w stosunku do wnioskodawcy postępowania administracyjnego na podstawie art. 207 ustawy o finansach publicznych) mogąca (mogące) po stronie właściwej instytucji (Organu) wywoływać obawę co do wyrządzenia szkody w mieniu publicznym w następstwie zawarcia umowy o dofinansowanie (niepewność co do prawidłowej realizacji projektu czy zwrotu środków), w sytuacji gdy prawidłowa wykładnia odnośnych przepisów prowadzi do wniosku, że "uzasadnionym przypadkiem rodzącym obawę wyrządzenia szkody w mieniu publicznym w następstwie zawarcia umowy o dofinansowanie projektu albo podjęcia decyzji o dofinansowaniu projektu" mogą być wyłącznie okoliczności związane z wszczęciem (lub odpowiednio uzasadniające wszczęcie) w stosunku do wnioskodawcy (będącego osobą fizyczną) lub członków organu zarządzającego wnioskodawcy (niebędącego osobą fizyczną) postępowania karnego lub karno-skarbowego dotyczącego wymienionych w tym przepisie wprost przestępstw albo innych przestępstw związanych z wykonywaniem działalności gospodarczej lub popełnionych w celu osiągnięcia korzyści majątkowych, w związku z dofinansowaniem, które zostało udzielone ze środków publicznych na realizację projektu temu wnioskodawcy, podmiotowi powiązanemu z nim osobowo lub kapitałowo (w rozumieniu art. 3 ust. 3 załącznika I do rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz.Urz. UE L 187 z 26.06.2014, str. 1, z późn. zm.: dalej jako: "Załącznik nr 1 do Rozporządzenia") lub członkowi organów zarządzających tego wnioskodawcy lub podmiotu powiązanego z wnioskodawcą (w rozumieniu art. 3 ust. 3 Załącznika nr 1 do Rozporządzenia), tym świetle sam fakt wszczęcia i prowadzenia w stosunku do wnioskodawcy postępowania administracyjnego prowadzonego w trybie art. 207 ustawy o finansach publicznych (bez wskazania konkretnych, obiektywnych przyczyn świadczących co najmniej o nierzetelności wnioskodawcy) nie może być uznany za "uzasadniony przypadek" zastosowania art. 61 ust. 4 Ustawy z uwagi na istniejącą po stronie właściwego organu obawę wyrządzenia szkody w mieniu publicznym;
b. okoliczności związane z osobą (podmiotem), co do której (którego) właściwa instytucja (w rozumieniu art. 61 ust. 4 Ustawy) ustaliła, że nie pozostaje w stosunku do wnioskodawcy (w rozumieniu art. 61 ust. 4 Ustawy) w relacji powiązania osobowego lub kapitałowego (w rozumieniu art. 3 ust. 3 Załącznika nr 1 do Rozporządzenia) mogą być brane pod uwagę przy ocenie istnienia uzasadnionej obawy wyrządzenia szkody w mieniu publicznym w rozumieniu art. 61 ust. 4 Ustawy, w sytuacji gdy zgodnie z literalnym brzmieniem tego przepisu (w związku z art. 61 ust. 5 Ustawy) a także intencjami ustawodawcy, relewantne z punktu widzenia odnośnego przepisu są wyłącznie okoliczności związane z osobą (podmiotem) pozostającym z wnioskodawcą w stosunku powiązania w rozumieniu art. 3 ust. 3 Załącznika nr 1 do Rozporządzenia, a w konsekwencji za irrelewantne uznać należy (w świetle przesłanek zastosowania art. 61 ust. 4 Ustawy) okoliczności dotyczące podmiotu (osoby) co do którego (której) właściwa instytucja nie ustaliła takiego powiązania
- a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie odnośnych przepisów polegające na przyjęciu, że:
I. okolicznością uzasadniającą obawę wyrządzenia szkody w mieniu publicznym (w rozumieniu art. 61 ust. 4 Ustawy), a w konsekwencji uzasadnioną podstawę zastosowania odnośnych przepisów, stanowi toczące się wobec Skarżącej postępowanie administracyjne (wszczęte w dniu 15.12.2023 r.; dotyczące zwrotu dofinansowania wynikającego z umowy nr RPZP.07.02.00-32-K028/19-00 w kwocie 222.675,75 zł, sygn. WUP.XIllB.5161.7.2023.MSa - dalej jako: "Postępowanie Administracyjne") oraz prawdopodobieństwo wpisu Skarżącej do rejestru podmiotów wykluczonych z możliwości ubiegania się o dofinansowanie ze środków europejskich (art. 207 ust. 4 ustawy z dnia z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - dalej jako: "UFP"), w sytuacji gdy:
