Sąd oddalił skargę na karę 500 zł za brak wniosku o rejestrację pojazdu

Skarga A. Z. (dalej: "strona", "skarżący") dotyczy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie (dalej: "Kolegium") utrzymującej w mocy decyzję Starosty (dalej: "starosta", "organ I Instancji") z 13 listopada 2025 r. nr K.5410.15.502.2025.BC w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w wysokości 500 zł z tytułu naruszenia obowiązku złożenia wniosku o rejestrację pojazdu.

Z akt sprawy wynika, że na mocy postanowienia Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Gdyni z 27 sierpnia 2025 r. strona nabyła prawo własności pojazd marki [...] o nr rej. [...], nr [...] (dalej: "pojazd"). Wniosek o rejestrację pojazdu strona złożyła do starosty 1 października 2025 r.

Decyzją z 13 listopada 2025 r. organ I instancji, powołując art. 140mb ust. 1 w zw. z art. 73aa ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1251 ze zm.; dalej: "u.P.r.d."), nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 500 zł z tytułu naruszenia obowiązku złożenia wniosku o rejestrację pojazdu w terminie 30 dni od dnia jego nabycia na terytorium RP.

W odwołaniu strona wniosła o uchylenie powyższej decyzji, zarzucając naruszenie w tej sprawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: "Kpa"), tj.: art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 81a § 1, art. 80, art. 81 w zw. z art. 9, art. 13 w zw. art. 75 oraz art. 76, a ponadto art. 140mb w zw. z art. 73aa ust. 1 pkt 1 u.P.r.d. W uzasadnieniu tych zarzutów strona wywiodła, że w sprawie nie doszło do rejestracji pojazdu a jedynie do jego przerejestrowania.

Po rozpatrzeniu odwołania strony Kolegium wydało zaskarżoną decyzję, w której wskazało na związany charakter decyzji wydawanej na podstawie art. 140mb ust. 1 u.P.r.d. Przyjęło, że skoro nabywca pojazdu w terminie 30 dni nie złożył wniosku o jego rejestrację, tj. nie wywiązał się z obowiązku określonego w art. 73aa ust. 1 pkt 1 u.P.r.d., to starosta obowiązany był do wszczęcia postępowania i wydania decyzji o nałożeniu kary. Zaznaczyło, że organ nie ma przy tym żadnej dowolności, gdyż w obecnie obowiązującym stanie prawnym organ nie miarkuje już wysokości kary. Z dniem 1 stycznia 2024 r. uchylony został bowiem art. 140n ust. 4 ustawy, który dopuszczał taką możliwość z uwzględnieniem zakresu naruszenia, powtarzalności naruszeń oraz korzyści finansowych uzyskanych z tytułu naruszenia ustawy.

W skardze wniesiono o uchylenie decyzji organów obu instancji, zobowiązanie organu I instancji do zwrotu uiszczonej kary pieniężnej w kwocie 500 zł, a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucono naruszenie w tej sprawie:

1/ art. 73aa ust. 1 pkt 1 u.P.r.d. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że obejmuje on również przypadki zmiany właściciela pojazdu, który jest trwale zarejestrowany na terytorium RP i formalnie ujęty w centralnej ewidencji rejestracji pojazdów;

2/ art. 140mb ust. 1 u.P.r.d. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że ma on zastosowanie również do nabywcy pojazdu już uprzednio trwale zarejestrowanego na terytorium RP i znajdującego się w ewidencji pojazdów, podczas gdy obowiązek ten nie dotyczy sytuacji przerejestrowania pojazdu uprzednio trwale zarejestrowanego na terytorium RP, a jedynie przypadków pierwszej rejestracji;

3/ art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa poprzez brak wyjaśnienia charakteru czynności dokonanej przez skarżącego, w szczególności czy czynność ta stanowiła rejestrację pojazdu w rozumieniu art. 73aa ust. 1 u.P.r.d., czy jak ocenił skarżący jedynie aktualizację danych pojazdu już zarejestrowanego i trwale dopuszczonego do ruchu na terytorium RP;

4/ naruszenie zasad wykładni prawa poprzez zastosowanie wykładni rozszerzającej przepisu o charakterze sankcyjnym.

