Stopień niepełnosprawności męża a świadczenie pielęgnacyjne. NSA uchylił wyrok WSA w Białymstoku

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z 23 października 2025 r., sygn. akt II SA/Bk 1337/25 po rozpoznaniu skargi M.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży z 23 czerwca 2025 r., nr SKO.441/61/2025 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z 11 czerwca 2025 r. nr CUS.DŚR.5311.1886.240.2025.

Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Pierwotnym wnioskiem z 9 marca 2020 r. M.D. zwróciła się o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem J.D. Do wniosku załączono orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z 2 marca 2020 r., z którego wynika, że mąż został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności. W orzeczeniu wskazano, że niepełnosprawność istnieje od 31 marca 2009 r., zaś ustalony stopień od 30 stycznia 2020 r. Orzeczenie wydano do 31 marca 2022 r.

Decyzją z 17 marca 2020 r. Prezydent Miasta [...] odmówił skarżącej przyznania świadczenia, zaś decyzją z 30 marca 2020 r. SKO w Łomży uchyliło powyższą decyzję i sprawę przekazało organowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Decyzją z 2 kwietnia 2020 r. Prezydent Miasta [...] przyznał skarżącej świadczenie pielęgnacyjne na okres od 1 marca 2020 r. do 31 marca 2022 r. Kwota przyznanego świadczenia, na mocy późniejszych decyzji, została kilkukrotnie waloryzowana (decyzje z 11 grudnia 2020 r., 30 grudnia 2021 r., 1 kwietnia 2022 r. (decyzja covidowa), 5 stycznia 2023 r., 8 sierpnia 2023 r., 19 grudnia 2023 r., 3 grudnia 2024 r.).

W dniu 28 czerwca 2022 r. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] zaliczył męża skarżącej do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Od orzeczenia tego skarżąca złożyła odwołanie oraz wniosek o zawieszenie postępowania. Postanowieniem z 12 lipca 2022 r. Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Białymstoku zawiesił postępowanie w sprawie wydania orzeczenia. Postanowieniem z 8 kwietnia 2025 r. Prezydent Miasta [...] zawiesił postępowanie w sprawie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego do czasu dostarczenia prawomocnego orzeczenia o niepełnosprawności wydanego przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Białymstoku.

Prezydent Miasta [...], działając na podstawie art. 6bb ust. 1 i 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, decyzją z 8 października 2024 r. zmienił decyzję własną z 2 kwietnia 2020 r. zmienioną decyzjami z 1 kwietnia 2022 r. i 8 sierpnia 2023 r. poprzez ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną do dnia wydania kolejnego ostatecznego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, nie dłużej niż do 31 marca 2025 r.

Wnioskiem z 3 kwietnia 2025 r. M.D. zwróciła się o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem J.D. Do powyższego wniosku nie zostało dołączone jakiekolwiek orzeczenie o niepełnosprawności.

Postanowieniem z 19 lutego 2025 r. Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Białymstoku podjął zawieszone postępowanie (dot. orzeczenia z 28 czerwca 2022 r.), zaś postanowieniem z tej samej daty umorzył postępowanie odwoławcze w sprawie ustalenia stopnia niepełnosprawności.

Pismem z 2 czerwca 2025 r. Wojewódzki Zespół poinformował, że orzeczenie z 28 czerwca 2022 r. stało się prawomocne z dniem 19 lutego 2025 r.

W dniu 7 kwietnia 2025 r. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] zaliczył męża skarżącej do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Odwołanie od powyższego orzeczenia wniósł J.D.

W dniu 26 maja 2025 r. Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Białymstoku uchylił orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z 7 kwietnia 2025 r. i orzekł o zaliczeniu męża skarżącej do znacznego stopnia niepełnosprawności.

Postanowieniem z 9 czerwca 2025 r. Prezydent Miasta [...] podjął z urzędu postępowanie zawieszone na mocy postanowienia z 8 kwietnia 2025 r. z uwagi na dostarczenie przez skarżącą prawomocnego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności męża.

