Wyciek oleju z autobusu, kara 500 zł dla zarządzającego transportem. NSA oddalił kasację

Wyrokiem z dnia 28 października 2025 r., sygn. akt VI SA/Wa 2170/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA, Sąd I instancji) oddalił skargę T. J. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 15 kwietnia 2025 r. nr BP.501.427.2025.0993.WA7 w przedmiocie kary pieniężnej.

Sąd I instancji w podstawie prawnej wskazał art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej: p.p.s.a.).

Ze skargą kasacyjną od powyższego wyroku wystąpił T. J., zaskarżając ten wyrok w całości, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i poprzedzających go decyzji Organów obydwu instancji w całości i umorzenie postępowania w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w całości; ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji. Ponadto skarżący wniósł o zasądzenie na jego rzecz od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu opłaty od wniosku za sporządzenie i doręczenie odpisu wyroku wraz z jego pisemnym uzasadnieniem, a także kosztów zastępstwa procesowego w wysokości według norm przepisanych za obie instancje oraz kosztu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości 17 złotych. Jednocześnie skarżący kasacyjnie zrzekł się rozpoznania sprawy na rozprawie.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1. w granicach wskazanych w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., naruszenie przepisów prawa postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez przeprowadzenie niepełnej kontroli legalności decyzji administracyjnej i niedostrzeżenie przez Sąd I instancji naruszenia przez Organy przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, a tym samym petryfikowanie naruszenia przez Organy:

1. art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 81a § 1 i art. 107 § 1 k.p.a. i wyrażonych w tych przepisach zasad prawdy obiektywnej, zasady oficjalności, zasady ciężaru dowodu, bezpośredniości i zupełności zgromadzonego materiału oraz zasady rozstrzygania wątpliwości faktycznych na korzyść strony, zgodnie z którymi to zasadami obciążenie strony sankcją administracyjną musi być poprzedzone jednoznacznym, niebudzącym jakichkolwiek wątpliwości ustaleniem faktu, iż istotnie naruszyła ona prawo, z którym to naruszeniem ustawa wiąże odpowiedzialność administracyjno-karną, natomiast w niniejszej sprawie ustalenie faktów stanowiących podstawę nałożenia kary nastąpiło w trakcie kontroli, która nie odbyła się zgodnie z przepisami prawa;

2. art. 6, art. 7 i art. 8 § 1 k.p.a. i wyrażonych w tych przepisach zasad legalizmu, prawdy obiektywnej oraz zaufania do władzy publicznej w zw. z art. 189a § 1 k.p.a., art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a. a contrario oraz art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez nierozważenie zastosowania do kary pieniężnej przewidzianej w ustawie o transporcie drogowym (dalej: u.t.d.) przepisów k.p.a. dotyczących administracyjnych kar pieniężnych (dział IVa), które regulują zasady nakładania kar (w tym odstąpienie od ukarania) i powinny znaleźć zastosowanie do kar nakładanych na podstawie ustawy u.t.d., a zostały przez organy pominięte pomimo, że kary pieniężne w ustawie u.t.d. zostały uregulowane w sposób częściowy, nieuwzględniający jednak wszystkich kwestii wymienionych w art. 189a § 2 pkt 1-6 k.p.a., przez co koniecznym jest w przypadku przepisów u.t.d. odwołanie się do uregulowań działu I\/a k.p.a. (por. m. in. wyrok VI SA/Wa 3023/23, VI SA/Wa 198/23, VI SA/Wa 2230/22, III SA/Po 145/22). Ocena, czy w sprawie nie występują przesłanki do odstąpienia od ukarania stanowi obligatoryjny element postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, którego pominięcie wywołuje konieczność uchylenia tak podjętej decyzji,

3. art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 8 § 1 k.p.a. poprzez nierozważenie odstąpienia od nałożenia kary i poprzestania na pouczeniu w sytuacji, gdy waga naruszenia była znikoma, strona zaprzestała naruszania prawa a kara w wysokości 500,00 zł za zarzucone naruszenie w okolicznościach, w jakich do niego miało dojść i jego wagi jawi się jako nieproporcjonalna,

4. art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 189a § 1 k.p.a., art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a. a contrario poprzez mylenie przez WSA okoliczności wyłączających odpowiedzialność określonych w art. 92c ust. 1 u.t.d. z przesłankami odstąpienia od nałożenia kary (pozwalającymi na odstąpienie od ukarania, pomimo że odpowiedzialność za zarzucane stronie naruszenie nie została wyłączona, a zatem mającymi zupełnie inny charakter niż art. 92c u.t.d.) określonymi wyłącznie w k.p.a., w sytuacji gdy jedne wyłączają przypisanie odpowiedzialności (u.t.d.), a drugie pomimo jej przypisania łagodzą jej charakter poprzez odstąpienie od nałożenia kary (k.p.a.);

2. w granicach wskazanych w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie tj.

2.1 naruszenie art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. poprzez niezastosowanie tego przepisu i zaakceptowanie wszczęcia, a następnie nieumorzenia postępowania administracyjnego i przypisania zarządzającemu transportem odpowiedzialności za naruszenie polegające na przewozie drogowym pojazdem posiadającym usterkę lub usterki układu hamulcowego, połączeń układu kierowniczego, kół, opon, zawieszenia, podwozia lub innego wyposażenia w sytuacji, gdy okoliczności sprawy i dowody wskazują, że zarządzający transportem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których zarządzający transportem nie mógł przewidzieć;

2.2 naruszenie art. 92a ust. 2 u.t.d. w zw. z Ip. 15.2. zał. nr 4 do u.t.d. w zw. z § 6 ust 2 i § 5 ust. 7 pkt 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 5 listopada 2019 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego poprzez zaakceptowanie nałożenia przez Organy kary pieniężnej za naruszenie z tytułu wykonywania przewozu pojazdem posiadającym usterkę zakwalifikowaną jako niebezpieczna [i w konsekwencji zakwalifikowane jako najpoważniejsze (NN)], w sytuacji gdy nie została przeprowadzona szczegółowa drogowa kontrola techniczna, która jest wymagana do stwierdzenia tego typu naruszeń;

2.3 naruszenie art. 189a § 1 k.p.a., art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a. a contrario oraz art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez zaakceptowanie niezastosowania do kary pieniężnej przewidzianej w u.t.d. przepisów k.p.a. dotyczących administracyjnych kar pieniężnych (dział I\/a), które regulują zasady nakładania kar (w tym odstąpienie od ukarania) i powinny znaleźć zastosowanie do kar nakładanych na podstawie ustawy u.t.d., a zostały przez organy pominięte pomimo, że kary pieniężne w ustawie u.t.d. zostały uregulowane w sposób częściowy, nieuwzględniający jednak wszystkich kwestii wymienionych w pkt 1-6 art. 189a § 2 k.p.a., przez co koniecznym jest w przypadku przepisów u.t.d. odwołanie się do uregulowań działu IVa k.p.a. (por. m. in. wyrok VI SA/Wa 198/23, VI SA/Wa 2230/22, III SA/Po 145/22),

2.4 naruszenie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 8 § 1 k.p.a. poprzez zaakceptowanie nieodstąpienia od nałożenia kary i poprzestania na pouczeniu w sytuacji, gdy waga naruszenia była znikoma, strona zaprzestała naruszania prawa a kara w wysokości 500,00 zł za zarzucone naruszenie w okolicznościach w jakich do niego miało dojść i jego wagi jawi się jako nieproporcjonalna;

3. w granicach wskazanych w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię tj.:

3.1 art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 92c ust. 1 u.t.d. poprzez uznanie, że instytucja uregulowana w art. 92c ust. 1 u.t.d. jest tożsama z kodeksową instytucją odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej i poprzestania na pouczeniu, co miałoby zdaniem sądu uzasadniać niezastosowanie przepisu art. 189f § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. w postępowaniu prowadzonym na podstawie u.t.d., pomimo że zakres normowania przepisów k.p.a. i u.t.d. jest odmienny, a odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej i poprzestania na pouczeniu nie należy utożsamiać z umorzeniem (ewentualnie niewszczynaniem) postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej (por. uchwała NSA III OPS 1/21).