i. wszczęcie i prowadzenie Postępowania Administracyjnego w stosunku do Skarżącej nie przesadza o jego wyniku (negatywnym lub pozytywnym z punktu widzenia Skarżącej), a jednocześnie Organ w żaden sposób nie wskazuje na konkretne okoliczności, które doprowadziły do wszczęcia takiego postępowania administracyjnego a które obiektywnie świadczą o nierzetelności wnioskodawcy (Skarżącego) lub które uzasadniałyby wszczęcie w stosunku do wnioskodawcy (Skarżącej) postępowania karnego lub karno-skarbowego w zakresie przestępstw wskazanych rodzajowo w art. 61 ust. 4 Ustawy;
ii. sam fakt wszczęcia i prowadzenia takiego postępowania (w oderwaniu od przyczyn jego wszczęcia i prowadzenia) może stanowić wyłącznie okoliczność wskazująca na istnienie pomiędzy organem administracji publicznej prowadzącym Postępowanie Administracyjne a Skarżącą sporu co do zasadności dokonania zwrotu dofinansowania dotyczącego innego projektu realizowanego w przeszłości przez Skarżącą - a nie okoliczność wskazującą w sposób obiektywny i kategoryczny na istnienie po stronie Skarżącej konkretnych okoliczności świadczących o jej nierzetelności lub uzasadniających wszczęcie w stosunku do Skarżącej (osób wchodzących w skład organu zarządzającego lub podmiotów z nimi powiązanych) postępowania karnego lub karno-skarbowego w zakresie przestępstw wskazanych rodzajowo w art. 61 ust. 4 Ustawy;
II. okolicznościami uzasadniającymi obawę wyrządzenia szkody w mieniu publicznym (w rozumieniu art. 61 ust. 4 Ustawy), a w konsekwencji uzasadnioną podstawą zastosowania odnośnych przepisów, mogą być:
i. fakt pełnienia w przeszłości (do 10.07.2019 r.) funkcji Prezesa Zarządu Skarżącej przez Ł. P. (wykluczonego jako osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą z możliwości ubiegania się o dofinansowanie ze środków europejskich na podstawie przepisów UFP mocą decyzji, które stały się ostateczne w 2022 r., a zatem ponad dwa lata po tym jak przestał pełnić funkcję Prezesa Zarządu Skarżącej),
ii. fakt pozostawania Ł. P. w związku małżeńskim z M. P. (obecnym Prezesem Zarządu Skarżącej),
- przy jednoczesnym braku stwierdzenia przez organ pomiędzy Ł. P. a Skarżąca powiązania, o których mowa w art. 3 ust. 3 Załącznika nr 1 do Rozporządzenia, w sytuacji gdy zgodnie z odnośnym przepisem okoliczności uzasadniające ewentualne odstąpienie od umowy o dofinansowanie muszą być związane bezpośrednio z podmiotem, którego dotyczy taka "decyzja" (wnioskodawcą) lub z podmiotem (osobą) z nim (wnioskodawcą) powiązanym (powiązaną) w rozumieniu art. 3 ust. 3 Załącznika nr 1 do Rozporządzenia;
III. okolicznościami uzasadniającymi obawę wyrządzenia szkody w mieniu publicznym w rozumieniu art. 61 ust. 4 Ustawy, a w konsekwencji uzasadnioną podstawę zastosowania odnośnych przepisów, może być sam fakt istnienia powiązań rodzinnych (relacji osobistych) pomiędzy oznaczonymi osobami fizycznymi i to choćby bez wykazania rzeczywistego i faktycznego wpływu takich osób na działanie podmiotu (osoby), z którym (z którą) ma zostać zawarta umowa o dofinansowanie projektu lub co do którego (której) ma zostać podjęta decyzja o przyznaniu dofinansowania projektu, w sytuacji gdy zgodnie z odnośnym przepisem okoliczności uzasadniające ewentualne odstąpienie od zawarcia umowy o dofinansowanie muszą być związane bezpośrednio z podmiotem, którego dotyczy taka "decyzja" (wnioskodawcą) lub z podmiotem (osobą) z nim (wnioskodawcą) powiązanym (powiązaną) w rozumieniu art. 3 ust. 3 Załącznika nr 1 do Rozporządzenia, a nie z jakąkolwiek inną osobą (podmiotem), która pozostaje w relacjach faktycznych, rodzinnych lub prawnych z wnioskodawcą,