Decyzją z 11 czerwca 2025 r. Prezydent Miasta [...], po rozpoznaniu wniosku z 3 kwietnia 2025 r., odmówił przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na niepełnienie przesłanki wynikającej z art. 17 ust. 1b u.ś.r. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży z 23 czerwca 2025 r. Organ odwoławczy zaprzeczył możliwości zastosowania w sprawie art. 17 ust. 1b u.ś.r. z uwagi na wyrok TK z 2014 r. Organ wskazał jednakże, że orzeczenie o stopniu niepełnosprawności męża skarżącej z 28 czerwca 2022 r. stało się ostateczne z dniem 19 lutego 2025 r., na mocy którego mąż został zaliczony do osób posiadających umiarkowany stopień niepełnosprawności od 15 czerwca 2022 r. do 30 czerwca 2024 r., natomiast orzeczeniem z 26 maja 2025 r. mąż skarżącej został zaliczony do osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności od 7 marca 2025 r. do 30 kwietnia 2028 r. Skarżącej natomiast zostało przyznane świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem na mocy decyzji z 2 kwietnia 2020 r. od 1 marca 2020 r. do 31 grudnia 2022 r. (decyzja była kilkukrotnie waloryzowana). Decyzją z 8 października 2024 r. Prezydent Miasta [...] zmienił decyzję własną w ten sposób, że przyznał skarżącej świadczenie pielęgnacyjne do dnia wydania kolejnego ostatecznego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, nie dłużej niż do 31 marca 2025 r.

W ocenie Kolegium, orzeczenie o niepełnosprawności męża z 2 marca 2020 r. zachowało ważność do 19 lutego 2025 r., tj. do dnia, w którym Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Białymstoku umorzył postępowanie odwoławcze. Na mocy tego orzeczenia mąż skarżącej został zaliczony do osób z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności i tym samym skarżąca straciła prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. W ocenie organu odwoławczego, wydanie orzeczenia z 26 maja 2025 r. (zaliczającego męża do osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności) nic w sprawie nie zmieniło, bowiem podstawę wniosku z 3 kwietnia 2025 r. stanowiło orzeczenie z 28 czerwca 2022 r., zgodnie z którym J.D. został zaliczony do osób z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności.

W oparciu o powyższe Kolegium uznało, że skarżącej nie może zostać przyznane świadczenie pielęgnacyjne z uwagi na fakt, że na dzień 19 lutego 2025 r. ostateczne stało się orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z 28 czerwca 2022 r., a więc brak jest podstaw do kontynuacji otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego na tzw. "starych zasadach", natomiast na postawie nowo uzyskanego orzeczenia o niepełnosprawności z 26 maja 2025 r. świadczenie nie może zostać przyznane z powodu zmiany przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych od 1 stycznia 2024 r., które obecnie umożliwia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie sprawującej opiekę nad niepełnosprawnymi w stopniu znacznym członkami rodziny do ukończenia 18 roku życia.

Skargę na powyższą decyzję złożyła skarżąca, kwestionując zaskarżoną decyzję.

Powołanym na wstępie wyrokiem, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z 11 czerwca 2025 r. nr CUS.DŚR.5311.1886.240.2025. Sąd ten, nie podzielając stanowiska Kolegium stwierdził, że orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności ostateczne od 19 lutego 2025 r. nie miało w sprawie znaczenia, wobec ciągłości orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności z 2 marca 2020 r., na podstawie którego skarżąca miała przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego do 31 marca 2025 r. z orzeczeniem z 26 maja 2025 r. potwierdzającym znaczny stopień niepełnosprawności u męża skarżącej (od 7 marca 2025 r. do 30 kwietnia 2028 r.).

Sąd I instancji wskazał, że orzeczenie z 2 marca 2020 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności zostało wydane w okresie epidemii i stanu zagrożenia epidemicznego. W tym okresie a także po ich odwołaniu, ustawodawca w poszczególnych aktach rangi ustawowej przedłużał ważność takich orzeczeń.