W odpowiedzi na skargę kasacyjną, Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie w całości, skierowanie sprawy na posiedzenie niejawne oraz zasądzenie na jego rzecz od skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W piśmie procesowym z dnia 23 lipca 2026 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o zawieszenie postępowania do czasu podjęcia uchwały przez Skład Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w odpowiedzi na pytanie prawne skierowane w sprawie o sygn. II GSK 255/26, ponieważ w niniejszej sprawie występuje analogiczny problem prawny, związany ze stosowaniem przepisów ustawy o transporcie drogowym, dlatego rozstrzygnięcie niniejszej sprawy zależy od rozstrzygnięcia ww. pytania prawego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wymaga przypomnienia, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Z zarzutów skargi kasacyjnej wynika, że spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego w przedmiocie nałożenia na stronę kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym w zakresie odnoszącym się do wykonywania przewozu drogowego pojazdem posiadającym usterkę lub usterki układu hamulcowego, połączeń układu kierowniczego, kół, opon, zawieszenia, podwozia lub innego wyposażenia zakwalifikowanego, jako niebezpieczne (lp. 15.2. załącznika nr 4 do ustawy o transporcie drogowym) stwierdził, że decyzja nie jest niezgodna z prawem, co uzasadniało oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika – najogólniej rzecz ujmując – że przeprowadzone przez organ administracji ustalenia faktyczne uzasadniały – wobec ich prawidłowości – przyjęcie ich za podstawę wyrokowania w rozpatrywanej sprawie, zaakceptowanie dokonanej na ich podstawie oceny odnośnie do zaktualizowania się przesłanek przypisania stronie na podstawie art. 92a ust. 2 ustawy o transporcie drogowym – jako zarządzającemu transportem w przedsiębiorstwie M. sp. z o.o. – odpowiedzialności za naruszenie przepisów o transporcie drogowym w zakresie odnoszącym się do naruszenia opisanego pod lp. 15.2. załącznika nr 4 do ustawy o transporcie drogowym, a w konsekwencji nałożenia na stronę kary pieniężnej w wysokości 500 zł. Sąd I instancji podkreślił, że z przeprowadzonych w sprawie ustaleń, odzwierciedlonych w protokole kontroli drogowej przeprowadzonej w dniu 8 stycznia 2024 r., wynika, że w pojeździe marki Mercedes-Benz o nr rej. [...] stwierdzono usterkę w postaci wycieku płynów eksploatacyjnych innych niż woda – tj. oleju w postaci stałych kropli – która wobec bardzo poważnego zagrożenia środowiska lub bezpieczeństwa została zakwalifikowana, jako usterka niebezpieczna, a ocena oraz sposób takiego jej zakwalifikowania odpowiadały wymogom określonym w przepisach rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie kontroli ruchu drogowego, a mianowicie przepisom § 5 i § 6 tego rozporządzenia.

W punkcie wyjścia i zarazem w odpowiedzi na wniosek pełnomocnika strony skarżącej zawarty w piśmie procesowym z dnia 23 lipca 2026 r. o zawieszenie postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym "do czasu podjęcia uchwały przez Skład Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w odpowiedzi na pytanie prawne skierowane w sprawie o sygnaturze II GSK 255/26", z uwagi na to, że "w niniejszej sprawie występuje analogiczny problem prawny, jak w sprawie II GSK 255/26, związany ze stosowaniem przepisów ustawy o transporcie drogowym, dlatego rozstrzygnięcie niniejszej sprawy zależy od rozstrzygnięcia ww. pytania prawnego", trzeba – zdaniem Sądu w składzie orzekającym w rozpatrywanej sprawie – stwierdzić, że wbrew stanowisku i oczekiwaniom strony skarżącej w aktualnie rozpatrywanej sprawie nie zaktualizowały się jednak przesłanki zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego.

Wymaga bowiem podkreślenia, że postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lipca 2026 r. zostało zainicjowane postępowanie, o którym jest mowa w art. 187 § 1 w związku z art. 264 § 2 p.p.s.a. zmierzające do rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości w sprawie sądowoadministracyjnej rozpatrywanej przez ten Sąd pod sygn. akt II GSK 255/26.

Prawna podstawa wymienionego postanowienia nie jest bez znaczenia dla wniosku, że przedłożenie składowi siedmiu sędziów do rozpoznania zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości nie stanowi jednak podstawy do zawieszenia, w oparciu o art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., postępowania sądowego w innej sprawie, co znajduje swoje uzasadnienie w argumencie z językowego znaczenia podstawowego w tym przepisie słowa "zależy" – jeżeli coś zależy od danej sytuacji, to ona decyduje o tym lub ma na to decydujący wpływ. Wpływu takiego – jak należałoby przyjąć – nie ma uchwała składu powiększonego podejmowana (i podjęta) w odpowiedzi na pytanie prawne, albowiem posiada ona moc bezpośrednio wiążącą jedynie w konkretnej sprawie, w której ją wydano, co aż nadto jasno i wyraźnie wynika z art. 187 § 2 p.p.s.a., co nie pozostaje bez wpływu i na ten wniosek, że w odniesieniu do innych spraw wiąże tylko i wyłącznie pośrednio, ponieważ jakikolwiek inny skład orzekający sądu administracyjnego, który nie podziela poglądu w niej wyrażonego, może przedstawić odpowiedniemu składowi Naczelnego Sądu Administracyjnego powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia. Dopiero ponowna uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego będzie dla tego sądu (i tylko dla niego) bezpośrednio wiążąca, co wynika z kolei z art. 187 § 2 w związku z art. 269 § 1 zdanie drugie p.p.s.a. (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2006 r., sygn. akt II FZ 746/06; por. również uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2008 r. sygn. akt II FPS 4/08).

Wobec braku zaktualizowania się przesłanek stosowania art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., brak więc było podstaw, aby uczynić zadość oczekiwaniu strony skarżącej.

Przechodząc w związku z powyższym do meritum sprawy trzeba stwierdzić że skarga kasacyjna, której zarzuty wyznaczają, zgodnie z zasadą dyspozycyjności, granice kontroli zgodności z prawem zaskarżonego wyroku nie uzasadnia twierdzenia, że rezultat tej kontroli powinien wyrazić się w krytycznej ocenie tego wyroku, której konsekwencją powinno być jego uchylenie.

Zgodności z prawem zaskarżonego wyroku – co należy podnieść na wstępie – z całą pewnością nie podważa zarzut adresowany wobec faktycznych podstaw wydanego w sprawie rozstrzygnięcia, a mianowicie zarzut z pkt 1 ppkt 1.1 pppkt 1.1.1 petitum skargi kasacyjnej, ani też pozostający z nim w funkcjonalnym związku zarzut naruszenia art. 92a ust. 2 ustawy o transporcie drogowym w związku z lp. 15.2. załącznika nr 4 do ustawy o transporcie drogowym w związku z § 6 ust. 2 i § 5 ust. 7 pkt 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 5 listopada 2019 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego (pkt 2 ppkt 2.2 petitum skargi kasacyjnej), co wobec komplementarnego charakteru tych zarzutów uzasadnia, aby rozpatrzeć je łączne.

