- Sygnatura akt
- I OSK 1241/25
- Sąd
- Naczelny Sąd Administracyjny
- Rodzaj
- Wyrok
- Data orzeczenia
- 23 września 2026 r.
- Rozstrzygnięcie
- Oddalono skargę kasacyjną
- W serwisie od
Zestawienie z tego dnia- Kategorie
- Nieruchomości i budowy
Sądy administracyjne
© autorzy OpenStreetMap
Prokurator chciał unieważnić przejęcie gruntów z 1956 r. NSA oddalił skargę
Przejdź do orzeczenia, 17 min czytania
Spór
Prokurator Okręgowy w Sosnowcu, a następnie w Krakowie, kwestionował decyzję ministra odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji wojewody małopolskiego z 13 października 2017 r. Ta decyzja z kolei stwierdzała nieważność orzeczenia PRN w Gorlicach z 5 października 1956 r. o przejęciu nieruchomości ziemskich na własność Państwa.
Ustalenia sądu
Sąd ustalił, że orzeczenie z 1956 r. nie określało przedmiotu przejęcia w sposób indywidualizujący działki, a według orzecznictwa takie orzeczenie pozostaje w sprzeczności z prawem. Prokurator twierdził, że nieruchomość dało się zidentyfikować, a orzeczenie zostało wykonane, co uznano za argumentację jedynie w znacznej mierze słuszną.
Rozstrzygnięcie
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną prokuratora od punktu drugiego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 28 lutego 2025 r.
Dlaczego
Kontrola legalności dotyczyła orzeczenia wydanego w nadzwyczajnym trybie, a wykładnia art. 75 ust. 1 r.p.a. była w orzecznictwie różna, więc nie można było uznać rażącego naruszenia prawa. Brak orzeczenia o kosztach wynika z tego, że prokurator nie może być obciążony kosztami postępowania.
Dla firm
Odmienna wykładnia przepisu, którą organ przyjął w postępowaniu nadzwyczajnym, nie stanowi sama w sobie rażącego naruszenia prawa, zwłaszcza gdy orzecznictwo wykładało go różnie.
Więcej o sprawie
Orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Gorlicach z 1956 r. nie wskazywało konkretnych działek, co według sądu było sprzeczne z prawem. Nie uznano jednak, że decyzja wojewody z 2017 r. stwierdzająca jego nieważność została wydana z rażącym naruszeniem prawa.
Nie można bowiem pominąć, że kontrola legalności dotyczy orzeczenia wydanego w nadzwyczajnym trybie kontroli decyzji a nie w postępowaniu zwykłym.
- Rozstrzygnięcie
- Oddalono skargę kasacyjną
- Sąd
- Naczelny Sąd Administracyjny
- Sygnatura
- I OSK 1241/25
Treść orzeczenia około 17 minut czytania
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Sobieralski (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia NSA Piotr Przybysz Sędzia del. WSA Jolanta Górska po rozpoznaniu w dniu 23 września 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prokuratora Okręgowego w Krakowie od pkt 2 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lutego 2025 r., sygn. akt. I SA/Wa 2643/23. w sprawie ze skargi Prokuratora Okręgowego w Sosnowcu na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 listopada 2023 r., nr DNI.gn.625.59.2022, w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 28 lutego 2025 r., sygn. akt I SA/Wa 2643/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zwany dalej "Sądem I instancji", uchylił swój wyrok z dnia 7 marca 2024 r. (sygn. akt I SA/Wa 2643/23) i oddalił skargę Prokuratora Okręgowego w Sosnowcu, na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, zwanego dalej "Ministrem", z dnia 17 listopada 2023 r., nr DNI.gn.625.59.2022, w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji.
Skargę kasacyjną od wyroku Sądu I instancji złożył Prokurator Okręgowy w Krakowie, zwany dalej "Prokuratorem". Zaskarżając wyrok Sądu I instancji w jego punkcie drugim, podniesiono obie podstawy kasacyjne przewidziane w art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: Dz. U. z 2026 r. poz. 143), zwanej dalej "P.p.s.a.".
