Dym z komina i kwiaty w oknie nie przesądziły o zamieszkaniu. Sąd uchylił decyzję

1. R. R. (dalej: skarżący) wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie (dalej: Kolegium) z 11 lutego 2026 r. nr SKO.4105.588.2025 w przedmiocie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

2. Stan sprawy.

2.1. Decyzją z dnia 30 czerwca 2025 r. Wójt Gminy P. (dalej: organ pierwszej instancji) określił wobec skarżącego wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od nieruchomości położonej w miejscowości Z. przy ul. [...] w wysokości 35,00 zł miesięcznie począwszy od miesiąca stycznia 2025 r.

W dniu 2 lipca 2025 r. skarżący wniósł odwołanie, w którym podniósł, że nie zamieszkuje na ww. posesji. W załączniku do korespondencji przesłał zestawienie opłat za używanie lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w D. od dnia 1 września 2024 r.

2.3. Po rozpoznaniu odwołania, Kolegium mocą decyzji zaskarżonej w nn. sprawie utrzymało w mocy decyzję wydaną przez organ pierwszej instancji.

W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że skarżący jest właścicielem nieruchomości położonej w miejscowości Z. przy ul. [...], Nieruchomość jest zabudowana budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym. W wyniku przeprowadzonej przez organ weryfikacji wskazanej nieruchomości pod względem jej zamieszkania ustalono, że ww. nieruchomość jest nieruchomością zamieszkałą.

Stosownie do treści art. 6m ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 733 z późn. zm. - u.c.p.g.) deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi są obowiązani złożyć do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta właściciele nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy w terminie 14 dni od dnia zamieszkania pierwszego mieszkańca na danej nieruchomości.

Organ stwierdził, że pomimo zaistnienia przewidzianego przepisami prawa wymogu i upływu powyższego terminu, podatnik nie dopełnił tego obowiązku.

Wobec powyższego w dniu 28 stycznia 2025 r. organ wezwał podatnika do złożenia deklaracji określającej wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla przedmiotowej nieruchomości.

W dniu 7 lutego 2025 r. wpłynęło oświadczenie podatnika, w którym wskazał, że przedmiotowa nieruchomość jest niezamieszkała, a on sam mieszka i uiszcza opłatę za odpady komunalne w miejscu zameldowania, tj. w D. przy ul. [...].

W związku z oświadczeniem podatnika, organ pismem z dnia 18 kwietnia 2025 r. oraz pismem z dnia 26 maja 2025 r. wystąpił do Administracji Osiedla Mieszkaniowego nr [...] w D. przy ul. [...] z wnioskiem o udostępnienie danych osobowych dotyczących informacji, czy jest naliczana opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi wobec podatnika w miejscu zameldowania podatnika w D..

Pismem z dnia 16 czerwca 2025 r. Spółdzielnia Mieszkaniowa L poinformowała, że podatnik złożył oświadczenie o niezamieszkiwaniu pod adresem ul. [...] w D., w związku z czym nie jest naliczana opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi wobec podatnika pod wskazanym adresem.

Z analizy przeprowadzonego postępowania administracyjnego ustalono, że nieruchomość położona w Z. przy ul. [...] jest zamieszkała przez właściciela nieruchomości.

Pracownicy organu podatkowego dwukrotnie dokonywali oględzin nieruchomości w dniu 10 lutego 2025 r., z których została sporządzona notatka służbowa - w aktach sprawy oraz w dniu 14 lutego 2025 r. (sporządzony protokół oględzin wraz z dokumentacją zdjęciową - w aktach sprawy). W trakcie oględzin pracownicy organu ustalili, że nieruchomość jest zamieszkała, z komina wydobywał się dym świadczący o rozpalonym piecu ogrzewającym budynek. W oknie od strony jezdni było zapalone światło oraz zielone kwiaty doniczkowe w oknie. Na podwórzu zaparkowane trzy samochody, na płocie umieszczona skrzynka pocztowa. Furtka zamknięta na klucz, właściciel nie wyszedł z budynku. Do protokołu załączono dokumentację zdjęciową. W aktach sprawy znajduje się deklaracja dotycząca źródeł ciepła i źródeł spalania paliw, w której skarżący oświadczył, że budynek jednorodzinny przy ul. [...] w Z. ogrzewany przez kocioł na paliwo stałe.

W ocenie Kolegium, powyższe ustalenia jednoznacznie świadczą o zamieszkiwaniu skarżącego na ww. nieruchomości. Skoro skarżący zamieszkuje nieruchomość co powoduje wytwarzanie na tej nieruchomości odpadów komunalnych i konieczność zagospodarowania tych odpadów, zobowiązany jest do uregulowania opłaty wyliczonej przez organ.

W przypadku nieruchomości zamieszkanych opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi należna jest za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości zamieszkuje dana osoba, zaś w przypadku nieruchomości niezamieszkanych, na których powstają odpady, opłata należna jest za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości powstały odpady komunalne (art. 6i ust. 1 u.c.p.g.).