Odpowiadając na te zarzuty trzeba przede wszystkim podkreślić – albowiem strona skarżąca nie uwzględnia tego w dostatecznym stopniu – że protokół kontroli drogowej posiada walor dowodu bezpośredniego, a ponadto – co nie jest bez znaczenia z punktu widzenia całokształtu przeprowadzonych w sprawie ustaleń – że koresponduje z dowodem w postaci notatki urzędowej oraz dokumentacji fotograficznej obrazującej fakty stwierdzone w trakcie kontroli pojazdu. Uwzględniając cel, jak również logikę czynności kontrolnych przeprowadzanych w rozpatrywanej sprawie, trzeba podkreślić, że istota protokołu z kontroli wyraża się w tym, że dokument ten odzwierciedla i potwierdza istniejący w momencie kontroli stan faktyczny. Jego walor, jako dowodu, wyraża się w tym, że skoro jest sporządzany podczas kontroli drogowej, to w relacji do okoliczności czasu i miejsca jej przeprowadzania umożliwia odzwierciedlenie w jego treści – i to na bieżąco – nie dość, że przebiegu czynności kontrolnych to również, jeżeli nie przede wszystkim, stwierdzonych w trakcie tych czynności faktów, zdarzeń i okoliczności mających, czy też mogących mieć istotne znaczenie z punktu widzenia formułowanych na ich podstawie ocen oraz wniosków, a ponadto – co najistotniejsze – ich utrwalenie we wskazany sposób. Dlatego też właśnie protokół kontroli drogowej jest podstawowym dokumentem stanowiącym materiał dowodowy w sprawach o nałożenie kary pieniężnej (zob. np. wyroki NSA z dnia: 29 kwietnia 2021 r., sygn. akt II GSK 867/18; 9 lipca 2019 r., sygn. akt II GSK 1944/17).

Treść sporządzonego w rozpatrywanej sprawie protokołu kontroli drogowej odzwierciedla dokonane w jej toku czynności i ustalenia, z uwzględnieniem daty i miejsca przeprowadzenia kontroli, danych kierowcy pojazdu oraz danych identyfikujących podmiot kontrolowany, albowiem jasno i wyraźnie wynika z niego, kto, gdzie i kiedy zatrzymał do kontroli autobus marki Mercedes-Benz nr rej. [...] kierowany przez B. L., jak również kto dokonywał czynności kontrolnych oraz z czyim udziałem były ono dokonywane.

Z wymienionego protokołu kontroli, aż nadto jasno i wyraźnie wynika – co znajduje swoje potwierdzenie w przywołanych powyżej dowodach, a zwłaszcza w dowodach z dokumentacji fotograficznej – że w trakcie przeprowadzonej kontroli stwierdzono usterkę o kodzie 8.4.1. (załącznik nr 1 do rozporządzenia w sprawie kontroli ruchu drogowego), a mianowicie nadmierny wyciek płynu (oleju) innego niż woda, który zagrażał środowisku i jednocześnie poprzez wydostawanie się poza pojazd stwarzał zagrożenie dla bezpieczeństwa innych użytkowników drogi, co skutkowało zatrzymaniem dowodu rejestracyjnego za pokwitowaniem oraz zakazaniem dalszej jazdy. Za nie bez znaczenia dla wniosku, że przebieg kontroli drogowej, jej ustalenia oraz ich ocena odnośnie do charakteru stwierdzonej usterki, a także jej konsekwencje wyrażające się w zatrzymaniu dowodu rejestracyjnego za pokwitowaniem oraz w wydaniu dyspozycji o zakazie dalszej jazdy nie nosiły żadnych cech arbitralności, a co za tym idzie, że nie były pozbawione racjonalnych podstaw i przesłanek, trzeba uznać fakt, że protokół kontroli został podpisany przez kierującą pojazdem, która do protokołu kontroli nie wniosła żadnych zastrzeżeń.

Nie sposób jest więc twierdzić, że przeprowadzone w sprawie ustalenia faktyczne – których podstawę stanowiły fakty opisane w protokole kontroli drogowej – miałyby być niezupełne, niejednoznaczne, a przez to wadliwe w zakresie odnoszącym się do ustalenia faktów o prawnie relewantnym znaczeniu, co zdaniem strony miałoby wynikać w zaniechaniu przeprowadzenia szczegółowej drogowej kontroli technicznej, która – zdaniem strony – jest wymagana dla potrzeb stwierdzenia tego typu usterki, jak ujawniona podczas przeprowadzonej kontroli drogowej, co w konsekwencji miałoby prowadzić do wniosku o naruszeniu przez Sąd I instancji – jako wzorców kontroli legalności zaskarżonej decyzji – przepisów § 6 ust. 2 i § 5 ust. 7 pkt 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie kontroli ruchu drogowego.

Zarzucając naruszenie wymienionych przepisów prawa – które miałoby przekonywać o wadliwości przeprowadzonych w sprawie ustaleń faktycznych – strona skarżąca pomija – co istotne – że nie funkcjonują one w próżni prawnej, a co za tym idzie w oderwaniu od pozostałych przepisów rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 5 listopada 2019 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego, co nie pozostaje bez wpływu na wniosek, że pomija nie dość, że ich kontekst językowy, to również ich kontekst systemowy.

Wymaga więc podkreślenia, że zgodnie z § 5 ust. 5 przywołanego rozporządzenia, sposób identyfikowania pojazdu, zakres i metody kontroli jego stanu technicznego oraz kryteria oceny usterek stwierdzonych podczas tej kontroli są określone w załączniku nr 1 do tego rozporządzenia, a usterki niewymienione w tym załączniku ocenia się pod względem zagrożenia, jakie stwarzają dla bezpieczeństwa ruchu drogowego, co wobec treści tego przepisu prawa i zarazem wobec stwierdzenia w toku przeprowadzonej kontroli drogowej nadmiernego wycieku płynu (oleju) innego niż woda, który zagrażał środowisku i jednocześnie poprzez wydostawanie się poza pojazd stwarzał zagrożenie dla bezpieczeństwa innych użytkowników drogi – a więc usterki, jak wynika z załącznika nr 1 do wymienionego rozporządzenia, o kodzie 8.4.1. – prowadzi do wniosku, że – jak wynika z dyspozycji zawartej w kolumnie "Metoda" tego załącznika – kontrola (metoda) organoleptyczna jest stosowana – co jest aż nadto oczywiste, a przy tym racjonalne – w odniesieniu do stwierdzenia wycieku płynów.

Jeżeli w tym też kontekście podkreślić, że – jak wynika z § 6 ust. 2 przywołanego rozporządzenia – na podstawie wyników wstępnej drogowej kontroli technicznej pojazdu użytkowego – obejmującej, zgodnie z § 6 ust. 1 pkt 2 tego rozporządzenia, między innymi, wzrokową ocenę stanu technicznego pojazdu – to kontrolujący decyduje, czy pojazd ten poddać szczegółowej drogowej kontroli technicznej, czy też nie, to w świetle przywołanej regulacji prawnej oczekiwanie strony skarżącej odnośnie do potrzeby przeprowadzenia szczegółowej drogowej kontroli technicznej trzeba uznać za nieuzasadnione. Zwłaszcza, że strona nie uwzględnia również w dostatecznym stopniu – co powyżej zasygnalizowano – zaznaczenia kontekstu językowego – w tym konwencji językowej – oraz kontekstu systemowego obowiązywania przywołanych przepisów prawa. Z konstrukcji § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 5 listopada 2019 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego wynika, że szczegółowa drogowa kontrola techniczna jest zalecana w przypadku, gdy kontrola wstępna nie pozwalała w jednoznaczny sposób na zaklasyfikowanie usterki do jednej z trzech kategorii usterek wymienionych w § 5 ust. 7 tego rozporządzenia. Stwierdzenie usterki pojazdu nie obliguje kontrolującego do skierowania pojazdu na szczegółową drogową kontrolę techniczną w sytuacji, gdy już na etapie kontroli wstępnej może on jednoznacznie stwierdzić, że usterka taka kwalifikuje się do którejkolwiek z kategorii usterek wymienionych i zdefiniowanych w przepisie § 5 ust. 7 rozporządzenia. To więc dopiero – jak w pełni zasadnie należałoby przyjąć, w tym wobec przywołanych powyżej postanowień załącznika nr 1 do rozporządzenia w sprawie kontroli ruchu drogowego – ujawnione w trakcie kontroli wstępnej wątpliwości odnośnie do skategoryzowania stwierdzonej usterki stanowią – i powinny stanowić – podstawę poddania pojazdu szczegółowej drogowej kontroli technicznej mającej na celu – jak wskazano – jednoznaczną i nie pozostawiającą wątpliwości ocenę odnośnie do charakteru i kategorii ujawnionej usterki pojazdu, o czym przekonuje konwencja językowa, którą prawodawca operuje na gruncie § 6 ust. 2 przywołanego rozporządzenia, z którego aż nadto jasno i wyraźnie wynika, że to "kontrolujący decyduje" o konieczności poddania pojazdu szczegółowej kontroli technicznej, a ponadto, że tego typu kontrolę "przeprowadza się w szczególności w przypadku, gdy zachodzi uzasadnione podejrzenie, że pojazd użytkowy zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego" (zob. również wyrok NSA z dnia 13 maja 2025 r., sygn. akt II GSK 563/21).