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono rażące naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to: art. 3 § 1 i 2 pkt 1 i art. 151 P.p.s.a. poprzez niewłaściwą kontrolę legalności działalności administracji publicznej i oddalenie skargi, a w konsekwencji rażące naruszenie przepisów prawa procesowego, a to art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", w związku z art. 75 ust. 1 i art. 101 ust. 1 lit. d) rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. z 1928 r. Nr 36, poz. 340 i 341 ze zm.), zwanego dalej "r.p.a.", w związku z art. 1 dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego (Dz. U. z 1949 r. Nr 46, poz. 339 ze zm.) oraz § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i reform Rolnych z dnia 16 września 1950 r. w sprawie sposobu określenia przejmowanych na własność Państwa nieruchomości ziemskich w razie, gdy ich granice zostały zatarte oraz trybu postępowania w przypadku, gdy właściciel nieruchomości jest nieznany (Dz. U. z 1950 r. Nr 45, poz. 414, 415, 416) – poprzez uznanie, że brak szczegółowego określenia w orzeczeniu Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Gorlicach z dnia 5 października 1956 r., nr PZR.19-IId/15/1/56 przedmiotu przejęcia nieruchomości ziemskiej, w sposób przewidziany w § 1 ww. rozporządzenia z dnia 16 września 1950 r., stanowiącej w dacie przejęcia własność J.D., i nie pozostających w faktycznym jego władaniu, jest brakiem osnowy decyzji, o jakiej mowa w art. 75 ust. 1r.p.a., stanowiącym jednocześnie rażące naruszenie prawa, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w związku z art. 101 ust. 1 lit. d) r.p.a. oraz w związku z art. 1 dekretu z dnia 27 lipca 1949 r., podczas gdy szczegółowej identyfikacji przejmowanych przez Państwo nieruchomości, w sposób wymagany decyzjami z 2017 r. i 2023 r. nie wymagał ani art. 44 i art. 75 ust. 1 r.p.a., ani żaden przepis dekretu z dnia 27 lipca 1949 r., a § 1 rozporządzenia z dnia 16 września 1950 r. nie znajdował w tej sprawie zastosowania - orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia 5 października 1956 r., znak: PZR.19-IId/15/1/56, z chwilą objęcia w posiadanie przez Skarb Państwa, a następnie dokonanie na jego podstawie wpisu nowego właściciela nieruchomości w księgach wieczystych, przejętych przez Skarb Państwa, zostało skutecznie i w całości wykonane, co dowodzi, iż zawarty w nim opis przejmowanych nieruchomości umożliwiał ich szczegółową identyfikację, a także wobec faktu, iż merytoryczna treść rozstrzygnięcia odpowiadała prawu, co skutkuje niemożnością stwierdzenia nieważności decyzji z uwagi na naruszenie przepisów postępowania nawet o charakterze rażącym, to jest poprzez bezzasadne oddalenie skargi, pomimo, że stosownie do treści art. 145 § 2 P.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., należało stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, a także rażące naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to :- art. 3 § 1 i 2 pkt 1 oraz art. 141 § 4 w związku z art. 145 § 2 i art. 151 P.p.s.a., poprzez niewłaściwą kontrolę legalności działalności administracji publicznej, w tym sporządzenie wadliwego uzasadnienia wydanego wyroku, poprzez całkowite zaniechanie odniesienia się do kwestii prawnych wynikających z zarzutów skarżącego, wyjaśnionych w uzasadnieniu skargi, co rodzi obawę, że nie zostały one poddane należytej ocenie sądu i w konsekwencji, co doprowadziło do bezzasadnego oddalenia skargi, pomimo, że stosownie do treści art. 145 § 2 P.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., należało stwierdzić nieważności zaskarżonej decyzji, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie Prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w jego punkcie drugim i rozpoznanie skargi poprzez stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji i decyzji ja poprzedzającej, albowiem istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona. W skardze kasacyjnej sformułowano również oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną M.D. wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie od skarżącego kasacyjnie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna podlega oddaleniu.
