Grunt w D. przypadł gminie, nie Skarbowi Państwa. NSA oddalił skargę spółki z PKP

Wyrokiem z dnia 3 lipca 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 947/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę [...] S.A. w Warszawie na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 7 lutego 2024 r. nr DO-II.7610.210.2023.PB.

Zaskarżoną decyzją z dnia 7 lutego 2024 r. Minister Rozwoju i Technologii utrzymał w mocy decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 23 listopada 2023 r. nr NWIV.752.208.2015, odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez skarżąca prawa użytkowania wieczystego niezabudowanego gruntu położonego w D., obręb [...], S., obejmującego działkę nr [...] o pow. 0,5673 ha.

Minister wskazał, że Wojewoda Śląski ostateczną decyzją z dnia 20 września 2022 r., znak NWXVa.7532.1061.2018, stwierdził nabycie przez Gminę D. z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r., na podstawie art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, prawa własności przedmiotowej nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,5673 ha w obrębie [...], S. Decyzja ta nie została wyeliminowana z obrotu prawnego a tym samym jej skutki prawne w postaci potwierdzenia nabycia prawa własności ww. gruntu przez Gminę D. wiążą organ orzekający w sprawie uwłaszczeniowej. Na gruncie przedmiotowej sprawy oznacza to, zdaniem Ministra, że przedmiotowa nieruchomość stanowiła w dniu 5 grudnia 1990 r. własność jednostki samorządu terytorialnego. Powyższe potwierdza także treść księgi wieczystej nr KA1D/00066670/2, prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości, gdzie w dziale II księgi jako właściciel wpisana jest Gmina D., na podstawie ww. decyzji komunalizacyjnej z dnia 20 września 2022 r. Skoro zaś przedmiotowa nieruchomość nie stanowiła własności Skarbu Państwa zarówno według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r., jak i na dzień 27 października 2000 r., Minister Rozwoju i Technologii obowiązany był utrzymać w mocy decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 23 listopada 2023 r. Minister zaznaczył przy tym, że pozostawanie przedmiotowego gruntu w posiadaniu PKP według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r. pozostaje w tym przypadku bez znaczenia, skoro przedmiotowa działka nie stanowiła własności Skarbu Państwa zarówno na dzień 5 grudnia 1990 r., jak i na dzień 27 października 2000 r.

Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935), oddalił skargę jako bezzasadną, uznając za bezzasadny zarzut naruszenia art. 34 ustawy o komercjalizacji. Wobec ustalenia, że sporny grunt w dacie wejścia w życie ustawy - 27 października 2000 r.- był mieniem komunalnym a nie skarbowym, brak było podstaw do potwierdzenia, na wniosek skarżącej, w trybie art. 34 ustawy, nabycia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], co prawidłowo stwierdził Wojewoda Śląski w decyzji z dnia 23 listopada 2023 r. a następnie zasadnie zaakceptował Minister Rozwoju i Technologii w zaskarżonej decyzji. Brak tytułu własności Skarbu Państwa na datę istotną w sprawie czynił bowiem niemożliwym uwłaszczenie na podstawie art. 34 ust. 1 tejże ustawy.

Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła skarżąca, zaskarżając wyrok w całości i na podstawie art. 174 pkt 1 - 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej jako p.p.s.a.) zarzucając:

a. naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, tj. art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz.U. z 2024 r. poz. 561) poprzez bezzasadne przyjęcie, iż [...] S.A. nie nabyły z dniem 27 października 2000 r. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, pomimo że w niniejszej sprawie realizowały się wszystkie podstawy do jej uwłaszczenia,

b. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez niezastosowanie oraz art. 151 p.p.s.a. poprzez błędne zastosowanie i oddalenie skargi, mimo że zachodziły podstawy do jej uwzględnienia i uchylenia zaskarżonej decyzji z uwagi na naruszenie przez organ art. 75 § 1 ab initio k.p.a. oraz art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na przerzucaniu na stronę odpowiedzialność za ewentualne błędy 1 organu administracji państwowej, a przez wprowadzenie takiego wymogu ex post - faktycznie pozbawia stronę rzeczywistej ochrony jej praw majątkowych, przy jednoczesnym przerzuceniu obowiązków dowodowych na stronę; gdyby Sąd I instancji dostrzegł powyższe uchybienie, zaskarżone rozstrzygnięcie mogłoby być inne, tj. skarga mogłaby zostać uwzględniona.

Wskazując na powyższe, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Nadto, w powołaniu na art. 176 § 2 p.p.s.a., wniosła o rozpoznanie niniejszej skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.

Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu 6przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 143 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej wyznaczonymi wskazanymi podstawami.

Zgodnie zaś z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając wniesioną w niniejszej sprawie skargę kasacyjną, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zawarte w niej zarzuty nie pozwalają na skuteczne zakwestionowanie oceny i ustaleń dokonanych przez Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, mimo naruszenia przez organy obu instancji przepisów postępowania, tj.: art. 75 § 1 oraz art. 7, art. 77 §1 i art. 80 k.p.a.