Art. 6o u.c.p.g. stanowi, że w razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę dostępne dane właściwe dla wybranej przez radę gminy metody, a w przypadku ich braku - uzasadnione szacunki, w tym w przypadku nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, średnią ilość odpadów komunalnych powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze.

Obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi obciąża właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, co wynika wprost z art. 6h u.c.p.g.

3.1. Powyższa decyzja została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.

W skardze podniesiono, że pracownicy Wójta Gminy P. rzekomo dokonali oględzin. W trakcie tychże oględzin pracownicy organu w dniu 12 lutego 2025 r. ustalili, że nieruchomość jest zamieszkała. Tezę swą opierają na tym, że z komina wydobywał się dym świadczący o rozpalonym piecu ogrzewającym budynek. W oknie od strony jezdni było zapalone światło oraz zielone kwiaty doniczkowe w oknie. Tego typu argumenty są po prostu niedorzeczne. Na tej podstawie (dymu i kwiatków) organ twierdzi, że skarżący zamieszkuje w/w dom, chociaż nigdy go nie zastali na tym terenie. Nadto nadmienił, że 12 luty, to środek zimy i jego ojciec, który mieszka na sąsiedniej ulicy przychodzi napalić od czasu do czasu w kominku, aby mury nie rozmarzły, gdyż on mieszka i jest zameldowany w D.. Zielone kwiaty w oknach nie świadczą o tym, że ktoś w danym domu mieszka, mogą być sztuczne ew. inna osoba może o nie dbać. Ponadto pracownicy w/w Urzędu, kilka razy w roku, na przestrzeni kilku ostatnich lat, pomimo prośby aby kierowali wszelką korespondencję na adres zameldowania skarżącego, uparcie wysyłają swoich pracowników z korespondencją, którzy nie zastają skarżącego na terenie domu i zostawiają awiza, których kopię dołączył do skargi.

3.2. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

3.3. Na rozprawie skarżący złożył wniosek o zasądzenie na jego rzecz kosztów postepowania. Nadto wskazał, że w D., gdzie jest zameldowany przez pewien okres nie uiszczał opat za gospodarowanie odpadami, gdyż wówczas mieszkał w K.. Wskazał również, sporna nieruchomości nie jest podłączona do sieci wodno-kanalizacyjnej oraz że zdarza się, że na tejże nieruchomości parkuje pojazdy, które wykorzystuje w prowadzonej działalności gospodarczej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

4. Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności rozstrzygnięcia administracyjnego. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm. - dalej p.p.s.a.) uchyla go lub stwierdza jego nieważność. Nadto wskazania wymaga, iż sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.) nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W trakcie kontroli sądowej aktów wydanych przez organy administracji sąd bierze pod uwagę nie tylko zarzuty podniesione w skardze, ale także wszelkie naruszenia prawa procesowego lub materialnego, które ujawnią się w trakcie prowadzonej kontroli. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem organ nie wyjaśnił wszelkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, z uwagi na co, sąd na aktualnym etapie postępowania nie mógł wydać innego rozstrzygnięcia.

5. Istota sporu w sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy skarżący jest zobowiązany do ponoszenia opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi powstałymi na nieruchomości położonej w Z. przy ul. [...].

Zgodnie z treścią art. 6h u.c.p.g. właściciele nieruchomości, o których mowa w art. 6c, są obowiązani ponosić na rzecz gminy, na terenie której są położone ich nieruchomości, opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

Stosownie do art. 6i ust. 1 pkt 1 u.c.p.g. obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi powstaje, w przypadku nieruchomości, o których mowa w art. 6c ust. 1 (tj. nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy) za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości zamieszkuje mieszkaniec.

Ponadto, jak stanowi art. 6m ust. 1 pkt 1 u.c.p.g. deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi są obowiązani złożyć do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta m.in. właściciele nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, a stosownie do art. 6o ust. 1 u.c.p.g. w razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę dostępne dane właściwe dla wybranej przez radę gminy metody, a w przypadku ich braku - uzasadnione szacunki, w tym w przypadku nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, średnią ilość odpadów komunalnych powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze.

Skarżący jest właścicielem nieruchomości, co do której określono wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Jest to okoliczność niekwestionowana. W trakcie całego postepowania twierdził jednakże, że nie zamieszkuje na przedmiotowej nieruchomości, mieszka bowiem w D. gdzie jest zameldowany i tam też uiszcza opłatę za gospodarowanie odpadami. Nadto na rozprawie skarżący wyjaśnił, że przez pewien okres tejże opłaty nie uiszczał również w D., a to z uwagi na czasowy jego pobyt w K.. Dlatego też Spółdzielnia Mieszkaniowa L poinformowała, że podatnik złożył oświadczenie o niezamieszkiwaniu pod adresem ul. [...] w D., w związku z czym nie jest naliczana opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi wobec podatnika pod wskazanym adresem.