Przepis art. 193 zdanie drugie P.p.s.a. wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze P.p.s.a. Uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W takim uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i sąd pierwszej instancji.
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy był związany granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.).
Przed przystąpieniem do oceny merytorycznej postawionego w skardze kasacyjnej zarzutu, Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że został on skonstruowany częściowo wadliwie. Skarżący kasacyjnie wskazał bowiem, że na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zarzuca zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy po czym wskazał na przepis prawa materialnego - art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Przepis ten mimo, że zamieszczony został w Kodeksie postępowania administracyjnego, to ma charakter materialnoprawny, co jednoznacznie i niejednokrotnie wskazywano w orzecznictwie. Zatem naruszenie tego przepisu nie wiąże się z wyrażonym w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. wpływem na wynik sprawy. Jako przepis prawa materialnego może być naruszony albo przez błędną wykładnię albo niewłaściwe jego zastosowanie. Następnie skarżący kasacyjnie powiązał naruszenie przepisów postępowania z art. 75 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym, nadal zwanego "r.p.a." w związku z art. 1 Dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego. Na autorze skargi kasacyjnej spoczywa obowiązek prawidłowego wskazania podstawy skargi kasacyjnej i powiązania tego z właściwymi przepisami prawa. Zarzucając zatem naruszenie przepisów postępowania skarżący kasacyjnie powinien wskazać konkretne regulacje procesowe, którym uchybił Sąd I instancji, a także to, że naruszenie tego rodzaju regulacji mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Tymczasem skarżący kasacyjnie wskazał zarzut naruszenia art. 75 ust. 1 r.p.a. bez powiązania z odpowiednimi przepisami P.p.s.a., na podstawie których procedował Sąd I instancji. Powiązał natomiast zarzuty procesowe z zarzutami naruszenia prawa materialnego, co czyni skargę kasacyjną niezwykle chaotyczną z punktu widzenia poprawności jej sporządzenia. Podobnie zarzut naruszenia art. 3 § 1 i 2 P.p.s.a. dotyczy regulacji ustrojowej umiejscowionej pośród przepisów prawa procesowego. Naruszenie przepisów prawa ustrojowego można zwalczać zarzutem naruszenia prawa materialnego. Jednakże z uwagi na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09 (dostępna w CBOSA), można przyjąć, że skarga kasacyjna oparta jest w istocie na dwóch podstawach określonych w art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a., skoro podnosi zarówno zarzuty naruszenia przepisów postępowania (art. 75 ust. 1 r.p.a.), jak też zarzuty naruszenia prawa materialnego (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. i art. 1 Dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego) i prawa ustrojowego (art. 3 § 1 i 2 P.p.s.a.).
Zatem wskazana wadliwość, w świetle uchwały siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09, nie dyskwalifikuje tak sformułowanego zarzutu. Zważywszy, że pomimo częściowo błędnej konstrukcji zarzutów możliwe jest ustalenie granic wniesionej skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że została ona sporządzona w stopniu umożliwiającym jej merytoryczne rozpoznanie. Niemniej jednak podniesione w niej zarzuty nie mają usprawiedliwionych podstaw.
W kontekście art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. i naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów (art. 1 dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. i art. 75 ust. 1 r.p.a,) Prokurator zarzucił, że przepisy te powinny być od samego początku interpretowane jednoznacznie, to znaczy w taki sposób, że dla oceny przyczyn stwierdzenia nieważności decyzji punktem odniesienia winien być stan faktyczny i prawny z chwili podjęcia decyzji przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Gorlicach, albowiem orzeczenie z dnia 5 października 1956 r. było zgodne z przesłankami materialnoprawnymi przejęcia nieruchomości przez Państwo i nie stanowiło zaprzeczenia obowiązującego wówczas stanu prawnego, a wobec tego brak było podstaw dla uznania, że jego wydanie nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa i jakakolwiek nawet zmiana wykładni czy też interpretacji tychże przepisów nie może stanowić podstawy do uznania, że orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z 1956 r. zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa.
Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że sformułowanie w taki sposób zarzutu dotyczy oceny decyzji z dnia 5 października 1956 r., nie zaś decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia 13 października 2017 r., w której Wojewoda stwierdził nieważność orzeczenia z dnia 5 października 1956 r. Nie można bowiem pominąć, że kontrola legalności dotyczy orzeczenia wydanego w nadzwyczajnym trybie kontroli decyzji a nie w postępowaniu zwykłym. Ma to w sprawie podstawowe znaczenie. Inny bowiem jest zakres postępowania zwykłego, a zupełnie inny postępowania nadzwyczajnego. Jeśli bowiem przedmiotem żądania stwierdzenia nieważności jest decyzja wydana w uprzednim postępowaniu nieważnościowym, to w sposób rażący mogły zostać naruszone tylko te przepisy, które były stosowane (bezpośrednio) przez organ administracyjny w uprzednim postępowaniu nieważnościowym. W niniejszej sprawie konieczne jest tym samym uwzględnienie opisanych powyżej różnic w sposobie prowadzenia postępowania zwykłego (jurysdykcyjnego) oraz postępowania nadzwyczajnego (nieważnościowego), w tym odmienności co do zakresu postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez organ w trybie nieważnościowym, jak również różnic występujących między postępowaniem nieważnościowym mającym za przedmiot żądanie stwierdzenia nieważności decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym lub decyzji wydanej w postępowaniu nieważnościowym. Dlatego, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, orzekający w niniejszej sprawie jako organ nadzoru Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi trafnie przyjął, że argumentacja Prokuratora, choć w znacznej mierze słuszna, nie może stać się podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia 13 października 2017 r., ponieważ sprowadza się do stwierdzenia, że Wojewoda Małopolski błędnie zinterpretował normę z art. 75 ust. 1 r.p.a., a ewentualna odmienna wykładnia nie może stanowić o rażącym naruszeniu prawa nawet wtedy, gdyby okazała się ona błędną albo inna interpretacja danej normy zostałaby później uznana za słuszniejszą. W konsekwencji Minister słusznie uznał, że nawet w przypadku, gdyby jego stanowisko co do wykładni omawianego art. 75 ust. 1 r.p.a. i jego ewentualnego naruszenia, było odmienne od stanowiska przyjętego przez Wojewodę w 2017 r., to owa odmienność mogłaby zostać uskuteczniona jedynie w postępowaniu odwoławczym od decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia 13 października 2017 r. (jako przyczyna uchylenia decyzji). Nie może ona natomiast stanowić wystarczającej podstawy do stwierdzenia nieważności tej decyzji, tym bardziej, że norma z art. 75 ust. 1 r.p.a. była w różny sposób interpretowana przez sądy administracyjnie, na co też powoływał się Prokurator wskazując w uzasadnieniu skargi kasacyjnej tego przykłady.
Przedmiotem niniejszego postępowania było ustalenie, czy sporna decyzja nadzorcza Wojewody Małopolskiego z 2017 r. została wydana z wadami, o których mowa w art. 156 § 1 K.p.a. Tymczasem Prokurator zarzucił organowi nadzoru (Ministrowi) rażące naruszenie prawa określone w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w związku z art. 1 dekretu z 1949 r. i z art. 75 ust. 1 r.p.a. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Prokurator wywodzi, że analiza orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Gorlicach z dnia 5 października 1956 r. zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne decyzji, o jakich mowa w art. 75 r.p.a., a brak uściślenia – to jest niedookreślenie przedmiotu przejęcia co do wskazania granic nieruchomości, wskazania numerów działek - nie może stanowić o rażącym naruszeniu wskazanego przepisu. Prokurator podkreślił, że można było bezspornie zidentyfikować znacjonalizowaną nieruchomość, a orzeczenie było wykonalne.
Ponadto Prokurator podkreślił, że w opisanej powyżej kwestii wydane były wyroki NSA odmiennie wykładające wskazane przepisy.