Pierwszą taką ustawą była ustawa z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm., zwanej "ustawą o szczególnych rozwiązaniach związanych z COVID-19"). Stosownie do treści art. 15h ust. 1 pkt 2 tej ustawy, orzeczenie o niepełnosprawności albo orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, wydane na czas określony na podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, którego ważność: upływa w terminie od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, zachowuje ważność do upływu 60 dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Przepis art. 15h ust. 1 pkt 2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z COVID-19 przewidział dwie zasadnicze sytuacje, w których mogło dojść do przedłużenia ważności orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, wydanych na czas określony. W przypadku pierwszej z nich wydłużeniu uległy terminy ważności orzeczeń o niepełnosprawności oraz o stopniu niepełnosprawności, których ważność upłynęła maksymalnie na 90 dni przed dniem wejścia w życie ustawy. Orzeczenia, które utraciły ważność między 9 grudnia 2019 r. a 8 marca 2020 r. zachowują zatem swoją ważność do upływu 60 dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności (przedmiotowa sytuacja nie zachodziła w niniejszej sprawie). Wprowadzona regulacja obejmuje zatem sprawy wszczęte a niezakończone wydaniem orzeczenia potwierdzającego niepełnosprawność wyłącznie z powodu wprowadzonego stanu epidemicznego, jak i stanu epidemii (art. 15h ust. 1 pkt 1). Z kolei druga sytuacja zakładała wydłużenie terminu ważności orzeczeń o niepełnosprawności i o stopniu niepełnosprawności, których termin ważności upłynął po 8 marca 2020 r. Wydłużenie ważności tej grupy orzeczeń nie było już warunkowane złożeniem wniosku o wydanie ponownych orzeczeń ustalających niepełnosprawność albo stopień niepełnosprawności z powodu wystąpienia sytuacji zagrożenia rozprzestrzeniania się zakażeń wirusem SARS-CoV-2. Ustawodawca przewidział, że maksymalny termin ważności wydłużonych orzeczeń upływa w terminie do 60 dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności – to na tej podstawie prawnej po raz pierwszy zmieniono decyzję o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego (decyzja zmieniająca z 1 kwietnia 2022 r.).

Przepis art. 15h ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z COVID-19 został uchylony z dniem 6 sierpnia 2023 r. mocą art. 10 ustawy z 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r. poz. 852). W ww. ustawie uchylającej przedłużenie ważności dotychczasowych orzeczeń o stopniu niepełnosprawności uregulował przepis art. 23., który przewidział końcowe daty zachowania ważności dotychczasowych orzeczeń w zależności od wskazanego w orzeczeniach okresu ich ważności. Orzeczenie o niepełnosprawności albo orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, o którym mowa w art. 15h ustawy zmienianej w art. 10, w brzmieniu dotychczasowym, którego okres ważności:

1) upłynąłby do dnia 31 grudnia 2020 r. - zachowuje ważność do dnia 31 grudnia 2023 r.,

2) upłynąłby w okresie od dnia 1 stycznia 2021 r. do dnia 31 grudnia 2021 r. - zachowuje ważność do dnia 31 marca 2024 r.,

3) upłynąłby w okresie od dnia 1 stycznia 2022 r. do dnia poprzedzającego dzień wejścia w życie niniejszego przepisu - zachowuje ważność do dnia 30 września 2024 r.

- jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego ostatecznego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.

Na podstawie tej regulacji wydano drugą decyzję zmieniającą okres przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie orzeczenia z 2 marca 2020 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności (decyzja zmieniająca z 8 sierpnia 2023 r.).

Kolejną regulacją prawną przedłużającą ważność dotychczasowych orzeczeń o stopniu niepełnosprawności stanowi ustawa z 19 grudnia 2023 r. o szczególnych rozwiązaniach służących zachowaniu ważności niektórych orzeczeń o niepełnosprawności oraz orzeczeń o stopniu niepełnosprawności (Dz. U. z 2023 r. poz. 2768). Z art. 1 tej ustawy wynika, że orzeczenie o niepełnosprawności albo orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane na czas określony na podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 100, 173, 240, 852, 1234 i 1429), które zachowało ważność na podstawie art. 23 ustawy z 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r. poz. 852 i 1429) w brzmieniu dotychczasowym, albo którego okres ważności upłynął po dniu 5 sierpnia 2023 r. i przed dniem 30 września 2024 r. zachowuje ważność do 30 września 2024 r., jednak nie dłużej niż do dnia, w którym nowe orzeczenie o niepełnosprawności albo nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, stanie się ostateczne.