Jeżeli w rekapitulacji przedstawionych argumentów podkreślić również – albowiem nie jest bez znaczenia –– że do protokołu kontroli drogowej – w której rezultacie został zatrzymany dowód rejestracyjny pojazdu oraz została wydana dyspozycja o zakazie dalszej jazdy – kierująca pojazdem nie wniosła żadnych zastrzeżeń, co siłą rzeczy nie pozostaje bez wpływu na wniosek, że akceptowała ustalenia oraz konsekwencje przeprowadzonej kontroli drogowej, to tym bardziej nie ma podstaw, aby podważać prawidłowość przeprowadzonych w sprawie ustaleń faktycznych.

Zgodności z prawem zaskarżonego wyroku nie podważają również zarzuty z pkt 1 ppkt 1.1 pppkt 1.1.2 – pppkt 1.1.4 petitum skargi kasacyjnej, ani też zarzuty z pkt 2 ppkt 2.1, ppkt 2.3 – 2.4 oraz z pkt 3 pkt 3.1 jej petitum, których wspólnych mianownikiem – uzasadniającym łączne ich rozpatrzenie – jest podnoszone na ich gruncie naruszenie przez Sąd I instancji – jako wzorców kontroli legalności zaskarżonej decyzji – przepisów art. 189a § 1 i § 2 (pkt 2) k.p.a., art. 189f § 1 (pkt 1) i § 2 k.p.a. oraz art. 92c ust. 1 (pkt 1) ustawy o transporcie drogowym.

Z konstrukcji oraz uzasadnienia tych zarzutów kasacyjnych – najogólniej rzecz ujmując – wynika, że strona skarżąca podważa prawidłowość stanowiska Sądu I instancji, że art. 92c ust. 1 (pkt 1) ustawy o transporcie drogowym jest przepisem odrębnym w rozumieniu art. 189a § 2 (pkt 2) k.p.a., a co za tym idzie prawidłowość tego stanowiska odnośnie do braku podstaw stosowania regulacji k.p.a. w rozpatrywanej sprawie w zakresie odnoszącym się do instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia (art. 189a § 2 pkt 2 w związku z art. 189f § 1 pkt 1 i § 2 k.p.a.) eksponując jednocześnie, że w sprawie zaktualizowały się przesłanki stosowania wobec niej art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. i zarazem oczekując (równoczesnego) zastosowania wobec niej art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym, a to wobec tego, że strona nie miała wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których zarządzający transportem nie mógł przewidzieć.

Wobec tego rodzaju stanowiska – aż nadto jasno i wyraźnie widocznego, gdy chociażby zestawić zarzuty z pkt 1 ppkt 1.1 pppkt 1.1.2 i pppkt 1.1.4 oraz z pkt 2 ppkt 2.3 petitum skargi kasacyjnej z zarzutami z pkt 2 ppkt 2.1 oraz z pkt 3 ppkt 3.1 jej petitum – nie sposób jest nie ustrzec się tej refleksji, że jest ono – najogólniej rzecz ujmując – niespójne, albowiem tezie, że art. 92c ust. 1 (pkt 1) ustawy o transporcie drogowym nie jest przepisem odrębnym w rozumieniu art. 189a § 2 pkt 2 w związku z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., która miałaby prowadzić do wniosku – przy tym błędnego, o czym mowa dalej – o pierwszeństwie stosowania wymienionej regulacji kodeksowej, towarzyszy równoczesne oczekiwanie strony odnośnie do zastosowania w rozpatrywanej sprawie przywołanego przepisu ustawy o transporcie drogowym, a to wobec zaktualizowania się przesłanek jego zastosowania, albowiem strona "[...] nie miała wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których zarządzający transportem nie mógł przewidzieć" (s. 2 – 3 skargi kasacyjnej).

Zarzuty z pkt 1 ppkt 1.1 pppkt 1.1.2 – pppkt 1.1.4 petitum skargi kasacyjnej, ani też zarzuty z pkt 2 ppkt 2.1, ppkt 2.3 – 2.4 oraz z pkt 3 pkt 3.1 jej petitum nie są oparte na usprawiedliwionych podstawach, o czym trzeba również wnioskować na podstawie wskazanego braku spójności prezentowanego na ich gruncie stanowiska.

Odpowiadając na ten zarzuty wymaga przypomnienie, że w art. 189f k.p.a. oraz na określonych nim – zgodnie z wolą ustawodawcy oraz zgodnie z jego celami polityki tworzenia prawa – warunkach, została ustanowiona instytucja odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Wobec usytuowania tego przepisu prawa w Dziale IVa – "Administracyjne kary pieniężne" – k.p.a., jego wykładnia – aby mogła być uznana za prawidłową – nie może pomijać argumentów natury systemowej zwłaszcza, że zakres stosowania przepisów tego działu wyznacza art. 189a k.p.a.

Stanowiąc w § 1, że w sprawach nakładania lub wymierzania administracyjnej kary pieniężnej lub udzielania ulg w jej wykonaniu stosuje się przepisy niniejszego działu, w § 2 stanowi on jednocześnie, że w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych: 1) przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej, 2) odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia, 3) terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej, 4) terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej, 5) odsetek od zaległej administracyjnej kary pieniężnej, 6) udzielania ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej – przepisów wymienionego działu w tym zakresie nie stosuje się.

Z przywołanej regulacji prawnej – i abstrahując od § 3 art. 189a k.p.a., który wyłącza stosowanie przepisów wymienionego działu ustawy z określonych nim powodów, innych jeszcze, niż wymienione powyżej, a mianowicie w sprawach nakładania lub wymierzania kar na podstawie przepisów o postępowaniu w sprawach o wykroczenia, odpowiedzialności dyscyplinarnej, porządkowej lub z tytułu naruszenia dyscypliny finansów publicznych – wynika, że uregulowanie w przepisach odrębnych zagadnień wymienionych w § 2 jest wystarczające dla przyjęcia, że przepisy tego działu nie mają zastosowania, a nie jest przy tym konieczne – co trzeba podkreślić w odpowiedzi na argumentację strony – aby przepisy odrębne regulowały te zagadnienia w zakresie, w jakim są one uregulowane w przepisach Działu IVa k.p.a., to jest, aby zakres normowania w przepisach odrębnych pokrywał się z zakresem normowania w przepisach wymienionego działu – w tym wręcz w relacji "jeden do jednego", co jest aż nadto oczywiste, gdy w tej mierze odwołać się do argumentu czasu tworzenia prawa, a w tym kontekście (zróżnicowanej) konwencji językowej, którą w przestrzeni czasu operuje ustawodawca – co oznacza, że jeżeli zakres normowania zagadnienia prawnego określonego w § 2 w przepisach odrębnych jest węższy lub szerszy od zakresu normowania tego samego zagadnienia w przepisach Działu IVa lub przepisy odrębne regulują je w sposób identyczny, podobny lub zbliżony albo odmienny, to dany przepis Działu IVa nie ma zastosowania (zob. np. A. Wróbel, art. 189a k.p.a., t. 7, w: Komentarz aktualizowany do ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego LEX/el. 2021).