W uzasadnieniu tych zarzutów podniesiono, że skarżący nabył pojazd uprzednio trwale już zarejestrowany przez poprzedniego właściciela na terytorium RP oraz ujęty w centralnej ewidencji pojazdów (CEPiK). Wywiedziono, że przedmiotowa ewidencja stanowi rejestr wpisów o charakterze ciągłym, którego treść podlega aktualizacji i odnosi się do pojazdu jako przedmiotu, a nie do kolejnych właścicieli jako odrębnych bytów prawnych. Uznano zatem, że w sprawie nie doszło do pierwszej rejestracji pojazdu, lecz wyłącznie do czynności polegającej na zmianie właściciela, obejmującej: aktualizację danych właściciela pojazdu, zmianę miejsca zamieszkania, aktualizację stanu technicznego pojazdu, wydanie aktualnego dowodu rejestracyjnego pojazdu o zaktualizowanych nowych danych, zmianę tablic rejestracyjnych z przyczyny uszkodzenia. Zakres tych czynności w opinii skarżącego wskazuje jednoznacznie, że dotyczyły one pojazdu już wcześniej zarejestrowanego i trwale dopuszczonego do ruchu, a ich celem było jedynie dostosowanie danych ewidencyjnych do aktualnego stanu faktycznego. Oceniono, że czynności te mają wyłącznie charakter ewidencyjny i nie stanowią rejestracji pojazdu w rozumieniu art. 73aa ust. 1 u.P.r.d. Założono przy tym, że rejestracja pojazdu jako czynność o charakterze konstytutywnym dotyczy jedynie pojazdów wcześniej niezarejestrowanych na terytorium RP, sprowadzonych z zagranicy, w tym na nowo rejestrowanych oraz pojazdów nowych lub dopuszczanych do ruchu na terytorium RP po raz pierwszy.

Zdaniem skarżącego obowiązek, o którym mowa w art. 73aa ust. 1 u.P.r.d. odnosi się wyłącznie do przypadków pierwszej trwałej rejestracji pojazdu w krajowym systemie ewidencyjnym. Natomiast czynności polegające na zmianie danych właściciela pojazdu już zarejestrowanego nie mają charakteru trwałego a jedynie wtórny, ewidencyjny i nie mogą być utożsamiane z rejestracją w rozumieniu tego przepisu, a tym samym nie podlegają sankcji z art. 140mb ust. 1 u.P.r.d. Skarżący stwierdził, że organy obu instancji dokonały nieprawidłowej kwalifikacji czynności, ograniczając się do automatycznego przyjęcia, że każde nabycie pojazdu rodzi obowiązek rejestracji, jak przy pierwszej trwałej rejestracji, co stanowi niedopuszczalną wykładnię rozszerzającą przepisu o charakterze sankcyjnym. Dodał, że pojazd został nabyty od Skarbu Państwa na rzecz którego orzeczono jego przepadek prawomocnym wyrokiem sądu. Ocenił, że okoliczność ta ma istotne znaczenie dla oceny obowiązku wynikającego z art. 73aa ust. 1 u.P.r.d. (w zw. z art. 73aa ust. 5a pkt 5 tej ustawy), jednak nie została w ogóle uwzględniona ani zbadana przez organy obu instancji, co stanowi naruszenie art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 Kpa.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. 2024 r. poz. 1267) oraz art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") sąd dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W świetle zaś art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Naruszenia prawa, stanowiące podstawę do uwzględnienia skargi na decyzję zostały natomiast wymienione w art. 145 § 1 p.p.s.a. W ocenie Sądu, opisanych w tym przepisie naruszeń prawa nie można jednak przypisać organom prowadzącym postępowanie w sprawie zakończonej zaskarżoną do tutejszego Sądu decyzją Kolegium w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w wysokości 500 zł z tytułu naruszenia obowiązku złożenia wniosku o rejestrację pojazdu.