Powyższe pozostaje w opozycji z ustaleniami organu zgodnie z którymi, w D., gdzie rzekomo skarżący zamieszkuje opłata za gospodarowanie odpadami nie jest uiszczana (w tej mierze organ powołuje się na ww. pismo spółdzielni). Nadto organ fakt zamieszkiwania skarżącego na spornej nieruchomości wywodzi z dokonanych oględzin, w trackie których ustalono, że z komina domu wydobywał się dym, było zapalne światło, na posesji zaparkowane były pojazdy, a w oknach widoczne były kwiaty.

Skarżący z kolei odpiera powyższą argumentację wskazując, że w dniu, w którym organ dokonał oględzin, w domu przebywał jego ojciec, który bywa tam celem ogrzania pomieszczeń. Poza tym, zaparkowane samochody na posesji czy kwiaty w oknie nie mogą świadczyć o jego zamieszkiwaniu na spornej nieruchomości.

W ocenie Sądu materiał dowodowy dotychczas zgromadzony przez organ jest niewystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie.

Organ winien rozważyć przesłuchanie strony czy też świadków np. sąsiadów. Należałoby nadto zweryfikować, jakie rzędu rachunki ponoszone są przez skarżącego tytułem mediów. Należy zgromadzić dokumenty potwierdzające zużycie energii elektrycznej czy rachunki potwierdzające transport nieczystości. Pozwoliłoby to na ustalenie, czy nieruchomość jest zamieszkiwana. Należy również w tym miejscu zaznaczyć, że skarżący winien współpracować z organem celem wykazania prawdy materialnej, jego stanowisko nie może ograniczać się jedynie do negacji stanowiska organu. Organ winien nadto zwrócić się do spółdzielni mieszkaniowej w D., celem ustalenia czy skarżący ponownie złożył deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Skarżący w trackie rozprawy podniósł bowiem, że opłata za gospodarowanie odpadami była uiszczana w D. do czasu jego wyjazdu i czasowego zamieszkania w K. (na ten czas złożył deklarację o niezamieszkiwaniu w D.). Skarżący deklaruje także, że sporna nieruchomość nie jest podłączona do sieci wodno-kanalizacyjnej, zatem nie ma możliwości wykorzystania danych znajdujących się w posiadaniu organu pierwszej instancji czy też w posiadaniu gminnych jednostek organizacyjnych w tym przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego, o czym jest mowa w art. 6o ust. 1a u.c.p.g.

Nieprzeprowadzenie ściśle w tym zakresie rzetelnego postępowania dowodowego nosi znamiona nadużycia pozycji władczej organu, z pominięciem stosowania art. 187 § 1 o.p. Zgodnie z tym przepisem bowiem, organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Jeśli zaś materiał dowodowy w sprawie zawiera luki, co do istotnych okoliczności, to wybór rozstrzygnięcia (zastosowania prawa materialnego) jest przypadkowy i nielogiczny, a ponadto narusza art. 187 § 1 o.p.

Czynności wzmiankowane powyżej wydają się być niezbędne dla poprawnego załatwienia sprawy, ponieważ fakty i dowody rozważone i zaaprobowane przez organ stosujący prawo tworzą stan faktyczny sprawy, prezentowany w uzasadnieniu faktycznym (art. 210 § 4 ab initio o.p.), który podlega subsumcji pod adekwatne do niego regulacje prawa materialnego (uzasadnienie prawne, art. 210 § 4 in fine o.p.). Dlatego to prawidłowe ustalenie i przedstawienie w decyzji stanu faktycznego jest zagadnieniem pierwszoplanowym przy stosowaniu prawa, ponieważ stanowi podstawę subsumcji oraz wykładni operatywnej prawa materialnego, konstytuując indywidualny charakter sprawy rozpatrywanej i załatwianej w danym postępowaniu.

Sąd podkreśla, że postępowanie dowodowe, powinno doprowadzić do zrekonstruowania konkretnego stanu faktycznego, zatem musi obejmować te fakty i dowody, które mają prawne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy - w tym wypadku o ustalenie opłat za gospodarowanie odpadami. Postępowanie dowodowe w sprawach administracyjnych nie jest celem samym w sobie, lecz stanowi poszukiwanie odpowiedzi, czy w określonym stanie faktycznym, sytuacja strony podpada, czy też nie podpada pod hipotezę (a w konsekwencji i dyspozycję) określonej normy prawa materialnego - prawidłowo rozumianej. Skoro jednak skarżący wielokrotnie podnosi okoliczność niezamieszkiwania na nieruchomości, (czyli okoliczność istotną "prawnie"), to powinna być ona rzetelnie i dogłębnie wyjaśniona przez organy administracji.

6. Z tych powodów Sąd orzekł o naruszeniu w sprawie art. 187 § 1 i art. 191 o.p. w zw. z art. 6m ust. 1 u.c.p.g. Kolegium będzie zobowiązane do powtórnego przeprowadzenia postępowania dowodowego, z uwzględnieniem zastrzeżeń poczynionych powyżej i zarysowanego sposobu rozumienia prawa.

7. Zatem Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżącego uiszczony przez niego wpis sądowy.