W świetle powyższego za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że odmienne (węższe lub szersze, podobne lub zbliżone albo różne) niż w regulacji kodeksowej (podstawowej) unormowanie danej kwestii (danego zagadnienia) zawsze będzie w relacji do niej regulacją "odrębną" w rozumieniu art. 189a § 2 k.p.a (zob. w tej mierze również A. Cebera, J.G. Firlus, art. 189a k.p.a. t. 5, w: Kodeks postępowania administracyjnego (red. H. Knysiak-Sudyka), Wydanie III, WKP 2023), a wobec konwencji językowej, którą na gruncie tego przepisu prawa operuje ustawodawca za niemniej uzasadniony trzeba uznać i ten wniosek, że jego funkcją jest ustanowienie kolizyjnej zasady pierwszeństwa stosowania przepisów odrębnych, co wobec nakazu pierwszeństwa stosowania instytucji stanowiących przedmiot odrębnych regulacji prowadzi do wniosku o uzupełniającym charakterze przepisów Działu IVa k.p.a. (zob. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 czerwca 2022 r., sygn. akt III OPS 1/21).

Z przepisów odrębnych, w rozumieniu art. 189a § 2 k.p.a. in fine, a mianowicie z art. 92c ust. 1 ustawy o transporcie drogowym wynika, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: 1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub 2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub 3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.

Jeżeli z przywołanego przepisu prawa wynika, że w warunkach nim określonych nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, to za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że jako przepis odrębny w relacji do przepisów Działu IVa k.p.a. reguluje on – w pkt 1) – zagadnienie, o którym jest mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w związku z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.

Konsekwencją jego zastosowania jest bowiem to, że w sytuacji zaistnienia naruszenia penalizowanego administracyjną karą pieniężną oraz zaktualizowania się przesłanki z pkt 1 ust. 1 art. 92c ustawy o transporcie drogowym, na przewoźnika nie jest nakładana kara pieniężna, albowiem nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia tej kary, a postępowanie już wszczęte umarza się.

Stosowanie do art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym w praktycznym wymiarze ma więc w istocie rzeczy ten sam skutek, co zastosowanie instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w związku z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., albowiem za zaistniałe i ujawnione naruszenie prawa, kara ta nie jest nakładana, a – jak podkreślono – dla przyjęcia, że przepisy Działu IVa k.p.a. nie mają zastosowania, istotne znaczenie ma to, aby zagadnienie, o którym mowa w § 2 art. 189 k.p.a. zostało uregulowane w przepisach odrębnych i nie jest przy tym istotne – co również podkreślono powyżej – że zakres normowania zagadnienia określonego w § 2 w przepisach odrębnych jest węższy lub szerszy od zakresu normowania tego samego zagadnienia w przepisach Działu IVa k.p.a. lub to, czy przepisy odrębne regulują je w sposób identyczny, podobny lub zbliżony albo odmienny.

Funkcje tych regulacji są więc tożsame.

Co więcej, zestawiając treść art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym z art. 189a § 2 pkt 2 w związku z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. za uzasadniony należałoby uznać i ten wniosek, że w relacji do określonych nimi przesłanek aktualizujących ich stosowanie zakresy stosowania tych przepisów prawa różnią się, co siłą rzeczy potwierdza zasadność wniosku, że art. 92c ust. 1 pkt 1 wskazanej ustawy jest przepisem odrębnym wobec art. 189a § 2 pkt 2 w związku z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. jako regulacji podstawowej.

O ile art. 92c ust. 1 pkt 1 wymienionej ustawy ma zastosowanie zarówno do deliktów ciągłych, trwałych lub powtarzający się oraz do tzw. deliktów jednoczynowych zwykłych lub skutkowych, a więc innymi słowy do zachowania polegającego na jednorazowym naruszeniu obowiązku lub zakazu – w odniesieniu do których nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli zaktualizują się wskazane w nim przesłanki – o tyle art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. (w związku z art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a.) nie ma zastosowania do deliktów jednoczynowych zwykłych lub skutkowych, a więc do zachowania polegającego na jednorazowym naruszeniu obowiązku lub zakazu, co wprost wynika z przesłanek jego stosowania, a ściślej rzecz ujmując z istoty oraz funkcji przesłanki "zaprzestania naruszania prawa" – o czym mowa jeszcze dalej, w tym zwłaszcza w kontekście odnoszącym się do charakteru deliktu administracyjnego przypisanego stronie, a także jej oczekiwania odnośnie do zastosowania w stanie faktycznym rozpatrywanej sprawy art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. oraz równoczesnego oczekiwania odnośnie do zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym (a to wobec tego, że strona nie miała wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których zarządzający transportem nie mógł przewidzieć) i to przy odmiennie ukształtowanych przesłankach ich stosowania, lecz funkcjonalnie tożsamych skutkach.

W tym też kontekście trzeba stwierdzić, że wobec przypisania stronie w rozpatrywanej sprawie naruszenia polegającego na wykonywaniu przewozu drogowego pojazdem posiadającym usterkę lub usterki układu hamulcowego, połączeń układu kierowniczego, kół, opon, zawieszenia, podwozia lub innego wyposażenia zakwalifikowanego, jako niebezpieczne (lp. 15.2. załącznika nr 4 do ustawy o transporcie drogowym), tezie o możliwości i zarazem dopuszczalności stosowania art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. w stanie prawnym i faktycznym rozpatrywanej sprawy – i to nawet przy nieuzasadnionym założeniu, że art. 92c ust. 1 ustawy o transporcie drogowym nie jest przepisem odrębnym w rozumieniu art. 189a § 2 k.p.a. – sprzeciwia się właśnie rodzaj i charakter tego naruszenia, a co za tym idzie rodzaj i charakter zachowania wypełniającego jego znamiona.

Przede wszystkim wymaga podkreślenia – i zarazem przypomnienia – że z art. 188f § 1 pkt 1 k.p.a. wynika, że organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa, co wobec operowania przez ustawodawcę funktorem koniunkcji – przeciwstawny spójnik "a" – prowadzi również do wniosku, że koniecznym warunkiem stosowania tego przepisu prawa jest kumulatywne zaktualizowanie się tak określonym przesłanek.

Wobec treści obowiązku naruszonego przez stronę – tj. obowiązku zarządzania operacjami transportowymi w sposób zapewniający ich bezpieczeństwo w zakresie odnoszącym się do stanu technicznego środków transportu, którymi operacje te są wykonywane, którego realizacja stanowi warunek konieczny rozpoczęcia i realizacji operacji przewozowych w sposób zgodny z prawem, co w rozpatrywanej sprawie skutkowało wykonywaniem przewozu drogowego pojazdem posiadającym usterkę lub usterki układu hamulcowego, połączeń układu kierowniczego, kół, opon, zawieszenia, podwozia lub innego wyposażenia zakwalifikowanego, jako niebezpieczne – w świetle konwencji językowej stosowanej przez ustawodawcę dla potrzeb opisu przesłanki "zaprzestania naruszania prawa" za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że jej zakres odnosi się wyłącznie do tzw. deliktów ciągłych, trwałych lub powtarzający się (polegających na działaniu lub zaniechaniu), co siłą rzeczy prowadzi i do tego wniosku, że ocena odnośnie do jej zaistnienia nie odnosi się do tzw. deliktów jednoczynowych zwykłych lub skutkowych, a więc innymi słowy do zachowania polegającego na jednorazowym naruszeniu obowiązku lub zakazu (zob. A. Wróbel, art. 189f k.p.a., t. 5, w: M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, WKP 2026; A. Cebera, J.G. Firlus, art. 189f k.p.a., t. 4, w: Kodeks postępowania administracyjnego op. cit.; A. Cebera, "Zaprzestanie naruszania prawa" jako przesłanka zastosowania art. 189 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, Przegląd Prawa Publicznego 5/2022; zob. również np. wyroki NSA z dnia: 12 maja 2026 r., sygn. akt II GSK 663/23; 18 grudnia 2025 r., sygn. akt II GSK 902/25; 6 listopada 2025 r., sygn. akt II GSK 584/25 i II GSK 501/25; 28 sierpnia 2025 r., sygn. akt II GSK 162/25; 5 czerwca 2025 r., sygn. akt II GSK 2593/21; 11 marca 2025 r., sygn. akt II GSK 1906/21; 5 marca 2024 r., sygn. akt: II GSK 1206/23, II GSK 1366/23, II GSK 1191/23, II GSK 1189/23, II GSK 1202/23, II GSK 1365/23, II GSK 1206/23, II GSK 1373/23, II GSK 1719/23; 27 lutego 2024 r., sygn. akt: II GSK 1225/23, II GSK 1226/23, II GSK 1717/23, II GSK 1184/23, II GSK 1201/23, II GSK 1372/23; 22 lutego 2024 r., sygn. akt II GSK 1725/23; 21 lutego 2024 r., sygn. akt: II GSK 1369/23, II GSK 1367/23, II GSK 1517/23; 20 lutego 2024 r., sygn. akt: II GSK 1160/23, II GSK 1185/23, II GSK 1186/23, II GSK 1187/23, II GSK 1188/23, II GSK 1200/23, II GSK 1416/23, II GSK 1437/23, II GSK 1438/23, II GSK 1504/23, II GSK 1234/23, II GSK 1520/23, II GSK 1183/23; 10 lutego 2023 r., sygn. akt: II GSK 294/20 i II GSK 1386/19; 30 listopada 2022 r., sygn. akt: II GSK 1091/19; II GSK 1090/19 i II GSK 1092/19).

Wobec tego, że istota omawianej przesłanki stosowania art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. odnosi się do potrzeby oceny zachowania i postawy sprawcy wobec naruszenia prawa, który – co trzeba podkreślić – dobrowolnie odstępując od zachowania niezgodnego z prawem manifestuje tym samym zmianę swojej dotychczasowej postawy, co siłą rzeczy, gdy chodzi o możliwość przeprowadzenia takiej oceny oraz podjęcia samego takiego zachowania, może odnosić się do sytuacji utrzymywania stanu naruszenia prawa w czasie, to już nie jest to możliwe w odniesieniu do deliktów jednoczynowych oraz skutkowych. W związku z tym bowiem, że naruszenie prawa już wystąpiło, już zaistniał skutek jego naruszenia, nie jest możliwe zamanifestowanie zmiany stosunku sprawcy wobec tego naruszenia poprzez zmianę jego (dotychczasowego) zachowania – a to poprzez zaprzestanie naruszania porządku prawnego – a skoro tak, to siłą rzeczy nie jest możliwe przeprowadzenie oceny zachowania mającego przekonywać o zmianie postawy sprawcy (zob. A. Cebera, J.G. Firlus, op. cit.).

Jeżeli przypisane stronie w rozpatrywanej sprawie naruszenie polegało na wykonywaniu przewozu drogowego pojazdem posiadającym usterkę lub usterki układu hamulcowego, połączeń układu kierowniczego, kół, opon, zawieszenia, podwozia lub innego wyposażenia zakwalifikowanego, jako niebezpieczne – co ujawniono podczas kontroli drogowej, w wyniku której stwierdzono usterkę pojazdu w postaci wycieku płynów eksploatacyjnych innych niż woda, tj. oleju w postaci stałych kropli, która została zakwalifikowana, jako usterka niebezpieczna (tj. o kodzie 8.4.1.załącznika nr 1 do rozporządzenia w sprawie kontroli ruchu drogowego), co skutkowało zatrzymaniem dowodu rejestracyjnego pojazdu oraz wydaniem dyspozycji o zakazie dalszej jazdy – to wobec opisu znamion tego deliktu, a co za tym idzie wobec jego rodzaju i charakteru – który z całą pewnością nie uzasadnia, aby kwalifikować go jako delikt ciągły, trwały lub powtarzający się – za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że z przedstawionych powodów – oraz wbrew oczekiwaniom strony skarżącej – przepis art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. nie mógłby mieć zastosowania w rozpatrywanej sprawie.

Zwłaszcza, że – co nie jest bez znaczenia – zaprzestania naruszania prawa, a co za tym idzie zaktualizowania się drugiej przesłanki stosowania art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. – i abstrahując już nawet od przesłanki wagi naruszenia prawa, której ocena powinna być dokonywana z pominięciem art. 115 § 2 ustawy – Kodeks karny, a to wobec przedmiotu, celów oraz funkcji regulacji administracyjnoprawnej oraz, co trzeba podkreślić w opozycji do stanowiska strony (zob. s. 13, s. 17 skargi kasacyjnej) jej autonomiczności, w tym autonomiczności siatki pojęciowej którą operuje (zob. np. wyroki NSA z dnia: 28 kwietnia 2026 r., sygn. akt II GSK 120/23 18 sierpnia 2020 r., sygn. akt II GSK 497/20; 17 marca 2022 r., sygn. akt I OSK 1110/21) – nie sposób jest łączyć, czy też wręcz utożsamiać, z następczym w relacji do momentu stwierdzenia naruszenia działaniem polegającym na – jak podnosi strona skarżąca (s. 11 skargi kasacyjnej) – niezwłocznej naprawie pojazdu, a mianowicie z działaniem następczym w relacji do momentu przeprowadzenia kontroli oraz ustaleń tejże kontroli, a co za tym idzie ujawnienia naruszenia.

Skutek w postaci wykonywaniu przewozu drogowego pojazdem posiadającym usterkę lub usterki układu hamulcowego, połączeń układu kierowniczego, kół, opon, zawieszenia, podwozia lub innego wyposażenia zakwalifikowanego, jako niebezpieczne – w tym również w relacji do towarzyszących temu ryzyk i zagrożeń dla bezpieczeństwa ruchu drogowego oraz bezpieczeństwa innych użytkowników dróg – już bowiem wystąpił i nie usuwa go zachowanie następcze w relacji do momentu (chwili) ujawnienia naruszenia.

Wobec tego, że – jak podkreślono powyżej – koniecznym warunkiem stosowania art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. jest kumulatywne zaktualizowanie się określonych nim przesłanek, za oczywisty trzeba uznać wniosek – co również trzeba zaakcentować w opozycji do sugestii strony – że oczywisty wręcz brak ziszczenia się jednej z tychże przesłanek – w rozpatrywanej sprawie przesłanki "zaprzestania naruszania prawa" – zwalnia z oceny, czy oraz w jakim zakresie miałaby się ziścić druga z tych przesłanek, co w rozpatrywanej sprawie miałoby się odnosić do "wagi naruszenia prawa".

W korespondencji do powyższego – i zarazem w opozycji do stanowiska strony skarżącej – za nie mniej uzasadniony trzeba uznać i ten wniosek, że w rozpatrywanej sprawie nie mógłby być również zastosowany art. 189f § 2 i § 3 k.p.a.