Wbrew bowiem twierdzeniom skarżącej, jak prawidłowo stwierdził Sąd I instancji, postępowanie w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone z zachowaniem zasad wynikających z art. 7, art. 77 § 1 k.p.a., a jednocześnie ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nastąpiła w granicach wyznaczonych przepisem art. 80 k.p.a. Brak jest także podstaw do uznania aby w sprawie doszło do naruszenia art. 75 § 1 k.p.a.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca stwierdziła, że wydane w sprawie rozstrzygnięcia oparto o ustalenia dokonane na podstawie niewystarczającej dokumentacji, gdyż w jej ocenie nie podjęto wszelkich koniecznych czynności niezbędnych do prawidłowego załatwienia sprawy.

Tymczasem, stawiając zarzut naruszenia przepisów postępowania w skardze kasacyjnej należy wykazać, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, że miały wpływ na treść kwestionowanego orzeczenia, ponieważ gdyby do tych uchybień nie doszło, orzeczenie wojewódzkiego sądu administracyjnego mogłoby być inne. Nie wystarczy zawarcie w petitum skargi kasacyjnej formuły o naruszeniu przepisów postępowania mającym wpływ na wynik sprawy, lecz konieczne jest wykazanie, który przepis postępowania został naruszony, w jaki sposób, a także uzasadnienie wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. Dopiero bowiem takie określenie podstawy skargi kasacyjnej umożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu dokonanie oceny zasadności zarzutu kasacyjnego opartego na tej podstawie zwłaszcza, że rozpoznanie skargi kasacyjnej następuje wyłącznie w jej granicach.

Jednakże, ani z przedstawionych w skardze kasacyjnej zarzutów, ani z uzasadnienia skargi kasacyjnej nie wynika na czym miałoby polegać w kontekście dokonanych w sprawie ustaleń zarzucane naruszenie przepisów postępowania przez organy administracji a także określonych nimi wzorców kontroli zgodności z prawem, które miałyby zostać naruszone przez Sąd I instancji, co w konsekwencji nie mogło być uznane za wystarczające dla skutecznego podważania okoliczności stanu faktycznego. Jeżeli bowiem w relacji do treści tychże przepisów (każdego z nich osobna lub funkcjonalnych i systemowych ich związków), zakresu ich normowania oraz wynikających z nich konsekwencji strona nie wyjaśnia, na czym miałoby polegać ich naruszenie oraz na czym miałby polegać wpływ tego naruszenia na wynik sprawy, trzeba stwierdzić, że nie ma podstaw, aby podważać prawidłowość ustaleń faktycznych we wskazywanym przez stronę skarżącą zakresie.

W niniejszej sprawie orzekające organy ustaliły zaś, że na podstawie ostatecznej decyzji komunalizacyjnej Wojewody Śląskiego z dnia 20 września 2022 r., znak NWXVa.7532.1061.2018, jako właściciela działki nr [...] ujawniono w dziale II księgi wieczystej prowadzonej dla tej nieruchomości Gminę D. W decyzji tej stwierdzono bowiem nabycie przez Gminę D. z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. prawa własności nieruchomości położonej w jednostce ewidencyjnej D., obrębie ewidencyjnym [...], S., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o powierzchni 0.5673 ha. Decyzja komunalizacja, została wydana na podstawie art. 18 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawy o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. nr 32, poz. 191 ze zm.), zgodnie z którym mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Na tej podstawie zaś ustalono, że działka nr [...] nie stanowiła własności Skarbu Państwa, zarówno według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r., jak i na dzień 27 października 2000 r. Ustalenia te, jako zgodne ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, zaakceptował w całości Sąd I instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał również za niezasadny zarzut dotyczący naruszenia art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe".

W ustalonym w sprawie stanie faktycznym brak było podstaw do stwierdzenia, że doszło do uwłaszczenia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. Zgodnie bowiem z treścią art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu PKP, co do których PKP nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy, z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego PKP. Przepis ten przewiduje zatem uwłaszczenie znajdujących się w posiadaniu PKP nieruchomości, stanowiących własność Skarbu Państwa w dniu 5 grudnia 1990 r., jak również w dniu 27 października 2000 r. Tymczasem, z mocy decyzji komunalizacyjnej przedmiotowa nieruchomość stała się własnością Gminy D. z dniem 27 maja 1990 r. i stan ten odzwierciedla treść księgi wieczystej prowadzonej dla tejże nieruchomości. To zaś wykluczało uwłaszczenie PKP na podstawie art. 34 ust. 1 ww. ustawy. Przepis ten nie został zatem naruszony przy wydawaniu decyzji przez orzekające w sprawie organy, co prawidłowo ocenił Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną jako niemającą usprawiedliwionych podstaw.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a., ponieważ skarżąca zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony nie zażądały jej przeprowadzenia