Odnosząc się do powyższego analiza orzeczeń wydanych na gruncie wymienionego wyżej dekretu z 1949 r. wskazuje, że w wielu z tych orzeczeń przyjęto, iż przejście na własność nieruchomości w trybie dekretu nie następowało z mocy prawa, lecz orzekały o tym organy administracji, a wydawane decyzje miały charakter konstytutywny. Dlatego istotnym było, aby decyzja, z mocy której dochodzić miało do zmiany w zakresie prawa własności, konkretyzowała nacjonalizowaną nieruchomość w sposób odpowiadający przepisom prawa. Wprawdzie przepisy dekretu nie wskazywały elementów składowych decyzji, to jednak konieczność dokładnego wskazania jej przedmiotu wynikała z art. 75 ust. 1 r.p.a. stanowiącego, że decyzja - obok innych elementów - powinna zawierać osnowę. Argumentowano, że w aktualnym, ale też poprzednim stanie prawnym, identyfikacja nieruchomości gruntowej dokonywana jest w dwóch płaszczyznach: po pierwsze, w warstwie dokumentacyjnej (rejestry w postaci ksiąg wieczystych, katastru, ewidencji gruntów i budynków); po drugie, przez wytyczenie granic na gruncie. W sprawie przejęcia nieruchomości ziemskiej obowiązek organu orzekającego posłużenia się danymi wynikającymi z dokumentacji poszczególnych rejestrów wynikał pośrednio również z art. 4 dekretu z 1949 r. Wymieniany przepis przewidywał bowiem, że orzeczenie o przejęciu nieruchomości ziemskiej na własność Państwa stanowiło podstawę do ujawnienia w księgach wieczystych i w zbiorach dokumentów przejęcia własności na rzecz Skarbu Państwa. W konsekwencji trzeba uznać, że wskazanie w decyzji tylko ogólnej powierzchni przejmowanych gruntów w danej miejscowości, bez indywidualizacji i opisu konkretnych działek gruntów, oznaczało nieokreślenie przedmiotu przejęcia, a więc brak istoty rozstrzygnięcia, co w konsekwencji rażąco naruszało przepisy art. 1, 2, 3 i 4 dekretu z 1949 r. oraz art. 75 ust. 1 rozporządzenia z 1928 r. (tak przykładowo wyroki NSA z dnia 12 maja 2016 r., sygn. akt I OSK 3210/15; z dnia 2 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 1219/15; z dnia 16 listopada 2022 r., sygn. akt I OSK 2362/21; z dnia 13 maja 2025 r., sygn. akt I OSK 1358/24, CBOSA).
Sąd I instancji nawiązał także do stanowiska orzecznictwa i zwrócił uwagę, że Wojewoda Małopolski orzekł zgodnie z prezentowaną linią orzeczniczą NSA czemu dał wyraz w uzasadnieniu kwestionowanej w postępowaniu nadzorczym decyzji, powołując się miedzy innymi na wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie o sygn. akt I OSK 1350/12.
Należy też zauważyć, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznawał już skargi kasacyjne Prokuratora Okręgowego w Sosnowcu dotyczące kontroli decyzji odmawiających stwierdzenia nieważności decyzji stwierdzających nieważność orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Gorlicach z dnia 5 października 1956 r., które zakończyły się wyrokiem NSA z dnia 15 listopada 2024 r., sygn. akt I OSK 3026/23; wyrokiem NSA z dnia 27 lutego 2025 r., sygn. akt I OSK 1452/23; wyrokiem NSA z dnia 13 maja 2025 r., sygn. akt I OSK 1358/24. W wyrokach tych Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że "stanowisko Sądu I instancji znajduje oparcie w orzecznictwie sądów administracyjnych, w którym przyjmuje się, że jeżeli z orzeczenia nie wynika jakie grunty konkretnych osób i o jakiej powierzchni zostały przejęte przez Państwo, to orzeczenie tak sporządzone pozostaje w niezgodności z jakimkolwiek prawem w państwie, w oczywistej i rażącej sprzeczności zarówno z treścią obowiązującego w dacie jego wydania art. 1 dekretu z dnia 27 lipca 1949 r., jak też z § 1 rozporządzenia z 1950 r., a także z art. 75 ust. 1 rozporządzenia z 1928 r. (zob. wyroki NSA: z 20 lutego 2019 r. sygn. akt II OSK 694/17; z 17 września 2019 r. sygn. akt I OSK 2746/18, z 4 sierpnia 2023 r. sygn. akt I OSK 1664/20; por. B. Adamiak, Weryfikacja decyzji i postanowień w trybach nadzwyczajnych, (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Warszawa 2022, s. 449-473)". Stanowisko to podziela Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w rozpoznawanej sprawie.
Podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 13 października 2017 r. nie mogła być odmienna od dokonanej przez organ w postępowaniu zwykłym wykładnia art. 75 ust. 1 r.p.a. w związku z art. 1 dekretu z 1949 r. co wynika z przedmiotu postępowania nieważnościowego ograniczonego do badania kwalifikowanych wad tkwiących w decyzji ostatecznej (o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji), jak również z pojawiających się w orzecznictwie sądów administracyjnych różnic w wykładni powyższych przepisów prawa, na które uwagę zwrócił organ skarżący kasacyjnie, a co nie pozwala na uznanie, aby miało miejsce rażące naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.
Niezasadny jest także zarzut naruszenia przepisów prawa ustrojowego – art. 3 § 1 i 2 pkt 1 P.p.s.a. O naruszeniu art. 3 § 1 P.p.s.a. można by mówić jedynie w sytuacji wykroczenia poza kompetencje sądu, zastosowania środka nieprzewidzianego w ustawie, względnie w sytuacji, gdy sąd uchyla się od obowiązku wykonania kontroli, o której w tym przepisie mowa lub gdy zastosował inne kryterium kontroli niż kryterium legalności. Natomiast art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a. przewiduje, że zakres rzeczowy sprawy sądowoadministracyjnej obejmuje możliwość złożenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego na decyzję administracyjną. O naruszeniu art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a. można by mówić jedynie w sytuacji, gdyby sąd administracyjny przekroczył swoja właściwość rzeczową i rozpoznał skargę na taką formę działania lub zaniechania organów wykonujących administrację publiczną, która nie stanowi decyzji administracyjnej i nie mieści się w zakresie rzeczowym sprawy sądowoadministracyjnej wyznaczonej przepisami art. 3 § 1 -9 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził takich naruszeń prawa w działaniu Sądu I instancji. Okoliczność, że autor skargi kasacyjnej nie zgadza się z wynikiem kontroli sądowej, nie oznacza naruszenia tego przepisu ani powiązanej z nim w skardze kasacyjnej regulacji art. 151 P.p.s.a.
Niezasadny jest zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. Stosownie do treści tego przepisu, uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Jest to zatem przepis proceduralny regulujący wymogi uzasadnienia. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest zatem jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej. Wadliwość uzasadnienia orzeczenia może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 P.p.s.a., w sytuacji, gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku (zob. wyrok NSA z dnia 24 czerwca 2026 r., sygn. akt I OSK 929/25; CBOSA). Uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wymogi przewidziane w art. 141 § 4 P.p.s.a., przez co wyrok w pełnym zakresie poddaje się kontroli instancyjnej.
Biorąc pod uwagę powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
Brak orzeczenia o kosztach uzasadniony jest tym, że Prokurator, który działając na prawach strony na podstawie art. 8 § 1 P.p.s.a. zainicjował postępowanie sądowoadministracyjne lub zgłosił w nim udział w interesie ogólnym - w celu ochrony praworządności, nie może zostać obciążony kosztami postępowania sądowoadministracyjnego (zob. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 3 lipca 2017 r., sygn. akt I OPS 1/17; CBOSA).
Podstawa prawna: Dz.U. 1949 nr 46 poz 339 art. 1-4; Dekret z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego.
Hasła tematyczne: Inne
Pełny tekst i metryka orzeczenia: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (CBOSA). Tytuł i streszczenie przygotował model językowy na podstawie treści orzeczenia. Orzeczenie może być nieprawomocne.