Wody opadowe bez pozwolenia wodnoprawnego. Sąd utrzymał karę 12 975 zł

Zaskarżoną decyzją z dnia 22 stycznie 2026 r nr C.RUT.477.91.2025.ES Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Wód Polskich w G. (Dyrektor RZGW WP, organ II instancji) działając w szczególności na podstawie art. 472 aa ust. 1 pkt 2 i art. 472 c ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 960 - dalej "p.w."), po rozpatrzeniu odwołania B. sp. z o.o. z siedzibą w W. (spółka, skarżąca) reprezentowanej przez pełnomocnika, od decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w K. (organ I instancji) z dnia 5 listopada 2025 r. nr [...], którą nałożono na spółkę administracyjną karę pieniężną w wysokości 12 975,00 zł za odprowadzanie do wód rzeki [...] wód opadowych i roztopowych w okresie II kwartału 2024 r. bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 29 sierpnia 2024 r. spółka złożyła organowi I instancji oświadczenie podmiotu obowiązanego do ponoszenia opłat za usługi wodne w celu ustalenia wysokości opłaty zmiennej za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych w granicach administracyjnych miast za okres II kwartału 2024 roku w ilości 3459,71 m2. W oświadczeniu spółka nie wskazała ważnego pozwolenia wodnoprawnego.

Organ I instancji w dniu 30 sierpnia 2024 r. w związku z brakiem obowiązującego pozwolenia wodnoprawnego ustalił w formie informacji spółce za okres II kwartału 2024 r. opłatę zmienną w wysokości 2 595,00 zł za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych do wód rzeki [...], którą spółka uiściła w pełnej wysokości.

Organ I instancji w dniu 12 sierpnia 2025 r. wszczął postępowanie w sprawie wymierzenia spółce administracyjnej kary pieniężnej za odprowadzanie do wód rzeki [...] wód opadowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast w okresie II kwartału 2024 r. bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego.

Postanowieniem z dnia 9 września 2025 r. organ I instancji postanowił włączyć do akt postępowania administracyjnego pismo Działu Zgód Wodnoprawnych Zarządu Zlewni w K. z dnia 30 stycznia 2025 r., z którego wynika, że w okresie, którego dotyczy przedmiotowe postępowanie jak również wcześniej (po wygaśnięciu

dotychczasowego pozwolenia), podmiot nie zwrócił się z wnioskiem o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego, a także pismo pełnomocnika spółki z dnia 24 lutego 2025 r. w którym złożono wyjaśnienia, iż pozwolenie wodnoprawne wydane przez Prezydenta Miasta P. z dnia 11 stycznia 2013 r. wygasło. Pomimo wygaśnięcia pozwolenia wodnoprawnego nadal składane są przez spółkę stosowne oświadczenia o wysokości opadów i są dokonywane regularnie płatności. Jednocześnie spółka nie została obciążona karami administracyjnymi przez inne organy administracji publicznej z tytułu odprowadzania opadów do wód rzeki [...].

W następstwie przeprowadzonego postępowania organ I instancji decyzją z dnia 5 listopada 2025 r. nałożył na spółkę administracyjną karę pieniężną w wysokości 12 975,00 zł za II kwartał 2024 r. Kara ta została wymierzona z tytułu świadczenia usługi wodnej polegającej na odprowadzaniu do wód rzeki [...] wód opadowych ujętych w otwarte bądź zamknięte systemy kanalizacji deszczowej lub kanalizacji zbiorczej na terenie miast, bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego. W uzasadnieniu organ I instancji podkreślił, iż spółka nie dochowała wymaganej staranności w zakresie uzyskania nowego pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych. Ustalono, że w okresie od 1 kwietnia 2024 r. do 30 czerwca 2024 r. spółka odprowadzała takie wody do rzeki [...] bez stosownej zgody wodnoprawnej. W ocenie organu naruszenie to ma charakter istotny, zwłaszcza w świetle funkcji pozwolenia wodnoprawnego, które stanowi instrument zarządzania zasobami wodnymi i określa warunki korzystania z wód w celu ochrony ich jakości oraz zapobiegania niewłaściwej bądź nadmiernej eksploatacji. Organ I instancji przeanalizował możliwość zastosowania art. 189f k.p.a. dotyczącego odstąpienia od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej. Uznał jednak, że w niniejszej sprawie brak jest przesłanek uzasadniających odstąpienie od nałożenia kary. Organ I instancji odniósł się również do regulacji art. 189e k.p.a., uznając, że strona nie wykazała, aby wystąpiły nieprzewidywalne, nadzwyczajne okoliczności o charakterze siły wyższej, pozostające poza jej kontrolą.