Z § 2 art. 189f k.p.a. wynika, że w przypadkach innych niż wymienione w § 1, jeżeli pozwoli to na spełnienie celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna, organ administracji publicznej, w drodze postanowienia, może wyznaczyć stronie termin do przedstawienia dowodów potwierdzających: 1) usunięcie naruszenia prawa lub 2) powiadomienie właściwych podmiotów o stwierdzonym naruszeniu prawa, określając termin i sposób powiadomienia, zaś § 3 art. 189f k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej w przypadkach, o których mowa w § 2, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli strona przedstawiła dowody potwierdzające wykonanie postanowienia.

Abstrahując już nawet od tego, że stosowanie przywołanego przepisu prawa zostało pozostawione uznaniu organu, trzeba podkreślić, że skoro – jak wynika z jego treści – organ administracji może wyznaczyć stronie termin do przedstawienia dowodów potwierdzających usunięcie naruszenia prawa, to za uzasadniony należałoby uznać wniosek, że nie sposób jest usunąć naruszenia prawa – a co za tym idzie przedstawić dowody na jego usunięcie – jeżeli przypisane stronie naruszenie polegało na wykonywaniu przewozu drogowego pojazdem posiadającym usterkę lub usterki układu hamulcowego, połączeń układu kierowniczego, kół, opon, zawieszenia, podwozia lub innego wyposażenia zakwalifikowanego, jako niebezpieczne, a skutek w postaci tego jednorazowego naruszenia już nastąpił, co innymi słowy prowadzi do wniosku, że stosowaniu tego przepisu prawa w stanie faktycznym oraz prawnym rozpatrywanej sprawy – podobnie, jak i stosowaniu przepisu art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. – sprzeciwia się rodzaj i charakter naruszenia (deliktu), który nie może stanowić podstawy oceny odnośnie do możliwości usunięcia naruszenia prawa oraz usunięcia jego skutków.

Podkreślając w rekapitulacji, że art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym jest przepisem odrębnym w rozumieniu art. 189a § 2 k.p.a. w związku z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., zaś funkcją art. 189a § 2 k.p.a. jest ustanowienie kolizyjnej zasady pierwszeństwa stosowania przepisów odrębnych, co wobec nakazu pierwszeństwa stosowania instytucji stanowiących przedmiot odrębnych regulacji prowadzi do wniosku, że przepisy Działu IVa k.p.a. mają uzupełniający charakter (zob. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 czerwca 2022 r., sygn. akt III OPS 1/21), a co więcej, że wobec konwencji językowej, którą ustawodawca operuje na gruncie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., przepis ten i tak nie miałby zastosowania w sprawie, a to wobec rodzaju przypisanego stronie deliktu administracyjnego, w opozycji do stanowiska strony skarżącej trzeba stwierdzić, że Sąd I instancji – a co za tym idzie organy administracji publicznej – zasadnie oceniły, że w rozpatrywanej sprawie nie zaktualizowały się również przesłanki stosowania wobec strony, jako zarządzającego transportem w przedsiębiorstwie M. sp. z o.o., wymienionego przepisu ustawy o transporcie drogowym,

Podkreślając wobec znaczenia konsekwencji wynikających z art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. c) i art. 7c ustawy o transporcie drogowym oraz postanowień art. 2 pkt 5 i art. 4 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia nr 1071/2009 r., że na gruncie przywołanych przepisów prawa "zarządzający transportem" definiowany jest, jako osoba posiadająca wymagane kompetencje zawodowe oraz zatrudniona i wyznaczona przez przedsiębiorcę do zarządzania w sposób rzeczywisty i ciągły operacjami transportowymi przedsiębiorcy, a co więcej – jak wynika z art. 4 ust. 1 lit. b) wymienionego rozporządzenia unijnego – jako osoba, która ma rzeczywisty związek z przedsiębiorstwem, trzeba w szczególny sposób zaakcentować, że istota funkcji zarządzającego transportem nie jest fasadowa, albowiem sprzeciwiają się temu treść oraz funkcje przywołanych przepisów prawa krajowego oraz prawa unijnego (zob. w tej mierze również pkt 8 – 9 i pkt 11 wprowadzenia do rozporządzenia nr 1071/2009). W tym również, art. 7a ust. 3 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym określający prawne wymogi skuteczności wniosku o udzielenie licencji wspólnotowej lub zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego.

Jeżeli istotą funkcji "zarządzającego transportem" jest zarządzanie operacjami transportowymi przedsiębiorcy w sposób – co szczególnie trzeba podkreślić – rzeczywisty i ciągły, co nie pozostaje bez wpływu na wniosek, że funkcja zarządzającego transportem nie jest fasadowa, to wbrew stanowisku strony skarżącej nie ma podstaw, aby o braku zgodności z prawem zaskarżonego wyroku – a co za tym idzie, o niezgodności z prawem decyzji kontrolowanej przez Sąd I instancji – można było zasadnie wnioskować na podstawie argumentacji, która eksponuje tezę, że "wszystkie okoliczności sprawy przemawiają za tym, że zasada proporcjonalności, wynikająca z art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, art. 12 ustawy Prawo przedsiębiorców oraz art. 8 § 1 k.p.a. sprzeciwia się temu by na podmiot została nałożona kara w podanej wysokości w wyniku przeprowadzenia jednej kontroli drogowej. W takiej sytuacji zasada proporcjonalności powinna zostać wzięta pod uwagę i do postępowania powinny znaleźć zastosowanie przepisy działu IVa k.p.a. pozwalające organowi odstąpić od nałożenia kary" (s. 11 skargi kasacyjnej) – o czym mowa jeszcze dalej – jednocześnie pomijając, że naruszenie przypisane stronie polegało na wykonywaniu przewozu drogowego pojazdem posiadającym usterkę lub usterki układu hamulcowego, połączeń układu kierowniczego, kół, opon, zawieszenia, podwozia lub innego wyposażenia zakwalifikowanego, jako niebezpieczne, co ujawniono podczas kontroli drogowej, w wyniku której stwierdzono usterkę pojazdu w postaci wycieku płynów eksploatacyjnych innych niż woda, tj. oleju w postaci stałych kropli, która została zakwalifikowana, jako usterka niebezpieczna (tj. o kodzie 8.4.1. załącznika nr 1 do rozporządzenia w sprawie kontroli ruchu drogowego), co skutkowało zatrzymaniem dowodu rejestracyjnego pojazdu oraz wydaniem dyspozycji o zakazie dalszej jazdy, jak również pomijając znaczenie wszystkich konsekwencji wynikających z treści art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym.

W punkcie wyjścia wymaga podkreślenia, że z przepisu tego wynika – zwłaszcza, gdy odwołać się do konwencji językowej, którą operuje ustawodawca – że przesłanki jego stosowania aktualizują się w sytuacji, gdy "okoliczności i dowody wskazują na braku wpływu na powstanie naruszenia", które nastąpiło "wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć".

Wobec treści przywołanego przepisu prawa za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że mowa jest w nim nie tylko o braku możliwości przewidzenia określonych zdarzeń i okoliczności – w odniesieniu do których przyjmuje się, że są to sytuacje ponadprzeciętne, odbiegające od standardowych stanów faktycznych, których doświadczony i profesjonalny podmiot nie był w stanie przewidzieć nawet przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności (zob. np. wyroki NSA z dnia: 8 lipca 2025 r., sygn. akt II GSK 2221/21; 5 września 2023 r., sygn. akt II GSK 647/20; 11 maja 2023 r., sygn. akt II GSK 364/20; 10 marca 2023 r., sygn. akt II GSK 76/20; 3 marca 2023 r., sygn. akt II GSK 1447/19; 12 stycznia 2023 r., sygn. akt II GSK 696/20; 3 listopada 2022 r., sygn. akt II GSK 1046/19) – ale również o braku wpływu na powstanie naruszenia, co wobec operowania przez ustawodawcę funktorem koniunkcji – a mianowicie przeciwstawnym spójnikiem "a" – wymaga łącznego zaktualizowania się tak określonych przesłanek jego stosowania.

