Przyczepa kempingowa na bloczkach jako obiekt budowlany. Sąd oddalił skargę małżonków

E. S. i A. S. (dalej jako: skarżący) wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku (dalej jako: WINB, organ odwoławczy, organ drugiej instancji) z 4 lutego 2026 r., nr WOP.7721.2.2026.EL, utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie puckim (dalej jako: PINB, organ pierwszej instancji) z 17 listopada 2025 r., nr PINB-7141/60a/2023/PO w przedmiocie rozbiórki tymczasowego obiektu budowlanego.

Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Podczas oględzin przeprowadzonych w dniu 13 listopada 2023 r. PINB ustalił, że małżonkowie S. wybudowali bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, po 17 kwietnia 2019 r. (data nabycia nieruchomości), na działce

nr [...], położonej w obr. ewidencyjnym K., gmina K., m.in. tymczasowy obiekt budowlany - przyczepę kempingową parterową z dachem płaskim, posadowioną na bloczkach betonowych ustawionych bezpośrednio na gruncie rodzimym i podporach stalowych pełniący funkcję rekreacji indywidualnej

o wymiarach 2,10 m x 5,40 m.

Pismem z 20 września 2023 r. skarżący poinformowali organ pierwszej instancji, że przyczepa kempingowa została posadowiona na gruncie w kwietniu 2023 roku.

Postanowieniem z 27 lutego 2024 r. organ pierwszej instancji wstrzymał prowadzenie robót przy budowie przedmiotowego obiektu budowlanego i jednocześnie poinformował w nim inwestora o możliwości złożenia wniosku o legalizacje, terminie jego złożenia oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej. Prawomocnym wyrokiem z 27 lutego 2025 r., sygn. akt

II SA/Gd 1062/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę E. S. i A.S. na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 31 lipca 2024 r., nr WOP.7722.62.2024.EL, którym utrzymano w mocy postanowienie PINB z 27 lutego 2024 r. o wstrzymaniu przedmiotowych robót budowlanych. Sąd za prawidłową uznał kwalifikację zabudowy jako "tymczasowy obiekt budowlany pełniący funkcję rekreacji indywidualnej", a przy tym stwierdził, że ze względu na posadowienie przyczepy w sposób stały i niewskazujący na zamiar przemieszczenia lub rozbiórki w okresie 180 dni od daty posadowienia – jego budowa wymagała uzyskania pozwolenia na budowę.

Zawiadomieniem z 20 października 2025 r. poinformowano strony, iż upłynął termin na złożenie wniosku o legalizację i pouczono strony, że istnieje możliwość zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów

i materiałów, zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji.

Następnie - decyzją z 17 listopada 2025 r. - PINB nakazał skarżącym rozbiórkę tymczasowego obiektu budowlanego - przyczepy kempingowej parterowej z dachem płaskim, posadowionej na bloczkach betonowych i stalowych wspornikach, będących na wyposażeniu przyczepy, ustawionych bezpośrednio na gruncie rodzimym, pełniącej funkcję rekreacji indywidualnej o wymiarach 2,10 m x 5,40 m, posadowionego bez wymaganego pozwolenia na budowę, na terenie działki nr [...], położonej w obrębie ewidencyjnym K., gmina K.

W odwołaniu od ww. decyzji skarżący zarzucili:

1.naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r., poz. 1691) - dalej: "k.p.a.", poprzez brak podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie i błędne ustalenie, że sporny obiekt to obiekt budowlany, w sytuacji w której organ apriorycznie ustalił, że ów obiekt pełni funkcję rekreacji indywidualnej, w sytuacji w której nie wskazano nawet, że posiada instalacje zapewniające możliwość korzystania z niego zgodnie ze wskazanym przez organ przeznaczeniem, jak również nie wskazano na jakiej podstawie uznano, że ów obiekt pełni funkcję rekreacji indywidualnej, a nie jakąkolwiek inną;