Podstawę materialnoprawną tej decyzji stanowił art. 140mb ust. 1 u.P.r.d. w świetle którego "kto będąc właścicielem pojazdu obowiązanym do złożenia wniosku o rejestrację pojazdu w terminie, o którym mowa w art. 73aa ust. 1 albo 2, nie złoży tego wniosku w terminie, podlega karze pieniężnej w wysokości 500 zł". W świetle zaś art. 73aa ust. 1 tej ustawy "właściciel pojazdu jest obowiązany złożyć wniosek o jego rejestrację w terminie 30 dni od dnia nabycia pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej". Przepis art. 73aa ust. 1 pkt 1 u.P.r.d. wiąże zatem obowiązek rejestracji pojazdu z jego "nabyciem na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej", a zatem co do zasady dotyczy każdego nabycia na terytorium kraju. W kolejnych ustępach art. 73aa tej ustawy, ustawodawca przewidział dla opisanych tam sytuacji inne zasady odnoszące się do terminu (tak w ust. 2, 2a i 3), a w ust. 4-7 przewidział nawet wyłączenie obowiązku złożenia wniosku o rejestrację. Taki sposób redakcji tego przepisu pozwala na przyjęcie, że zamysł ustawodawcy był w tym zakresie spójny, a przedmiotowa materia jest uregulowana całościowo (por. wyrok WSA w Białymstoku z 19 marca 2026 r. sygn. akt II SA/Bk 48/26, opubl. CBOSA). Przepisy art. 73aa ust. 2-7 u.P.r.d. nie mają jednak zastosowania w okolicznościach kontrolowanej sprawy. W kontekście podniesionego w skardze argumentu nabycia pojazdu od Skarbu Państwa wymaga wyjaśnienia, że zwolnienie z obowiązku rejestracji pojazdu, o którym mowa w art. 73aa ust. 5a pkt 5 u.P.r.d. dotyczy wyłącznie Skarbu Państwa a nie podmiotu, który tak jak skarżący nabywa pojazd od Skarbu Państwa w postępowaniu likwidacyjnym. Ten bowiem podmiot podlega obowiązkowi złożenia wniosku o rejestrację pojazdu na zasadach opisanych w art. 73aa ust. 1 u.P.r.d.

Zaznaczyć trzeba, że art. 73aa został dodany przez art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczania niektórych skutków kradzieży tożsamości (Dz.U. poz. 1394 z późn. zm.), zmieniającej u.P.r.d. z dniem 1 stycznia 2024 r. Jednocześnie zmieniła się treść art. 78 ust. 2 pkt 1 tej ustawy, gdyż zniesiono obowiązek zgłaszania nabycia pojazdu, pozostawiając wyłącznie obowiązek zawiadomienia o zbyciu pojazdu. Nowelizacja tych przepisów miała na celu zapewnienie aktualności danych właścicieli pojazdów w CEPiK. Taki cel tej regulacji wynika z uzasadnienia projektu ustawy (druk nr 3251-A, Autopoprawka do rządowego projektu ustawy; https://www.sejm.gov.pl/), w którym podano, że nowelizacja "porządkuje obecny stan prawny i ma na celu ograniczyć obowiązki po stronie obywateli, a także uprościć i skrócić procedury administracyjne przez m.in. zastąpienie obowiązku zawiadomienia starosty o nabyciu pojazdu obowiązkiem rejestracji pojazdu. Zapewni to aktualność danych właścicieli aut w centralnej ewidencji pojazdów, na której bazuje m.in. Policja i inne służby. Tym samym rozwiązany zostanie problem nakładania mandatów na osoby, które już nie są właścicielami pojazdów. Dodatkowo, obywatele często zgłaszają samo nabycie pojazdu, ale już go nie przerejestrowują, bo sądzą, że zgłoszenie nabycia jest ich jedynym obowiązkiem. Właściciel pojazdu będzie miał 30 dni od dnia nabycia pojazdu na złożenie wniosku o jego rejestrację (w przypadku przedsiębiorców prowadzących działalność w zakresie obrotu pojazdami termin ten wynosi 90 dni). W przypadku nieterminowego dopełnienia obowiązku, właściciel pojazdu będzie podlegać karze na zasadach takich jak aktualne nieterminowe zgłoszenie nabycia pojazdu".

Zatem, oprócz wykładni gramatycznej (językowej) art. 73aa u.P.r.d., także wykładnia celowościowa znowelizowanych przepisów pozwala na przyjęcie, że sankcja administracyjna z art. 140mb ust. 1 u.P.r.d. ma zastosowanie zarówno przy naruszeniu obowiązku pierwszej, jak i kolejnej rejestracji pojazdu wynikającej ze zmiany właściciela pojazdu. Za konstatacją taką przemawia ponadto wykładnia systemowa oparta na analizie przepisów u.P.r.d. oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 8 listopada 2024 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów, wymagań dla tablic rejestracyjnych oraz wzorów innych dokumentów związanych z rejestracją pojazdów (Dz.U. poz. 1709 ze zm.). Z art. 72 ust. 1 pkt 5 u.P.r.d. wprost wynika bowiem, że rejestracji pojazdu dokonuje się na podstawie m.in. dowodu własności pojazdu oraz dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był zarejestrowany. Zgodnie z art. 78 ust. 1 tej ustawy "w razie przeniesienia na inną osobę własności pojazdu zarejestrowanego, dotychczasowy właściciel przekazuje nowemu właścicielowi dowód rejestracyjny". W świetle zaś § 2 ust. 1 ww. rozporządzenia do wniosku o rejestrację pojazdu właściciel pojazdu dołącza oprócz dowodu własności pojazdu również dowód rejestracyjny, jeżeli pojazd był zarejestrowany. Należy także odnotować, że zmiana właściciela pojazdu zarejestrowanego na terytorium RP nie może zostać skutecznie dokonana przez wymianę dowodu rejestracyjnego lecz wymaga wszczęcia postępowania administracyjnego i wydania decyzji o rejestracji pojazdu. Zmiany stanu faktycznego wymagające wymiany dowodu rejestracyjnego zostały bowiem wskazane w § 16 ww. rozporządzenia, który zawiera katalog zamknięty, i nie obejmują zmiany właściciela pojazdu.

Wbrew zatem twierdzeniom skarżącego, decyzja o rejestracji pojazdu nie polega wyłącznie na zarejestrowaniu pojazdu jako przedmiotu i umieszczeniu tego pojazdu w rejestrze pojazdów zarejestrowanych. Przedmiotowa decyzja ma bowiem charakter przedmiotowo-podmiotowy, gdyż rozstrzyga o rejestracji pojazdu na jego właściciela. W konsekwencji, zmiana stanu prawnego pojazdu polegająca na zmianie właściciela pojazdu, zgodnie z obowiązkiem wynikającym z art. 73aa ust. 1 pkt 1 u.P.r.d., wymaga złożenia przez właściciela pojazdu wniosku o jego rejestrację w terminie 30 dni od dnia nabycia pojazdu na terytorium RP. Niedotrzymanie tego terminu z czym bezspornie mamy do czynienia w kontrolowanej sprawie (skarżący nabył prawo własności pojazdu na mocy postanowienia z 27 sierpnia 2025 r., a wniosek o rejestrację pojazdu złożył 1 października 2025 r.) skutkuje nałożeniem kary pieniężnej w wysokości 500 zł na podstawie art. 140mb ust. 1 u.P.r.d. Nie mają zatem usprawiedliwionych podstaw zarzuty naruszenia w tej sprawie art. 73aa ust. 1 pkt 1 oraz art. 140mb ust. 1 u.P.r.d. Chybione okazały się także zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa, gdyż organy administracji prawidłowo ustaliły charakter czynności dokonanej przez skarżącego i dokonały jej kwalifikacji prawnej. Nie naruszyły przy tym zasad wykładni prawa albowiem nie dokonały wykładni rozszerzającej przepisu o charakterze sankcyjnym.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.