- co zaś w konsekwencji skutkowało oddaleniem (na podstawie zaskarżonego Wyroku) skargi złożonej przez Skarżącą tj. brakiem stwierdzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie bezskuteczności aktu Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Szczecinie z dnia 6 września 2024 r. (znak sprawy: WUP.XVII.A.5004.38.2024.JCi) tj. odstąpienia od podpisania (odmowy zawarcia) umowy o dofinansowanie na podstawie art. 61 ust. 4 oraz ust. 7 pkt 4) Ustawy dokonanego na podstawie informacji Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Szczecinie z dnia 6 września 2024 r. (art. 146 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a.);
W oparciu o przedstawione zarzuty pełnomocnik strony skarżącej wniósł o uwzględnienie skargi kasacyjnej, uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz rozpoznanie skargi Skarżącej na informację Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Szczecinie z dnia 6 września 2024 r. nr WUP.XVII.A.5004.38.2024.JCi w przedmiocie odstąpienia od podpisania umowy o dofinansowanie - poprzez stwierdzenie bezskuteczności aktu Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Szczecinie z dnia 6 września 2024 r. (znak sprawy: WUP.XVII.A.5004.38.2024.JCi) tj. odstąpienia od podpisania (odmowy zawarcia) umowy o dofinansowanie na podstawie art. 61 ust. 4 oraz ust. 7 pkt 4 Ustawy dokonanego na podstawie informacji Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Szczecinie z dnia 6 września 2024 r. (art. 146 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a.); ewentualnie - w przypadku gdy w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego istota sprawy nie jest dostatecznie wyjaśniona - na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. wniesiono o uwzględnienie skargi kasacyjnej, uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie.
Ponadto, wniesiono o zasądzenie od organu na rzecz Skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę pełnomocnik Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Szczecinie wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej, zasądzenie od Skarżącej kosztów zastępstwa procesowego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dodać należy, że w przypadku oparcia skargi kasacyjnej na naruszeniu prawa procesowego (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) wnoszący skargę kasacyjną musi mieć na uwadze, że dla ewentualnego uwzględnienia skargi kasacyjnej niezbędne jest wykazanie wpływu naruszenia na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania. Wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny zagadnienia prawidłowości dokonanej przez Sąd I instancji wykładni wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa. Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw.
Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. (por. wyroki NSA: z 25 listopada 2016 r. sygn. akt I FSK 1376/16; z 17 stycznia 2017 r. sygn. akt. I GSK 1294/16; z 8 lutego 2017 r. sygn. akt I GSK 1371/16; z 5 kwietnia 2017 r. sygn. akt I GSK 91/17; z 27 czerwca 2017 r. sygn. akt II GSK 1869/17; baza orzeczeń nsa.gov.pl). Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do, niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd pierwszej instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny, czy zaistniały przesłanki uzasadniające odmowę zawarcia umowy z obawy wyrządzenia szkody w mieniu publicznym, o której mowa w art. 61 ust. 4 ustawy z 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021 - 2027 (Dz.U. z 2022 r. poz. 1079 ze zm.).