W dniu 3 sierpnia 2024 r. weszła w życie ustawa z 24 lipca 2024 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1165). Dodała ona między innymi art. 6bb ust. 1 do ww. ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Zgodnie z tą regulacją jeżeli wniosek o wydanie kolejnego orzeczenia o niepełnosprawności albo o stopniu niepełnosprawności został złożony w okresie ważności odpowiednio orzeczenia ustalającego niepełnosprawność albo orzeczenia ustalającego stopień niepełnosprawności, to zachowuje ono ważność do dnia wydania kolejnego ostatecznego orzeczenia, nie dłużej jednak niż do ostatniego dnia szóstego miesiąca następującego po dacie określającej tę ważność.

W ocenie Sądu I instancji, oba orzekające w sprawie organy dokonując oceny stanu faktycznego i prawnego sprawy nie uwzględniły w swoich rozważaniach skutków przedłużenia orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności z 2 marca 2020 r. do 31 marca 2025 r. Mąż skarżącej w dniu 7 marca 2025 r., a więc w okresie ważności ww. orzeczenia wystąpił z wnioskiem o ustalenie stopnia niepełnosprawności. Orzeczeniem z 26 czerwca 2025 r. ustalono znaczny stopień niepełnosprawności od 7 marca 2025 r. do 30 kwietnia 2028 r. Z zestawienia tych dat wynika, że istnieje ciągłość znacznego stopnia niepełnosprawności męża skarżącej. W związku z tym przyjąć należy, że podstawę wniosku z 3 kwietnia 2025 r. o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego stanowiło orzeczenie z 26 czerwca 2025 r. a nie jak przyjęło Kolegium orzeczenie z 28 czerwca 2022 r., a to z kolei miało wpływ na prawo skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym mężem.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łomży, zaskarżając go w całości. Na podstawie art. 174 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a. orzeczeniu zarzucono naruszenie:

1. Przepisów prawa materialnego, tj.:

a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w związku z art. 6bb ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2025 r., poz. 913) - poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z 2 marca 2020 r. nr PZON.8421.1.217.2020 zaliczające J.D. do osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności obowiązywało do 31 marca 2025 r., w sytuacji gdy istniało kolejne orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z 28 czerwca 2022 r. nr PZON.8421.1.1255.2022 zaliczające J.D. do osób z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, które stało się ostateczne 19 lutego 2025 r.;

b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w związku z art. 63 ust.3 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r., poz. 1429) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż skoro J.D. wystąpił z wnioskiem o ustalenie stopnia niepełnosprawności 7 marca 2025 r., to było to w okresie obowiązywania orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z 2 marca 2020 r. nr PZON.8421.1.217.2020, które to orzeczenie, zdaniem sądu było ważne do 31 marca 2025 r., podczas gdy przestało ono obowiązywać 19 lutego 2025 r. tj. w dniu gdy kolejne orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z 28 czerwca 2022 r. nr PZON.8421.1.1255.2022 zaliczające J.D. do osób z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności stało się ostateczne;

c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w związku z art. 63 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r., poz. 1429) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż M.D. na dzień 3 kwietnia 2025 r. tj. dzień złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym mężem spełniała warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, podczas gdy jej mąż został na mocy ostatecznego orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z 28 czerwca 2022 r. nr PZON.8421.1.1255.2022 zaliczony do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, zaś kolejne orzeczenie, tj. orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Białymstoku nr 481.2025 z 26 maja 2025 r. zaliczające J.D. do osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności, wobec zmiany przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych, tj. art. 17 nie mogło stanowić podstawy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną powyżej 18 roku życia;

2. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na jego wynik, tj.:

a) art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez lakoniczne, niejasne i wewnętrznie sprzeczne uzasadnienie wyroku, a przez to niezgodne z tymże przepisem, w zakresie w jakim Sąd I instancji wskazując na naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. nie wskazał w treści uzasadnienia, które konkretnie przepisy postpowania organ naruszył, jednocześnie wyjaśniając, ze stan faktyczny sprawy był bezsporny.

