Kurator dla nieobecnego właściciela auta. Sąd uchylił akt starosty o wynagrodzeniu

M. T., będący radcą prawnym, dalej jako "skarżący", , wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie ze skargą na akt Starosty Sławieńskiego, dalej jako "organ", z 26 lutego 2026 r., [...], w przedmiocie wynagrodzenia dla ustanowionego kuratora, zarzucając naruszenie:

1. § 1 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz. U. z 2018 r. poz. 536), dalej jako "rozporządzenie w sprawie wynagrodzenia dla kuratorów" w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 kwietnia 2025 r., sygn. SK 89/22 polegające na ich zastosowaniu, podczas gdy na podstawie powyższego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego uznano powyższe przepisy za niezgodne z Konstytucją RP, a w ślad za tym nie powinny mieć one zastosowania w przedmiotowej sprawie dla ustalenia wynagrodzenia kuratora.

2. Naruszenie art. 9, w związku z art. 107 § 1 pkt 7 i 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, zwanej dalej: "k.p.a." poprzez brak umieszczenia w zaskarżonym akcie pouczenia co do trybu i sposobu wniesienia odwołania od wydanego aktu.

Skarżący domagał się:

1. Uchylenia zaskarżonego aktu i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi.

ewentualnie

2. Zmiany zaskarżonego aktu poprzez przyznanie kuratorowi wynagrodzenia w wysokości 480,- zł powiększonego o kwotę podatku od towarów i usług w wysokości obowiązującej w dniu orzekania o wynagrodzeniu tj. łącznie 590,40 zł.

W uzasadnieniu skargi skarżący wyjaśnił, że zaskarżonym aktem przyznano mu jako kuratorowi wynagrodzenie w wysokości 192 zł, powiększone o podatek VAT, w łącznej wysokości 236.16 zł.

W jego ocenie, w związku z przywołanym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, podstawą przyznanego mu wynagrodzenia powinny być przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2026 r. poz. 118 – j.t.), dalej jako "rozporządzenie w sprawie opłat", przy czym wynagrodzenie powinno zostać ustalone w pełnej wysokości określonej w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia i powinno wynosić 590,40 zł plus 23 ( VAT, to jest łącznie 4428,00 zł.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wskazując, że stosownie do § 1 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wynagrodzenia dla kuratorów, wysokość wynagrodzenia kuratora ustanowionego dla strony w sprawie cywilnej, ustala się w kwocie nieprzekraczającej 40% stawek minimalnych za czynności adwokackie określonych w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze, a w przypadku gdy kuratorem jest radca prawny - w kwocie nieprzekraczającej 40% stawek minimalnych za czynności radców prawnych określonych w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 225 ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych, w obu przypadkach nie mniej niż 60 zł.

Stosownie do § 1 ust. 2 przywołanego rozporządzenia, wysokość stawek minimalnych w sprawach nieokreślonych w przepisach, o których mowa w ust. 1, ustala się, przyjmując za podstawę stawkę w sprawach o najbardziej zbliżonym rodzaju.

Organ wyjaśnił, że skarżący, postanowieniem Sądu Rejonowego w Sławnie z 13 lutego 2025 r., sygn. akt III RNs 122/24, został ustanowiony kuratorem nieobecnego K. G., w sprawie ustalenia jego odpłatności związanej z przechowywaniem jego pojazdu na parkingu strzeżonym. Wysokość tej odpłatności wynika wprost z przepisu prawa miejscowego jakim jest Uchwała Rady Powiatu w Sławnie nr XXV/VI/198/21 z dnia 30.08.2021 r. ( Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2021 r. poz. 3974). Z kolei obowiązek ponoszenia przez właściciela takiej opłaty nałożony został w art. 130a ust. 10h ustawy Prawo o ruchu drogowym. Tym samym konstytutywny element decyzji ustalającej opłatę sprowadza się do określenia wysokości tej opłaty za konkretny czas.

Organ, powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 września 2022 r., sygn. akt I OSK 488/20, przyjął za podstawę w niniejszej sprawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia w sprawie opłat za czynności radców prawnych.

Odnosząc się do argumentacji skargi, dotyczącej wyroku Trybunału Konstytucyjnego, organ przypomniał, że zgodnie z art. 190 ust. 2 i 3 Konstytucji RP orzeczenia takie podlegają niezwłocznemu ogłoszeniu w organie urzędowym i wchodzą w życie z dniem ogłoszenia.

Mając na uwadze, iż reprezentujący powiat starosta zobowiązany jest działać na podstawie i w granicach obowiązującego przepisu, a przepis ten nie utracił mocy obowiązującej organ nie był uprawniony do pomijania tego przepisu przy ustalaniu przysługującego kuratorowi wynagrodzenia.

Odnośnie zarzutu naruszenia art. 9, w związku z art. 107 § 1 pkt 7 i 9 k.p.a. organ stwierdził, że rozstrzygnięcie wniosku przedstawiciela strony ustanowionego na podstawie art. 34 § 1 k.p.a. o przyznanie mu wynagrodzenia, nie jest aktem wydanym w trybie postępowania administracyjnego. Dotyczy ono bowiem relacji między organem i osobą trzecią, mającą funkcję jedynie pomocniczą w administracyjnym postępowaniu zasadniczym, prowadzącym do wydania decyzji. Rozstrzygnięcie to nie ma wpływu na prawa stron postępowania administracyjnego i nie dotyczy stosunku prawnego będącego jego przedmiotem.

Zatem rozwiązania problemu formy w jakiej powinno nastąpić przyznanie wynagrodzenia przedstawicielowi ustanowionemu w trybie art. 34 § 1 k.p.a. należy poszukiwać w konstrukcji aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, innej niż decyzja lub postanowienie - o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Tego rodzaju czynności lub akty dokonywane są w sprawach indywidualnych, w których nie orzeka się w drodze decyzji administracyjnej lub postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje:

Skarga jest zasadna.

Jej przedmiotem uczyniono akt Starosty Sławieńskiego, przyznający skarżącemu wynagrodzenie z tytułu ustanowienia go kuratorem dla osoby nieobecnej w postępowaniu dotyczącym ustalenia opłaty za przechowywanie pojazdu na parkingu strzeżonym.

Na wstępie rozważań należy wyjaśnić, że w świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych przyznanie wynagrodzenia przedstawicielowi strony, ustanowionemu w trybie art. 34 § 1 kpa stanowi akt z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 ppsa, dotyczący uprawnień wynikających z przepisów prawa, inny niż decyzja lub postanowienie (por. wyrok NSA z 16 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 3193/19 i powołane tam orzecznictwo).

Dalej trzeba wskazać na uchwałę III CZP 117/88, z której wynika, że wynagrodzenie przedstawiciela dla nieobecnej strony postępowania administracyjnego ustanowionego na wniosek organu administracyjnego zgłoszony na podstawie art. 34 § 1 kpa należy do kosztów postępowania administracyjnego. Stosunek prawny istniejący między organem administracji i przedstawicielem dla nieobecnej strony opiera się na orzeczeniu sądu powszechnego. Jego elementem jest obowiązek wykonania przez osobę wyznaczoną niezbędnych czynności w charakterze przedstawiciela osoby nieobecnej lub niezdolnej do czynności prawnych. Z obowiązkiem tym wiąże się prawo przedstawiciela do uzyskania wynagrodzenia za podjęte w toku postępowania w obronie interesów strony czynności.

Przyznawanie wynagrodzenia kuratorowi ustanowionemu w trybie art. 34 § 1 kpa nie zostało unormowane w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego ani w przepisach szczególnych. Przyjęcie jednak, że z tytułu bycia kuratorem nie przysługuje żadne wynagrodzenie, nie dałoby się pogodzić z konstytucyjną zasadą demokratycznego państwa prawa (art. 2 Konstytucji RP). W wykonywanie obowiązków kuratora nie jest bowiem wpisany element dobrowolnej, bezinteresownej działalności społecznej. Dzięki udziałowi w postępowaniu kuratora, postępowanie w sprawie może się prawidłowo toczyć, co leży w interesie stron i w interesie publicznym postanowienie (por. wyrok NSA z 16 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 3193/19 i powołane tam orzecznictwo)..

W orzecznictwie przyjęło się, że istniejącą lukę prawną należy wypełnić w drodze analogii. Według dominującego w orzecznictwie sądowoadministracyjnym stanowiska, ustalenie wysokości wynagrodzenia przedstawiciela (kuratora) osoby nieobecnej lub niezdolnej do czynności prawnych powinno nastąpić w drodze analogii poprzez zastosowanie przepisów powołanego powyżej rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (zob. min. wyrok WSA w Warszawie z 4 września 2019 r., IV SAB/Wa 434/19, wyrok WSA we Wrocławiu z 20 listopada 2025 r., sygn. akt III SA/Wr 215/25). Tym samym zastosowanie w niniejszej sprawie znajduje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych.

W § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej wskazano, że wysokość stawek minimalnych w sprawach nieokreślonych w przepisach o których mowa w ust. 1, ustala się, przyjmując za podstawę stawkę w sprawach o najbardziej zbliżonym rodzaju.

Na gruncie rozpoznawanej sprawy, za "sprawę o najbardziej zbliżonym rodzaju" należałoby uznać sprawę, o której mowa w § 14 ust. 1 pkt 1 lit a rozporządzenia w sprawie opłat za czynności radców prawnych, to jest sprawę, w której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna.

Nie ulega bowiem wątpliwości, że przedmiotem postępowania, w którym skarżący został ustanowiony kuratorem dla osoby nieobecnej było ustalenie odpłatności z tytuł kosztów usunięcia, przechowywania i oszacowania wartości pojazdu. W decyzji kończącej to postępowanie ustalono wysokość należności pieniężnej, a zaskarżenie tej decyzji w toku instancji, następnie wniesienie skargi do sądu administracyjnego wiązałoby się z koniecznością uiszczenia wpisu stosunkowego, bowiem przedmiotem zaskarżenia byłaby należność pieniężna.

Sąd nie podzielił wyartykułowanego w odpowiedzi na skargę poglądu, iż wynagrodzenie należało ustalić na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c przywołanego rozporządzenia. W przywołanym przez organ na poparcie tej tezy wyroku NSA przedmiotem postępowania administracyjnego, w toku którego został ustanowiony kurator dla osoby nieobecnej, było ustalenie odpłatności rodziców za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. W tego rodzaju sprawach przyjęto, iż wynagrodzenie kuratora należy ustalać w oparciu o § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie (analogiczne unormowanie znajduje się w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia w sprawie opłat za czynności radców prawnych). Przyjęto bowiem, że wysokość opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej jest pochodną wysokości przyznanych świadczeń oraz dodatków w przypadku umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej spokrewnionej, rodzinie zastępczej zawodowej, rodzinie zastępczej niezawodowej lub rodzinnym domu dziecka lub też średnich miesięcznych wydatków przeznaczonych na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym - w przypadku umieszczenia dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym.

Pomiędzy sprawą objętą niniejszym postępowaniem i sprawą będącą przedmiotem rozpoznania przez Naczelny Sądu Administracyjny w powołanym wyroku nie zachodzi jednak analogia chociażby z tego względu, że inny jest przedmiot postępowania, a ponadto w sprawach z zakresu szeroko rozumianej pomocy społecznej strony są zwolnione z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego (art. 239 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2026 r. poz. 143 – j.t., dalej jako "p.p.s.a.").

Zdaniem Sądu przy określeniu wynagrodzenia dla kuratora w niniejszej sprawie należało zatem zastosować § 14 ust. 1 pkt 1 lit a rozporządzenia w sprawie opłat za czynności radców prawnych.

Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonego aktu.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a.