b) art. 7 art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., poprzez brak podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie i błędne ustalenie, że przedmiotowy obiekt - pomimo określenia go jako tymczasowy obiekt budowlany, do posadowienia na działce odwołujących się wymagał pozwolenia na budowę, a nie zgłoszenia, jako wyjątek z art. 29 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2025 r., poz. 418 ze zm.) – dalej w skrócie "Prawo budowlane", a co za tym idzie do apriorycznego ustalenia przez organ, że ów obiekt znajduje się nieprzerwanie na działce skarżących ponad 180 dni i nie był przenoszony; powyższe nie wynika z materiału zgromadzonego w sprawie;

c) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., poprzez brak podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie, w tym brak ustalenia, czy ów obiekt jest zarejestrowany jako pojazd, czy odwołujący się posiadają ubezpieczenie OC, co miałoby wpływ na kwalifikację przedmiotowego obiektu w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego i ustalenie, czy jego posadowienie wymagało zgłoszenia, czy pozwolenia na budowę w kontekście art. 29 ust. 1 pkt 7 Prawa budowlanego;

d) art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a., poprzez brak zawarcia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji uzasadnienia faktycznego; brak jest informacji na jakiej podstawie organ poczynił określone istotne ustalenia w sprawie;

e) art. 11 k.p.a., poprzez brak wyjaśnienia odwołującym się przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwieniu sprawy.

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

a) art. 3 pkt 1 Prawa budowlanego, poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że sporny obiekt spełnia definicję obiektu budowlanego, w sytuacji w której nie ustalono, czy ów obiekt posiada instalacje zapewniające możliwość jego użytkowania zgodnie z przyjętym celem i przeznaczeniem, jak również nie wyjaśniono na jakiej podstawie ustalono, że obiekt pełni funkcję rekreacji indywidualnej;

b) art. 28 ust. 1 w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 7 Prawa budowlanego, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że posadowienie spornego obiektu na działce odwołujących się wymagało pozwolenia na budowę z uwagi na to, że ów obiekt jako tymczasowy obiekt budowlany funkcjonuje na gruncie ponad 180 dni, podczas gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego powyższe ustalenie nie wynika; nie zostało ustalone, czy ów obiekt nie ulegał przemieszczeniom przez ten czas, na co wskazywałaby jego funkcja jako pojazdu;

c) art. 48 ust. 1 pkt ł i art. 49e Prawa budowlanego, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nakazanie rozbiórki obiektu odwołujących się jako obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę,

w sytuacji w której organ nie ustalił, czy w sprawie mamy do czynienia z obiektem budowlanym, którego posadowienie wymagało uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę.

Decyzją z 4 lutego 2026 r. WINB utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu

pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy powołał się na wiążący w sprawie prawomocny wyrok WSA o sygn. akt II SA/Gd 1062/24 i stwierdził, że orzeczenie to przesądziło o kwalifikacji zabudowy i o tym, że w sprawie ma zastosowanie art. 48 i następne Prawa budowlanego. Dalej WINB wskazał, że legalizacja samowoli jest uprawnieniem inwestora, zaś w niniejszym wypadku inwestorzy nie złożyli wniosku o legalizację. Tym samym, zgodnie z art. 48 i 49e Prawa budowlanego, należało wydać nakaz rozbiórki, który prawidłowo skierowano do małżonków S., którzy są inwestorami i właścicielami działki.

Odnosząc się do zarzutów odwołania WINB stwierdził, że nie zasługują one na uwzględnienie. W rozpatrywanej sprawie nie występują żadne wątpliwości, o których mowa w art. 7a § 1 czy też w art. 81a § 1 k.p.a., a zaskarżona decyzja, co do zastosowanego trybu postępowania, odpowiada obowiązującym przepisom ustawy - Prawo budowlane. Zaskarżona decyzja nie zawiera naruszeń w zakresie przepisów ustawy - Prawo budowlane i Kodeksu postępowania administracyjnego przywołanych w odwołaniu (w tym przepisów art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 k.p.a.).

Organ odwoławczy wskazał również, że szczegółowe uzasadnienie w przedmiocie kwalifikacji przedmiotowego obiektu na gruncie przepisów ustawy - Prawo budowlane i budowy tego obiektu w warunkach samowoli budowlanej, a także co do zastosowania przepisów art 48 i następne tej ustawy, zostało przedstawione na etapie wydania postanowienia PINB z 27 lutego 2024 r. i postanowienia WINB z 31 lipca 2024 r., które z kolei zostały ocenione jako prawidłowe w świetle prawomocnego wyroku WSA o sygn. akt II SA/Gd 1062/24. W ocenie WINB zarzuty i argumenty przedstawione w odwołaniu nie uwzględniają faktu, że ocena prawna przedstawiona w ww. prawomocnym wyroku była wiążąca dla dalszego postępowania w sprawie przedmiotowego obiektu budowlanego. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu może być wyłączony tylko w wypadku zmiany stanu prawnego lub istotnej zmiany okoliczności faktycznych, a także po wzruszeniu wyroku zawierającego ocenę prawną. W niniejszym przypadku nie wystąpiły okoliczności, które mogłyby ewentualnie wpłynąć na ocenę sprawy poza regułą wyrażoną w art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.) - dalej: "P.p.s.a.".

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżący zarzucili:

1. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 153 P.p.s.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji PINB z 17 listopada 2025 r., nr PINB-7141 /60a/2023/PO:

a) w sytuacji, w której organ nie podjął wszystkich niezbędnych czynności celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, opierając się na treści art. 153 P.p.s.a., twierdząc, że organ wiąże ocena prawna przedstawiona w wyroku WSA

z 27 lutego 2025 r., sygn. akt: II SA/Gd 1062/24, przy czym organ błędnie utożsamia część uzasadnienia ww. wyroku WSA dot. ustaleń faktycznych odnoszących się do kwalifikacji obiektu, jako ocenę prawną, w sytuacji w której przez ocenę prawną,

o której mowa w art. 153 P.p.s.a., rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie, a nie przedstawienie w uzasadnieniu wyroku ustaleń faktycznych;

b) w sytuacji, w której organ drugiej instancji nie podjął wszystkich niezbędnych czynności celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, jak również nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego błędnie uznając, że obiekt będący przedmiotem postępowania jest obiektem budowlanym w rozumieniu art. 3 pkt 1 Prawa budowlanego, ergo podlega reglamentacji przez przepisy ustawy Prawo budowlane, podczas gdy organ drugiej instancji nie ustalił jednocześnie, czy obiekt posadowiony na działce skarżących posiada instalacje zapewniające możliwość korzystania z tego obiektu w celach rekreacji indywidualnej, jak i czy został wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych, w sytuacji w której ów obiekt posiada równocześnie koła, tablicę rejestracyjną i jest przystosowany do pełnienia funkcji mobilnej i transportowej, a nie wyłącznie funkcji rekreacyjnej, natomiast zgodnie z art. 3 pkt 1 Prawa budowlanego, pod pojęciem obiektu budowlanego jest budynek, budowla bądź obiekt małej architektury wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych, a co za tym idzie nie zostało wykazane, aby obiekt będący przedmiotem postępowania mógł podlegać reglamentacji przez przepisy ustawy Prawo budowlane;

c) w sytuacji, w której organ drugiej instancji nie podjął wszystkich niezbędnych czynności celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, m.in. nie ustalił, czy przyczepa kempingowa pełni również funkcję jako pojazd mechaniczny, czy skarżący od 2023 r. przemieszczali przyczepę w inne miejsce czy też nie, czy skarżący posiadają obowiązkowe ubezpieczenie OC związane z posiadaniem przyczepy i posługiwaniem się nią, czy przyczepa pełni funkcję transportową, jest użytkowana poza terenem działki skarżących, jest przenoszona z miejsca na miejsce, co ma kluczowe znaczenie w kontekście postępowania dotyczącego samowoli budowlanej i kwalifikacji obiektu;

d) w sytuacji w której organ drugiej instancji nie podjął wszystkich niezbędnych czynności celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, polegając w całości na uzasadnieniu wyroku WSA w Gdańsku z 27 lutego 2025 r., nie wyjaśniając na jakiej podstawie uznał, że obiekt na działce skarżących istnieje nieprzerwanie od 2023 r., w sytuacji w której ów obiekt z uwagi na jego charakter mógł być przenoszony z miejsca na miejsce i nie znajdować się na działce skarżących jednorazowo dłużej niż 180 dni, co miałoby wpływ na jego ewentualną kwalifikację w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego i ustalenie, czy jego posadowienie wymaga zgłoszenia, czy pozwolenia na budowę w kontekście art. 29 ust. 1 pkt 7 Prawa budowlanego; organ drugiej instancji nie rozpoznał ponownie sprawy, nie rozpatrzył zarzutów zawartych w odwołaniu, czyniąc prawo do odwołania martwym poprzez odniesienie się do art. 153 P.p.s.a.;

2. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy,

tj. art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § 1 k.p.a., poprzez brak uchylenia zaskarżonego postanowienia i umorzenia postępowania pierwszej instancji w całości, w sytuacji w której zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do uznania, że przyczepa kempingowa stanowi obiekt budowlany w rozumieniu Prawa budowlanego i podlega reglamentacji przepisom tej ustawy;

3. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.

art. 49e w zw. art. 3 pkt 1 ustawy Prawo budowlane - poprzez jego błędne zastosowanie i objęcie obiektu postępowaniem legalizacyjnym, a następnie decyzją rozbiórkową jako obiekt budowlany wybudowany bez wymaganej decyzji

o pozwoleniu na budowę, w sytuacji w której organ nie ustalił, w sposób nie budzący wątpliwości, czy w sprawie mamy do czynienia z obiektem budowlanym spełniającym wszystkie przesłanki przewidziane w art. 3 pkt 1 ustawy Prawo budowlane;

4. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.

art. 3 pkt 1 Prawa budowlanego poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że obiekt objęty postępowaniem stanowi obiekt budowlany w rozumieniu Prawa budowlanego;

5. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.

art. 3 pkt 1 w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 7 Prawa budowlanego poprzez ich błędne niezastosowanie, w przypadku uznania obiektu za obiekt budowlany, w sytuacji

w której ów obiekt spełnia przesłanki tymczasowego obiektu budowlanego, do posadowienia którego nie jest potrzebne wydanie pozwolenia na budowę, a jedynie zgłoszenie.

Z uwagi na powyższe wniesiono o umorzenie postępowania administracyjnego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

W uzasadnieniu skargi skarżący podnieśli, że organ odwoławczy błędnie interpretuje ocenę prawną, wyrażoną w wyroku WSA w Gdańsku, którą jest związany. Organ odwoławczy przyjął, że jest związany również ustaleniami faktycznymi zawartymi w uzasadnieniu ww. wyroku, nawet cytując owe ustalenia dotyczące kwalifikacji obiektu posadowionego na działce skarżących. Ocena prawna natomiast nie dotyczy ustaleń faktycznych w sprawie, lecz wyjaśnienia treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Zważyć również należy, iż wyrok WSA w Gdańsku, na który organ drugiej instancji się powołuje, dotyczył postępowania legalizacyjnego, a nie postępowania w przedmiocie rozbiórki, które to postępowania są odrębnymi postępowaniami. Organ drugiej instancji winien zatem przy rozpoznawaniu odwołania ponownie rozpoznać sprawę i poczynić własne ustalenia faktyczne, czego nie uczynił, poprzestając wyłącznie na odniesieniu się do treści uzasadnienia wyroku w zakresie kwalifikacji obiektu. Tym samym organ drugiej instancji nie rozpoznał odwołania, czyniąc je tak naprawdę prawem martwym.