W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o:

1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku do ponownego rozpoznania;

2. zasądzenie od skarżącej na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Złożono również oświadczenie o zrzeczeniu się przeprowadzenia rozprawy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumenty na poparcie podnoszonych w niej zarzutów.

Odpowiedź na skargę kasacyjną złożyła M.D. osobiście wnosząc o oddalenie w całości skargi kasacyjnej i zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 182 § 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, albowiem strona wnosząca skargę kasacyjną zrzekła się rozprawy, a żadna z pozostałych stron postępowania w ustawowym terminie nie zażądała jej przeprowadzenia. Dlatego też rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym.

Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W sprawie niniejszej nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności postępowania określonych w art. 183 § 2 P.p.s.a., wobec czego Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany jest granicami skargi kasacyjnej i orzeka w tych granicach. Granice te wyznaczone są wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.).

Skarga kasacyjna złożona w niniejszej sprawie, oparta została o obydwie podstawy kasacyjne, tj. zarówno o zarzuty naruszenia prawa procesowego jak i zarzuty naruszenia prawa materialnego. Rozpoznając wniesioną skargę kasacyjną, w tak zakreślonych granicach, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zawarte w niej zarzuty pozwalają na skuteczne zakwestionowanie oceny i ustaleń dokonanych przez Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku.

Zasadniczym problemem w rozpoznawanej sprawie jest kwestia, czy została zachowana ciągłość orzeczenia o zaliczeniu męża skarżącej do osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności i czy skarżąca uprawniona jest do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne "na starych zasadach" obowiązujących do końca 2023 r.

W ocenie skarżącego kasacyjnie organu, Sąd I instancji w sposób nieprawidłowy dokonał wykładni i niewłaściwie zastosował powołane w petitum skargi kasacyjnej przepisy prawa materialnego, a przede wszystkim, w jego ocenie, uzasadnienie zaskarżonego wyroku cechuje lakoniczność, niejasność oraz wewnętrzna sprzeczność.

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy, za zasadny należy uznać najdalej idący zarzut, tj. zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Przepis ten wymaga, aby uzasadnienie zawierało podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Obowiązek ten ma służyć nie tylko poinformowaniu stron o motywach wyroku, lecz przede wszystkim umożliwić kontrolę, czy rozstrzygnięcie pozostaje logicznym następstwem ustaleń i wykładni prawa dokonanych przez sąd. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że uzasadnienie wyroku sądu powinno stronom oraz ewentualnie przy kontroli instancyjnej dokonywanej przez NSA pozwalać na prześledzenie toku rozumowania sądu i poznanie racji, które stały u podstaw wydania rozstrzygnięcia (zob. wyroki NSA: z 27 maja 2020 r., I GSK 1770/19; z 20 maja 2020 r., I GSK 1805/19; z 9 marca 2016 r., II GSK 301/16; z 13 stycznia 2012 r., I FSK 1696/11). Z akt niniejszej sprawy wynika, że Sąd I instancji nie odniósł się do ustaleń dokonanych przez organ

Wadliwość uzasadnienia wyroku stanowi przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego w sytuacji, gdy nie wiadomo, jaki stan faktyczny Sąd I instancji przyjął za podstawę wyrokowania, a także w sytuacji, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Art. 141 § 4 P.p.s.a. może być podstawą uwzględnienia skargi kasacyjnej, gdy wada uzasadnienia nie pozwala na kontrolę instancyjną orzeczenia lub gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to więc po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia, jeżeli strona, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, tego zażąda. Uzasadnienie wyroku powinno być tak sporządzone, aby wynikało z niego, dlaczego sąd uznał zaskarżone orzeczenie za zgodne lub niezgodne z prawem, dlaczego nie stwierdził czy stwierdził w rozpatrywanej sprawie naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego, czy też przepisów procedury w stopniu, który mógłby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia.