W odwołaniu od rozstrzygnięcia organu I instancji spółka reprezentowana przez pełnomocnika zarzuciła organowi I instancji naruszenie przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego, a to art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. i art. 80 k.p.a. , art. 189d k.p.a., art. 472aa ust. 3 pkt 3 p.w. i art. 472aa ust. 1 pkt 2 p.w. W uzasadnieniu spółka wskazała, że składała oświadczenie podmiotu obowiązanego do ponoszenia opłat za usługi wodne w celu ustalenia opłaty zmiennej za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych za II kwartał 2024 r. Stwierdziła, że naruszenie miało znikomą wagę, gdyż korzystała z wód zgodnie z wcześniejszym pozwoleniem, uiściła opłaty zmienne, nie spowodowała szkody środowisku i niezwłocznie wystąpiła o nowe pozwolenie. Zarzuciła organowi pominięcie dowodów, błędną ocenę faktów oraz brak analizy wpływu na środowisko. Podniosła też, że wysokość kary została błędnie ustalona jako sztywna 500% opłaty zmiennej, bez uwzględnienia okoliczności łagodzących z art. 189d k.p.a.

Wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów wskazanych w odwołaniu oraz uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaniu na pouczeniu.

W wyniku rozpoznania odwołania skarżącej od powyższej decyzji, Dyrektor RZGW PW zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu przedstawił stan faktyczny sprawy, przytoczył podstawy prawne rozstrzygnięcia oraz odniósł się do przedstawionych przez skarżącą zarzutów. Podkreślił, że obowiązek uzyskania odpowiedniego pozwolenia wodnoprawnego wynika wprost z przepisów ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne. Zgodnie z art. 389 pkt 2 oraz art. 392 p.w. pozwolenie wodnoprawne jest wymagane w przypadku szczególnego korzystania z wód, które - w świetle art. 34 p.w. - obejmuje korzystanie wykraczające poza korzystanie powszechne oraz zwykłe.

Wywiódł, że w okresie od 1 kwietnia 2024 r. do 30 czerwca 2024 r. spółka odprowadzała wody do rzeki [...] bez stosownej zgody wodnoprawnej, co stanowi naruszenie art. 389 w związku z art. 35 ust. 3 pkt 7 p.w. Zwrócił uwagę, że w uzasadnieniu pozwolenia wodnoprawnego z dnia 11 stycznia 2013 r. wskazano, iż wody opadowe i roztopowe spływające z powierzchni zanieczyszczonych - takich jak parkingi, stacje paliw czy bazy transportowe - przed wprowadzeniem do środowiska nie mogą zawierać substancji zanieczyszczających w ilościach przekraczających wartości dopuszczalne określone w odpowiednich przepisach, w tym w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 24 lipca 2006 r. W świetle powyższego nie sposób uznać, aby ponad dwuletnie odprowadzanie wód opadowych z terenów potencjalnie zanieczyszczonych, bez aktualnego pozwolenia wodnoprawnego, mogło zostać zakwalifikowane jako naruszenie znikomej wagi.

Organ podkreślił, że sama regularność uiszczania opłat za usługi wodne, składanie oświadczeń kwartalnych lub bieżący kontakt z organem nie stanowią podstaw do przyjęcia, że naruszenie praw, miało charakter nieistotny. Skarżąca nie dochowała należytej staranności w zakresie zapewnienia ciągłości pozwolenia, gdyż jako podmiot profesjonalny, korzystający z wód na podstawie pozwoleń, powinna przewidzieć ryzyko opóźnień i odpowiednio wcześniej przygotować dokumentację. Sytuacja, w której pozwolenie wodnoprawne wygasa, a nowe nie zostało jeszcze uzyskane, zawsze oznacza działanie bez wymaganego pozwolenia - niezależnie od tego, kiedy złożono wniosek oraz z jakich przyczyn procedura się przedłużyła. W konsekwencji, zgodnie z art. 472aa p.w. doszło do naruszenia skutkującego obowiązkiem wymierzenia kary. W świetle powyższego organ II instancji stwierdził, że naruszenie dokonane przez skarżącą miało charakter istotny, długotrwały i dotyczyło dóbr o wysokiej randze prawnej, bowiem nie wykazała znikomej wagi naruszenia, nie dochowała należytej staranności w zakresie uzyskania pozwolenia, a jej argumentacja dotycząca interesu publicznego nie znajduje podstawy w obowiązujących przepisach. W tych warunkach brak jest przesłanek do zastosowania art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., a decyzja organu I instancji była zarówno zasadna, jak i zgodna z prawem.