Art. 61 ust. 4 Ustawy, stanowi on, że w uzasadnionych przypadkach właściwa instytucja może odmówić zawarcia umowy o dofinansowanie projektu albo odmówić podjęcia decyzji o dofinansowaniu projektu, jeżeli zachodzi obawa wyrządzenia szkody w mieniu publicznym w następstwie zawarcia umowy o dofinansowanie projektu albo podjęcia decyzji o dofinansowaniu projektu, w szczególności gdy w stosunku do wnioskodawcy będącego osobą fizyczną lub członka organów zarządzających wnioskodawcy niebędącego osobą fizyczną toczy się postępowanie karne lub karne skarbowe za przestępstwo składania fałszywych zeznań, przekupstwa, przeciwko mieniu, wiarygodności dokumentów, obrotowi pieniędzmi i papierami wartościowymi, obrotowi gospodarczemu, systemowi bankowemu albo inne związane z wykonywaniem działalności gospodarczej lub popełnione w celu osiągnięcia korzyści majątkowych, w związku z dofinansowaniem, które zostało udzielone ze środków publicznych na realizację projektu temu wnioskodawcy, podmiotowi powiązanemu z nim osobowo lub kapitałowo lub członkowi organów zarządzających tego wnioskodawcy lub podmiotu.
Z treści pisma Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Szczecinie z dnia 6 września 2024 r. wynika, że podstawą odmowy zawarcia umowy była obawa co do nierzetelności podmiotu wynikająca z ustalenia, że co do odbiorcy wsparcia - Fundacji wszczęto i toczy się postępowanie administracyjne dotyczące niedokonania rozliczenia dofinansowania oraz braku zwrotu środków w wysokości 222.675,75 zł wraz z odsetkami - pomimo wezwania do ich zapłaty, a także że występuje relacja osobista tego rodzaju, że istnieje znaczne prawdopodobieństwo wpływu Ł. P. - byłego prezesa Fundacji - na decyzje podejmowane przez Fundację, której członkiem zarządu pozostaje obecnie jego żona – M. P. Ponadto, wskazano, że Ł. P. jako osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą jest już podmiotem wykluczonym z możliwości ubiegania się o dofinansowanie ze środków europejskich w związku z brakiem zwrotu dofinansowania z tytułu dwóch decyzji wydanych przez Dyrektora WUP (decyzja nr 8 /RPZP/2022 z dnia 25 października 2022 r., ostateczna z dniem 1 grudnia 2022 r. oraz decyzja nr 9/RPZP/2022 z dnia 25 października 2022 r., ostateczna z dniem 1 grudnia 2022 r.).
Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko zawarte w orzecznictwie sądów administracyjnych, iż z art. 61 ust. 4 Ustawy wynika, że skoro właściwa instytucja może odmówić zawarcia umowy, jeśli zachodzi obawa wyrządzenia szkody w mieniu publicznym, to oznacza to, że ustawodawca pozostawił organowi swobodę oceny sytuacji i decyzji w tym przedmiocie. Po wtóre, katalog przesłanek uzasadniających odmowę jest otwarty, co oznacza, że także inne fakty organ może uznać za uzasadniające obawę wyrządzenia szkody w mieniu publicznym (zob. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 22 października 2025 r., sygn. akt. III SA/Gl 268/25).
W uzasadnieniu do projektu ustawy wdrożeniowej (druk nr IX.2022) wskazano, że: "Art. 61 ust. 4 i 6 stanowią natomiast ochronę przed ryzykiem niewłaściwego wykorzystania środków publicznych, w sytuacji, gdy o wsparcie wnioskują podmioty, które na etapie ubiegania się o pomoc finansową korzystają lub korzystały z dofinansowania ze środków publicznych, w sposób nieprawidłowy, skutkujący wszczęciem i prowadzeniem postępowania karnego lub karnego skarbowego o przestępstwa, o których mowa w zaproponowanym przepisie. Z uwagi na długotrwałość procedur i wielowątkowość takich postępowań, niejednokrotnie dochodzi do sytuacji, w której zanim dojdzie do ustalenia odpowiedzialności karnej w prawomocnym wyroku skazującym, te same lub powiązane podmioty i osoby ubiegają się o kolejne środki publiczne. Dlatego też, na podstawie zaobserwowanej praktyki proponuje się przyznanie właściwym instytucjom uprawnienia do odmowy zawarcia umowy i w konsekwencji odmowy przyznania środków publicznych takim podmiotom".
Przenosząc powyższe w realia kontrolowanej sprawy należy stwierdzić, że sytuacja, gdy szkoda w mieniu publicznym została już wykazana, gdyż pomimo wezwania do zwrotu środków wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem w wysokości 222.675,75 zł wraz z odsetkami naliczonymi jak dla zaległości podatkowych, Fundacja nie dokonała wpłaty należnej kwoty, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego - w pełni taką obawę uzasadnia i sprawia, że stanowisko Sądu I instancji zawarte w zaskarżonym wyroku jest prawidłowe.
Zasadnie również WSA w Szczecinie uznał, iż ma znaczenie w sprawie, fakt, że Ł. P. (były prezes zarządu Fundacji, której Prezesem obecnie jest M. P. jego żona) jako indywidualny przedsiębiorca, który ubiegał się o dofinansowanie ze środków europejskich, został uznany za osobę nierzetelną, wykorzystującą niewłaściwie przyznane środki publiczne, co wynika, z wydanych już wobec niego dwóch prawomocnych decyzji (w 2022 r.), skutkujących wpisaniem go do rejestru podmiotów wykluczonych. Powiązania rodzinne istniejące między osobami fizycznymi sprawującymi funkcje w organach osób prawnych ubiegających się o środki europejskie - i to bez względu na to, jak faktycznie się one kształtują, w sytuacji gdy już stwierdzono nierzetelność jednej z osób - co do zasady, ze swej natury mogą wywoływać wątpliwości.
Odnosząc się do argumentacji skargi kasacyjnej, iż wszczęcie i prowadzenie postępowania administracyjnego w przedmiocie zwrotu przez Fundację w stosunku do Skarżącej nie przesądza o jego wyniku (negatywnym lub pozytywnym z punktu widzenia Skarżącej) zauważyć należy, że z informacji przekazanej przez stronę skarżącą kasacyjnie przy piśmie z dnia 11 maja 2026 r. wynika, iż dokonała zwrotu kwoty nieprawidłowo wykorzystanego dofinansowania ze środków europejskich wynikających z decyzji Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Szczecinie z dnia 10 lutego 2025 r.
Sąd administracyjny kontroluje zaskarżone doń akty badając ich legalność na dzień wydania. Przedmiotem skargi objęta była informację Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Szczecinie z dnia 6 września 2024 r. nr WUP.XVII.A.5004.38.2024.JCi w przedmiocie odstąpienia od zawarcia umowy o dofinansowanie projektu. Sąd administracyjny - stosownie do art. 133 § 1 p.p.s.a. - orzeka na podstawie akt sprawy, co oznacza, iż sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. np. wyrok NSA z wyrok NSA z dnia 6 września 2024 r., sygn. akt I OSK 791/23, LEX nr 3760505). Z tych przyczyn, informacja o dokonaniu wpłaty spornej kwoty, skoro pochodzi z daty następczej po dacie wydania zaskarżonej informacji oraz zaskarżonego wyroku, zasadniczo nie miała znaczenia dla kierunku rozstrzygnięcia sprawy przez sąd administracyjny.
Należy zatem uznać za zasadne stanowisko Sądu I instancji, który to kontrolował zapadłe rozstrzygnięcie na dzień jego wydania, iż w sprawie nie musiały zapaść prawnie wiążące rozstrzygnięcia co do Skarżącej (wydanie decyzji administracyjnej w sprawie zwrotu przez Fundację kwoty ponad 200 tys. zł wraz z odsetkami nastąpiło w dniu 10 lutego 2025 r.), które ostatecznie potwierdzałyby zaistnienie szkody w mieniu publicznym, gdyż dla prawodawcy krajowego do odstąpienia od podpisania umowy wystarczająca jest sama niepewność, którą określa jako "obawa".
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy z art. 174 pkt 1 p.p.s.a.
Skoro zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej okazały się niezasadne, Naczelny Sąd Administracyjny nie miał podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej, co skutkowało jej oddaleniem w oparciu o art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.
Na podstawie art. 156 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny sprostował oczywistą omyłkę pisarską w wyroku Sądu I instancji. W komparycji wskazano bowiem wadliwie datę zaskarżonej informacji.
Podstawa prawna: Dz.U. 2026 poz 143 art. 133 par. 1; Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Hasła tematyczne: Finanse publiczne, Środki unijne
Pełny tekst i metryka orzeczenia: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (CBOSA). Tytuł i streszczenie przygotował model językowy na podstawie treści orzeczenia. Orzeczenie może być nieprawomocne.