Co więcej, natura oraz logika rozwiązań prawnych przyjętych na gruncie art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym zakłada, że jego adresatem nie jest organ administracji publicznej prowadzący postępowanie w sprawie nałożenia karty pieniężnej, który miałby z urzędu prowadzić ustalenia w zakresie wyznaczonym treścią tego przepisu prawa, a więc inaczej – co oczywiste – niż w sytuacji odnoszącej się do uprzedniego już nałożenia kary za naruszenie stwierdzone przez inny uprawniony organ, czy też w sytuacji dotyczącej przedawnienia prawa nałożenia kary pieniężnej (art. 92c ust. 1 pkt 2 i pkt 3). Jeżeli tak, to za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że to podmiot, o którym jest mowa w art. 92c ust. 1a przywołanej ustawy, wobec którego toczy się w postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej jest zobowiązany wykazać zaistnienie okoliczności aktualizujących przesłanki stosowania tego przepisu prawa, a więc innymi słowy wykazać, że uczynił wszystko zgodnie z prawem, że nie mógł zrobić nic więcej, zaś to zrobił, pozwalało mu pozostawać w usprawiedliwionym przekonaniu, że nie naruszy prawa (zob. w tej mierze np. wyroki NSA z dnia: 14 kwietnia 2026 r., sygn. akt II GSK 366/23; 17 sierpnia 2023 r., sygn. akt II GSK 598/20; 23 lutego 2023 r., sygn. akt II GSK 22/22; 7 listopada 2019 r., sygn. akt II GSK 2723/17; zob. również np. wyroki NSA z dnia: 22 czerwca 2023 r., sygn. akt II GSK 203/20; 11 maja 2023 r., sygn. akt II 364/20; 10 marca 2023 r., sygn. akt II GSK 76/20; por. również np. wyroki NSA z dnia: 10 lutego 2023 r., sygn. akt II GSK 787/21; 6 października 2022 r., sygn. akt II GSK 1207/20; 5 sierpnia 2021 r. sygn. akt II GSK 1462/18 i II GSK 1473/18; 12 marca 2020 r., sygn. akt II GSK 4301/17 i sygn. akt II GSK 3879/17; 10 kwietnia 2019 r., sygn. akt II GSK 504/17; 14 kwietnia 2016 r., sygn. akt II GSK 2527/14).

Uwzględniając powyższe oraz podkreślając, że w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego strona skarżąca nie wykazała zaktualizowania się przesłanek stosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym, ani też nie przeciwstawiła – bo nic takiego nie wynika z zarzutów skargi kasacyjnej, ani też z jej uzasadnienia – stanowisku Sądu I instancji (zob. s. 15 – 17 uzasadnienia kontrolowanego wyroku) żadnych argumentów, które mogłoby podważać prawidłowość zastosowania przez ten Sąd wymienionego przepisu prawa, jako wzorca kontroli legalności zaskarżonej decyzji, za uzasadniony należałoby więc uznać wniosek, że źródłem i bezpośrednią przyczyną zaistnienia stwierdzonego naruszenia było zachowanie samej strony skarżącej, której staranność działania była – jak należałoby przyjąć – daleka od oczekiwanej, albowiem strona nie zarządzała operacjami transportowymi przedsiębiorcy, tak jak należałoby tego oczekiwać, a mianowicie w sposób zapewniający ich bezpieczeństwo w zakresie odnoszącym się do stanu technicznego środków transportu, którymi operacje te są wykonywane, co stanowi warunek konieczny rozpoczęcia i realizacji operacji przewozowych w sposób zgodny z prawem. Powstaniu stwierdzonego w rozpatrywanej sprawie naruszenia – przy zachowaniu standardu należytej staranności działania – strona z pewnością mogła zapobiec. Jeżeli zaś tego nie uczyniła – i jednocześnie nie wykazała, co nie mniej istotne, że nie miała wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których zarządzający transportem nie mógł przewidzieć – to w świetle przedstawionego powyżej rozumienia art. 92c ust. 1 pkt 1) ustawy o transporcie drogowym zarzut jego naruszenia należało uznać za tym bardziej nieuzasadniony.

Co więcej, wobec przywołanego powyżej stanowiska strony skarżącej – a mianowicie, że "wszystkie okoliczności sprawy przemawiają za tym, że zasada proporcjonalności, wynikająca z art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, art. 12 ustawy Prawo przedsiębiorców oraz art. 8 § 1 k.p.a. sprzeciwia się temu by na podmiot została nałożona kara w podanej wysokości w wyniku przeprowadzenia jednej kontroli drogowej [...]" – wymaga podkreślenia, że art. 92c ust. 1 ustawy o transporcie drogowym nie wyłącza stosowania przepisów Działu IVa k.p.a. w odniesieniu do zagadnień uregulowanych w pkt 1 § 2 art. 189a w związku z art. 189d k.p.a. – a mianowicie, przesłanek wymiaru pieniężnej kary administracyjnej – co jest aż nadto oczywiste wobec jego treści, która materii tej nie reguluje. Zwłaszcza, że kary pieniężne nakładane na podstawie ustawy o transporcie drogowym – co jest nie mniej oczywiste w świetle brzmienia załącznika nr 3 i załącznika nr 4 tej ustawy – są wymierzane za poszczególne naruszenia w ściśle określonej wysokości, co siłą rzeczy prowadzi do wniosku, że nie ma do nich zastosowania art. 189d w związku z art. 189a § 2 pkt 1 k.p.a.

W tym też kontekście – i abstrahując już nawet od adekwatnego konstytucyjnego źródła rekonstrukcji zasady proporcjonalności (którym jest art. 2 Konstytucji RP – zob. np. wyroki TK w sprawach K 8/07 oraz P 24/12), jak również od tego, że zasada proporcjonalności, o której stanowi art. 8 § 1 k.p.a. oraz art. 12 ustawy Prawo przedsiębiorców ma charakter instrumentalny, a co za tym idzie realizuje się wyłącznie w wymiarze procesowym, co wynika z treści oraz funkcji tego przepisu prawa – trzeba stwierdzić, że przywołana teza strony skarżącej nie uwzględnia jednak w dostatecznym stopniu, że kwestia odnosząca się do proporcjonalności i zarazem niezbędności oraz celowości środka prawnego – a mianowicie, nałożenia kary pieniężnej – na gruncie ustawy o transporcie drogowym jest realizowana w płaszczyźnie stosowania prawa i wprost została wpisana w instytucję, o której stanowi art. 92c ust. 1 tej ustawy. Brak zaktualizowania się przesłanek stosowania tego przepisu prawa – w zakresie odnoszącym się do jego pkt 1) – nie dowodzi jednak – co trzeba podkreślić w korespondencji do powyżej przedstawionych argumentów – że nałożenie na stronę kary pieniężnej za przypisane jej naruszenie miałoby być działaniem nieproporcjonalnym zwłaszcza, gdy w tej mierze – w tym wobec prowadzonej działalności oraz funkcji zarządzającego transportem – odwołać się do znaczenia konsekwencji wynikających z art. 83 Konstytucji RP.

W rekapitulacji należało więc stwierdzić, że skarga kasacyjna nie podważa zgodności z prawem zaskarżonego wyroku, w związku z czym podlegała oddaleniu.

Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184, art. 204 pkt 1 p.p.s.a. oraz art. 125 § 1 pkt 1 w zw. z art. 193 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.