W skardze na powyższą decyzję skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. i art. 80 k.p.a., art. 189d k.p.a. oraz naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest art. 472aa ust. 1 pkt 2 p.w. , art. 472aa ust. 3 pkt 3 p.w. Wniosła o wstrzymanie wykonania decyzji w całości, a także uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ja decyzji organu I instancji w całości, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. W uzasadnieniu zaakcentowała, że nie kwestionowała i dalej nie kwestionuje faktu korzystania z usługi wodnej bez odpowiedniego zezwolenia wodnoprawnego w II kwartale 2024 r. W jej ocenie istnieją jednak podstawy do odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Zaznaczyła, że w okresie pomiędzy wygaśnięciem poprzedniego pozwolenia, a uzyskaniem nowego, nie były prowadzone żadne działania wykraczające poza zakres dotychczasowego korzystania z wód. Nie doszło także do zwiększenia ilości odprowadzanych wód, naruszenia interesu publicznego ani też pogorszenia stanu środowiska wodnego.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując przy tym dotychczasowe stanowisko.

Postanowieniem z dnia 1 czerwca 2026 r. tut. Sąd odmówił wstrzymania zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Realizując zadania wymiaru sprawiedliwości sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie - art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143- dalej: "p.p.s.a."). Uwzględniając skargę na decyzję Sąd uchyla ten akt w całości albo w części na warunkach określonych w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a., względnie stwierdza nieważności decyzji, gdy spełnione są przesłanki wskazane w art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. albo stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a.).

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Sąd nie stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego, czy naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć lub miało istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a.

W świetle art. 389 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (obecnie t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 1335 z późn. zm., dalej "p.w.") jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pozwolenie wodnoprawne jest wymagane na usługi wodne.

Do usług wodnych ustawodawca zaliczył między innymi odprowadzanie do wód lub do urządzeń wodnych - wód opadowych lub roztopowych, ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo w systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast (art. 35 ust. 3 pkt 7 p.w.).

Zgodnie z art. 268 ust. 1 pkt 3 lit. a P.w. za usługę wodną obejmującą odprowadzanie do wód: wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast należy uiszczać opłaty.

Opłata za usługi wodne za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast składa się z opłaty stałej oraz opłaty zmiennej zależnej od istnienia urządzeń do retencjonowania wody z terenów uszczelnionych (art. 270 ust. 11 p.w.).

Zgodnie natomiast z treścią art. 472aa ust. 1 pkt 2 p.w. administracyjnej karze pieniężnej podlega, kto wbrew przepisowi art. 389, art. 394 ust. 1 lub art. 425 ust. 1 korzysta z wód, wykonuje urządzenia wodne, roboty w wodach lub inne działania wymagające odpowiedniej zgody wodnoprawnej, bez odpowiednio pozwolenia wodnoprawnego lub pozwolenia zintegrowanego, zgłoszenia wodnoprawnego lub oceny wodnoprawnej.

W myśl art. 472aa ust. 2 p.w. administracyjną karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, wymierza, w drodze decyzji, właściwy organ Wód Polskich, a w odniesieniu do Wód Polskich - minister właściwy do spraw gospodarki wodnej.

W przypadku odprowadzania wód opadowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast do wód - podstawę ustalenia wysokości kary pieniężnej stanowi 500% opłaty zmiennej za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast do wód (art. 472aa ust. 3 pkt 3 p.w.).

Z powyższych przepisów wynika, że odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych, ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo w systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast stanowi usługę wodną, z którą wiąże się obowiązek uiszczania opłaty stałej i opłaty zmiennej oraz obowiązek uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. Korzystanie z ww. usługi wodnej bez pozwolenia wodnoprawnego sankcjonowane jest administracyjną karą pieniężną w wysokości pięciokrotności opłaty zmiennej, wyliczaną w oparciu o zasady wynikające z art. 472aa ust. 3 pkt 3 p.w.