W oparciu o powyższe uznać należy, że w rozpoznawanej sprawie nie jest możliwa kontrola instancyjna wydanego przez Sąd I instancji wyroku. Sąd ten nie wyjaśnił bowiem jakimi motywami kierował się przy ustaleniu zarówno kwestii przedłużenia orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z 2 marca 2020 r. do 31 marca 2025 r., a także pominięcia ostateczności orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z 28 czerwca 2022 r., która nastąpiła z dniem 19 lutego 2025 r. uznając, że jest to okoliczność bezsporna. Sąd ten wskazał bowiem, że "orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności ostateczne od 19 lutego 2025 r. nie miało w sprawie znaczenia, wobec ciągłości orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności z 2 marca 2020 r. (...)". Z uzasadnienia tegoż wyroku nie wynika w oparciu o jakie założenia Sąd I instancji doszedł do takich wniosków.

Istotnym jest również kwestia nieodniesienia się przez Sąd I instancji do przepisów przejściowych zawartych w art. 63 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym, a w szczególności ust. 3 wskazanego przepisu, zgodnie z którym osoby, o których mowa w ust. 2, zachowują prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., również w przypadku, gdy osobie nad którą sprawują opiekę zostało wydane nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenie o niepełnosprawności. Warunkiem zachowania prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego na zasadach określonych w zdaniu pierwszym jest złożenie wniosku o nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności w terminie 3 miesięcy od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin ważności dotychczasowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenia o niepełnosprawności, a następnie złożenie wniosku o ustalenie prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego w terminie 3 miesięcy, licząc od wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności.

Sąd ten, zobligowany był ustalić i wyjaśnić, w oparciu m.in. o przepis art. 63 ust. 3 ustawy o świadczeniu wspierającym, znaczenie orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z 28 czerwca 2022 r. i kwestii jego ostateczności z dniem 19 lutego 2025 r., ocenić możliwość przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, jako "kontynuacji" dotychczas pobieranego świadczenia na tzw. "starych zasadach" w kontekście orzeczenia z 2 marca 2020 r. i decyzji z 8 października 2024 r., a także orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Białymstoku z 26 maja 2025 r., a czego w sprawie zabrakło.

Sąd nie dokonał również jakiejkolwiek wykładni art. 6bb ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych w kontekście okresu ważności dotychczasowego orzeczenia o niepełnosprawności w sytuacji złożenia wniosku o wydanie kolejnego orzeczenia o niepełnosprawności albo o stopniu niepełnosprawności, przytaczając jedynie treść tego przepisu (strona 12 uzasadnienia) i dochodząc do ogólnikowego wniosku, że "W ocenie sądu oba orzekające w sprawie organy dokonując oceny stanu faktycznego i prawnego sprawy nie uwzględniły w swoich rozważaniach skutków przedłużenia orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności z 2 marca 2020 r. do 31 marca 2025 r.". Z takiego rozumowania nie sposób jest natomiast wyprowadzić wniosku, jakie kwestie przemawiały za taką konstatacją Sądu I instancji.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny pozbawiony był możliwości wydania orzeczenia merytorycznego w sprawie.

W ponownie prowadzonym postępowaniu, rzeczą Sądu I instancji będzie dokonanie analizy przepisu art. 6bb ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, art. 63 ust. 3 ustawy o świadczeniu wspierającym w kontekście zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz przy uwzględnieniu wydanych w sprawie orzeczeń o niepełnosprawności męża skarżącej oraz wydanych decyzji i ich skutków prawnych w przedmiotowym postępowaniu.

Biorąc pod uwagę powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 182 § 2 P.p.s.a. uwzględnił skargę kasacyjną i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

O odstąpieniu od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego w całości orzeczono na podstawie art. 207 § 2 P.p.s.a. uznając, że w sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek. W rozpatrywanej sprawie wyłączną przyczyną sprawiającą, że doszło do postępowania kasacyjnego, było wadliwe orzeczenie Sądu I instancji, które spowodowało wniesienie skargi kasacyjnej uwzględnionej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Brak jest zatem dostatecznych podstaw do tego, by obciążyć stronę, która wniosła skargę do Sądu I instancji, kosztami postępowania kasacyjnego.