Zdaniem skarżących organ odwoławczy nie podjął się też żadnych ustaleń i wyjaśnień w kontekście tego, czy obiekt znajdujący się na działce skarżących, który określa mianem przyczepy kempingowej, jest obiektem budowlanym, czy też pojazdem mechanicznym, a w konsekwencji, czy podlega reglamentacji przepisów Prawa budowlanego i w jakiej formie. Organ uznał, że przedmiotowy obiekt nie jest trwale związany z gruntem, natomiast można go uznać za obiekt budowlany w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego. Organy obu instancji posługują się ponadto w ramach prowadzonego postępowania administracyjnego pojęciem "przyczepy kempingowej", która to - zgodnie z powszechnie przyjętymi definicjami - stanowi pojazd drogowy, bez własnego silnika, ciągnięty przez inny pojazd mechaniczny, przeważnie samochód lub ciągnik drogowy. Powyższe jednoznacznie wskazuje zatem, że główną funkcją owego obiektu, jego przeznaczeniem, jest funkcja transportowa. Organ odwoławczy przy kwalifikowaniu owego obiektu nie wyjaśnił, na jakiej podstawie ustalił, że ów obiekt stanowi obiekt budowlany w rozumieniu art. 3 pkt 1 Prawa budowlanego, co jest istotne do tego, aby w ogóle stosować do tego obiektu przepisy ww. ustawy.

Jak zauważono, jednymi z przesłanek uznania obiektu za obiekt budowlany jest ustalenie, czy posiada on instalacje zapewniające możliwość jego użytkowania zgodnie z przeznaczeniem. W niniejszej sprawie zarówno żaden z organów nie ustalił, czy obiekt posiada przyłączenia, instalacje zapewniające możliwość korzystania z niego w celach rekreacyjnych, jednocześnie zgodnie twierdząc, że pełni on funkcję rekreacji indywidualnej (a nie głównie funkcję transportową, do której organy w ogóle się nie odniosły). Funkcja rekreacji indywidualnej narzuca obiektowi spełnianie określonych przesłanek, m.in. właśnie posiadanie odpowiednich przyłączy, tak aby móc korzystać z obiektu w sposób rekreacyjny. Brak ustalenia powyższego oraz ustalenia, czy obiekt został wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych, powoduje, że nie można uznać go za obiekt budowlany w rozumieniu art. 3 pkt 1 Prawa budowlanego. Nie spełnia on tym samym wszystkich przesłanek określonych w art. 3 pkt 1 Prawa budowlanego ergo nie stanowi obiektu budowlanego w rozumieniu ustawy, a co za tym idzie nie obowiązują go przepisy Prawa budowlanego. Ani organ I instancji, ani organ II instancji nie poczynili żadnych ustaleń w zakresie tego, czy obiekt stanowiący przyczepę, tj. pojazd mechaniczny, może w ogóle stanowić obiekt budowlany. Kwalifikacja owego obiektu jako obiektu budowlanego odbyła się zupełnie apriorycznie przez organy obu instancji, bez przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania wyjaśniającego w tym zakresie.

Nadto organ drugiej instancji nie podjął wszystkich niezbędnych czynności celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, nie ustalił, czy przyczepa kempingowa pełni również funkcję jako pojazd mechaniczny, a jeśli tak, to czy owa funkcja jest jej główną funkcją, czy też funkcja rekreacyjna jest jej główną funkcją, ani czy skarżący posiadają obowiązkowe ubezpieczenie OC związane z posiadaniem przyczepy i posługiwaniem się nią, czy przyczepa jest użytkowana poza terenem działki skarżących, czy jest przenoszona z miejsca na miejsce. Przy tym WINB apriorycznie uznał, że ów obiekt istniał na działce ponad 180 dni. Powyższe ustalenia są niezbędne w kontekście postępowania legalizacyjnego

i kwalifikacji obiektu jako samowoli budowlanej.

W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia,

że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z 4 lutego 2026 r., nr WOP.7721.2.2026.EL r., utrzymującą w mocy decyzję PINB z 17 listopada 2025 r., nr PINB-7141/60a/2023/PO w przedmiocie rozbiórki tymczasowego obiektu budowlanego. PINB nakazał skarżącym rozbiórkę tymczasowego obiektu budowlanego - przyczepy kempingowej parterowej z dachem płaskim, posadowionej na bloczkach betonowych i stalowych wspornikach, będących na wyposażeniu przyczepy, ustawionych bezpośrednio na gruncie rodzimym, pełniącej funkcję rekreacji indywidualnej o wymiarach 2,10 m x 5,40 m, posadowionego bez wymaganego pozwolenia na budowę, na terenie działki nr [...], położonej w obrębie ewidencyjnym K., gmina K.

Zasadniczą zatem kwestią sporną jest kwalifikacja spornego obiektu, czy przedmiotowy obiekt jest tymczasowym obiektem budowlanym, czy też pojazdem mechanicznym (przyczepą), a w konsekwencji - czy podlega przepisom Prawa budowlanego.

Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że kwalifikacja prawna przedmiotowego obiektu jako tymczasowego obiektu budowlanego została przesądzona w prawomocnym wyroku WSA w Gdańsku z 27 lutego 2025 r., sygn. akt II SA/Gd 1062/24 w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych. Wyrokiem tym została oddalona skarga skarżących na postanowienie w sprawie wstrzymania robót budowalnych przy posadowieniu spornego obiektu. Należy zatem stwierdzić, że kwestia prawidłowości określenia przedmiotu postępowania, ustalenie faktu samowoli, jak i właściwego trybu procedowania zostały już prawomocnie przesądzone.

W prawomocnym wyroku z 27 lutego 2025 r., wskazanym powyżej, Sąd uzna ł za prawidłowe ustalenia organów odnośnie kwalifikacji analizowanej zabudowy jako tymczasowego obiektu budowlanego w rozumieniu art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego, pełniącego funkcję rekreacyjną. Odnośnie funkcji tego obiektu, czy celu jaki realizuje – Sąd wskazał, że realizuje on cel rekreacyjny. Bez znaczenia w niniejszej sprawie pozostaje zatem to, że może on być transportowany swobodnie. O celu, który realizuje sporny obiekt, świadczy sposób jego posadowienia na gruncie. Obiekt jest posadowiony na bloczkach betonowych ustawionych na gruncie w sposób zapewniający mu stabilność. Co do zasady nie przeczy to faktowi, że obiekt ten może zostać przetransportowany, lecz niewątpliwie – będąc na działce - służy do celów rekreacyjnych. Tym bardziej, że ewentualne przetransportowanie przyczepy wymaga przygotowań – z fotografii sporządzonych podczas oględzin wynika bowiem, że z boku przyczepy ułożone są płyty betonowe, zaś z przodu przyczepy, gdzie znajduje się hak do holowania, posadzona jest roślinność. Roślinność ta przy tym nie stanowi naturalnego zarośnięcia terenu, lecz jej układ i rodzaj wskazuje na zasadzenie, gdyż z żadnej innej strony przyczepy czy dalej na działce tego rodzaju roślinność nie występuje. Powyższe prowadzi do wniosku, że skarżący obsadzili teren pod przyczepą od strony haka, zagospodarowując tym samym przestrzeń wokół przyczepy w taki sposób, że jej transport wymaga zniszczenia tej nasadzonej roślinności. Trudno wobec tego wnioskować, że ich wolą było pozostawienie transportowego charakteru przyczepy, skoro podjęli działania urządzające przestrzeń wokół niej tak, aby korzystać z niej rekreacyjnie (roślinność, płyty utwardzające wejście do przyczepy i "pod taras"). Wszystkie te okoliczności zostały w sposób prawidłowy udowodnione na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, w tym dokumentacji zdjęciowej. Sąd stwierdził zatem, że posadowienie przyczepy kempingowej w określonym miejscu w sposób stały i niewskazujący na zamiar przemieszczenia lub rozbiórki w okresie 180 dni (licząc od posadowienia obiektu na działce), a na brak woli takiego przemieszczenia wskazują wyżej podane przez Sąd okoliczności - wymagała uzyskania pozwolenia na budowę, co poprawnie stwierdził organ drugiej instancji. Zdaniem Sądu w takich okolicznościach, bez znaczenia jest to, czy obiekt ten jest trwale związany z gruntem. Bez znaczenia jest też to, czy skarżący w obiekcie tym trwale zamieszkują, bowiem obiekt pełni także funkcję rekreacyjną, a więc związaną z krótkotrwałym zamieszkiwaniem w celach wypoczynkowych. Nie tylko więc stałe zamieszkiwanie, ale też to czasowe, wypoczynkowe, świadczy o kwalifikacji spornej przyczepy jako obiektu, a nie pojazdu.

Przypomnieć w tym miejscu należy, że zgodnie z treścią art. 153 P.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Zgodnie zaś z treścią art. 170 P.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Ustanowiona w art. 170 P.p.s.a. zasada związania powoduje, że skutki wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie zostało wydane, postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne, jak również wszystkie przyszłe postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne dotyczące danej sprawy administracyjnej. Moc wiążąca prawomocnego wyroku sądu administracyjnego związana jest z tożsamością stosunku prawnego będącego przedmiotem sprawy. Związanie oceną prawną, o której mowa w art. 170 i art. 153 P.p.s.a., oznacza, że ani organ administracji, ani sąd administracyjny nie mogą w tej samej sprawie formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się jemu w pełnym zakresie. Związanie to dotyczy również wskazań, co do dalszego postępowania w przypadku uchylenia poprzedniej decyzji lub postanowienia ze względu na naruszenie przepisów postępowania w zakresie dotyczącym wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy zaistniałych po wydaniu wyroku, a także w przypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego taką ocenę prawną (wyrok NSA z 25 marca 2026 r., sygn. akt II OSK 1089/25).

W niniejszym sprawie, co trafnie stwierdził organ odwoławczy, nie wystąpiły okoliczności, które mogłyby wpłynąć na ocenę sprawy poza regułą wyrażoną

w art. 153 P.p.s.a.

W świetle powyższego za niezasadne uznać należy zarzuty naruszenia art. 7, 77, 80 k.p.a. w zw. z art. 153 P.p.s.a. i argumentację skarżących nakazującą organowi ponowne prowadzenie postępowania i czynienie dalszych ustaleń faktycznych odnośnie kwalifikacji spornego obiektu, wbrew treści art. 153 P.p.s.a. Zdaniem Sądu postawione w skardze zarzuty dotyczące kwestii już rozstrzygniętych prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego z oczywistych względów wymykają się spod kontroli orzekającego w niniejszej sprawie Sądu.

W związku z tym stwierdzić należy, że przyjęta na etapie kontroli postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych kwalifikacja posadowionej przez skarżących przyczepy kempingowej jako samowoli budowlanej przesądza o zasadności zastosowania w niniejszej sprawie trybu uregulowanego przepisami art. 48 i nast. ustawy Prawo budowlane, dotyczącego samowoli budowlanych, tj. obiektów budowlanych lub ich części będących w budowie albo wybudowanych bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia. Tryb ten określa zasady i warunki legalizacji samowoli budowlanej, jak też i przesłanki orzeczenia o rozbiórce takiej samowoli. Niewątpliwie zatem również ww. wyrok, wbrew zarzutom skargi, jest wydawany w tej samej sprawie, co decyzje oceniane przez Sąd w tym postępowaniu sądowoadministracyjnym, bowiem sprawa dotyczy samowoli budowlanej i jej ewentualnej legalizacji lub rozbiórki.

Oceniając zaś legalność decyzji rozbiórkowej wydanej na podstawie art. 49e Prawa budowlanego, wymaga podkreślenia, że przepis ten kategorycznie określa przesłanki wydania tej decyzji, która ma charakter związany. Skoro zatem w obrocie prawnym pozostawało ostateczne postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych, a warunki legalizacji objętej tym postanowieniem zabudowy nie zostały spełnione (co jest w sprawie bezsporne), to nie sposób zarzucić naruszenia prawa organowi nadzoru budowlanego, który w tej sytuacji nakazuje rozbiórkę na podstawie art. 49e ww. ustawy. Zaznaczyć należy, że wystąpienie którejkolwiek z przesłanek wskazanych w art. 49e Prawa budowlanego obliguje organ nadzoru budowlanego do wydania decyzji o rozbiórce, nie pozostawiając w tym zakresie żadnej swobody. Jeśli zatem inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego nie skorzystają ze swojego uprawnienia i nie przedłożą w wyznaczonym terminie dokumentów legalizacyjnych, to organ ma obowiązek przeprowadzić postępowanie administracyjne w przedmiocie rozbiórki tego obiektu. Decyzja wydawana w trybie art. 49e Prawa budowlanego ma charakter związany, co oznacza, że w razie ziszczenia się określonej w niniejszym przepisie przesłanki organ zobowiązany jest podjąć takie rozstrzygnięcie. Organ nie działa tu w ramach uznania administracyjnego, nie może także brać pod uwagę względów słuszności. Samo zaś złożenie wniosku o legalizację czy przedłożenie dokumentów legalizacyjnych jest przy tym prawem, a nie obowiązkiem strony. Jeżeli strona, odpowiednio pouczona, z prawa tego nie korzysta, to musi liczyć się z negatywnymi konsekwencjami w postaci nakazu rozbiórki (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 20 lutego 2026 r., sygn. akt II SA/Gl 1425/25).

W rozpoznawanej sprawie skarżący - co jest bezsporne - w zakreślonym terminie nie złożyli wniosku o legalizację. Nie budzi więc wątpliwości, że wystąpiła przesłanka, z którą art. 49e pkt 1 Prawa budowlanego wiąże konieczność wydania orzeczenia o nakazie rozbiórki spornego obiektu. Powtórzyć należy, że zagadnienie związane z kwalifikacją spornej przyczepy jako tymczasowego obiektu budowlanego nietrwale powiązanego z gruntem oraz z zastosowanym trybem jego legalizacji zostały rozstrzygnięte w ostatecznym postanowieniu o wstrzymaniu robót budowlanych, którego legalności WSA w Gdańsku w wyroku z 27 lutego 2025 r., sygn. akt II SA/Gd 1062/24 nie zakwestionował. Decyzja nakazująca rozbiórkę jest natomiast jedynie konsekwencją nieskorzystania przez skarżących z uprawnienia do złożenia wniosku o legalizację.

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że WINB dokonał prawidłowego merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, przeprowadzając ocenę całego zebranego materiału dowodowego oraz ustosunkowując się do zarzutów zawartych w odwołaniu. Organ odwoławczy rozpatrzył przy tym wszystkie istotne dla sprawy okoliczności.

Nawiązując do twierdzenia skarżących, że organ drugiej instancji nie rozpoznał odwołania, czyniąc prawo do odwołania tak naprawdę prawem martwym, wyjaśnić należy, że nakaz rozbiórki jest najdalej idącą sankcją prawa budowlanego, która powinna być wydana jedynie w ostateczności, jednakże przyjęcie przez ustawodawcę koncepcji orzekania w sprawach samowoli budowlanej w kilku etapach, w tym - w pierwszym - kwalifikowanie danego zdarzenia jako samowoli budowlanej oraz wstrzymanie robót budowlanych w formie zaskarżalnego, merytorycznego postanowienia, a następnie danie stronie możliwości zainicjowania postępowania legalizacyjnego i doprowadzenia do legalizacji samowoli budowlanej, w pełnym zakresie chroni jej prawa i obowiązki. Zasada demokratycznego państwa prawnego oraz związana z nią zasada legalności, a także sądowa ochrona stron przez działaniem administracji w ramach skargi do sądu administracyjnego nie stanowią podstawy do nieograniczonej kontroli na każdym etapie danej sprawy.

Podsumowując, również podniesione w skardze zarzuty naruszenia prawa materialnego okazały się pozbawione podstaw. W sprawie nie doszło też do naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania w stopniu dającym podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. Kontrolując legalność zaskarżonej decyzji według kryteriów określonych w art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd nie dopatrzył się także naruszenia innych, niż objęte zarzutami skargi, przepisów prawa.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę jako niezasadną.