Treść powyższych przepisów jest jasna. Ustawodawca wprowadził zagrożenie karą wobec podmiotów, które wbrew obowiązkowi wprowadzają wody opadowe i roztopowe do określonych urządzeń wodnych bez pozwolenia wodnoprawnego. Przesłanka wymierzenia tej odpowiedzialności jest jedna, obiektywna bezprawność administracyjna. Nie ma tu znaczenia, kto takiego czynu się dopuścił oraz z jakich nastąpiło to przyczyn.

Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, że w pełni zaistniały w niej przesłanki do wymierzenia kary pieniężnej. Skarżąca wprowadzała do wód wody opadowe i roztopowe, ujęte w systemy kanalizacyjne. Okoliczność ta nie jest sporna.

Jedyną sporną kwestią jest niewłaściwe, zdaniem skarżącej, zastosowanie rozwiązania przewidzianego w art. 189f § 1 pkt 1 w zwią z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. skutkujące uznaniem, że w sprawie nie wystąpiły okoliczności uzasadniające odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej, podczas gdy skarżąca wykazała, że waga naruszenia prawa jest znikoma, a skarżąca zaprzestała naruszania prawa.

Zgodnie z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli (...) waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa. Aby zastosować to rozwiązanie konieczne jest zaistnienie dwóch powyższych przesłanek, czyli waga naruszenia musi być znikoma i musi nastąpić skutek w postaci zaprzestania działalności nielegalnej.

W ocenie Sądu nie można w niniejszej sprawie mówić o znikomości naruszenia prawa. Wynika to przede wszystkim z konstrukcji przesłanki wymierzenia kary. Jest nią brak wymaganego pozwolenia wodnoprawnego. Celem kary przewidzianej w art. 472aa p.w. jest zapobieganie sytuacjom, gdy podmiot korzystający z wód czyni to bez wymaganego zezwolenia. A taka sytuacja właśnie miała w rozpatrywanej sprawie miejsce.

Drugim argumentem uzasadniającym brak możliwości zastosowania w sprawie rozwiązania przewidzianego w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. jest stosunek skarżącej do obowiązków wynikających z ustawy. Prawodawca wprowadził specjalne rozwiązanie dla podmiotów posiadających pozwolenia wodnoprawne, w celu ułatwienia im uniknięcia kary. Otóż zgodnie z art. 414 ust. 2 p.w., pozwolenia wodnoprawne, o których mowa w art. 389 pkt 1-3, nie wygasają, jeżeli zakład w terminie 90 dni przed upływem okresu, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, złoży wniosek o ustalenie kolejnego okresu obowiązywania tych pozwoleń. Skarżąca mogła zatem złożyć wniosek o "przedłużenie" pozwolenia wodnoprawnego, jednakże w wymaganym prawem terminie. Pozwolenie to wygasło dnia 11 stycznia 2023 r. a wniosek o wydanie nowego pozwolenia wodnoprawnego wpłynął do organu dopiero 15 kwietnia 2025 r. W dniu 13 czerwca 2025 r. udzielono skarżącej pozwolenia wodnoprawnego, które stało się ostateczne z dniem 8 lipca 2025 r.

Dodatkowo podkreślenia wymaga, że okoliczność unieważnienia przetargu, na którą powoływała się skarżąca w toku postępowania, nie stanowi żadnej z nadzwyczajnych okoliczności uzasadniających odstąpienie od nałożenia kary. Unieważnienie przetargu jest instytucją przewidzianą prawem, a skarżąca jako podmiot mający do czynienia na co dzień z procedurami zamówień publicznych, winna była się liczyć również z taką sytuacją. Z pewnością nie jest to sytuacja, o której mowa w art. 189e k.p.a.

Odnosząc się do zarzutu skarżącej dotyczącego zawyżenia kary administracyjnej zauważyć przyjdzie, że przepisy nie przewidują miarkowania wysokości kary w zależności od okoliczności indywidualnych

Konkludując przyjąć należy, że skoro skarżąca w II kwartale 2024 r. odprowadzała wody opadowe do wód bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego to naruszyła art. 389 pkt 1 p.w., co uzasadniało nałożenie administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa w art. 472aa ust. 1 pkt 2 p.w. Podkreślić przy tym należy, że nie wystąpiły okoliczności, które uwolniłyby skarżącą od wspomnianej odpowiedzialności. Jednocześnie przyjąć należy, że organy dokonały wystarczających dla podjęcia rozstrzygnięcia ustaleń co do stanu faktycznego oraz dokonały prawidłowej oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie, respektując przy tym zasady wynikające z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a.

Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji